T.C. İstanbul Anadolu 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/230
KARAR NO : 2025/757
DAVA : İstirdat (Ticari Satıma Konu Malın İadesi)
DAVA TARİHİ : 23/10/2019
KARAR TARİHİ : 14/10/2025
Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satıma Konu Malın İadesi) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı müvekkilinin emrine yazılmış olan,------Şubesinin 15.06.2019 tarihli, keşidecisi ------. Olan 50.000 TL miktarındaki çekin çalınmak sureti ile zayi olduğunu, çek için ------. Asliye Ticaret Mahkemesinin ------ Esas sayılı dosyası ile hasımsız olarak çek iptali davası açıldığını, çekin takasa verilerek ibraz edildiğinin bildirilmesi üzerine çekin istirdatına ilişkin huzurdaki davanın açıldığını, dava konusu çekin müvekkilinin rızası dışında elinden çıktığını, çek ile ilgili olarak ------- Başsavcılığının ------ Soruşturma sayılı dosyasından şikayetçi olunduğunu, davalı tarafın çeki kötü niyetli olarak iktisap ettiğini beyanla, dava konusu çekin istirdatı ile müvekkiline verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA
Davalı yan kendisine yapılan usulüne uygun tebliğe rağmen davalı yanın dava dilekçesine cevap vermemiş olup, davalı şirket yetkilisi 16.03.2021 tarihli duruşmada hazır bulunmuş olup, ilgili çeki kendinden önceki ciranta olan ---- , vermiş olduğu malzemeler karşılığı faturalı bir şekilde aldığını, çeki ibraz ettiğinde çek bedelinin ödenmediğini, merkez bankası tarafından tedbir konulduğunun öğrendiğini, o zamana kadar bir bilgisini olmadığını, neden bu davanın içinde bulunduğunu anlayamadığını beyanla; davanın reddine karar verilmesini beyan etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Dava hukuki niteliği itibariyle, davaya konu çekin istirdadı istemine ilişkindir.Mahkememizin 16.03.2021Tarih, ----- Esas, ----- Karar sayılı ilamı, ----- Bölge Adliye Mahkemesinin 14.03.2024 Tarih, ------ Esas, ------ Karar sayılı ilamı ile bozularak, Mahkememizin ------ Esasına kaydı yapılarak yargılamaya bu dosya üzerinden yargılamaya devam edilmiştir.
Davalının faaliyet alanı ---- bulunduğundan, davalı şirketin ticari defter ve belgelerinin incelenmesi için -------Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesinde talimat yolu ile defter incelemesi ile bilirkişi raporu istenmiştir. Talimat mahkemesince alınan bilirkişi raporu ile özetle; "Davalı şirket tarafından 2020 yılı yasal defterlerinin ibraz edilmemiş olması sebebi ile Mahkemenin 07.05.2024 tarihli görevlendirmesi çerçevesinde yapılan incelemeler dava dosyası ile davalının 2019 yılı yasal defterleri ile sınırlı kalmıştır. Yapılan incelemeler sonucunda işbu raporun inceleme, değerlendirme ve tespitler bölümünde ayrıntısı ile belirtildiği üzere, Davalı------ 2019 yılı yasal defterleri, ış ve kapanış onaylarının yasal süresi içerisinde yaptırılmış olduğu, muhasebe kayıtlarının usulüne uygun tutulmadığı, (davalının yasal defterlerinde müşteri çek kayıtlarının gerek giriş gerekse çıkış açısından denetime elverişli olmaması sebebi ile), yevmiye defteri kayıtları ile kebir defterinin uyumlu olduğu, davalı yanca kapanış maddesinin 