T.C. İstanbul Anadolu 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/561 Esas
KARAR NO: 2025/953
DAVA: Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 21/08/2023
KARAR TARİHİ: 09/12/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket ile davalı firma arasında 05/11/2021 tanzim tarihli eser sözleşmesi akdedildiğini, taraflar arasında akdedilen işbu sözleşme ile davalı tarafından 1 adet 35 ton/şarj kapasiteli doğal gaz ısıtmalı self reküperatif yakıcılı alüminyum biyet homojenizasyon fırını ------ kapasiteli alüminyum biyet hızlı soğutma kabini -------- kapasiteli biyet transfer arabası ---- oluşan ---- imalatı, nakliyesi ve müvekkili şirket'in fabrikasında montaj ve devreye alınması işi KDV hariç toplam 450.000,00.-EURO bedel karşılığında üstlenilmiş olduğunu, sözleşme'nin "Ödeme Koşulları" başlıklı 6. maddesinde; Sözleşme bedelinin müvekkil şirket tarafından davalı firma' ya; 100.000,00.-EURO sipariş ile birlikte peşin avans, 152.500,00.- EURO Sözleşme tarihinden itibaren 90 takvim günü içinde banka havalesi ile ara ödeme, 152.500,00.-EURO Ürün yüklemeye hazır olduktan sonra davalı firma'nın fabrikasında yapılacak ön kabul sonrasında, 45.000,00.-EURO ürünün müvekkilinin fabrikasında devreye alındıktan sonra veya son yükleme tarihinden itibaren en geç 3 ay içinde ödenmesinin kararlaştırılmış olduğunu, müvekkili şirket tarafından bu kapsamında davalı firma' ya ---- tarihinde ----- tarihinde -------tutarında ödeme yapıldığı, böylelikle müvekkili şirketin, sözleşmeden kaynaklanan bedel ödeme yükümlülüğünü tamamen yerine getirmiş olup davalı firma' ya herhangi bir borcu kalmamış olduğunu, sözleşmenin "Teslimat Şekli ve Süresi" başlıklı 7. maddesinde; avans ödemesinden sonra 6-8 ay içinde sevkiyatların yapılacağı, montaj ve devreye alma işlerinin de 4-6 hafta içinde tamamlanıp teslim edileceği kararlaştırılmış, müvekkili şirket tarafından sözleşme kapsamında üzerine düşen tüm yükümlülükler eksiksiz bir şekilde yerine getirildiğini, bu kapsamda davalı firma tarafından verilen projeye göre tüm inşaat işleri temel projesine uygun olarak müvekkili şirket bünyesinde bulunan ----- tarihine kadar tamamlandığını, bu durumu teyit eden yapı kullanım izin belgesinin ekte sunulmuş olduğunu, ----- elektrik enerjisinin fırın kontrol panosuna bağlantısı 15/08/2022 tarihine kadar tamamlanmış, bu pano davalı firma tarafından istenen özelliklerde oda içerisinde bulunmakta, ------- da aynı oda içerisinde bulunmakta, yine talep edilen jeneratör temin edilerek bu odanın yanına kurularak bağlantısı yapılmış olup, Buna ilişkin faturalar ve irsaliyenin ekte sunulmuş olduğunu, tüm inşaat işlerinin tamamlanmasından sonra tesisin ön aşamasında kullanılacak olan 30 Ton kapasiteli alüminyum devirmeli ergitme fırını komple set olarak --------- tarihinde çalışır halde teslim alınarak montajının yapılmış olduğunu, tüm nakliye, indirme işlemleri ve montaj süresince vinç tedariki ve diğer kaldırma ekipmanları temin edilerek işlerin tamamlanması sağlanmış, buna ilişkin fatura ve ödeme dekontları ekte sunulmuş olduğunu, müvekkili şirket tarafından 1 bar basınca regüle edilmiş ------ bağlantısının ve 6 bar basınçta 5 mikrona filtre edilmiş pnömotik havanın fırına bağlantısı amacıyla doğal gaz verilmesi için ------- gerekli başvuru yapılmış, ancak -------tarafından yapılan kontrollerde davalı firma tarafından kurulan fırının bağlantı ekipmanlarının eksik olduğu belirtilerek gaz bağlantısı yapılmamış olduğunu, bu durumun davalı firmaya iletilmesi sonrasında davalı firma kendi fabrikasında eksiklikleri tamamlayarak fırını tekrar müvekkili şirket'e göndermiş, ancak-------tarafından yapılan kontrollerde davalı firma tarafından kurulan fırının bağlantı ekipmanlarının yine eksik olduğu belirtilerek gaz bağlantısı yapılmamış, bunun üzerine bu eksiklikler işin daha da uzamaması amacıyla ----- tüm masrafları müvekkili şirket tarafından karşılanmak suretiyle giderilmiş olduğunu, bundan sonra -------- tarafından yapılan kontroller sonucunda doğal gaz açma işlemi yapılmış, doğal gaz açma işlemleri davalı Firma'nın ayıplı hizmeti nedeniyle ancak 5 hafta içerisinde tamamlanabilmiş, doğal gaz açma işlemlerinin 5 hafta uzamasının, davalı firma tarafından kurulan fırının bağlantı ekipmanlarının eksik olması olduğunu, davalı firma tarafından tesisin montajı geç yapıldığından müvekkili şirket tarafından egzoz bacasının imalatı ve fırın üzerinden bina dışına bağlantısı ve montaj işi uzman bir firmaya yaptırılarak 15/03/2023 tarihine kadar tamamlanmış, Buna ilişkin faturanın ekte sunulmuş olduğunu, montaj, kurulum ve devreye alma süresi boyunca 3 kişiden az olmamak üzere bazı zamanlarda 5 kişi montaj ekibine yardımcı personel sağlanmış, davalı firma' dan gelen montaj ekibinin otelde konaklamaları müvekkili şirket tarafından sağlanmış, buna ilişkin fatura ve ödeme dekontlarının ekte sunulmuş olduğunu, müvekkili şirket'in ------- bulunan fabrika binasına ilk sevkiyat 02/11/2022 tarihinde yapılmış, kalan ekipmanların sevkiyatı da 17/12/2022 tarihine kadar devam etmiş, davalı firma'nın montaj ekibi ise müvekkili şirket'in fabrika binasına ilk kez 09/01/2023 tarihinde gelerek kurulum işlemine başlamış olduğunu, sözleşme konusu ---------- tarafından montajlarının tamamlanması nihai olarak 2023 yılı mart ayı başını bulmuş, tesisin devreye alma ve ince ayarlarının yapılması işi 23/03/2023 tarihinde tamamlanmış, bu işlerin bitmesini müteakip müvekkili şirket tarafından tesise doğal gaz verilmesi için gerekli başvurular derhal yapılarak dosyası hazırlanmış olduğunu, davalı firma'nın ayıplı hizmeti nedeniyle ancak 5 hafta içerisinde tamamlanabilmiş, doğal gaz açma işlemlerinin 5 hafta uzamasının nedeni, Davalı Firma tarafından kurulan fırının bağlantı ekipmanlarının eksik olması olduğunu, dolayısıyla doğal gaz açma işleminin uzamasındaki tüm sorumluluk davalı firma' ya ait olup, doğal gaz bağlantısının tamamlanmasından sonra tesisin fiilen çalıştırılıp müvekkili şirket'e tutanak ile teslim tarihi -----olduğunu, teslim esnasında müvekkili şirket yetkilisi tarafından sistemdeki eksiklikler tespit edilerek davalı firma yetkilisine yerinde gösterilerek bilgilendirme yapıldığını, -------tarihli iş teslim tutanağında belirlenen eksikliklerin giderilmesine rağmen sözleşme konusu tesis sık sık arıza yaptığından davalı firma' dan servis talebinde bulunulmuş, buna ilişkin ------------- yazışmalarının ekte sunulmuş olduğunu, ayrıca sözleşme konusu tesisin tüm kusurlarının giderilerek kusursuz ve çalışır biçimde teslim edilmesi için davalı firma aleyhine -------yevmiye no.lu ihtarnamesi keşide edilmiş, belirtilen ihtarname davalı firma' ya-----------tebliğ edildiğini, belirtilen tüm arıza, kusur ve eksikliklerin giderilmesinden sonra Sözleşme konusu tesis, "İki no.lu yakıcı hava-gaz karşımı borusunda kaçak var." ve "Üç no.lu sirkülasyon fanı arka yataklama gürültülü çalışıyor. Değişim için gelinecek." şeklinde ihtirazı kayıt