T.C. İstanbul Anadolu 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2024/50
KARAR NO: 2024/141
DAVA: Tazminat (Ticari İşletme Kirası Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 19/01/2024
KARAR TARİHİ: 21/02/2024
Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 9.maddesine göre Türk Milleti adına yargı yetkisini kullanan bağımsız ve tarafsız----- Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmekte olan Tazminat (Ticari İşletme Kirası Sözleşmesinden Kaynaklanan), davasında dosya tensiben incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ/
DAVA/TALEP;
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı şirket -----İlçesinde doğal kaynak suyu dolum, şişeleme ve satışı işi ile iştigal etmektedir. Müvekkil şirket iştigal konusu iş ile ilgili üretim yapmak amacıyla davalı ------ ile 14/05/2022 tarihli kira sözleşmesini imzaladığını, taraflar arasında yapılan anlaşmaya ve buna istinaden imzalanan kira sözleşmesine göre----- kaynak suları dolum tesisi ve müştemilatı içindeki 0,33 litre, 0,50 litre, 1,5 litre, 5 litre, bardak su ve 19 litre dönüşümsüz makinaları ile cam dolum hattı, deposu, malzeme ve ekipmanları marka kullanım haklarıyla birlikte 5+7 yıllık süreyle müvekkil şirkete kiralandığını, davacı şirket kaynak suyu üretim ve dolumu için tüm hazırlıklarını yapmış ve kira sözleşmesi gereğince üretime başlayacağı süreçte davalı ----- Tarafından davacı şirkete kiralanmış olan işletmedeki ----- marka 0,33 litre 0,50 litre, 1,5 litre pet şişirme makinası,----- marka 15 litre cam damacana dolum makinası ile mülkiyeti müvekkil şirkete ait olan 1 adet konveyör bant hattı müvekkil şirketin bilgisi ve rızası olmaksızın 17/01/2023 tarihinde dava dışı 3. kişi/kişilere satılmış ve demonte edilerek işletmeden götürüldüğünü, ayrıca söz konusu işletmede bulunan ve davacı şirketin maliki olduğu makine ve ekipmanlara da davalı şirket çalışanları tarafından zarar verilmiş, bu makine ve ekipmanlar müvekkilin bilgisi ve rızası olmadan herhangi bir yargı kararı da bulunmaksızın bulundukları yerden sökülerek işletme dışına çıkarıldığını, açıklanan hususlarla ilgili talepleri üzerine ----- Sulh Hukuk Mahkemesi ----- Değişik İş sayılı dosyasından delil tespiti yapıldığını ve dosyada bulunan bilirkişi raporuyla bu hususlar somut hale geldiğini, izah edilen ve yapılan delil tespiti ile ispat edildiği üzere davalı tarafın davacı şirkete kiraladığı makine ve ekipmanları 3. kişilere satması ve davacı şirkete ait makine ve ekipmanlara zarar vermesi sebebiyle davacının maddi zarara uğradığını, davacı şirketin davalıdan kiraladığı ----- marka 0,33 litre 0,50 litre, 1,5 litre pet şişirme makinası, ------ marka 15 litre cam damacana dolum makinesi kira sözleşmesine aykırı şekilde 3. kişilere satılarak davacı şirketin makineleri kullanımı ve şişelenmiş su üretimi yapması engellendiğini, mülkiyeti davacı şirkete ait olan ----- marka 0,5 lt, 1,5 lt petşişe su dolum makinesi ve ekipmanları ile 5 lt petşişe su dolum makinesi ve ekipmanlarına zarar verilmesi ile de davacı şirketin maddi zarara uğradığını, davalının gerçekleştirdiği bu haksız eylemler nedeniyle davacı şirketin 14/05/2022 tarihli ticari işletme kira sözleşmesinden kaynaklanan hakları ihlal edildiğini, davalı taraf, makine ve ekipmanlara ilişkin söz konusu haksız eylemlerinden kaynaklanan maddi zararı tazmin etmekle yükümlü olduğunu, bu nedenle yargılama sırasında yapılacak bilirkişi incelemesi neticesinde davacı şirkete ait makine ve ekipmanlara zarar verilmesine ilişkin hesaplanacak maddi zararın davalıdan tahsilini talep ettiklerini, davacı şirket 14/05/2022 tarihli kira sözleşmesiyle davalıdan kiraladığı ticari işletmede üretim yapmak amacıyla kiralanan işletmenin bakım onarım işlerini yaptırdığını, işletmede bulunan makinelerin ve ekipmanların tamiri ile arızalı parçalarının değişimini sağlamış, üretimde kullanılacak paketleme ve ambalaj malzemelerini