112.sahifede yarıda kesildiği, 112-120.sahifeler arasının boş bırakıldığı, kapanış maddesinin son kı ın 120.sahife çekilerek kapanış tasdikinin bu sahifede yaptırılmış olduğu, davalı şirketin 2019 yılı yasal defterlerinin sahibi lehine delil vasfi bulunup bulunmadığı hususundaki hukuki ve nihai yorumun takdirinin Mahkemeye ait olduğu, ------ 20.09.2020 tarih ----- sayılı müzekkere cevap yazısında ------ ait 15.06.2019 keşide tarihli ------ no.lu çekin ------tarafından ------- şubesine ibraz edildiği, çek fotokopisinin ekte sunulduğunun beyan edildiği, Dava dışı ------tarafından keşide edilen ------ ait 15.06.2019 keşide tarihli 1522509 no.lu 50.000- TL tutarındaki çekin davacı ---- Makine/... adına düzenlendiği, Çek fotokopisine göre çekin arka yüzüne sırası ile davacı ..., -------cirolarının bulunduğu, davacı -------Tarafından 2019 yılı yasal defterlerinde müşterilerinden alınan vadeli çeklerin 101.01.001 Ocak Vadeli Çekler, 101.01.010 Ekim Vadeli Çekler hesabında takip edildiği, İşbu raporun Davalı Tarafın Yasal Defter İncelemeleri başlıklı C bölümünde ayrıntısı ile Davalının 2019 yılı yasal defterlerinde girişi yapılan çeklerin 6.000-TL tutarındaki bir tanesi dışında düzeltme kayıtları şeklinde toplu olarak yapılmış olması sebebi ile hangi firmalardan/ şahıslardan alındığı ve çeklerin banka, şube, vade, numara ve tutar gibi ayrıntılı bilgilerinin ne olduğu hususunda somut bir tespit yapılmasının mümkün olmadığı, davalının 2019 yılı yasal defterlerinde çıkışı yapılan çeklerin 6.000-TL tutarındaki bir tanesi dışında düzeltme kayıtları şeklinde toplu olarak yapılmış olması sebebi ile hangi firmalara/ şahıslara ciro edildiği ve çeklerin banka, şube, vade, numara, tutar v.b ayrıntılı inin ne olduğu hususunda somut bir tespit yapılmasının mümkün olmadığı davalı şirketin dava dosyasında mevcut BA-BS formlarına göre, davacı ... ile 2019-2020 yıllarında arasında gerçekleşen ticari bir ilişkinin varlığını gösterir herhangi bir mal/alım satım bildirimine rastlanmadığı, davalı şirketin dava dosyasında mevcut BA-BS formlarına göre, dava dışı ----- ile 2019-2020 yılında arasında gerçekleşen ticari bir ilişkinin varlığını gösterir herhangi mal/alım satım bildirimine rastlanmadığı," şeklinde rapor sunulmuştur.
Alınan rapor hüküm kurmaya elver işli olmadığından, davalı ile kendisinden önceki ciranta olan ------ ile aralarında ticari ilişki olup olmadığı, çekin ----- alınıp alınmadığına dair herhangi bir kayıt olup olmadığı, Ba Bs formlarında bu hususta bir kayıt olup olmadığı konusunda ve var ise tarafların itirazlarının değerlendirilmesi için talimat mahkemesince ek rapor tanzimi istenilmiştir.
Talimat Mahkemesince alınan ek raporda özetle; "Davalı yasal defterleri üzerinden yapılan tespit ve değerlendirmeler ile ilgili olarak taraflarca sunulan yeni bir bilgi ve belgenin de söz konusu olmaması sebebi ile 17.09.2024 tarihli kök raporda değişikliği gerektirecek herhangi bir hususa rastlanmadığı tespit edilmiştir." şeklinde rapor sunulmuştur.
Davacı taraf tanık deliline dayandığından gösterilen tanık ... 14.10.2025 tarihli duruşmada dinlenmiştir.