düşülmek suretiyle------tarihinde geçici olarak teslim alınmış olduğunu, taraflar arasında akdedilen sözleşme hukuki niteliği itibariyle bir eser sözleşmesi olup, eser sözleşmesi, Türk Borclar Kanunu'nun 470 ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olup yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği, her iki tarafa karşılıklı borç yükleyen ve herhangi bir şekle bağlı olmayan bir tür iş görme sözleşmesi olduğunu, eser, taraflarca belirlenen zamanda iş sahibine teslim edilmemiş ise yüklenicinin temerrüdü söz konusu olup, Yüklenicinin eseri teslim borcunda temerrüde düşmesi için, öncelikle, teslim tarihinin gelmesine rağmen, yüklenicinin objektif olarak yükümlülüğüne aykırı bir biçimde eseri tamamlamamış ya da tamamlanmış eseri teslim etmemiş olması gerekip, sözleşmede aksine bir hüküm olmadıkça yüklenicinin temerrüde düşmesi için kusurlu olması şart olmayıp ve gecikmenin objektif olarak sözleşme tahtındaki yükümlülüğüne aykırı olması temerrüt için yeterli olduğunu, taraflar arasındaki sözleşme içeriğinde eserin meydana getirileceği tarih belirtilmiş ise bu tarihte borç muaccel hale gelecek, Yüklenicinin temerrüde düşmesi halinde iş sahibinin başvurabileceği bazı hakları olup, Bu haklar, eser sözleşmesinin tam iki taraflı borç yükleyen sözleşmeler olması sebebiyle TBK. m. 123-125 hükümleri arasında yer almakta, bu halde temerrüde düşen yüklenici hakkında öncelikle TBK. m. 123 hükmüne göre uygun bir süre verilerek ondan borcunu ifa etmesi istenecek, TBK. m. 124 hükmünün uygulanacağı alanlarda süre verilmesine gerek duyulmayacak ve bunun sonucunda da iş sahibi, TBK. m. 125 hükmünde yer alan: aynen ifa ve gecikme tazminatı, Müspet zarar tazmini, Sözleşmeden dönme ve menfi zarar tazmini seçeneklerinden birini seçebileceğini, dava konusu somut olay değerlendirildiğinde; Sözleşme'nin 7. maddesi gereğince davalı firma tarafından, kendisine 11/11/2021 tarihinde yapılan avans ödemesinden sonra en geç 8 ay çinde sevkiyatların yapılması, montaj ve devreye alma işlerinin de en geç 6 hafta içinde tamamlanıp Sözleşme konusu tesisin Müvekkil Şirket'e teslim edilmesi gerekmekte, buna göre; Sözleşme konusu tesisin, davalı firma tarafından en geç ----- kadar sevkiyatların yapılması, montaj ve devreye alma işlerinin de en geç 22/08/2022 içinde tamamlanıp müvekkili şirket'e teslim edilmesi gerekmekte olduğunu, taraflar arasında akdedilen sözleşme uyarınca davalı firma tarafından, sözleşme konusu tesisin en geç 22/08/2022 tarihinde devreye alınıp eksiksiz, kusursuz ve çalışır bir şekilde müvekkili şirket'e teslim edilmesi gerekirken, ancak 24/05/2023 tarihinde ayıplı bir şekilde geçici olarak geç teslim edilmiş, Taraflar arasında akdedilen sözleşme içeriğinde eserin meydana getirileceği tarih kesin vade şeklinde belirlenmiş olduğundan tesisin teslim borcunun 22/08/2022 tarihinde muaccel hale gelmiş olduğunu, TBK m. 117/2 hükmü uyarınca Sözleşme' de belirlenen günün geçmesiyle birlikte davalı firma bu tarih itibariyle temerrüde düşmüştür. bu durumda; tesisin sözleşme' ye göre teslim edilmesi gereken tarihten 9 (dokuz) ay sonra yapılan geç teslim nedeniyle müvekkili şirket maddi zarara uğramış, davalı firma, müvekkili şirket'in geç teslim nedeniyle uğradığı gecikme zararlarının tazmininden TBK m. 118 ve 119 hükümleri kapsamında sorumlu olduğunu, taraflar arasında akdedilen sözleşme' ye göre tesisin teslim edilmesi gereken tarihten 9 (dokuz) ay sonra geç teslim edilmesi nedeniyle Müvekkili Şirket tarafından bu zaman zarfı içerisinde imalat yapılamamış olup ciddi ekonomik kayıp yaşanmış, ------ prosesinde tüm makine grupları takım halinde çalıştırılmak zorunda olunduğu için makine ekipmanlarının eksiksiz ve zamanında tesliminin şart olduğunu, aksi durumda standartlara uygun alüminyum ------üretilemeyeceğini, sözleşme' de kararlaştırılan normal termin tarihi dikkate alınarak müvekkili şirket tarafından tesiste kullanılmak üzere --------------- döneminde toplam 600 ton civarında hammadde (alaşımsız alüminyum külçe) satın alınmış, ancak tesis, davalı firma'nın kusuru nedeniyle süresi içerinde devreye alınamadığından satın alınan 600 ton hammadde işlenememiş, Müvekkili Şirket tarafından bu aylardaki ortalama----- 2.600 USD/TON olan maliyetin finansmanı sağlanmış olduğunu, şayet tesis, sözleşmede kararlaştırılan tarihte devreye alınabilmiş olsaydı müvekkili şirket tarafından aylık ortalama 600 ton hammadde (alaşımsız alüminyum külçe) işlenmesi yapılabilecekken Davalı Firma'nın kusuru nedeniyle 9 ay geç teslim yapılmasından dolayı aylık ortalama 600 ton üretim kaybı yaşanmış, dolayısıyla üretim yapılamadığından müvekkili şirket'in 9 aylık süre zarfında uğradığı ciro kaybı yaklaşık on yedi milyon USD civarında olmuş, müvekkili şirket, geç teslim nedeniyle tesisi 9 ay süresince çalıştıramadığından bu sürede aynı zamanda kâr kaybına da uğramış, müvekkili şirket'in uğradığı kâr kaybı, ton başına ortalama 400 USD civarında olup tesisin geç teslim edilmesinden kaynaklanan 9 aydaki toplam kâr kaybı yaklaşık iki milyon USD civarında olduğunu, müvekkili şirket, taraflar arasında akdedilen Sözleşme' ye göre tesisin teslim edilmesi gereken tarihten tesisin devreye alındığı tarihe kadar 9 (dokuz) ay süre boyunca fabrikasında personel istihdam etmek ve bu nedenle tesis faaliyete geçmediği halde personel gideri yapmak zorunda kalmış, dolayısıyla davalı firma, müvekkil şirketin personel istihdam etmesi nedeniyle fazladan ödemek zorunda kaldığı personel giderlerinden de sorumlu olup, buna ilişkin ücret hesap pusulalarının ekte sunulmuş olduğunu, müvekkili şirket'in, sözleşme konusu tesisin geç teslim edilmesi nedeniyle 9 ay süresince uğradığı ciro kaybı tutarı ile kâr kaybı tutarının ve bu süre boyunca fazladan ödenmek zorunda kaldığı personel giderinin ne kadar olduğu yargılama aşamasında yaptırılacak bilirkişi incelemesi sonucunda ortaya çıkacağını ve Bu miktar tam ve kesin olarak belirlendiğinde dava konusu tazminat miktarını artırma hakkını saklı tuttuklarını, dava konusu somut olayda; dava açılmadan önce dava şartı olarak arabulucuya başvurulması zarureti hasıl olmuş, dava şartı arabuluculuk son tutanağı ile, tarafların yapılan müzakereler sonucunda bir anlaşmaya varamadıklarının belirtilmiş olduğunu belirterek, açılan davanın kabulü ile; taraflar arasında akdedilen 05/11/2021 tarihli eser sözleşmesi kapsamında imali, montajı ve devreye alınması işi üstlenilen tesisin geç teslim edilmesinden kaynaklanan gecikme tazminatı alacağının miktarı tam ve kesin olarak belirlenmesinden sonra HMK m. 107/2. maddesi kapsamında artırılmak ve Müvekkili Şirket'in fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00.-TL tutarındaki gecikme tazminatı alacağının 22/08/2022 Temerrüt tarihinden itibaren değişen oranlar uygulanmak suretiyle işletilecek avans faizi ile birlikte davalı firma' dan tahsili ile müvekkil şirket'e verilmesine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir.
