T.C. İstanbul Anadolu 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/494
KARAR NO : 2025/704
DAVA :Alacak (Ticari Satıma Konu Malın İadesi)
DAVA TARİHİ : 21/07/2023
KARAR TARİHİ : 01/10/2025
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari Satıma Konu Malın İadesi) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili firmanın, -----. ile imzalamış olduğu, ------ sayılı sözleşme gereğince, finansal kiralama yöntemi ile 14.04.2022 tarihinde, 75.500-€ (YetmişBeşBinBeşYüzAvro) bedelle kazıcı-yükleyici iş makinası satın aldığını, söz konusu aracın, 29.04.2022 tarihinde müvekkiline teslim edildiğini, aracın tescil bilgileri; ---- tescil plakası, ------ şasi numarası olduğunu, müvekkili satın aldıktan sonra, ilk 500 saat bakımı yapıldığı esnada, 22.07.2022 tarihinde, bakım yapan yetkili serviste, araçta bir takım ayıpların olduğunu öğrendiğini ve yetkili serviste tespit ettirdiğini, bu olay üzerine taraflarınca derhal, hem finansal kiralama şirketine, hem de karşı tarafa durumu ihtarname ile bildirdiğini, ve misli ile değişim taleplerini ilettiklerini, gönderilen ihtarnameye cevaben karşı tarafın, kendilerinin sorumluluğunu gerektirecek, üretim kaynaklı ayıplar olmadığından bahisle taleplerini reddettiklerini, kaldı ki, işbu taleplerini aracın garanti süresi içerisinde ilettiklerini, gerekli bildirimlerin ve ihtaratların yapılmasından sonra, uyuşmazlık hakkında netice alabilmek adına, taleplerine uygun şekilde ticari dava şartı zorunlu arabuluculuk yoluna başvurduklarını, işbu başvurudan önce ise, -------muvaffakatname temin ettiklerini ancak bu süreçte de firma ile herhangi bir anlaşmaya varamadıklarını, araçta tespiti yapılan ayıpların; " -Ön yükleyici kovada boşluk, Piston ve şase bağlantı noktalarında olağan dışı macun ve boya çatlakları, Ön camdan su sızdırması,(ciddi güvenlik tehlikesi oluşturmaktadır) Ön yürüyen düzende boşluk, Motor üst kapak sübaplarında ve motor yağ kapağında yağ kaçakları, yağ atmaları ve terleme, Pervanenin davlumbaza çarpması/sürtmesi ve bunun sonucunda oluşan gürültü, Ön kaporta zayıf boya işçiliği, Seyir halinde iken ön yükleyici kovanın kendi kendine açılması,(ciddi güvenlik tehlikesi oluşturmaktadır) Makine seyir halinde iken normalden daha hırıltılı ve gürültülü çalışma sesi, Araç 4 çekerde iken ve 4 çekerde değilken seyir halinde iken olağandışı titreme, Hidrolik sistemde olağandışı ses ve gürültü gelmesi, Makine rölantide çalışırken ön yükleyici ve arka kazıcının dokunduğunda stop etmesi, Kurt ağız açıldığında pistonun kendini bırakması/boşalması(ciddi güvenlik tehlikesi oluşturmaktadır) Forkliftle kurt ağız açıldığında, palet alımı esnasında kurt ağzının sıskalaşması, (ciddi güvenlik tehlikesi oluşturmaktadır) Yükleyici kova, yükleme yapılan kamyonun doldurma seviyesine kalktığında, kovanın kendi kendine geriye vurması,(ciddi güvenlik tehlikesi oluşturmaktadır) Tesviye yapıldığında çenenin altında tesviye malzemesi birikmesi, Arka diferansiyel kovada yağ çatlağı, Şafttan olağandışı ses ve gürültü gelmesi, Lastikte olağan dışı çatlak" şeklinde olduğunu, belirtilen ayıpların hem yetkili servis tarafından, hem de bilirkişi vasıtası ile tespit edildiğini ve karşı tarafça ihtarname aşamasında ikrar ve kabul edildiğini, bu kusurlar ciddi güvenlik tehlikesi oluşturan, araçtan beklenen faydayı büyük ölçüde engelleyen, konforu ciddi oranda azaltan, aracın değerinde ciddi maddi kayıplara sebebiyet veren, araçtan beklenen menfaati azaltan, ortadan kaldıran ayıplar olduğunu, araç çalışır vaziyetteyken veya trafikte seyir halinde iken hidrolik sistemin doğru çalışmaması, hem trafikteki araçlar bakımından, hem de sürücünün can güvenliği bakımından tehlike arz etmekte olduğunu, hidrolik sistemde oluşacak anlık bir sorun, hidrolik sistem elemanlarının serbest kalmasına ve kontrolsüz hareket etmesine, dolayısı ile can veya mal kaybına veya zararına