Tanık ... beyanınada; "Ben ------ mühendislikte muhasebeci olarak çalışmakta idim, biz davacı ile fason iş yapmakta idik, ve davacıya yaptığı işlere karşı her cuma çek ile ödeme yapardık, dava konusu çekin kaybolduğu gün davacı ile konuştuk, kendisi pazartesi günü çeki almaya geleceğini söyledi, bende çeki cüzdanımın arasında eve götürdüm ,ertesi gün sabah kalktığımızda evimize hırsız girdiğini fark ettik, cüzdanın içindeki para, çek ve iki cep telefonumuz çalınmıştı, savcılığa gidip şikayette bulunduk, daha sonrasında beni davalı firmadan aradılar, çekin kendilerinde olduğunu söylediler, ben de kendilerine, çekin çalıntı olduğunu söyledim, çekin kendilerine nasıl geldiğini sordum, bana kargo ile geldiğini söylediler, çeki kimin gönderdiğini ve hangi kargo ile geldiğini sorduğum da ise cevap vermediler, daha sonra davalı taraf beni yine aradı, yanımda ------ isimli bir şahsın olduğunu çeki --- aldığını söyleyince ben de ----- ile telefonda konuştum, ------- çeki davacı dan aldığını söyledi, bende kendisine fiziksek olarak davacıyı tarif etmesini istedim, ancak bana tarif edemedi, davalı ilk başta kargo ile geldiğini söylemesine rağmen daha sonra ------ aldığını söylemiştir, ben bu tarafların hepsinden şikayetçi oldum, çekin arkasına bakıldığında da davacının cirosunun olmadığı anlaşılacaktır, beni direkt aramadılar, önce çalıştığım şirket olan ------ aradılar, çünkü keşideci ------ idi, şirketten benim ismim verilince daha sonra beni de aradılar, çek bedeli ödenmedi dedi. " şeklinde beyanda bulunmuştur.6102 sayılı TTK 790. maddesi uyarınca, cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile kendi hakkı birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. TTK 818/c maddesi yollamasıyla çekler hakkında da uygulanacak TTK 677. maddesinde "imzaların istiklali" prensibi benimsenmiş olup, ciro imzalarından biri sahte bile olsa, bu durumdan düzgün ciro silsilesinde yer alan diğer imzaların geçerliliğini etkilemeyeceği ifade edilmiştir.TTK’nın 792. maddesinde ise "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü bulunmaktadır.
Somut olayda İstinaf Mahkemesi kaldırma kararı doğrultusunda davalının kendinden önceki cranta ile aralarındaki ticari ilişkinin tespiti ve çekin defter kayıtlarındaki kayıtlarının değerlendirilmesi için davalının ticari defterleri üzerinde inceleme yaptırılmıştır. Davalının ticari defterleri kayıtlarına göre kendinden önceki ciranta olan -------arasında ticari ilişkiye dair kayıt bulunamadığı tespit edilmiştir. Davalı taraf 17/12/2024 tarihli dilekçe ekinde delil sunma süresinden sonra 07/11/2019 ve 31/10/2019 tarihli dava dışı -------- adına düzenlenmiş teslim alan imzası olan faturaları dosyaya sunmuş ise de faturaları defterlerine kaydetmediği gibi çek vadesinin 15/06/2019 tarihli olduğu, çekin vade tarihinden yaklaşık 4-5 ay sonra fatura düzenlemesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu, bu faturaları defterine kaydetmemesi karışısında süresinden sonra sunmasının itibar edilebilir bir savunma olmadığı, davalının defter kayıtlarında çeke ilişkin de bir kayıt olmadığı, tanık beyanlarında da davalının çekin çalıntı olduğunu bildiğinin anlaşıldığı bir bütün olarak değerlendirildiğinde davalının dava konusu çekin iktisabında ağır kusurlu olduğuna kanaat getirildiğinden davacının çekin istirdatına yönelik talebin kabulüne karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ; davacının lehtarı olduğu, -------Şirketi tarafından keşide edilen 15/06/2019 keşide tarihli, -------- çek numaralı, 50.000,00-TL bedelli çekin davalıdan İSTİRDATI İLE, davacıya iadesine,
2-Karar harcı 3.415,50-TL 'den davacı tarafça peşin olarak yatırılan 853,88-TL harcın mahsubu ile bakiye 2.561,62-TL harcın davalı taraftan tahsili ile hazine adına irad kaydına,
3-Davacı tarafından yatırılan 44,40-TL başvurma harcı, 853,88-TL peşin nispi harc olmak üzere toplam 898,28- TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine
4-Davacı tarafından yapılan 1.648,20-TL tebligat ve müzekkere gideri, 3.500,00-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 5.148,20-TL yargılama giderinin davalı taraftan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine,
5-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
6-Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T. deki esaslara göre belirlenen 30.000,00-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Davacı tarafından dosyaya yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine,Dair; davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içinde ----- Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.