SAVUNMA:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Taraflar arasında imzalan sözleşme kapsamında teslimi yapılacak eser, müvekkili şirket tarafından 04.02.2022 tarihinde davacı tarafa verilen “detaylı temel proje” ye uygun inşaat işlerinin tamamlanması ile teslim edilebilir. nitelikte olup davacı tarafın sözleşme ile kararlaştırılan sürede müvekkil şirkete “detaylı temel proje” ye uygun yer teslimi söz konusu olmadığından, davacı tarafın, “sözleşme kapsamında üzerine düşen tüm yükümlülükleri eksiksiz yerine getirdiği” iddiasının doğru olmadığını, nitekim taraflar arasında imzalan sözleşme kapsamında, müvekkili şirket tarafından teslimi yapılacak ------ ---------Kapasiteli ------- oluşan ----- --------- şirket tarafından davacı tarafa 04.02.2022 tarihinde verilen “detaylı temel proje “ye uygun inşaat işlerinin tamamlanması ile teslim edilebilecek ve kurulumu yapılabilecek nitelikte olup, davacı şirketin bahsi geçen alt yapıyı detaylı temel projeye uygun nitelikte oluşturup yer teslimi yapmadan dava konusu eserin teslim ve kurulumunun mümkün olmadığını, bu hususta davacı taraf her ne kadar, söz konusu alt yapının kendi bünyesinde çalışan İnşaat Mühendisi ----------- tarihine kadar tamamlandığı iddiasında bulunmuş ve “Yapı Kullanma İzin Belgesi” sunmuş ise de bu belgenin davacının kendi üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirdiği konusunda delil kabiliyeti bulunmadığını, öyle ki Yapı Kullanım İzin Belgesi, dava konusu eserin kurulacağı fabrikanın tapu kaydını, bağımsız bölümlerin cinslerini, numaralarını, metrekarelerini, sınıflarını ve mal sahiplerini gösteren, bir diğer anlatımla fabrikanın ruhsat ve eklerine uygun “kaba İnşaat'ının projesine uygun yapıldığını gösteren belge olup dava konusu eserin yerleştirileceği alan altyapısının müvekkil şirket tarafından verilen detaylı temel projeye uygun şekilde tamamlandığına delil teşkil etmesinin mümkün olmadığını, bununla birlikte ekli fotoğraftan tespit edileceği üzere, 13.10.2022 tarihi itibariyle dava konusu eserin kurulacağı yerin temeli dahi yeni atılmış, Kaldı ki davacı tarafın, yer teslimine yönelik müvekkili şirkete yapmış olduğu bir bildirim de bulunmamakta olduğunu, aksine sözleşme konusu eserin yerleştirileceği alanın gaz, baca, elektrik hatlarına yönelik yapım işlemlerinin halen devam ettiği, müvekkili şirket çalışanları tarafından kayıt altına alınan fotoğraf ve bildirimlerden anlaşılmakta, dolayısıyla davacı tarafın, verilen projeye göre tüm inşaat işlerinin temel projesine uygun olarak 02.06.2022 tarihine kadar tamamlandığı iddiası gerçeği yansıtmayıp bu alt yapı tamamlanarak yer teslimi yapılmadan dava konusu eserin kurulumunun mümkün olmadığını, davacı taraf, sunmuş olduğu bir kısım fatura ve irsaliye ile,---------- enerjisinin fırın kontrol panosuna bağlantısının 15.08.2022 tarihine kadar tamamlandığını iddia etmekteyse de bahsi geçen pano, ana elektrik panosu olup bu hattan dava konusu ---------- yerleştirileceği bölgeye gelen ve müvekkili şirket tarafından kurulan “fırın kontrol elektrik panosunun” yeri davacı şirket yetkililerinin sözleşmeye aykırı ve keyfi talepleri ile değiştirtilmiş olduğunu, davacı taraf dava dilekçesi ile, 325 kW 380 V 50 Hz. elektrik enerjisinin fırın kontrol panosuna bağlantısının 15.08.2022 tarihine kadar yapıldığını iddia etmekte, ancak müvekkili şirket tarafından, davacı şirket üretim müdürünün talebi ile yeri gösterilerek kurulan “fırın kontrol elektrik panosu” nun ise, kurulum gerçekleştikten sonra, bu kez davacı şirket genel müdürünün sözleşmeye aykırı ve keyfi talebi ile doğrultusunda farklı bir yere taşınması istenilmiş ve bu nedenle müvekkil şirket tarafından kurulan fırın kontrol elektrik panosu bulunduğu yerden kaldırılarak davacının yer gösterdiği başka bir bölgeye taşınmış, bu suretle davacı şirket tarafından zaman kaybına sebebiyet verdirilmiş olduğunu, davacı şirketin “tesisin ön aşamasında kullanılacak olan ------ tarihinde çalışır halde teslim alındığı” iddiası gerçek dışı olup, bu hususta davacı tarafın sunmuş olduğu ---------imzalı sahte teslim belgesine itibar edilmesinin mümkün olmadığını, davacı şirket, dava dilekçesi ile sözde müvekkili şirketten kaynaklandığını iddia ederek, 9 aylık süre boyunca uğradığı ciro kaybı tutarını, kâr kaybı tutarını ve bu süre boyunca fazladan ödenmek zorunda kaldığı personel giderlerini talep etmekte olduğunu, oysa davacı şirketin gelir elde etmesi, müvekkili şirket tarafından kurulan --------- girecek biyetin, müvekkili şirketin sorumluluğunda olmayan --------- çıkması ile mümkün olmakta, Bir diğer ifade ile ön aşama olarak davacı tarafın başka bir firmadan temin ettiği ------- çıkacak--- müvekkili şirket tarafından kurulan ----- girmekte ve bu suretle üretim gerçekleşebilmekte, Zira müvekkili şirket tarafından kurulan Homojen fırını, alüminyum biyetlerin ısıl işlemi için kullanılmakta, Külçe, hurda gibi alüminyum biyetler bir başka firma tarafından kurulan ergitme ocağında eritildikten sonra yine bir başka firma tarafından kurulan döküm makinesine sıvı alüminyum gönderilerek biyet elde edilmekte olduğunu, oysa davacı şirket yetkilisi------ tarafından imzalı ekli “Teslim Tutanağı” incelendiğinde, ------ tarihi itibariyle müvekkil şirket tarafından kurulan ------ girecek biyetin halen bulunmadığı, bu biyeti