sebep olacağının açık olacağını, davalının ihtarname cevabında yaptığı açıklama, aracın teknik özelliği olduğu, izahtan vareste olduğunu, aracın yürüyen aksamındaki ve motor aksamındaki ayıpların ise araçtan beklenen fayda ve konforu ciddi oranda olumsuz etkilemekte olduğunu şöyle ki; bu araç iş makinası olup, zorlu zemin koşullarında çalışması gerektiğini, araçtaki ayıpların giderilmesi kesin çözüm olmayıp; aracın tüm hidrolik sisteminin sökülüp takılması, motor ve yürüyen aksamın sökülüp takılması, ileride araçta başka sorunlara da sebebiyet verebileceğini, çünkü, aracın neredeyse tüm kritik ve önemli bağlantı noktalarında ayıp mevcut olduğunu, ayrıca dava konusu araçtaki tadilat ve tamiratın kapsamı ve bedeli, neredeyse araç fiyatına yakın bir bedele yaklaşacağını, aracın yürüyen aksamı, motor aksamı ve hidrolik aksamına ilişkin parçalar aracın değerli parçaları olup, bu parçaların değişimi yaklaşık olarak araç değerine yakın bir bedele ulaşacağının açık olduğunu tüm bu nedenlerle ---- tescil plakalı ve ----- şasi numaralı araçtaki gizli ayıbın bilirkişi marifetiyle tespiti ve dava konusu aracın ayıpsız misli ile değişimine karar verilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu iş makinesinde üretimden kaynaklı herhangi bir ayıp bulunmadığından davacının misli ile değişim talebinin de kabulü mümkün oladığını, huzurdaki haksız ve kötü niyetli davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, dava konusu iş makinesinde üretimden kaynaklı herhangi bir ayıplı durum bulunmamakta olup meydana geldiği iddia edilen arızaların da onarılması teklif edilmesine rağmen davacı onarımı kabul etmeyerek tümüyle kötü niyetli olarak huzurdaki davayı ikame ettiğini, davacı yan dava dilekçesiyle, dava konusu iş makinesinde üretimden kaynaklı ayıplar bulunduğunu, bu durumun müvekkili şirkete bildirildiğini, müvekkil şirket tarafından da bu ayıpların ikrar edildiğini ancak değişim taleplerinin kabul edilmediğini iddia etmişse de bu iddialar gerçeği yansıtmadığını, davacı tarafından müvekkil şirkete ------. Noterliğinin 26.07.2022 tarihli ------ yevmiye numaralı ihtarnamesiyle iş makinesinde birtakım ayıpların bulunduğu bildirildiğinden müvekkil şirket yetkili personelleri tarafından davacı adresine gidilerek iş makinesi üzerinde gerekli inceleme ve kontroller gerçekleştirildiğini, söz konusu incelemelerin tamamlanmasıyla birlikte üretimden kaynaklı herhangi bir sorun veya ayıp bulunmadığını, davacı'nın ayıp olarak nitelendirdiği hususların birçoğunun esasında iş makinesinin teknik özelliği niteliğinde olduğu, ayıp veya sorun olarak nitelendirilemeyeceği ve bunların hiçbir surette iş makinesinin çalışmasına herhangi bir etkisinin olmadığının tespit edildiğini, davacının yine ayıp olarak nitelendirdiği diğer hususların ise, bunların mevcut olduğunu kabul anlamına gelmemekle birlikte, hiçbir şekilde üretimden kaynaklanmamakla birlikte kullanıma bağlı olarak meydana gelmiş olabileceği ve iddia edilen bu arızaların basit bir işlem ile onarılabileceği belirlendiğinden bu durum yapılan toplantıda davacıya bildirildiğini ve yine müşteri memnuniyetinin sağlanması adına ve iyi niyetin göstergesi olarak davacı'nın iş makinesinde değiştirilmesini talep edeceği parçaların da yenilenebileceği aktarıldığını, dolayısıyla müvekkili şirket tarafından ikrar edilmiş herhangi bir husus bulunmayıp tümüyle iyi niyetli olarak ilgili teklif davacıya iletildiğini, tüm bu hususlar davacıya ----- Noterliğinin 02.08.2023 tarihli ve ------ yevmiye numaralı ihtarnamesiyle de bir kez daha bildiridiğini, ancak davacı hiçbir surette iş makinesi üzerinde herhangi bir işlem gerçekleştirilmesine izin vermediğini, onarım teklifini kabul etmeyerek ısrarla iş makinesinin yeni bir makine ile değiştirilmesini talep etiğini, huzurdaki davada ticari satış söz konusu olduğundan TTK m. 23/1 uyarınca TBK'nın satış sözleşmesi ile