T.C. İstanbul Anadolu 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/105 Esas
KARAR NO: 2023/403
DAVA: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 14/02/2023
KARAR TARİHİ: 01/06/2023
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA/TALEP;Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı tarafından müvekkilinin ciranta olduğu karşılıksız çek için ------- sayılı dosyasından kambiyo senetlerine özgü icra takibi yapıldığını, takip talebinde asıl alacakla birlikte çek tazminatının tüm borçlulardan tahsili talep edildiğini, ancak TTK'nin 783/3 maddesi gereğince ciranta olan davacıdan çek tazminatı istenemeyeceğini, müvekkili yönünden çek tazminatı ağır kusurlu ve kötü niyetli olarak takibe konu edildiğinden, İ.İ.K'nin 72/5. maddesi gereğince, çek tazminatı miktarı olan 14.640,00TL'nin %20'sinden aşağı olmamak üzere davalı aleyhine tazminata hükmedilmesi gerektiğini, takip kötü niyetli ve ağır kusurlu olarak yapıldığından takibin tedbiren durdurulması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etme gereği doğduğunu, açıklanan ve resen gözetilecek sebeplerle; takibin durdurulması yönünde ihtiyati tedbir kararına hükmedilmesine, müvekkilinin takibe konu edilen 14.640,00TL tutarındaki çek tazminatınından borçlu olmadığının tespitine, davalı ağır kusurlu ve kötü niyetli olarak çek tazminatının müvekkilinden tahsilini talep ettiğinden çek tazminatı miktarı olan 14.640,00TL'nin %20'sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP /TALEP:Davalı tarafından 6100 Sayılı HMK'nin 322/1 maddesi atfıyla aynı yasanın 126-131 maddeleri kapsamında cevap dilekçesi verilmemiştir. Davalı duruşmaya katılmamış; kendisini vekille temsil de ettirmemiştir.
DELİLLER:----- sayılı dosyası, Çek Fotokopisi, Tarafların Aile Nüfus Kayıt Örnekleri, Dosyadaki Sair Bilgi Ve Belgeler.
İDDİA VE SAVUNMA KAPSAMINDA UYUŞMAZLIĞIN NİTELİĞİ, VAKIA VE DELİLLERİN TARTIŞILIP DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEP VE SONUÇLARI: Dava, 6100 Sayılı HMK'nin 106 ve 2004 Sayılı İİK'nin 72/1-3 maddeleri gereğince Açılmış Menfi Tespit ( Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) İstemine İlişkindir. 6102 sayılı TTK'nin 4/2 maddesi gereğince dava değerine göre 6100 Sayılı HMK'nin 316 ilâ 322 maddelerinde düzenlenen basit yargılama usulüne tabi işbu davada; mahkememizce dilekçeler aşaması tamamlanmış ve usulüne uygun olarak yapılan davet sonucunda duruşma açılarak ön inceleme duruşması icra edilmiş ve uyuşmazlık belirlenmiştir. Akabinde taraflar sulh olmaya davet ve teşvik edilmelerine karşın, duruşmaya katılan davacı vekilinin sulh olmak istemediklerini beyan etmeleri üzerine üzerine tahkikata geçilerek deliller toplanıp incelenmiş, tahkikat işlemleri ve incelemeleri yerine getirilmiş ve karar duruşmasına katılan davacı vekilinin sözlü açıklamaları da dinlenip zapta geçilerek aşağıdaki hüküm sonucuna ulaşılmıştır.Dava; 2004 Sayılı İİK'nin 72/1-3 ve TTK'nin 783/3 maddeleri hükümlerine dayalı olarak açılmış olup; davacı- borçlunun ----- sayılı takip dosyasına konu kambiyo senedinde (çek) lehtar-ciranta olduğu ve cirantaların çek tazminatından sorumlu tutulamayacağı iddiası ile davalıya çek tazminatı yönünden borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.Öncelikle davaya esas ----- sayılı dosyası UYAP Sistemi üzerinden getirtilerek incelenmiştir. Yapılan incelemede; ------ Şubesi ----- keşidecisi ----- şirketi olan, lehtarı ve cirantası ... , ikinci cirantası ve hamili ... olan ------ keşide tarihli 150.000,00 TL bedelli çeke dayalı olarak ... tarafından çekin keşidecisi şirket ve çekin lehtar-cirantası davacı/borçlu ... hakkında kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip yapıldığı ve takip talebi ve ödeme emrinde her iki borçludan asıl alacak, faiz ve komisyon yanında 14.640.00 TL çek tazminatı da talep edildiği görülmüştür.Yukarıda açıklanan hususlar ve yapılan yargılamaya göre somut olaya geldiğimizde; 6102 Sayılı TTK'nin 783/3. maddesinde "Muhatap nezdinde karşılığı kısmen veya tamamen bulunmayan bir çek düzenleyen kişi, çekin karşılıksız kalan bedelinin %10'unu ödemekle yükümlü olduktan başka, hamilin bu yüzden uğradığı zararı da tazmin eder" hükmü bulunmaktadır. Çeki düzenleyen kimsenin, bu çekin karşılığı olan miktarı, ibraz süresi içerisinde muhatap banka nezdinde bulundurması zorunludur. Çek tazminatından çeki düzenleyen (keşideci) sorumlu olup, cirantaların çek tazminatından dolayı sorumlulukları bulunmamaktadır. Yukarıda ayrıntıları verildiği üzere uyuşmazlığa konu olayda davacı takibe dayanak çekte lehtar-ciranta sıfatıyla yer aldığından çek tazminatından sorumlu tutulması mümkün değildir. Binaenaleyh; davacı tarafından TMK'nin 6 ve HMK'nin 