üretecek ---- kurulu olmadığı, bu nedenle malzemeli testin de yapılamadığı açıkça ortada olduğunu, dolaysıyla davacı şirket tarafından sunulan ve ------SAHTE olarak tanzim edilmiş olan ----- tarihli Teslim Tutanağı" na itibar edilmesinin mümkün olmadığını, açıklanan nedenle, ---- tarihi itibariyle uhdesinde halen biyet üretecek ------ bulunmayan davacı şirketin, sözde müvekkil şirketin -------geç tesliminden dolayı ciro kaybı, kâr kaybı ve personel giderleri bulunduğu iddiası gerçek dışı olup, Kabul anlamına gelmemek üzere, davacı tarafın gerçekten de bu yönde bir kaybı bulunmakta ise, muhatabı müvekkili şirket değil, müvekkili şirket tarafından kurulan fırına girecek biyet hammaddeyi üreten fırını satın aldığı, bir diğer ifade ile tesisin ön aşamasında kullanılacak olan ----- edeceği -----olduğunu, Zira ------ şirket tarafından ön aşama olarak kurulmadan tesisin üretim yapması mümkün olmadığını, davacı şirketin delil olarak sunmuş olduğu vinç tedariki ve diğer kaldırma ekipmanlarına ilişkin fatura ve ödeme dekontlarının da sözde maddi zarar iddiasına dayanak olması mümkün olmadığını, zira bu ekipmanların bu tesis özelinde tedarik edildiğine ilişkin kanıt bulunmayıp, kaldı ki müvekkili şirketin yapımını üstlendiği eserin davacı şirkete teslim edildiği dikkate alındığında, kullanılmış olduğu anlaşılan bu kaldırma vinç ve ekipmanlarının sözde zarar iddiasına dayanak olmasının mümkün olmadığını, montajı tamamlanan ---- doğal gaz verilmesi için -------- dosyası hazırlanarak başvuru yapılması, davacı tarafın sorumluluğu olup “yapılan kontrollerde davalı tarafından kurulan fırının bağlantı ekipmanlarının eksik olduğundan bahisle gaz bağlantısı yapılamadığı” iddiasının gerçek dışı olduğunu, doğal gaz verilmesi aşaması için yapılan başvurularda, sorumluluk saha ve bölgesine göre her ----- takip etmekte olup ---------tarafından yapılan kontrollerde müvekkili şirket tarafından kurulan fırının bağlantı ekipmanlarında eksiklik değil teknik değişiklik talep edilmiş, bu hususta müvekkili şirkete yapılan bildirim ile sadece bağlantı ekipmanı müvekkil şirkete ait tesiste ve 2 gün içinde revize dilmiş olup davacının tesisinde yeniden montajı tamamlanmış olup, dava dilekçesinde iddia edildiği şekilde sözde eksikliklerin tamamlanması amacıyla geri iade edilen ve tamamlandıktan sonra teslim edilen bir fırın veya organizasyonun söz konusu olmadığını, müvekkili şirketin bağlantı borusundaki revizeyi yapmasının ardından müvekkili şirketin sorumluluğunda bulunmayan ve davacı şirketin kendi kusurundan kaynaklanan nedenlerle meydana gelen gecikmelerin müvekkili şirkete atfedilmesinin kabul edilebilir olmadığını, zira müvekkili şirket, montajı tamamlamasına rağmen 2 ay boyunca gaz açılmasını beklemiş, davacı şirketin gaz açtırma işlemi ile ilgili kendi sorumluluğunda bulunan eksiklikleri hızla gidermek için bu konuda uzman bir proje firması --------- anlaşması davacının kendi tasarrufu olup yaptırmış olduğu işlemlerin müvekkili şirketin sözde “ayıplı hizmet "inden kaynaklandığı gerekçesiyle müvekkili şirkete atfetmesinin hukuka aykırı olduğunu, davacı taraf, müvekkili şirket ile yapmış olduğu sözleşme gereğince yerine getirmek zorunda olduğu tüm teknik yükümlülükleri, adeta “eserin geç tesliminden kaynaklanan ilave masraflar” gibi göstererek haksız bir menfaat sağlama çabası içine girmiş, ------ da bunlardan biri olduğunu, davacı taraf dilekçesinde, sözde tesisin montajı geç yapıldığından ------imalatının ve fırın üzerinden bina dışına bağlantı montaj işinin uzman bir firmaya yaptırılarak 15.03.2023 tarihine kadar tamamlandığı iddiasında bulunmakta, oysa söz konusu bacanın ve bağlantı montaj işleminin yapım sorunluluğu zaten davacı firma üzerinde olup bu işlemin hangi firmaya hangi tarihte yaptırıldığı müvekkili şirketi ilgilendiren bir husus olmadığını, bununla birlikte dava dilekçesi iddia edilenin tam aksine bu bacanın, müvekkili şirket tarafından davacıya verilen projeye uygun yapılmaması nedeniyle müvekkili şirket tarafından kurulacak--------- ve devreye alma işlemi gerçekleştirilememiş, Bu kapsamda 05.11.2022 tarihinde alınan fotoğraf kaydında baca montajının halen yapılmadığı görülmekte, Baca montajı bulunmayan alana devasa büyüklükte olan ve yerinin değiştirilmesi mümkün olmayan fırının yerleştirilmesinin zaten teknik olarak mümkün olmadığını, montaj, kurulum ve devreye alma süresi boyunca gelen montaj ekibinin konaklama giderleri davacı firma sorumluluğunda, taraflar arasında akdedilen sözleşme gereğince müvekkili şirket konaklama giderleri davacıya ait olup dava dilekçesi ile sunulan bir kısım faturaların dava konusu taleplere dayanak teşkil etmesinin mümkün olmadığını, Sözleşme konusu tesisin “sık sık arıza yaptığı ve tüm kusurlarının giderilerek kusursuz ve çalışır biçimde ---- tarihinde teslim alındığı” iddiası gerçeği yansıtmamakta, Zira davacı tarafın arıza olarak nitelendirerek müvekkili şirkete bildirdiği hususlar, devreye alma işlemi sonrasında meydana gelen teknik ayarlamalar olup herhangi bir ürün ayıbı ile ilişkilendirilmesi mümkün olmadığını, Müvekkili şirket tarafından bu kapsamda ---- tarihinde fan balans ayarı yapılmış, ------tarihinde yakma sistemi ile ilgili kontroller yapılmış olduğunu, bu anlamda davacının giderilmesi talebinde bulunduğu hususlar eksiklik değil, rutin sistem