satın almış ve işletmeye teslimini sağladığını, tüm bu işlerin işçilik ve nakliye giderlerinin ödemesini yaptığını, davalı taraf, davacıya kiraladığı işletmenin üretime hazır hale geldiği sırada sözleşmeden doğan yükümlülüklerine aykırı şekilde yukarıda bahsettiğimiz haksız eylemleri ile davacı şirketin işletmeyi kullanmasını engellediğini ve işletmenin üretim yapılamaz hale gelmesine neden olduğunu, davalının söz konusu eylemleri müvekkilin üretime hazırlık için yaptığı harcamalar tutarında zarara uğramasına sebep olduğunu, ayrıca davacı şirket tarafından satın alınan paketleme ve ambalaj malzemeleri davalı tarafından kendi üretimi için kullanıldığını, izah edilen hususlarla ilgili yapılan işler ve alınan malzemelere ait faturalar ve davacı şirket tarafından yapılan ödemelerin belgelerin detaylı şekilde sunulduğunu, davacı şirkete ait bu harcamaların da, haksız eylemleri nedeniyle müvekkilin ticari işletmeyi kullanmasını ve üretim yapmasını engelleyerek toplam 731.497,08 TL maddi zararına sebep olan davalı taraftan tazmini gerektiğini, arz ve izah edilen nedenler ve yargılama esnasında tespit edilecek sebeplerle; davanın kabulü ile, davalı tarafın davacı şirkete kiraladığı makine ve ekipmanları 3. kişilere satması ve müvekkile ait makine ve ekipmanlara zarar vermesi sebebiyle davacı şirketin uğradığı maddi zarara istinaden şimdilik 100.000,00 TL'nin haksız fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren hesaplanacak en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, davacı şirketin kiralanan işletmenin bakım onarım işleri, işletmede bulunan makine ve ekipmanların tamiri ile arızalı parçalarının değişimi, üretimde kullanılacak paketleme ve ambalaj malzemelerinin satın alınması, bu işlerin işçilik ve nakliye giderleri için yapmış olduğu toplam 731.497,08 TL harcamaya istinaden şimdilik 100.000,00 TL'nin haksız fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren hesaplanacak en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, davacı şirket tarafından üretimi yapılan, davalı tarafça el konularak satılan 34.176 adet 5 litre pet ambalajlı su ürünlerinin bedeli için şimdilik 100.000,00 TL'nin dava tarihten itibaren hesaplanacak en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, davacı şirketin su üretimi ve satışı ile ilgili yapmış olduğu sözleşmelerin ifasının davalı tarafça engellenmesi sonucunda sözleşmelerin feshedilmesi sebebiyle müvekkil şirketin ticari kazanç ve kâr mahrumiyetinden şimdilik 10.000,00 USD'nin dava tarihten itibaren dövize uygulanacak en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, davalının haksız fiilleri nedeniyle davacı şirket ile ------. arasında akdedilemeyen su dolum sözleşmesinden kaynaklanan 55.630,00 TL teminat tutarındaki maddi zarar ile sözleşme bedeli olan 927.156,80 TL tutarındaki ticari kazanç ve kâr mahrumiyetinden şimdilik 10.000,00 TL'nin haksız fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren hesaplanacak en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, davalının haksız eylemleri nedeniyle ticari itibarı ciddi şekilde zedelenen müvekkilin uğramış olduğu manevi zarar sebebiyle manevi tazminat olarak 100.000,00 TL'nin dava tarihten itibaren hesaplanacak en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, yaklaşık ispat koşulu gerçekleşmiş olduğundan davalının mal kaçırma eylemlerinin ve oluşacak muhtemel zararın engellenmesi ve müvekkilin haklı alacaklarının güvence altına alınabilmesi amacıyla alacak miktarının belirlenebilir tutarında davalının menkul gayrimenkul malvarlığı ile 3. kişilerdeki hak ve alacaklarının ihtiyaten haczine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP/TALEP : Dosya üzerinden karar verildiğinden bu aşamada 6100 Sayılı HMK'nin 126-131 maddeleri kapsamında düzenlenip verilmiş cevap dilekçesi bulunmamaktadır.
DELİLLER: Faturalar, Ticaret Sicil Kaydı, Dosya kapsamındaki tüm bilgi ve belgeler.
