T.C. İstanbul Anadolu 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/376
KARAR NO : 2024/921
DAVA : Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 01/06/2023
KARAR TARİHİ : 12/12/2024
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında 21.07.2021 tarihli ----- sipariş numaralı teklif formuna istinaden imzalanan 29.07.2021 tarihli sözleşmenin kurulduğunu; davalının davacının adresinde bulunan binada iki tonluk üç duraklı hidrolik yük asansörü yapma işini üstlendiğini; sözleşme bedelinin 230.000TL.*418 KDV olarak belirlendiğini; bu tutarının 100.000TL:sinin işin başında verileceğinin kararlaştırıldığını; avansın ödenmesini müteakip 30 gün içinde de işin tamamlanacağının belirlendiğini; davacının 100.000TL.yi 29.07.2022 tarihinde davalıya ödemesine rağmen davalının ifaya hiç başlamadığını; bunun üzerine davalıya ----Noterliği'nden 24.01.2023 tarihinde ---- yevmiye numaralı ihtarnamenin gönderildiğini ve tebliğden itibaren 7 gün içinde asansörün yapımına başlanması, aksi halde sözleşmenin feshi ile ödenmiş olan 100.000TL,.nin iadesinin talep edildiğinin bildirildiğini; davalının 01.02.2023 tarihinde temerrüde düştüğünü; ticari avans faizi ile birlikte 100.000TL.nin ödenmesi gerektiğini; TBK m. 125/3 hükmüne göre dönme hakkının kullanıldığını beyan etmiş ve fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla 100.000TL.lik bedelin temerrüt tarihi olan 01.02.2023 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte ödenmesine, vekalet ve yargılama ücretinin davalıya bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; sözleşmenin davacı tarafça ihlal edildiğini; borcunu ifa etmeyen davacının dürüstlük ilkesine aykırı davrandığını; davacı tarafından avans eksik ödenmesine rağmen davalının 2 adet platformun kurulması için gerekli siparişleri verdiğini; masrafların yapıldığını ve asansörün yapımına başlandığını; ancak dava sonra davacı tarafından 2 adet asansör için belediyeden izin alınamadığı; 2 adet asansör için ruhsat çıkmayacağı belirtilmiş ve 1 adet asansör yapılmasının davalıdan istendiğini; davacıya gönderilen 21.07.2022 tarihli teklifte önceden varılan mutabakatın revize edilerek KDV dahil indirimli olarak 271.400TL lik teklifin sunulduğunu ve 70 peşin, iş tesliminde ise kalanın ödeneceği hususunda anlaşmaya varıldığını; bunun aksine davacının peşinat olarak 189.980TL. yerine sadece 100.000TL. Ödediğini; davacı tarafça asansörün yapılacağı bina için belediyeden ruhsat alınamadığını ileri sürülerek sözleşmenin ihlal edildiğini; davalının kusurlu olmadığını; davacının ihtarnamesine karşılık davalı tarafından----. Noterliği'nden 31.01.2023 tarihinde ----- yevmiye numaralı ihtarnamenin davacıya gönderildiğini ve maliyetlerin-masrafların karşılanması halinde işe başlanacağının belirtildiğini; ancak davacı tarafça bir ödemenin yapılmadığını; TBK m. 473 hükmüne göre davacı iş sahibinin TBK m. 125/111 hükmüne göre sözleşmeden dönmesinin haksız olduğunu beyan etmiş ve davanın reddine, vekalet ve yargılama ücretinin davacıya bırakılmasına karar verilmesi talep edilmiştir.
İNCELEME ve GEREKÇE:
Dava, taraflar arasında imzalanan sözleşme gereğince yapılan 100.000TL.lik nakitin sözleşmeden dönme ve bedelin iadesi istemine ilişkindir
Mahkememizce aldırılan bilirkişi raporu ile davalı tarafından düzenlenen 21.07.2020 tarihli *“Teklif'te 271.400TL.ye işin yapılabileceğinin beyan edildiği, sonrasında taraflar arasında adi yazılı şekilde 29.07.2022 tarihinde sözleşmenin kurulduğu; sözleşmedeki irade açıklamaları incelendiğinde sözleşmenin TBK m. 470 hükmü gereğince “eser sözleşmesi” olduğu ve buna göre davacının “işsahibi”, davalının da “yüklenici” sıfatını haiz olduğu; bedelin 230,000TL.*418 KDV olarak kararlaştırıldığı; bedelin 100.000TL lik kısmının nakit verileceğinin, 130.000TL.lik kısmının ise sözleşmeye müteakip 75 gün vadeli 50.000TL.yi aşmayan çeklerle verileceğinin, 018'lik KDV tutarı olan 41.400TL.nin de iş tesliminden 20 iş günü sonra ...