ayarlamalarına ilişkin olup davacı tarafça ayıp olarak değerlendirilen tüm hususlara rağmen fırın Nisan 2023 tarihinden itibaren davacı tarafından kullanılmış, üretimde zarar ve aksama meydana gelmediğinin tespit edilmiş olduğunu, önemle tekrar etmek gerekir ki davacı tarafın bu tarihte üretime geçmemesi müvekkili şirketin fırını sözde geç teslim etmesinden değil müvekkili şirket tarafından kurulan ---- tarihi itibariyle dahi halen mevcut olmamasından, bu biyeti üretecek -------Fırının kurulu olmamasından kaynaklanmakta olduğunu, kaldı ki müvekkil şirketin -------süresinde teslim etmesine rağmen davacı tarafın yapması gereken ödemeler süresinde yapılmamış, tüm ödemeler tamamlanıncaya kadar mülkiyeti müvekkili şirkete ait olduğu sözleşme ile kararlaştırılan fırının bakiye 50.346-Euro bedel son ödemesi dahi arabuluculuk görüşmesinde müzakere edilmesinden ve uzlaşma sağlanamamasından haftalar sonra yapılmış olup, açıklanan nedenle davacı şirketin tüm ödemeleri eksiksiz ve zamanında yaptığı iddiasının da gerçeği yansıtmamakta olduğunu, davacı taraf dava dilekçesi ile, sözleşmede kararlaştırılan termin tarihi dikkate alınarak tesiste kullanılmak üzere ------- döneminde toplam 600 ton civarında hammadde satın aldığını, ancak geç teslimden dolayı bu hammaddenin işlenemediğini, bu aylardaki ortalama --------- 2.600 USD/TON olduğunu, aylık ortalama 600 ton üretim kaybı yaşandığını, ciro kaybının yaklaşık on yedi milyon USD olduğunu, toplam kâr kaybının ise iki milyon USD olduğunu iddia etmekte olup, bu taleplerin afaki ve gerçek dışı olduğundan Mahkemece reddini talep ettiklerini, davacı şirketin bahsi geçen hammaddeyi temin ettiği dönemde alış kuru lehine daha düşük olup bu hususun sözde zarar iddiasına dayanak teşkil etmesi mümkün olmayıp, Nitekim -------- kayıtların Mahkemece incelenmesi ile bu talebin haksız ve gerçek dışı olduğu tespit edileceğini, davacı taraf bir kısım personeline ait ücret bordroları sunmak suretiyle personel gideri talebinde bulunmuş, oysa aynı iş yerinde ve aynı iş kolunda faal halde işletmesi bulunan davacının halihazırda istihdam etmekte olduğu işçilerinin giderlerini -------- özgülenmiş personel gibi göstermesi haksız ve hukuka aykırı menfaat elde etme çabasına yönelik olduğunu, nitekim uzun zamandır aynı iş kolunda faaliyet gösteren tesisleri bulunan davacı şirketin, halihazırda istihdam etmekte ve çalıştırmakta olduğu personeli bulunmakta olup bu personelin----- ne özgülenmediği davacı şirkete ait gerek ticaret sicil kayıtlarının gerek ücret bordroları sunulan personelin işe giriş bildirgelerinin, gerekse çalıştıkları işverenlere ait -------- davacının gerek temerrüt iddiası gerekse değişen oranlar uygulanmak suretiyle avans faizi talebi hukuka aykırı olup, Davacı dava dilekçesi ile dava konusu edilen alacağa sözde temerrüt tarihi olan ------- değişen oranlar uygulanmak suretiyle avans faizi işletilmesini talep etmiş olduğunu, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin garantiye ilişkin hükmü nedeniyle ürün, üretim ve iş gücü kayıplarının müvekkili şirketin sorumluluğunda olmadığı ortada olup, bununla birlikte homojen fırının sözde geç teslimine yönelik bir cezai şart da sözleşme ile kararlaştırılmamış olduğunu, özetle müvekkili şirket, sözleşme ile üstlendiği edimlerin ifası için akit tarihinden itibaren olağanüstü çaba göstermiş, sözleşme ile üstlendiği edimlerini proje takvimine uygun olarak ifa etmiş, ancak davacı şirketin, gerek kendi sorumluluğunda olan ve ön aşamayı ihtiva eden süresinde yerine getirmemesi, gerekse sözleşmeye aykırı talepleri, sözleşmenin neticelendirilmesinde gecikmelere sebep olmuş olup, dolayısıyla davacı tarafın işbu davaya konu ettiği talepleri ile müvekkil şirket sorumluluğu arasında illiyet bağı bulunmadığının açık olduğunu, nitekim davacı tarafça afaki olarak ortaya atılan sözde 9 aylık sürenin gerçeği yansıtmadığı, bir diğer ifade ile müvekkil şirketin edimleri ifasında temerrüde düşmediği dilekçemiz ekinde sunulan irsaliyeler, tesis fotoğrafları ve davalı firma ile yapılan------------- yazışmaları ile tespit edilecek, bu anlamda davacı kendi kusurundan kaynaklanan gecikmeleri, müvekkili şirkete atfederek haksız yararlar sağlamaya çalışmasının dürüstlük kuralı ile de bağdaşmamakta olduğunu, kaldı ki davacı tarafın sorumluluğunda olan detaylı teknik projeye uygun alan alt yapısının inşası, yer teslimi bildirimi, elektrik panosu kurulum işlemleri, gaz açma işlemleri, baca tesisat montajı, ödemelerin kararlaştırılan tarihte yapılması gibi hususlarda meydana gelen davacı taraf gecikmelerinin, yukarıdaki açıklamalar saklı kalmak ve kesinlikle kabul anlamına gelmemek üzere- davacının müterafık kusurunu gösterdiği ve taleplerin tenzilini gerektirdiğinin ortada olduğunu ileri sürerek, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın öncelikle usul yönünden (davanın zamanaşımı yönünden reddine, belirsiz alacak davası olarak açılamayacağından reddine), aksi halde esas yönünden reddine, Yargılama giderleriyle avukatlık ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmişlerdir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Dava hukuki niteliği itibariyle, taraflar arasında kurulan sözleşme kapsamında işlerin eksik ve ayıplı yapıldığı iddiası ile oluşan zararın tazminine yönelik olarak açılan tazminat davasıdır.