mal değişim sözleşmesine ilişkin hükümleri uygulama alanı bulacaktır. Bu kapsamda, TBK'nın "Ayıptan Sorumluluk" hükümleri kapsamında zamanaşımını düzenleyen 231/1 maddesi gereğince ticari satımlarda ayıptan sorumluluk hükümlerine dayalı her türlü dava, satılandaki ayıp daha sonra ortaya çıkmış olsa dahi, satılanın tesliminden itibaren iki yıl geçmekle zamanaşımına uğramakta olduğunu tüm bu nedenlerle öncelikle davanın zamanaşımı yönünden reddine, belirsiz alacak davası veya kısmi alacak davası olarak ikame edilmesi mümkün olmayan davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine, aksi halde eksik harcın tamamlatılmasına, herhangi bir maddi ve hukuki mesnetten yoksun ve usule aykırı olarak ikame edilmiş olan davanın reddi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacı vekili 01/11/224 tarihli ıslah dilekçesi ile dava dilekçesindeki 500-€ (BeşYüzAvro) olan taleplerini, 75.250-€ artırarak 75.750-€ (YetmişBeşBinYediYüzElliAvro) olarak ıslah etmiş ve iş bu ıslah dilekçesi davalı tarafa tebliğ edilmiştir.
Mahkememizce; ---- Noterliği'nden ----- yevmiye numaralı, 26/07/2022 tarihli ihtarname sureti, --- Noterliği'nden ------ yevmiye numaralı ve 02/08/2022 tarihli ihtarname sureti, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi Müdürlüğü'nden ---- tescil plakalı, ----- şasi numaralı aracın tramer kaydı, ------ davacı tarafça dosyaya sunulan 16/09/2022 tarihli muvafakatname suretinin aslı veya onaylı suretinin gönderilmesi istenilmiş,-----Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ----Değişik İş sayılı dosyası celp edilerek incelenmiş, ------- Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi'ne talimat yazılarak, re'sen seçilecek 3 makine mühendisinden oluşan bilirkişi heyetinden iddia ve savunmalar ve tüm dosya kapsamı nazara alınarak aracın ayıplı olup olmadığı, ayıplı olması durumunda ayıbın hangi taraftan kaynaklandığı, ayıbın gizli ve açık ayıp durumu, ayıbın niteliğinin misliyle değişime uygun olup olmadığı ve uyuşmazlık konusu hakkında rapor hazırlaması istenilmiş, alınan rapor taraflara tebliğ edilmiş, davalı vekilinin itirazları doğrultusunda bilirkişi heyetinden ek rapor alınarak taraflara tebliğ edilmiş, mahkememiz dosyasında talimat yoluyla alınan bilirkişi kök ve ek raporlarının uyuşmazlığın esasını çözecek nitelikte, denetime ve hüküm kurmaya elverişli görülmemesi nedeniyle ve davalı vekilinin gerekçeli itirazları da yerinde görülmekle, dosyanın mahkememizce resen seçilecek, teknik üniversitelerde görev yapan ve konularında uzmanlığı bulunan 3 adet makine mühendisinden oluşan bilirkişi heyetinden hüküm kurmaya ve denetime elverişli rapor alınarak taraflara tebliğ edilmiştir. Dava, tacirler arası satıma konu aracın ayıplı olduğu iddiasına dayalı olarak ayıpsız benzeriyle değişim istemine ilişkindir.6102 sayılı TTK'nun 23/1-c maddesi gereğince; malın ayıplı olduğu teslim sırasında açıkça belli ise alıcı 2 gün içerisinde durumu satıcıya ihbar etmelidir. Açıkça belli değilse alıcı malı teslim aldıktan sonra 8 gün içerisinde incelemek veya incelettirmekle ve bu inceleme sonucunda malın ayıplı olduğu ortaya çıkarsa haklarını korumak için durumu satıcıya ihbarla yükümlüdür. Diğer durumlarda 6098 sayılı TBK'nun 223/2. maddesi uygulanır. TBK’nın 223. maddesine göre ise; alıcı, devraldığı satılanın durumunu işlerin olağan akışına göre imkân bulunur bulunmaz gözden geçirmek ve satılanda satıcının sorumluluğunu gerektiren bir ayıp görürse, bunu uygun bir süre içinde ona bildirmek zorundadır. Alıcı gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal ederse, satılanı kabul etmiş sayılır. Ancak, satılanda olağan bir gözden geçirmeyle ortaya çıkarılamayacak bir ayıp bulunması hâlinde, bu hüküm uygulanmaz. Bu tür bir ayıbın bulunduğu sonradan anlaşılırsa, hemen satıcıya bildirilmelidir, bildirilmezse satılan bu ayıpla birlikte kabul edilmiş sayılır.