190. maddeleri kapsamında ispatlanan davanın kabulü ile; 6100 Sayılı HMK'nin 106 ve 2004 Sayılı İİK'nin 72/1-3 ve TTK'nin 783/3 maddeleri gereğince; davacının ------ sayılı dosyasında 14.640.00 TL çek tazminatından borçlu olmadığının tespitine karar verilmesi gerekmiştir.2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72-(5) maddesi "dava borçlu lehine hükme bağlanırsa derhal takip durur. İlamın kesinleşmesi üzerine münderecatına göre ve ayrıca hükme hacet kalmadan icra kısmen veya tamamen eski hale iade edilir. Borçluyu menfi tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırsa, talebi üzerine, borçlunun dava sebebi ile uğradığı zararın da alacaklıdan tahsiline karar verilir. Takdir edilecek zarar, haksızlığı anlaşılan takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olamaz" hükmünü içermektedir. Madde metninden de açıkça anlaşıldığı üzere, menfi tespit davası açmak zorunda bırakılan borçlunun tazminat talep edebilmesi için gerekli koşullar; bu yönde bir talep olması, borçluya karşı icra takibi yapılmış bulunması ile takibin haksız ve kötüniyetli olmasıdır. Başka bir ifadeyle; İcra İflas Kanunu'nun 72-(5) maddesi hükmüne göre, menfi tespit davasının davacı (borçlu) lehine sonuçlanması üzerine, alacak likit olsun veya olmasın, böyle bir alacağa dayalı takibin, haksız ve kötüniyetli olması halinde, istem varsa, davacı (borçlu) lehine kötüniyet tazminatına hükmedilmesi gereklidir. Takibin haksız olması tek başına yetmemekte, ayrıca kötüniyetli olması da gerekmekte olup, ispat yükü; takibin kötüniyetli olduğunu iddia eden davacı (borçlu)’nun üzerindedir. Nitekim aynı ilkeler, ----- sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu açıklamalar ışığında tazminat talebi yönünden somut olaya bakıldığında ise, davacının takibe dayanak çekin lehtarı ve ilk cirantası konumunda olduğu, davacının ciro ederek çeki davalıya verdiği, çek üzerindeki sıralamaya göre tarafların hukuki ve akdi ilişki içinde oldukları, davalıdan sonra iki ciranta daha olmasına rağmen çekin davalıya geri geldiği ve davalının keşideci ve lehtar-ciranta davacı hakkında hukuken geçerli bir takip başlattığı, başlatılan takip esasen haklı olduğu, çek tazminatı yönünden hiçbir kötü niyet içermediği, davacı cirantadan da çek tazminatı talebinin uygulamadan veya hukuki bilgi eksikliğinden kaynaklandığı, zira takip taleplerinde uygulamada borçlular yönünden alacak kalemleri yönünden bir ayrıma gidilmediği, bu talepten vekili aracılığıyla işlem başlatan alacaklı-davalının haberinin dahi olmadığı açık olup, takibin haksız ve kötü niyetli olduğuna ilişkin soyut iddia dışında aksi yönde hiçbir kanıt da sunulmadığından koşulları oluşmayan kötü niyet tazminatı talebi doğrudan reddedilmiştir. 6100 Sayılı HMK'nin 332/1 maddesine göre, 323. maddesinde sayılan yargılama giderlerinden ise aynı yasanın 326/1. maddesi gereğince tamamen davalı taraf sorumlu tutulmak sueritiyle 6100 Sayılı HMK'nin 297/2 maddeleri gereğince aşağıdaki şekilde hüküm ihdas edilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-)Davanın Kabulü ile, 6100 Sayılı HMK'nin 106 ve 2004 Sayılı İİK'nin 72/1 maddeleri gereğince; davacın ----- sayılı dosyasında 14.640.00 TL çek tazminatından BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,
2-)Davacının , 2004 sayılı İİK'nin 72/V maddesi gereğince haksız ve kötü niyetli takip nedeniyle tazminat talebinin, REDDİNE ,
3-)Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 1.000,06 TL karar ve ilam harcından; dava açılışında peşin yatırılan 250,02 TL harcının mahsubuyla bakiye 750,04 TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
4-)Davacı tarafından yapılan 179,90 TL başvurma harcı, 250,02 TL peşin harç, 25,60 TL vekalet harcı, 78,00 TL posta masrafı olmak üzere toplam 533,52 TL yargılama giderinın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-)Davacı kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden; Avukatlık Kanunu'nun 164/5 maddesine göre davacı vekili için karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. 13/1, maddesi uyarınca hesap ve takdir edilen 9.200,00 TL nispi/maktu vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-)6100 sayılı HMK'nin 333. maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra kullanılmayan gider avansının yatırana iadesine, ( Yazı İşleri Müdürü tarafından Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri İle Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 207/1 maddesi gereğince resen işlem yapılmasına, )
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalının yokluğunda ;6100 sayılı HMK'nin 341(2) maddesi gereğince karar tarihi itibariyle kararının kabul ve ret edilen miktarlar yönünden ayrı ayrı ( 14.640,00 TL 01/06/2023