Davacının defterleri üzerinde inceleme yapmak ve ayıplı olduğu iddia edilen işlerin yapıldığı mahalde keşif yapılmak sureti ile rapor tanzimi için -------Asliye Ticaret Mahkemesinden talimat yolu ile rapor tanzimi istenilmiştir. Talimat mahkemesince alınan bilirkişi raporunda özetle; "“Davacı ile davalı arasında imzalanan ------- tarihli sözleşmesi kapsamında davacının yükümlülüklerini sözleşmeye uygun olarak zamanında yerine getirmediğinden davalının teslim süresinde gecikmeler ortaya çıktığı, davacının süresi içinde yer teslimini eksiksiz olarak yerine getirmediği, davalının teslimde gecikme yaşadığı ancak bunun davacının yapması gereken ön hazırlık işlemlerini yerine getirmemesinden kaynaklanmış olabileceği, teslimin gecikmesinde davacının kusurunun olduğu, keşif sırasında yapılan tespitler ışığında ve her iki tarafın beyanından teslim alındıktan sonra fırınların kusursuz olarak çalıştığı ve bu nedenle Davalı tarafından sözleşme kapsamında yapılan işlerin ayıplı olmadığı, bu sebeplerle davacının zarara uğramadığı kararı sayın mahkemeye ait olmak üzere kanaate varılmıştır." şeklinde rapor sunulmuştur. Talimat mahkemesince alınan ek raporda özetle; " -----tarihinde (Mahallinde icra edilen Keşiften sonra) tanık olarak dinlenen -----Davacı şirket ile ilgili olan projeyi sözleşme aşamasından başlayarak bitimine kadar takip ettim, sözleşmede belirlenen teslim süresi içerisinde fırının teslim edilmesi kararlaştırılmıştı, bu teslimatın davalı ----- fabrikasında yapılacak olan ön kabulden sonra yapılacağı kararlaştırılmıştı, teslimat yapıldıktan sonra ----- ödeme yapılacak, malzemeler davacı şirkete sevk edilecekti, son ödeme yapılmadığı için sevkiyat söz konusu olmadı, ayrıca malzemeler hazır olmasına rağmen---- şirketinden gelip kontrol eden olmadı, herhangi bir ödeme olmadı, sevkiyat bundan dolayı gerçekleşmedi, ------- şirketinin gelip kontrolü yapıp akabinde ödeme yapması ve bunun üzerine sevkiyatın gerçekleşmesi gerekiyordu, bahsettiğim 152.500,00.-EURO, 2022 Kasım ve Aralık ayında iki vadede ödendi, bu ödeme geç yapılmasına rağmen davalı firma davacı firmaya iki yükleme yaparak sevkini sağladı, bu sevkiyatlar iyi niyetli olarak yapıldı, ödemeden sonra kalan sevkiyatlar tamamlandı, ---- ben davacı firmayı ziyaret ettim, fabrika müdürü olarak bildiğim -------- oradaydı, fabrika inşaat halindeydi, fırının aksamlarının kurulabilmesi için gerekli olan raylar henüz inşaat halindeydi, fırının çalışması için içine yüklenecek olan alimünyum biyetler yoktu, biyetlerin üretilmesi için gerekli olan ergitme ve döküm fırınları çelik karkas halinde kenarda duruyordu, üzerlerinde yakıcı, kontrol sistemi, hidrolik sistemi yoktu, sadece çelik aksam duruyordu, davalı şirket kendi gönderdiği malzemenin montajına devam etti, montaj bittikten sonra kontrol için fırının çalıştırılması gerekiyordu, ancak fabrika alanda gaz yoktu, gaz geç geldi, bu seferde biyet olmadığı için fırın çalıştırılamadı, davacı şirket fırının çalıştırılması işini ileri tarihe erteledi, kurulum aşamasında bahsedilen fan vibrasyonu kurulum yapıldıktan sonra denemeler ile çalıştırıldı, vibrasyon davalı tarafından giderildi... ...yer teslimi için davacı şirket davet ya da çalışmada bulunmadı, fırının sevki için davacı şirkette vinç, forklift ve personel bulunması gerekiyordu, davacı şirkette böyle bir hazırlık olduğuna dair haberde verilmedi, elektrik panosu projede yer aldığı şekliyle kuruldu, daha sonra ------- beyin isteği üzerine ikinci kez davalı şirket tarafından ücretsiz olarak yeri değiştirildi, bu değişiklik ocak ayı içerisinde tamamlandı, gecikme bu istek üzerine kaynaklandı, ayrıca kurulan gaz tesisatı projeye uygun olarak davacı ile kararlaştırılan şekilde teslim edilmiştir, orada ortaya çıkan problem kontrol için gelen gaz firmasının kabul edip etmemesi ile ilgilidir, bu durum davalıyı ilgilendirmez, çünkü davalı taraf projeye uygun olarak gaz sistemi kurmuştur, buna rağmen davacı tarafından talep edilen değişikliği 2 gün içerisinde ücretsiz bir şekilde davalı taraf karşıladı" yönündeki beyanları ile Bilirkişi Raporunda yer alan hususları teyid etmektedir.Nitekim taraflar arasında akdedilen Sözleşme'nin "6. ÖDEME KOŞULLARI" maddesinin 3 bendinde de "152.500 Euro (Yüz elli iki bin beş yüz Euro) Ürün Yüklenmeye hazır olduktan sonra TEDARİKÇİ'nin fabrikasında yapılacak olan ön kabul sonrasında, yüklemeden önce" hükmüne yer verildiği açık olup davacı şirketin (yükleme öncesi yapılması gereken) bu ödemeyi süresinde yapmadığı ve dolayısıyla ön kabul işlemini de müvekkile ait fabrikada gerçekleştirmediği, bir başka ifade ile müvekkil şirketin TEMERRÜDE DÜŞMEDİĞİ, ödeme kayıtları ve Bilirkişi Raporu ile ortaya konulmuştur. (EK: Davacı Şirkete gönderilen ve Sözleşme'ye göre ön kabul için "yüklememe öncesi" ödenmesi gereken bakiyeyi talep eden 15/04/2022 ve 12/12/2022 tarihli e-posta kayıtları). Öte yandan Bilirkişi Raporuna dayanak alınan yazışmalarda ismi geçen ve Fırın Teslim Tutanaklarında imzası bulunan, davalı tarafından da tanık olarak olarak bildirilen ---------- tanık olarak beyanlarının alınması ile de davacının talep ve iddialarının haksız olduğu, zira davacı tarafın yer teslimi yapmadığı, buna yönelik alt yapısının hazır olmadığı, davacı şirket yetkilisi --------- talebi ile (müvekkil şirket tarafından hazırlanan elektrik pano tesisatı projesine aykırı olarak) iki kez panonun yerinde değişiklik yapıldığı, bu işlemlerde müvekkil şirkete atfı kabil kusur bulunmadığı bir kez daha ortaya konulacaktır. ----- tarihinde (Mahallinde icra edilen Keşiften sonra) tanık olarak dinlenen -----dava konusu homojen fırını davalı şirket tarafından davacının fabrikasında montaj edildikten sonra ben makineye yazılım atmak üzere görevlendirildim, ancak bu işleme başlayabilmem için davacı şirketin fırına gaz vermesi gerekiyordu, gerekli gazı temin etmediler, yaklaşık olarak bir ay kadar ben gaz temin edilmesini bekledim, gaz bağlantısı yapılacak olan şirket tarafından yapması istenen bir takım değişiklikler nedeniyle süreç uzadı bu değişikliklerin Balkanlı şirketi tarafından çalıştığım şirkete bildirilmesi ve bizlerin buna göre aksiyon alması gerekiyordu, ancak böyle bir bildirim yapılmadı, süreç bu nedenle uzamış oldu, sonrasında gaz temin edildi, devreye girdim, test aşamalarını yaptım, her şey hazır hale getirdiğimde ------------ bana --------- denilen sarf malzemesini vermesi gerekiyordu, bu malzeme ile deneme yapacaktım, ancak o zaman bunu temin etmedikleri için denemeyi yapamadım, ben buna dair bilgiyi hazırlamış olduğum teslim tutanağına ekledim, fırını boşta test ettim, yaptığım testte fan vibrasyonu olduğunu tespit ettim, ekiplerimize haber verdim, 2-3 gün içerisinde ekiplerimiz müdahale ederek bu problemi giderdi, bunu ücretsiz bir şekilde yaptılar, davacı şirket tarafından atık gazların çıkışının sağlanması için baca yapılması gerekiyordu, bu bacanın yapılmasında geç kalındığı