T.C. İstanbul Anadolu 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2020/575 Esas
KARAR NO: 2021/89
DAVA: Kıymetli Evrak İptali (Bono İptali)
DAVA TARİHİ: 21/07/2020
KARAR TARİHİ: 04/02/2021
Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Bono İptali) davasının yapılan açık yargılaması sonunda dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ /
DAVA/TALEP ;
Davacı dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin ---- vade tarihli tanzim edilen keşidec------- unvanlı ----------------------tarafından ----------------- adet bononun kaybolduğunu, şirket merkezinde yapılan tüm aramalara rağmen anılan bonoya ulaşılamadığını, bononun kaybı nedeniyle davacı müvekkilinin keşideci ----------alacağının tahsilinin tehlikeye düştüğünü, bu nedenle söz konusu bononun TTK hükümlerine göre zayi nedeniyle iptaline, keşideci borçlu ------- aksine hareket ettiği takdirde iki defa ödemek zorunda kalacağı ihtar edilerek bononun bedelini ödemekten yasaklanmasına, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP /TALEP : Dava HMK'nın 382(2)-e.6 madde gereği Çekişmesizdir.
DELİLLER : ------- Kayıtları, Muhtıra, Dosya kapsamındaki sair tüm bilgi ve belgeler.
DEĞERLENDİRME VE SONUÇ:
Dava, 6102 Sayılı TTK'nın 778/1-ı maddesi delaletiyle, aynı Kanunun 757/765 maddeleri uyarınca zayi nedeniyle bono iptali istemine ilişkindir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Senedin Türünün Değiştirilmesi Başlıklı Madde 650” (1) Nama veya emri yazılı senet, ancak kendisine hak verdiği ve borç yüklediği tüm kişilerin muvafakatıyla hamile yazılı sende dönüştürebilir. Bu muvafakatın doğrudan senet üzerine yazılması gerekir. (2) Hamile yazılı senetlerin nama veya emre yazılı senede dönüştürülebilmesi hususunda da aynı kural geçerlidir. Bu son halde hak veya borç sahibi kişilerden birinin muvafakat bulunmazsa bu dönüştürme, ancak dönüştürmeyi yapan alacaklı ile onun haklarına doğrudan doğruya halef olan kişi arasında hüküm ifade eder." hükmü bulunmaktadır.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Şartları Başlıklı Madde 651” (1) Kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. (2) Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyan ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir." hükmü bulunmaktadır.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Hükümleri Başlıklı Madde 652” (1) İptal kararı üzerine hak sahibi hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir vaeya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir. (2) Bunun dışında iptal usulü ve hükümleri hakkında, kıymetli evrakın çeşitli türlerine ilişkin özel hükümler uygulanır." hükmü bulunmaktadır.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun (C) Uygulanacak Hükümler başlıklı Madde 778/1 'bononun niteliğine aykırı düşmedikçe' ; (I) iptale dair 757 ilâ 765, maddeler hükümleri bonolar hakkında da uygulanır' hükmü ile aynı kanunun Önleyici Önlemler başlıklı Madde 757” (1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.” hükmü bulunmaktadır. Açıklanan hususlara göre bono iptal davası açma hakkı TTK'nin 651.maddesi uyarınca, bonoya bağlı alacağı bulunan hamile aittir. İptal kararını alan hamil, TTK'nin 652.maddesinde düzenlendiği üzere, hakkını senetsiz ileri sürebilir ya da borçludan yeni bir kıymetli evrak düzenlenmesini isteyebilir. İptal davasının yasal amacı budur.
Yukarıda anılan yasal düzenlemeler, yapılan açıklamalar ile yapılan yargılamaya göre somut olayda 6102 Sayılı TTK'nin 760-762.maddeleri uyarınca ------- gerekli ilanlar yapılmış ve ilana --- dosya kapsamına alınmıştır. Ancak davaya konu bono, üzerinde hak iddia eden veya bulan üçüncü kişiler tarafından yasal süre içinde mahkememize ibraz edilmemiş ve bu yönde herhangi bir beyanda bulunulmamıştır. Bütün bunlara göre davacı şirketin söz konusu bononun yetkili hamili olduğu ve bononun davacı elindeyken kaybolmak suretiyle zayi olduğu sonuç ve kanaatine ulaşılarak davacının davasının kabulü ile, 6102 sayılı TTK’nın 778/ı maddesi yollamasıyla 764/1 maddesi uyarınca davaya konu bononun zayi nedeniyle iptaline karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM; Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:
1-)Davanın KABULÜNE,
2-)----- tarihli, ------vade tarihli, düzenleyeni ------- olan, lehtarı-------- olan , hamili davacı -------. olan, 2.500,00.-TL bedelli BONONUN ZAYİ NEDENİYLE İPTALİNE ,
3-)Yapılan yargılama giderlerinin davanın mahiyeti gereği davacı üzerinde bırakılmasına,
4-)Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 59,30 TL karar ve ilam harcına, peşin harcın mahsubu ile bakiye 4,90 TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
5-)6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra kullanılmayan gider avansının yatırana iadesine ve bu konuda Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri İle Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 207/1 maddesi gereğince Yazı İşleri Müdürü tarafından resen işlem yapılmasına,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde mahkememize verilecek dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf Kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.