TBK'nın 227. maddesinde satılanın ayıplı olması halinde alıcının seçimlik hakları; "satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme, satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinden indirim isteme, aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme, imkan varsa satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini isteme" olarak belirlenmiş, maddenin 4. fıkrasında ise alıcının sözleşmeden dönme hakkını kullanması halinde, durum bunu haklı göstermiyorsa hakimin satılanın onarılmasına veya satış bedelinin indirilmesine karar verebileceği hüküm altına alınmıştır. Dolayısıyla alıcının sözleşmeden dönme niteliğinde olduğu yargı kararları ile kabul edilen satış bedelinin iadesi veya ayıpsız benzeriyle değişim talep etmesi halinde, hakim somut olayın koşullarına, hak ve menfaat dengesine göre satılanın onarılmasına veya satış bedelinin indirilmesine karar verebilecektir. Tüm dosya kapsamı ve toplanan tüm deliller uyarınca; davacı taraf, dava dışı ------ ile imzaladığı 9786 sayılı finansal kiralama sözleşmesiyle, kazıcı yükleyici iş makinası satın aldığını, satış bedelinin 75.500,00 Euro olduğunu, ancak satın aldığı aracın ilk 500 saat bakımı yapıldığı esnada, 22.07.2022 tarihinde, bakım yapan yetkili serviste, araçta bir takım ayıpların bulunduğunun tespit edildiğini, bu yüzden hem finansal kiralama şirketine, hem de davalı tarafa durumun ihtarname ile bildirildiği ve misli ile değişim talebinin iletildiği, gönderilen ihtarnameye cevaben davalı tarafça, kendilerinin sorumluluğunu gerektirecek, üretim kaynaklı ayıplar olmadığından bahisle taleplerinin reddedildiğini ileri sürerek, zorunlu arabuluculuk sürecinin ardından Mahkememizde görülen işbu, aracın ayıpsız benzeriyle değişim istemine ilişkin davayı açtığı; uyuşmazlık konusu kazıcı yükleyici iş makinasının 14/04/2022 tarihli proforma fatura uyarınca davalı şirket tarafından finansal kiralama şirketine satıldığı, 29/04/2022 tarihinde de finansal kiralama yöntemi ile satın alan davacıya teslim edildiği, finansal kiralama şirketi tarafından işbu davanın açılmasına muvafakat verildiğine dair 16/09/2022 tarihli belgenin dosyada mübrez olduğu, davalı tarafın ise dava konusu iş makinesinde üretimden kaynaklı herhangi bir ayıp bulunmadığı, davanın kötü niyetli açıldığı ve ihbar yükümlülüğünün süresinde yerine getirilmediği savunmasıyla davanın reddini talep ettiği; davacının 29/04/2022 tarihinde teslim aldığı aracın ilk 500 saat bakımı yapıldığı esnada, 22.07.2022 tarihinde, bakım yapan yetkili serviste ayıpların öğrenilmesi üzerine davalı tarafa ----- Noterliği'nin ------ yevmiye numaralı, 26/07/2022 tarihli ihtarnamesini gönderdiği ve aracın misli ile değiştirilmesini talep ettiği, davalı tarafın ise ----- Noterliği'nin ------- yevmiye numaralı, 02/08/2022 tarihli ihtarnamesi ile talebi reddettiği, araçtaki ayıpların tespiti için, ----- Sulh Hukuk Mahkemesinin .------- sayılı dosyanda delil tespiti yapıldığı, delil tespiti dosyasında alınan bilirkişi raporunda ''...aracın model yılı, çalışma saati de göz önüne alındığında üretim kaynaklı problemler olabileceği, bu hususların araçta değer kaybı yaratacağı, arızalar kaynaklı araçla yapılan işlerde gereken konforu olumsuz yönde etkileyecek kusurlar olduğunun " tespit edildiği görülmüştür. Mahkememizce araç üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılması için için aracın bulunduğu yer mahal mahkemesine talimat yazılmış, yapılan keşfe binaen hazırlanan bilirkişi heyeti kök ve ek raporlarına göre özetle; aracın motor kısmı ve mekanik aksamında arızaların olduğu, var olan arızaların araçta alınabilecek verimi