için benim test aşamam gecikti, çünkü testte kullandığımız aletin baca ölçümünü yapıp belli bir değer aralığı vermesi gerekiyordu, bunun için bacanın tamamlanmasını beklemem gerekti, en büyük problemimiz ise panonun yerinin değiştirilmesiydi, biz panoyu projede belirlenen şekilde konumlandırdık, ancak davacı şirket pano için ayrı yeni bir yer yaptırdığından panonun burada konumlandırılmasını istedi, bu ise siparişleri verilen kablo ve bunun gibi saf malzemelerinin yetersiz kalmasına neden oldu, çünkü örnek vermek gerekirse 20 metre olarak hesapladığımız kablo yer değişikliği nedeniyle 60 metre boyutuna çıktı, bu nedenlerle işlemler uzadı, kabloların yeni siparişini verdik, bunların temini zaman aldı..." yönündeki beyanları ile yüksek yargı denetimine elverişli Bilirkişi Raporunda yer alan hususları teyid etmektedir. Kaldı ki taraflar arasında yapılan SÖZLEŞME'nin 8. maddesi ile de "İŞVEREN'in sorumluluklarını zamanında yerine getirmemesi, yer teslimi ve montaj sahasının hazır olmaması gibi haller" doğrudan doğruya mücbir sebep olarak kabul edilmiş bu hususlar Bilirkişi Raporu ile tespit edilmiştir. Bir diğer ifade ile müvekkil şirketin temnerrüde düşmediği ortaya çıkmıştır." şeklinde rapor sunulmuştur. Mahkememizce alınan bilirkişi heyet raporunda özetle;" Davacı şirket ticari defter kayıtları üzerinde inceleme yapılmak suretiyle hazırlanarak dosyaya sunulan 29.07.2024 tarihli talimat bilirkişi raporunda tespiti yapılan davacı şirket ödemeleri ile yukarıda listelenen muavin hesap ekstresinde yer verilen davacı ödemelerinin birbirlerini teyit etmekte olduğu, ancak davacı kayıtlarında kur değerlemesi yapılmadığından davalı şirkete 1.033.570.-TL borç bakiyesi mevcudiyetinin tespit edildiği, halbuki tarafların sözleşmeye konu tesis bedelinin tamamen ödenmiş olduğu hususunda mutabakat içinde oldukları, Teknik yönden; Dava konusu sözleşme içeriğinde bulunan makine ve ekipmanların ayıplı olarak değerlendirilemeyeceği 6,5 ay geç teslim edilme süreci ile ilgili yerinde tespit heyet bilirkişi raporunda halen davacı tarafından tamamlanması gereken eksikliklerin tespit edilmesi eksikliklerin davacı ve taraflarca imzalanan sözleşmeye göre: sorumluluğunda olması itibariyle mevcut raporda değerlendirme yapılmakla birlikte; nihai takdirin Mahkeme de olduğu," şeklinde rapor sunulmuştur. Bilirkişi heyeti tarafından verilen ek raporda özetle; Kök rapor ve yukarıda arz ve izah edilen nedenlerle; kök raporda varılan sonucu değiştirmeyi gerektirecek hususa rastlanmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır. Mali Yönden: Davacı şirketçe dökümhanede istihdam edilen Yönetici ve işçiler için üstlenmiş olduğu Ücret - İşveren Yasal Yükümlülük Payları toplamının 1.400.801,69 TL olarak Bordrolaştırılmış olduğu hesap edilmiş olup, davacı şirketin bir diğer talebi olan Ciro Kaybı ve bu ciro kaybına bağlı olarak Talep konusu yapılan Kar Kaybı hususu, sektörel değerlendirmeye muhtaç olup, uzmanlık alanım dışında kalan bu hususta takdirin Mahkemeye ait olabileceği sonuç ve kanaatlerine varılmıştır." şeklinde rapor sunulmuştur. Taraflar tanık deliline dayandığından gösterilen tanıklar dinlenmiş olup, Tanık ------- alınan beyanında; " dava konusuna ilişkin bilgim vardır, ben davalı şirkete 2021 yılındanberidir danışmanlık hizmeti veriyorum, Davacı şirket ile ilgili olan projeyi sözleşme aşamasından başlayarak bitimine kadar takip ettim, sözleşmede belirlenen teslim süresi içerisinde fırının teslim edilmesi kararlaştırılmıştı, bu teslimatın davalı ----- firmasının fabrikasında yapılacak olan ön kabulden sonra yapılacağı kararlaştırılmıştı, teslimat yapıldıktan sonra 152.500,00.-EURO ödeme yapılacak, malzemeler davacı şirkete sevk edilecekti, son ödeme yapılmadığı için sevkiyat söz konusu olmadı, ayrıca malzemeler hazır olmasına rağmen --- şirketinden gelip kontrol eden olmadı, herhangi bir ödeme olmadı, sevkiyat bundan dolayı gerçekleşmedi, ------ şirketinin gelip kontrolü yapıp akabinde ödeme yapması ve bunun üzerine sevkiyatın gerçekleşmesi gerekiyordu, bahsettiğim 152.500,00.-EURO, 2022 Kasım ve Aralık ayında iki vadede ödendi, bu ödeme geç yapılmasına rağmen davalı firma davacı firmaya iki yükleme yaparak sevkini sağladı, bu sevkiyatlar iyi niyetli olarak yapıldı, ödemeden sonra kalan sevkiyatlar tamamlandı, 21/12/2022'de ben davacı firmayı ziyaret ettim, fabrika müdürü olarak bildiğim --------- oradaydı, fabrika inşaat halindeydi, fırının aksamlarının kurulabilmesi için gerekli olan raylar henüz inşaat halindeydi, fırının çalışması için içine yüklenecek olan alimünyum --------- yoktu, ------- üretilmesi için gerekli olan ergitme ve döküm fırınları çelik karkas halinde kenarda duruyordu, üzerlerinde yakıcı, kontrol sistemi, hidrolik sistemi yoktu, sadece çelik aksam duruyordu, davalı şirket kendi gönderdiği malzemenin montajına devam etti, montaj bittikten sonra kontrol için fırının çalıştırılması gerekiyordu, ancak fabrika alanda gaz yoktu, gaz geç geldi, bu seferde biet olmadığı için fırın çalıştırılamadı, davacı şirket fırının çalıştırılması işini ileri tarihe erteledi, kurulum aşamasında bahsedilen fan vibrasyonu kurulum yapıldıktan sonra denemeler ile çalıştırıldı, vibrasyon davalı tarafından giderildi, yer teslimi için davacı şirket davet yada çalışmada bulunmadı, fırının sevki için davacı şirkette vinç, forklift ve personel bulunması gerekiyordu, davacı şirkette böyle bir hazırlık olduğuna dair haberde verilmedi, elektrik panosu projede yer aldığı şekliyle kuruldu, daha sonra ----------beyin isteği üzerine ikinci kez davalı şirket tarafından ücretsiz olarak yeri değiştirildi, bu değişiklik ocak ayı içerisinde tamamlandı, gecikme bu istek üzerine kaynaklandı, ayrıca kurulan gaz tesisatı projeye uygun olarak davacı ile kararlaştırılan şekilde teslim edilmiştir, orada ortaya çıkan problem kontrol için gelen gaz firmasının kabul edip etmemesi ile ilgilidir, bu durum davalıyı ilgilendirmez, çünkü davalı taraf projeye uygun olarak gaz sistemi kurmuştur, buna rağmen davacı tarafından talep edilen değişikliği 2 gün içerisinde ücretsiz bir şekilde davalı taraf karşıladı, benim bilgi ve görgüm bundan ibarettir." şeklinde beyanda bulunmuştur. Tanık ------------ Asliye Ticaret Mahkemesince alınan beyanında," ben davalı şirkette otomasyon mühendisi olarak 2 yıldır görev yapıyorum, dava konusuna ilişkin bilgim vardır. Ben davalı şirkette otomasyon mühendisi olduğum için makineye yazılım atma, makineyi devreye aldıktan sonra teslim tutanağını imzalayarak teslim aşamasını sonlandırmayı ben yapıyorum, dava konusu homojen fırını davalı şirket tarafından davacının fabrikasında montaj edildikten sonra ben makineye yazılım atmak üzere görevlendirildim, ancak bu işleme başlayabilmem için davacı şirketin fırına gaz vermesi gerekiyordu, gerekli gazı temin etmediler, yaklaşık olarak bir ay kadar ben gaz temin edilmesini bekledim, gaz bağlantısı yapılacak olan şirket