T.C. İstanbul Anadolu 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2025/139
KARAR NO: 2025/440
TALEP: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
TALEP TARİHİ: 14/02/2025
KARAR TARİHİ: 30/05/2025
Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
TALEP
Talep eden vekili talep dilekçesinde özetle; Talep konusu---- Şirketi ----- numaralı 75.000,00 TL bedelli, Keşidesicisi ----lehtarı ------ olan" çekin kaybolduğunu, tüm aramalara rağmen bulunamadığını beyanla çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Talep, TTK.nun 818/s,757-765. madde hükümlerine göre zayii nedeniyle çek iptali isteğine ilişkindir.
Talep eden asil 30/05/2025 tarihli duruşmada çekin lehtarı----- benim dedemdir dedem yaşlı olduğu için çeki birlikte almaya gittik çekte benim herhangi bir şekilde imzam yoktur benim söz konusu keşideci ile ticari ilişkim yoktur ticari ilişkide bulunan dedem----- ama çek benim uhdemde dedem yanımda iken kayboldu şeklinde beyanda bulunmuştur.TTK nun 780.madde de çek'in senet metninde "çek" kelimesini, kayıtsız şartsız belirli bir bedelin ödenmesi için havaleyi, muhatabın ticaret unvanını, ödeme yerini, düzenleme tarihini ve yerini, düzenleyenin imzasını taşımak zorundadır. TTK nun 781. madde de bu unsurları taşımayan senedin çek sayılmayacağı düzenlenmiştir. Tamamen boş çek yaprağı çalınması halinde çek doldurularak ibraz edildiği takdirde, keşidecinin hak talep eden hamile karşı İİK.72.maddesi uyarınca olumsuz tespit davası açma imkanı mevcut bulunmaktadır. Hukuki yararının bulunması HMK.114/h maddesi uyarınca dava şartıdır. Yine TTK.651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi senede bağlı alacak hakkı olan hamildir. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK.651/2.maddesi uyarınca senet üzerinde hak sahibi bulunan hamile aittir. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibi hamile iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme, ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir. (TTK.652.m)
Kural olarak bir hakkı dava etme yetkisi o hakkın sahibine ait olup, buna aktif husumet denilir. Bir hakkın kendisinden istenebilecek durumunda olan yani hakka uymakla yükümlü kişi ise borçlu kişi olup, buna da pasif husumet denilir. Bir davada gerek aktif ve gerekse pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı mahkemece öncelikle ve resen gözetilecek hususlardandır ve şayet husumet ehliyeti yok ise, dava bu sebep ile reddedilir.Davacının 30/05/2025 tarihli duruşma beyanında özetle çekin lehtarı ----- olduğu dedesi yaşlı olduğu için çeki birlikte almaya gittiğini ayrıca zayi belgesine konu çekte imzasının ve ticari ilişkisinin bulunmadığını ticari ilişkide bulunanın dedesi -----' olduğunu beyan ettiği görülmüştür.
Zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı, TTK'nin 651.maddesi uyarınca, çeke bağlı alacağı olan hamile aittir. Davacının 30/05/2025 tarihli beyanı dikkate alınarak zayi talebine konu çekin hamili olmadığı anlaşılmış olmakla açılan davanın usulden reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın aktif husumet ehliyeti yokluğundan REDDİNE,
2-Alınması gereken harç peşin alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,
3-Talep edenin yaptığı yargılama giderlerinin kendisi üzerinde bırakılmasına,
4-Talep eden tarafından yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde talep eden tarafa iadesine,
5-Talep eden tarafından dosyaya yatırılan teminatın karar kesinleştiğinde ve yasada belirtilen süreler dolduğunda ilgili tarafa iadesine,Dair talep edenin yüzüne karşı kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde ----- Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı.