T.C. İstanbul Anadolu 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2024/653
KARAR NO: 2024/650
DAVA: Kıymetli Evrak İptali (Bono İptali)
DAVA TARİHİ: 17/09/2024
KARAR TARİHİ: 27/09/2024
Bilgileri yukarıda yazılı bono iptaline ilişkin çekişmesiz yargı işinin Mahkememizde tensiben yapılan incelemesi sonunda:
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ :
Talep eden vekili tarafından ibraz edilen ve gerekli-yeterli kısımları:
"...
T. Konusu:İrade dışında elden çıkmış dava konusu zayi bono/emre yazılı senetlerin, öncelikle yargılama sırasında bedellerinin ödenmemesi için ÖDEME YASAĞI/MEN KARARI VERİLİP ödeme yasağı kararının düzenleyene tebliği ile düzenleyenin ÖDEMEDEN MEN EDİLMESİNE, akabinde TTK md. 778/(ı) bendi yollaması ile uygulanacak TTK md. 757 vd. maddeleri gereği dava konusu zayi bono/emre yazılı senetlerin İPTALİNE karar verilmesi istemini içeren dava dilekçesidir.
I. AÇIKLAMA:
Müvekkil ----Türkiye'de kurulu şirketi olarak, , ,----- gibi tanınmış markaların elektrikli ev aletlerinin ülkemizdeki fabrikalarında imalatı, ihracatı, satışı ve satış sonrası servis hizmetlerini sunmaktadır (Ek 1).
Bayilerine sattığı elektrikli ev aletleri/ürünler/emtialar karşılığı, ----adresinde mukim ----- tarafından 29.07.2024 tarihinde müvekkil Şirket namına düzenlenmiş;
21.09.2024 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
28.09.2024 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
05.10.2024 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
12.10.2024 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
19.10.2024 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
26.10.2024 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
02.11.2024 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
09.11.2024 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
16.11.2024 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
23.11.2024 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
30.11.2024 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
07.12.2024 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
14.12.2024 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
21.12.2024 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
28.12.2024 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
04.01.2025 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
11.01.2025 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
18.01.2025 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
25.01.2025 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
01.02.2025 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
08.02.2025 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
15.02.2025 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
22.02.2025 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
01.03.2025 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
08.03.2025 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
15.03.2025 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
22.03.2025 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
29.03.2025 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
05.04.2025 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
12.04.2025 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
19.04.2025 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
26.04.2025 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
03.05.2025 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli ve,
10.05.2025 vade tarihli 238.691,13-TL bedelli,
otuzdört (34) tane bono/emre yazılı senet müvekkil Şirket'in ----- Genel Müdürlüğüne gönderilirken (Ek 2) kargoda kaybolmuş, kargo Genel Müdürlüğe teslim edilmemiş, bugüne kadar yapılan bütün araştırma ve aramalardan da herhangi bir sonuç alınamamış, bono/emre yazılı senetler bulunamamıştır. Dava konusu bono/emre yazılı senetlerin fotokopileri olmasa da, bilgilerini, düzenlendiklerini vade ve bedelleri ile bono/emre yazılı senetlere konu alacağı doğuran fatura bilgilerini gösterir senet-çek-makbuz teslim formları mevcuttur ve dilekçemize ekinde (Ek 3) dosyaya sunulmaktadır.Bilindiği üzere iradesi dışında elinden çıkan bono/emre yazılı senet hamili, yerleşim yerindeki mahkemeden zayi sebebiyle tehlikeye düşmüş kambiyo senedine bağlı alacağının korunmasını teminen öncelikle ödemeden men yasağı akabinde ise TTK md. 778-ı bendindeki yollama uyarınca uygulanacak TTK md. 757 ve 765 arasındaki hükümler gereği iptale karar verilmesini isteyebilir.Bu sebeple müvekkil Şirket'in işbu başvuruyu yaparak anılan yasa hükümleri çerçevesinde iradesi hilafına elinden çıkıp zayi olan davaya konu bono/emre yazılı senetlerin öncelikle ödemeden men edilmesini, akabinde de iptaline karar verilmesini istemesi gerekmiştir.
........................
IV. SONUÇ:
Açıklanan nedenlerle; -----) tarafından müvekkil Şirket namına 29.07.2024 tarihinde düzenlenmiş ve müvekkil Şirket'in hamili olduğu iradesi dışında elinden çıkıp zayi olmuş,;
21.09.2024 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
28.09.2024 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
05.10.2024 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
12.10.2024 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
19.10.2024 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
26.10.2024 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
02.11.2024 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
09.11.2024 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
16.11.2024 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
23.11.2024 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
30.11.2024 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
07.12.2024 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
14.12.2024 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
21.12.2024 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
28.12.2024 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
04.01.2025 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
11.01.2025 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
18.01.2025 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
25.01.2025 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
01.02.2025 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
08.02.2025 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
15.02.2025 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
22.02.2025 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
01.03.2025 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
08.03.2025 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
15.03.2025 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
22.03.2025 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
29.03.2025 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
05.04.2025 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
12.04.2025 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
19.04.2025 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
26.04.2025 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli,
03.05.2025 vade tarihli 248.500,00-TL bedelli ve,
10.05.2025 vade tarihli 238.691,13-TL bedelli,
otuzdört (34) tane bono/emre yazılı senedin yargılama sonuçlanıncaya kadar ödenmemesi için ÖDEME YASAĞI KARARI VERİLİP, düzenleyenin ÖDEMEDEN MEN EDİLMESİNE ve bu kararın senetleri düzenleyene tebliğine, akabinde yapılacak yargılama ve gerekli ilanları müteakip belirtilen işbu otuzdört (34) tane bono/emre yazılı SENEDİN İPTALİNE karar verilmesini saygı ile dileriz.
..."şeklinde olup yukarıya aynen aktarılan tedbir talepli dilekçe ile dilekçede belirtilen söz konusu bonoların kaybolduğu ileri sürülerek bonoların iptaline karar verilmesi talep edilmiştir.
Dava, 6102 Sayılı TTK'nın 778/1(ı) maddesi delaletiyle, aynı Kanunun 757. vd. maddelerine dayalı zayi nedeniyle bono iptali istemine ilişkindir.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Senedin Türünün Değiştirilmesi Başlıklı Madde 650 "(1) Nama veya emri yazılı senet, ancak kendisine hak verdiği ve borç yüklediği tüm kişilerin muvafakatıyla hamile yazılı sende dönüştürülebilir. Bu muvafakatın doğrudan senet üzerine yazılması gerekir. (2) Hamile yazılı senetlerin nama veya emre yazılı senede dönüştürülebilmesi hususunda da aynı kural geçerlidir. Bu son halde hak veya borç sahibi kişilerden birinin muvafakatı bulunmazsa bu dönüştürme, ancak dönüştürmeyi yapan alacaklı ile onun haklarına doğrudan doğruya halef olan kişi arasında hüküm ifade eder." hükmü bulunmaktadır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Şartları Başlıklı Madde 651 "(1) Kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. (2) Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir." hükmü bulunmaktadır.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Hükümleri Başlıklı Madde 652 "(1) İptal kararı üzerine hak sahibi hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir veya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir. (2) Bunun dışında iptal usulü ve hükümleri hakkında, kıymetli evrakın çeşitli türlerine ilişkin özel hükümler uygulanır." hükmü bulunmaktadır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Uygulanacak Hükümler başlıklı Madde 778/1 "(ı) Poliçeye ait aşağıdaki hükümler bono hakkında da uygulanır: ı) İptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrası.” hükmü ile aynı kanunun Önleyici Önlemler başlıklı Madde 757 "(1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.” hükmü bulunmaktadır.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Uygulanacak Hükümler başlıklı Madde 778/1” (ı) Poliçeye ait aşağıdaki hükümler bono hakkında da uygulanır: ı) İptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrası.” hükmü bulunmaktadır. Görüldüğü üzere bono iptal davası açma hakkı TTK 651. maddesi uyarınca, bonoya bağlı alacağı bulunan hamile aittir. İptal kararını alan hamil, TTK 652.maddesinde düzenlendiği üzere, hakkını senetsiz ileri sürebilir ya da borçludan yeni bir kıymetli evrak düzenlenmesini isteyebilir. İptal davasının amacı budur. Bono keşidecisinin TTK 757 ve 778/ı.maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır.6100 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu Dava Şartları Başlıklı madde 114/1-d) “Tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları; kanuni temsilin söz konusu olduğu hâllerde, temsilcinin gerekli niteliğe sahip bulunması.” 114/1-e maddesi "Dava takip yetkisine sahip olunması" ve 114/1-h maddesi "Davacının dava açmakta hukuki yararının bulunması" hükümleri ile aynı kanunun Dava Şartlarının İncelenmesi başlıklı 115/2.maddesi” Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. Ancak, dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verir. Bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davayı dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddeder.” hükümleri bulunmaktadır.Yukarıda yazılı yasal düzenlemeler ve açıklamalar ışığında somut olayda dilekçede iddianın öne sürülüş biçimine göre talebe konu bonoları dilekçe de belirtilen keşideci tarafından talep eden lehine düzenledikleri ve fakat talep edene teslim edilmediği/ulaşmadığı ve bonoların kaybolduğu, talep edene henüz teslim edilmediği için meşru hamil sıfatını kazanmamış olduğu anlaşılmaktadır.
Emsal nitelikli ----- BAM ----HD.'nin 20/05/2021 tarih ve ---- Esas, ---- Karar sayılı kararında kargoda kaybolup henüz talep edene ulaşmayan çekte lehtar olarak talep edenin yazılmış olmasına rağmen lehtara henüz teslim edilmeden kaybolması ve teslim söz konusu olmaması nedeniyle talep edenin yetkili hamil kabul edilmesinin mümkün olmadığı ve bu durumda talep edenin iptal davası açmakta hukuki yararı bulunmadığı belirtilmiştir. Yukarıda ifade edilen yasal düzenlemeler, bonoların kaybolmasına ilişkin yukarıdaki belirleme, söz konusu emsal BAM kararı ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde talep edenin yetkili hamil sıfatını kazanmadığı, gerçekleşen bu durumun 6100 sayılı HMK’nın 114/1-h maddesi gereğince dava şartı olduğu ve dava şartı eksikliğinin giderilmesinin de mümkün olmadığı; talep edenin bono iptal davası açmakta hukuki yararı bulunmadığı sonuç ve kanaatine varıldığından talebin dava şartı yokluğundan usulden reddine ilişkin olmak üzere aşağıdaki şeklide karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-6100 Sayılı HMK'nın 114/1-h maddesi gereğince talep edenin dava açmakta 'hukuki yararının bulunmaması nedeniyle; talebin 6100 Sayılı HMK'nın 115/2.maddesine göre DAVA ŞARTI YOKLUĞUNDAN USULDEN REDDİNE,
2-Harçlar peşin olarak alındığından başka harç alınmasına yer olmadığına,
3-Talebin niteliği gereği harç ve masrafların talep eden üzerinde bırakılmasına; aynı nedenle talep eden vekili yararına avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına,
4-Artan avansın karar kesinleştiğinde ilgilisine iadesine,İlişkin olmak üzere dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde ----- Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.