tarafından yapması istenen bir takım değişiklikler nedeniyle süreç uzadı bu değişikliklerin Balkanlı şirketi tarafından çalıştığım şirkete bildirilmesi ve bizlerin buna göre aksiyon alması gerekiyordu, ancak böyle bir bildirim yapılmadı, süreç bu nedenle uzamış oldu, sonrasında gaz temin edildi, devreye girdim, test aşamalarını yaptım, herşey hazır hale getirdiğimde ---- bana ---------denilen sarf malzemesini vermesi gerekiyordu, bu malzeme ile deneme yapacaktım, ancak o zaman bunu temin etmedikleri için denemeyi yapamadım, ben buna dair bilgiyi hazırlamış olduğum teslim tutanağına ekledim, fırını boşta test ettim, yaptığım testte fan vibrasyonu olduğunu tespit ettim, ekiplerimize haber verdim, 2-3 gün içerisinde ekiplerimiz müdahale ederek bu problemi giderdi, bunu ücretsiz bir şekilde yaptılar, davacı şirket tarafından atık gazların çıkışının sağlanması için baca yapılması gerekiyordu, bu bacanın yapılmasında geç kalındığı için benim test aşamam gecikti, çünkü testte kullandığımız aletin baca ölçümünü yapıp belli bir değer aralığı vermesi gerekiyordu, bunun için bacanın tamamlanmasını beklemem gerekti, en büyük problemimiz ise panonun yerinin değiştirilmesiydi, biz panoyu projede belirlenen şekilde konumlandırdık, ancak davacı şirket pano için ayrı yeni bir yer yaptırdığından panonun burada konumlandırılmasını istedi, bu ise siparişleri verilen kablo ve bunun gibi saf malzemelerinin yetersiz kalmasına neden oldu, çünkü örnek vermek gerekirse 20 metre olarak hesapladığımız kablo yer değişikliği nedeniyle 60 metre boyutuna çıktı, bu nedenlerle işlemler uzadı, kabloların yeni siparişini verdik, bunların temini zaman aldı, benim taraflar arasındaki sözleşme koşullarına dair bilgim yoktur, Benim bilgi ve görgüm bundan ibarettir." şeklinde beyanda bulunmuştur. Kural olarak, eserin sözleşmeye uygun olarak tamamlanıp teslim edildiğini ispat yükü yüklenicidedir. TMK.'nın 6. maddesinde düzenlenmiş olan genel ispat şuralından çıkarılan bu sonuç, Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin bir çok kararında "kural olarak eser sözleşmelerinde eserin teslimini, sözleşmeye ve tekniğine uygun olup olmadığını kanıtlamak yükleniciye aittir." şeklinde ifade edilmiştir. Teslim edilen eserin ayıplı ve/veya eksik olduğunu ve bedelin ödendiğini ispat yükü ise iş sahibine aittir. İçtihatlarda, Yargıtay’ın da bu doğrultuda tutum sergilediği görülmektedir. “Eser sözleşmesine dayalı ilişkilerde eserin teslim edildiğini ispatlama yükümlülüğü yüklenicide, eserin ayıplı olduğu iddiası ve bedelin ödendiğini ispatlama yükümlülüğü ise iş sahibindedir.” --------
Yüklenicinin iş sahibine olan borçlarına aykırı olarak, imalini yüklendiği eserin ayıplı olması durumunda; iş sahibi, açık ayıplarda 6098 sayılı TBK'nın 474 ( 818 sayılı BK'nın 359), gizli ayıplarda ise 6098 sayılı TBK'nın 477. ( 818 sayılı BK'nın 362.) maddeleri hükümlerine uygun olarak ihbarda bulunduğu takdirde, 6098 sayılı TBK'nın 475. ( 818 sayılı BK'nın 360.) maddesinde tanınan hakları kullanabilir. Eksik iş, sözleşme ve eklerine göre yapılması kararlaştırıldığı halde tam yapılmayan iştir. Ayıplı eser sözleşmede kararlaştırılan vasıfları veya olmasından vazgeçilmez bazı vasıfları taşımayan eserdir. Diğer anlatımla ayıp, bir malda ya da eserde sözleşme ya da yasa hükümlerine göre normal olarak bulunması gereken niteliklerin bulunmaması ya da bulunmaması gereken bozuklukların bulunmasıdır. Eğer eser iş sahibinin beklediği amacı karşılamıyorsa kural olarak ayıplı yapıldığı kabul edilir. Ayıp ihbarının yazılı olarak yapılması zorunlu olmayıp süresinde ayıp ihbarının yapıldığı her türlü delille ve tanık beyanıyla dahi kanıtlanabilir. -----Öte yandan, ---- sayılı ilamında da açıklandığı üzere, ayıp ihbarı kural olarak şekle tabi bulunmayıp içeriği itibariyle ayıptan karşı tarafın haberdar olmasını sağlamaya elverişli her türlü ihbarın, ayıp ihbarı olarak kabulü mümkün olup, tespit dilekçesinin ya da raporunun tebliği işleminin de ayıp ihbarı niteliğinde olduğunun kabulü gerekir. Somut olayda davacı taraf aralarındaki sözleşme kapsamında yapılan işlerin ayıplı ve eksik olması, işin geç teslim edilmesi nedeniyle gecikme tazminatı talebinde bulunduğu, davalının ise davacının projeye uygun yer teslimi yapamadığını ayıp ve eksik bulunmadığını beyanla davanın reddini istediği görülmüştür. Eldeki davada ispat yükü davacı taraf üzerindedir. İddia ve savunmanın değerlendirilmesi için talimat yoluyla eserin yapıldığı mahalde keşif yapılmasına karar verilmiştir. Keşfen düzenlenen bilirkişi raporunda da davacı ile davalı arasında imzalanan 05/11/2021 tarihli sözleşmesi kapsamında davacının yükümlülüklerini sözleşmeye uygun olarak zamanında yerine getirmediğinden davalının teslim süresinde gecikmeler ortaya çıktığı, davacının süresi içinde yer teslimini eksiksiz olarak yerine getirmediği, davalının teslimde gecikme yaşadığı ancak bunun davacının yapması gereken ön hazırlık işlemlerini yerine getirmemesinden kaynaklanmış olabileceği, teslimin gecikmesinde davacının kusurunun olduğu,
fırınların kusursuz olarak çalıştığı, davalı tarafından sözleşme
kapsamında yapılan işlerin ayıplı olmadığı tespit edilmiştir. Mahkememizce alınan heyet raporunda da davacı tarafından tamamlanması gereken eksiklikler bulunduğu yönünde değerlendirme yapıldığı görülmüştür. Tüm dosya kapsamı, bilirkişi raporları, tanık beyanları, bilgi ve belgele bir bütün olarak değerlendirildiğinde davacı tarafın sözleşmenin niteliğine uygun yer tesliminin zamanında yapmadığı, gecikmenin meydana gelmesinde davalıya yüklenecek bir kusur bulunmadığı, gecikmeye davacının sebep olduğu, yapılan eserde herhangi bir eksik veya ayıp bulunmadığı anlaşıldığından davacının gecikme tazminatı talebi yerinde görülmeyerek davanın reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Karar harcı 615,40-TL 'den davacı tarafça peşin olarak yatırılan 269.85-TL harcın mahsubu ile bakiye kalan 345,55-TL harcın, davacı taraftan tahsili ile hazineye irat kaydı yapılmasına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı tarafından yapılan 500,00 TL tebligat ve müzekkere gideri yargılama giderinin davacı taraftan alınarak, davalı tarafa verilmesine,
5-Davalı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T. deki esaslara göre belirlenen 10.000,00-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-Davacı tarafından dosyaya yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine,
7-Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(13) maddesi ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Yönetmeliğinin 26/2 maddeleri ile Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ------ bütçesinden ödenen 3.120,00-TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsili ile Hazineye Gelir Kaydına,
Dair; davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içinde ---- Adliye Mahkemesinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 09/12/2025