etkileyecek nitelikte arızalar olduğundan dolayı ayıplı sayılıcağı, ayıpların ise gizli ayıp oldukları bildirmiş olsa da; talimat yoluyla alınan bilirkişi kök ve ek raporlarının uyuşmazlığın esasını çözecek nitelikte, denetime ve hüküm kurmaya elverişli görülmemesi, raporun teknik ve bilimsel araştırma ve gerekçe içermediği görülmekle, bu kez dosyanın mahkememizce resen seçilen teknik üniversitelerde görev yapan ve konularında uzmanlığı bulunan 3 adet makine mühendisinden oluşan bilirkişi heyetine tevdii edilerek rapor alınmış; bilirkişi heyetinin yerinde inceleme sonucu hazırladığı ve Mahkememizce yeterli ve gerekçeli bulunarak hükme esas alınan 11/08/2025 tarihli rapora göre; dava konusu makinenin 1500 saatlik ve 2000 saatlik bakımlarının yapıldığı, ancak, ilk 500 saatlik bakım faturası ve diğer bakım faturalarının dosyaya
sunulmadığı, dosya kapsamı itibariyle dava konusu makinenin periyodik bakımlarının düzenli yapılmadığı, makinenin ön yürüyen düzende boşluk olduğu, makinanın iki taraflı olarak kollarda (arm) büyük boşluk olduğu, makine elemanlarında çalışma
şartlarına bağlı olarak aşınma meydana gelebileceği ve bu aşınmaların boşluk oluşturabileceği, bilinen bir durumdur. ancak bu büyüklükte boşluğun oluşmasının doğrudan makine bakımları ile
ilgili olduğu, bahsedilen boşluklu yapının bakımları yapılmadan kullanılmaya devam edilmesi durumunda boşlukların artacağı, bu hususun makinenin peryodik bakımların /onarımın zamanında yapılmaması, kullanılmaya devam edilerek boşlukların/aşınmaların artmasına sebebiyet verildiği, bu miktarda boşluğun kullanım kaynaklı
oluştuğu, ayıp olarak nitelendirilen hususların birçoğunun iş makinesinin teknik özelliği niteliğinde olduğu, iş makinesinin çalışmasına herhangi bir etkisinin olmadığı, iş
makinesinde üretimden kaynaklı herhangi bir ayıp veya arıza bulunmadığı ve makinenin gizli ayıplı olmadığı; aracın periyodik bakımlarının eksik olduğu, davaya konu makinenin mevcut teknik durumunun kullanımı engelleyecek nitelikte olmayıp, arızaların onarımının mümkün olduğu belirtilmiş olmakla; her ne kadar delil tespiti dosyası ile talimat yoluyla alınan bilirkişi kök ve ek raporlarında aracın gizli ayıplı olduğu belirtilmişse de, söz konusu raporlarda sadece araçta bulunan arızaların tespiti yapılarak, teknik değerlendirme ve servis kayıtları incelenmeksizin raporun hazırlandığı görülmekle, söz konusu raporlar ve hükme esas alınan en son rapor arasında çelişkiden bahsedilemeyeceğinden, denetime ve hüküm kurmaya elverişli bulunan 11/08/2025 tarihli bilirkişi raporundaki tespitler uyarınca yerinde görülmeyen davanın reddi yönünde aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın REDDİNE,
2-Harçlar kanunu uyarınca alınması gereken 615,40 TL harcın peşin yatırılan harçtan bahsubu ile arta kalan 47.636,65 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa iadesine,
3-Davalı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT uyarınca 370.038,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı tarafa ödenmesine,
4-Suçüstü ödeneğinden karşılanan 3.120,00 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
5-Davacı tarafından yapılan masrafların kendi üzerinde bırakılmasına,
6-Davacı tarafından yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının 6100 sayılı HMK md. 333 uyarınca karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
7-Davalı tarafından yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının 6100 sayılı HMK md. 333 uyarınca karar kesinleştiğinde davalıya iadesine,Dair; davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içinde ----- Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere oybirliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.