ödeneceğinin belirlendiği, ----- tarafından düzenlenen dekontta görüldüğü Üzere, davacı tarafından davalının banka hesabına sözleşmenin kurulduğu gün olan 29.07.2022 tarihinde “ön avans” açıklaması ile 100,000TL.nin ödendiği, böylece sözleşmede kararlaştırılan 100.000TL lik nakit ödemenin davacı tarafından sözleşmenin kurulduğu gün yapılması nedeniyle davacı iş sahibi tarafından bu yöndeki borcun zamanında ifa edildiğinin anlaşıldığı, davalı yüklenici tarafından işe başlanıp başlanmadığının, davalının beyanları kapsamında hangi nedenlerden ötürü işe başlamanın mümkün olmadığını tespitin uzmanlık alanımca yapılamadığı, takdirin Mahkemeye ait olduğu, eğer davalı işsahibine isnat edilebilen/yükletilebilen bir sebep dolayısıyla davalı yüklenicinin işe zamanında başlayamadığı, işe başlanamamasında davalının kusurunun olmadığı kabul edilse bile davacının dava dilekçesinde sözleşmeden dönme hakkına dayanarak ödenen bedelin iadesini talep ettiği görülmekle buna ilişkin Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun----- kararı ",..kural, sözleşme özgürlüğüdür. Sözleşme özgürlüğü kuralı, sözleşmeyi kurma ve değiştirme özgürlüğü kadar sözleşme ile bağlı kalmama özgürlüğünü de içerir. ...sözleşme özgürlüğü, irade özerkliğinin bir sonucu olup, kural olarak sözleşmenin kurulmasına hizmet ettiği kadar, sözleşme ile bağlı kalmamayı da, yani tek taraflı irade beyanıyla (haklı veya haksız surette) sözleşmenin sona erdirilmesini de kapsar, ...irade özerkliğinin bir sonucu olarak haklı bir sebep olmadan da tek taraflı bozucu yenilik doğuran bir irade beyanıyla kullanılabilen fesih hakkına engel olunamayacağı benimsenmiştir. ”, şeklinde olup görüldüğü üzere sözleşmenin sonlandırılması için haklı nedene dayanmanın, Yargıtay HGK tarafından gerekli görülmediği; hal böyle olmakla dosya kapsamı incelendiğinde tek taraflı kullanılan “bozucu yenilik doğuran hakkın”, davacı tarafından gönderilen ihtarnamenin yüklenici davalıya (muhatabına) varmasıyla (tebliğ edilmesiyle) (anılan Yargıtay HGK kararı da dikkate alınacak olursa) haklı nedene dayanmak gerekmeksizin hüküm ve sonuç doğurduğu; başka bir ifadeyle davacı tarafça haklı neden olmasa bile sözleşmeden dönüldüğü kanaatine varılabileceği; takdirin, elbette Mahkeme'ye ait olduğu, bu açıklamalara göre eğer işsahibi davacı tarafça haklı neden olmaksızın bile sözleşmeden dönme yoluyla sözleşmenin sona erdirildiği kabul edilir işe bu halde TBK m. 77/son hükmüne göre “sona eren sebebe dayalı olarak” sebepsiz zenginleşme kapsamında davacı tarafından 29.07.2022 tarihinde ödenen 100.000TL.nin iadesinin/geri verilmesinin talep edilebileceği; bu halde de: davacı tarafından 24.01.2023 tarihinde ----. Noterliği'nden davalıya gönderilen ----- yevmiye numaralı ihtarnamede özetle ihtarnamenin tebliğinden itibaren 7 gün içinde asansörün yapımına başlanması, aksi halde sözleşmenin feshi ile ödenmiş olan 100.000TL.nin iadesinin talep edildiğinin bildirildiği; işbu elektronik tebligatın 24.01.2023 davalıya vardığı; ancak Tebligat Kanunu m. 7/a hükmü “Elektronik yolla tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır.” şeklinde olduğundan işbu ihtarnamenin davalıya 30.01.2023 tarihinde vardığı; temerrüt tarihi: TBK m. 117/1l,c.l hükmü “Borcun ifa edileceği gün, birlikte belirlenmiş veya sözleşmede saklı tutulan bir hakka dayanarak taraflardan biri usulüne uygun bir bildirimde bulunmak suretiyle belirlemişse, bu günün geçmesiyle; haksız fiilde işlendiği, sebepsiz zenginleşmede ise zenginleşmenin gerçekleştiği tarihte borçlu temerrüde düşmüş olur.” şeklinde olduğu için de davalının, (davacı tarafından ihtarnamede kendisinde 7 günlük süre verildiği görülmekle) TBK m. 92/1,b.1,c.1 (Gün olarak belirlenmiş süre, sözleşmenin kurulduğu gün sayılmaksızın, bu sürenin son günü dolmuş olur.) hükmü gereğince 07.02.2023 Salı tarihinde temerrüde düşeceği kanaatine varıldığı, Faiz: 07.02.2023 tarihinden davanın açıldığı 01.06.2023 tarihine kadar ticari avans faizi işletilecek olur ise hesaplanan faizin 3.669,86TL. olduğu, tüm hususları takdirin, mahkemeye ait olduğu sonuç ve kanaati bildirilmiştir.Taraflar arasında sözleşmede bedelin 230,000TL.*418 KDV olarak kararlaştırıldığı; bedelin 100.000TL lik kısmının nakit verileceğinin, 130.000TL.lik kısmının ise sözleşmeye müteakip 75 gün vadeli 50.000TL.yi aşmayan çeklerle verileceğinin, 018'lik KDV tutarı olan 41.400TL.nin de iş tesliminden 20 iş günü sonra ...