DEĞERLENDİRME VE SONUÇ :
Dava, Maddi ve Manevi Tazminat (Ticari İşletme Kirası Sözleşmesinden Kaynaklanan ) istemine ilişkindir. Anayasa'nın 37. maddesine göre "Hiç kimse kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarılamaz". 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 1. maddesine göre, "Mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir. Göreve ilişkin kurallar, kamu düzenindendir." 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114/(1)-c maddesine göre, mahkemenin görevli olması dava şartıdır. 115. maddesine göre, "Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler. Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir." Bu yasal çerçevede mahkemelerce görev konusu her aşamada resen gözetilmesi gerekmektedir. Görevle ilgili hususlarda kazanılmış hak da söz konusu değildir. Bu kapsamda davanın basit yargılama usulüne tabi olması ve usul ekonomisi ilkesi gözetilerek dosyanın tensiben görev yönünden incelenmesi ve sonuçlandırılması gerekmiştir.6102 Sayılı TTK'nin 4.maddesine göre, bir davanın ticari dava sayılması için uyuşmazlığın konusu işin her iki tarafında ticari işletmesiyle ilgili olması ya da tarafların tacir olup olmadıklarına veya işin tarafların ticari işletmesiyle ilgili olup olmamasına bakılmaksızın TTK veya diğer kanunlarda o davaya Asliye Ticaret Mahkemesinin bakacağı yönünde özel düzenleme olmalıdır. Yine Türk Ticaret Kanunun 19/2.maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri içinde ticari iş sayılmasının görevin belirlenmesi yönünden bir etkisi bulunmamaktadır.6100 Sayılı HMK'nin 4/1-a maddesine göre; kiralanan taşınmazların, 09.06.1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununa göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davalarda " Sulh Hukuk Mahkemeleri" görevlidir.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 299. maddesinde; " Kira sözleşmesi, kiraya verenin bir şeyin kullanılmasını veya kullanmayla birlikte ondan yararlanılmasını kiracıya bırakmayı, kiracının da buna karşılık kararlaştırılan kira bedelini ödemeyi üstlendiği sözleşmedir." şeklinde tanımlanmıştır. Bu kapsamdataraflar arasındaki sözleşmenin niteliği ve dava konusu edilen uyuşmazlığın mahiyeti gereği olaya kira hükümlerinin uygulanması gerektiği, tarafların tacir olmasının ve/veya işin ticari olmasının da mahkemenin görevini etkilemeyeceği ifade edilmelidir.
Yukarıdaki açıklamalar ve alıntılanan yasal düzenlemeler ve dava dilekçesindeki anlatım ışığında dava konusu olayda taraflar arasındaki uyuşmazlığın '14/05/2022 tarihili iş yeri kiralama sözleşmesinden' kaynaklandığı ve kira sözleşmesine aykırılık nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemine ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Buna göre uyuşmazlığın 6102 sayılı TTK'nin 4.maddesine göre mutlak ve nispi ticari dava kapsamında kalmadığı, işbu kira ilişki ve sözleşmesinden kaynaklanan davada görevli mahkemenin 6100 sayılı HMK’nin 4/1.a maddesi gereğince Sulh Hukuk Mahkemesi olduğu sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır. Bu nedenlerle, 6100 sayılı HMK'nin 114/1-c maddesi uyarınca mahkememizin görevli olmaması nedeniyle davanın, 6100 sayılı HMK'nin 115/1-2 maddesi uyarınca dava şartı yokluğundan usulden reddine; 6100 sayılı HMK'nin 114/1-c ve 4/1-a maddeleri uyarınca görevli mahkemenin ----- Sulh Hukuk Mahkemesi olduğunun tespitine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm ihdas edilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere ;
1-)Davanın, 6100 sayılı HMK'nin 114/1-c maddesi uyarınca mahkememizin görevli olmaması nedeniyle; 6100 sayılı HMK'nin 115/1-2 maddesi uyarınca DAVA ŞARTI YOKLUĞUNDAN USULDEN REDDİNE,
2-)6100 sayılı HMK'nin 114/1-c ve 4/1-a maddeleri uyarınca görevli mahkemenin ------ SULH HUKUK MAHKEMESİ OLDUĞUNUN TESPİTİNE,
3-)6100 Sayılı HMK'nin 20/1 maddesi uyarınca taraflardan birininin, süresi içinde Kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmiş ise kararın kesinleştiği tarihten; veya Kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliği tarihinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize başvurarak talepte bulunması halinde dava dosyasının GÖREVLİ------SULH HUKUK MAHKEMESİNE GÖNDERİLMESİNE
4-)Yargılama giderlerinin 6100 Sayılı HMK'nin 331/2 maddesi uyarınca görevli ve yetkili mahkemece değerlendirilmesine, görevsizlik kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmezse talep halinde dosya üzerinden davacının yargılama giderlerini ödemeye mahkum edilmesine,
5-)6100 Sayılı HMK'nin 20/1 maddesi uyarınca taraflardan birininin,süresi içinde Kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmiş ise kararın kesinleştiği tarihten; Kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliği tarihinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize başvurarak dava dosyasının görevli mahkemeye gönderilmesini talep etmemesi halinde mahkememiz tarafından davanın açılmamış sayılmasına karar verilerek 6100 Sayılı HMK'nin 331/3 maddesi uyarınca yargılama giderlerinin davacıya yükletilmesine, Dair, davacı vekilinin ve davalının yokluğunda ; 6100 sayılı HMK'nin 341/1, 342, 343, 344 ve 345/1 maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf harç ve giderleri yatırılmak suretiyle mahkememize veya başka bir yer mahkemesine verilecek dilekçeyle----- Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf Kanun yolu açık olmak üzere dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda karar verildi.