ödeneceğinin belirlendiği, ----- tarafından düzenlenen dekontta görüldüğü üzere, davacı tarafından davalının banka hesabına sözleşmenin kurulduğu gün olan 29.07.2022 tarihinde “ön avans” açıklaması ile 100,000TL.nin ödendiği, böylece sözleşmede kararlaştırılan 100.000TL lik nakit ödemenin davacı tarafından sözleşmenin kurulduğu gün yapılması nedeniyle davacı iş sahibi tarafından bu yöndeki borcun zamanında ifa edildiğinin anlaşıldığı,Mahkememizce aldırılan bilirkişi raporunda davalı işsahibine isnat edilebilen/yükletilebilen bir sebep dolayısıyla davalı yüklenicinin işe zamanında başlayamadığı, işe başlanamamasında davalının kusurunun olmadığı kabul edilse bile davacının dava dilekçesinde sözleşmeden dönme hakkına dayanarak ödenen bedelin iadesini talep ettiği görülmekle buna ilişkin Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun ---- kararı ",..kural, sözleşme özgürlüğüdür. Sözleşme özgürlüğü kuralı, sözleşmeyi kurma ve değiştirme özgürlüğü kadar sözleşme ile bağlı kalmama özgürlüğünü de içerir. ...sözleşme özgürlüğü, irade özerkliğinin bir sonucu olup, kural olarak sözleşmenin kurulmasına hizmet ettiği kadar, sözleşme ile bağlı kalmamayı da, yani tek taraflı irade beyanıyla (haklı veya haksız surette) sözleşmenin sona erdirilmesini de kapsar, ...irade özerkliğinin bir sonucu olarak haklı bir sebep olmadan da tek taraflı bozucu yenilik doğuran bir irade beyanıyla kullanılabilen fesih hakkına engel olunamayacağı benimsenmiştir. ”, şeklinde olup görüldüğü üzere sözleşmenin sonlandırılması için haklı nedene dayanmanın, Yargıtay HGK tarafından gerekli görülmediği; hal böyle olmakla dosya kapsamı incelendiğinde tek taraflı kullanılan “bozucu yenilik doğuran hakkın”, davacı tarafından gönderilen ihtarnamenin yüklenici davalıya (muhatabına) varmasıyla (tebliğ edilmesiyle) (anılan Yargıtay HGK kararı da dikkate alınacak olursa) haklı nedene dayanmak gerekmeksizin hüküm ve sonuç doğurduğu; başka bir ifadeyle davacı tarafça haklı neden olmasa bile sözleşmeden dönüldüğü kanaatine varıldığının bildirildiği, Sözleşmeden dönme, sözleşmeyi sona erdiren ve tarafların iradelerine bağlı sebeplerden birisidir. Bedel karşılığı eser sözleşmelerinde dönme beyanı tek taraflı bozucu yenilik doğuran bir irade beyanı olduğundan, karşı tarafa ulaşması ile hukuki sonuçlarını doğurur (Yargıtay ----. Hukuk Dairesinin 17/03/2010 gün, ---- sayılı kararı). Fesih veya dönme sözcüğü kullanılmasa da iş bedelinin geri istenmesi gibi dönme iradesini gösteren beyanlarda bulunulmuş ise sözleşmeden dönme iradesinin bildirildiğinin kabulü gerekir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 10/02/2010 gün, ------sayılı kararı). Dönme halinde sona erme geriye etkili sonuç doğuracağından taraflar sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre aldıklarını karşı tarafa iade etmekle yükümlüdür.Somut olayda, taraflar arasındaki sözleşme geriye dönük olarak feshedilmiş olup, davacı iş sahibi tarafından sözleşme gereği yapılan ihtilafsız ödemelerin bilirkişi raporu da hükme esas alınarak sebepsiz zenginleşme kapsamında iadesine hükmedilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. ( ---- Bölge Adliye Mahkemesi -----.hukuk dairesi Dosya ---
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
DAVANIN KABULÜ İLE
1-100.000 TL ödemenin temerrüt tarihi olan 07/02/2023 tarihinden itibaren başlayacak ticari avans faizi birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine
2-Alınması gerekli karar ve ilam harcı olan 6.831,00 TL'nin dava açılırken davacı tarafça peşin olarak yatırılan 1.707,75 TL'nin mahsubu ile bakiye kalan 5.123,25 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafından yatırılan 179,90 TL başvurma harcı, 1.707,75 TL peşin harç olmak üzere toplam 1.887,65 TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan 3.500,00 TL bilirkişi ücreti, 80,25 TL posta gideri olmak üzere toplam 3.580,25 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT' ye göre belirlenen 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
7-Suçüstü ödeneğinden karşılanan 3.120,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
8-Kararın kesinleşmesi halinde kullanılmayan gider avansının ilgili tarafa iadesine,Dair davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde ---- Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı.