T.C. İstanbul Anadolu 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2024/923 Esas
KARAR NO:2025/287
DAVA:Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
DAVA TARİHİ:13/12/2024
KARAR TARİHİ:08/04/2025
-----maddesine göre Türk Milleti adına yargı yetkisini kullanan bağımsız ve tarafsız-------- Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasında dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ/
DAVA/TALEP;
DAVA/TALEP ;Talep eden vekili dilekçesinde özetle;----------seri numaralı çekin kaybedildiğini, çek hakkında öncelikle ödeme yasağı kararı verilmesini ve sonuçta çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini beyan ve talep etmiştir.
CEVAP /TALEP:Talep, HMK'nin 382(2)-e maddesi gereği çekişmesizdir.
DELİLLER:----müzekkere cevabı,-------müzekkere cevabı, Çek fotokopisi, Banka dekontu, dosya kapsamındaki sair tüm bilgi ve belgeler.
DEĞERLENDİRME VE SONUÇ:Talep, 6102 Sayılı TTK' nin 818/1(s) maddesi delaletiyle, aynı Kanunun 757. vd. maddeleri uyarınca zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.Talep, HMK'nin 382(2)-e maddesi gereği çekişmesiz yargı işi olup aynı yasanın 385. maddesine göre 316-322 maddeleri kapsamında basit yargılama usulüne ve resen araştırma ilkesine tabidir.Talebe konu olayda 6102 Sayılı TTK'nin 757/1 maddesi uyarınca mahkememizin talep eden şirketin yerleşim yeri --------- bakımından yetkili olduğu görülmüştür.6100 Sayılı HMK'nin 385/1 maddesi gereğince basit yargılama usulüne ve aynı yasanın 385/2 maddesine göre resen araştırma ilkesine tabi işbu talep gereğince; mahkememizce usulüne uygun olarak hazırlanan tensip tutanağı ve buna bağlı olarak yapılan davet sonucunda duruşma açılmış ancak çekini bankaya ibraz edildiği anlaşıldığından ön inceleme duruşması tamamlanmadan verilen süreye, müzekkere cevaplarına ve talep eden vekilinin beyanlarına bağlı olarak tüm deliller incelenip değerlendirilmiş ve sonuçta aşağıdaki hüküm sonucuna ulaşılmıştır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Senedin Türünün Değiştirilmesi Başlıklı Madde 650” (1) Nama veya emri yazılı senet, ancak kendisine hak verdiği ve borç yüklediği tüm kişilerin muvafakatıyla hamile yazılı sende dönüştürebilir. Bu muvafakatın doğrudan senet üzerine yazılması gerekir. (2) Hamile yazılı senetlerin nama veya emre yazılı senede dönüştürülebilmesi hususunda da aynı kural geçerlidir. Bu son halde hak veya borç sahibi kişilerden birinin muvafakat bulunmazsa bu dönüştürme, ancak dönüştürmeyi yapan alacaklı ile onun haklarına doğrudan doğruya halef olan kişi arasında hüküm ifade eder." hükmü bulunmaktadır.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Şartları Başlıklı Madde 651” (1) Kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. (2) Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyan ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir." hükmü bulunmaktadır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Hükümleri Başlıklı Madde 652” (1) İptal kararı üzerine hak sahibi hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir vaeya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir. (2) Bunun dışında iptal usulü ve hükümleri hakkında, kıymetli evrakın çeşitli türlerine ilişkin özel hükümler uygulanır." hükmü bulunmaktadır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Uygulanacak Hükümler başlıklı Madde 818” (1) Poliçeye ait aşağıdaki hükümler çek hakkında da uygulanır: s) İptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrası.” hükmü bulunmaktadır. Aynı kanunun Önleyici Önlemler başlıklı Madde 757” (1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.” hükmü bulunmaktadır. Görüldüğü üzere çek iptal davası açma hakkı TTK'nin 651.maddesi uyarınca, çeke bağlı alacağı bulunan hamile aittir. İptal kararını alan hamil, TTK'nin 652.maddesinde düzenlendiği üzere, hakkını senetsiz ileri sürebilir ya da borçludan yeni bir kıymetli evrak düzenlenmesini isteyebilir. İptal davasının ve iptal hükmünün amacı ve sonucu budur.Yukarıda anılan yasal düzenlemeler, yapılan açıklamalar ve yapılan yargılamaya göre somut olayda; vaki talep üzerine 20/12/2024 tarihli tensip zaptıyla Yargıtay uygulaması gözetilerek ödeme yasağına havi tedbir kararı verildiği, işbu tensip zaptının talep eden vekiline 28/12/2024 tarihinde tebliğ edildiği, talep eden vekili tarafından öngörülen teminatın 06/01/2025 tarihinde mesaiden sonra saat 18.59 itibarıyla yatırıldığı, çekin keşide tarihinin ise 07/01/2025 tarihi olduğu, nitekim çekin aynı gün hamil tarafından ibraz edilerek ödendiği ve dolayısıyla tedbirin konusuz kaldığı anlaşılmıştır. Buna rağmen talep eden vekili tarafından 28/01/2025 tarihli dilekçe ile mahkeme kaleminin tedbir kararı gereğince müzekkere yazmasının gecikmesi nedeniyle çekin müvekkiliyle ticari ilişkisi olmayan kişilere ödendiği beyan edilmiştir. Daha sonra ----- tarafından müzekkeremize verilen yanıta göre ise talebe konu çekin ----- tarihinde hamil ----- tarafından takas sisteminde ibraz edildiği ve bedelin ödendiği bildirilmiştir. Ayrıca çekin iki taraflı fotokopisi ve ödemeye ilişkin banka dekontu da gönderilmiştir. Bunun üzerine 12/02/2025 tarihli ara karar ile talep eden vekiline 6102 Sayılı TTK'nin 6102 sayılı TTK'nın 818/s bendinin atfıyla aynı yasanın 758/1 maddesi gereğince talep konusu çeke ilişkin olarak dosyaya kimliği ve bilgileri yansıyan çek hamillerine karşı çek bedelinin iadesi davası (istirdat) açması için iki haftalık (2 hafta) kesin süre verilmesine, verilen işbu süre içinde dava açıldığına dair belgelerin (dava dilekçesi ve tevzi formu) dosyamıza sunulmasının ihtarına (işbu ara kararın tebliği ile ihtarın yapılmış sayılmasına,) karar verilerek işbu kendisine karar usulüne uygun olarak tebliğ edilmiştir. Ne var ki talep eden vekili tarafından süresi içinde dava açıldığına ilişkin dosyaya herhangi bir beyan, bilgi ve belge sunulmamıştır. Mahkememizce; uygulamada sürekli karşılaşıldığı ve özellikle hakimlik bilgi ve tecrübesinden anlaşıldığı üzere esasen işbu talebin hak arama özgürlüğünden çok, talep eden yönünden hukuki bir hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olduğu, vekil yönünden ise Avukatlık Kanunun 1, 2/1-2, 34, 35.maddelerine aykırılık teşkil ettiği düşünülmüştür. Filhakika, yasa gereği verilen kesin süreye rağmen iddiayı sürdürecek ve tevsik edecek şekilde dava açılmamasından ve özellikle dosyada mukim talep konusu çek örneğinden açıkça anlaşıldığı üzere talep eden lehtar şirket tarafından, aslında çekin kaybedilmediği, ciro yoluyla dolaşıma soktuğu işbu çeke ilişkin olarak yargısal uygulamaya göre zayi nedeniyle iptal davası açıp tedbir kararı verilmesini temin etmek suretiyle muvazaalı şekilde yetkili hamilin kambiyo hukukundan doğan haklarının engellenmesinin amaçlandığı sonuç ve kanaati hasıl olmuştur. Binaenaleyh, mahkememiz açısından işbu talebe ilişkin yasal süreç ve işlemler her halde ve şartta tamamlandığından talebin çekişmesiz yargıya tabi olmasına göre usul ekonomisi ilkesi de gözetilerek resen duruşma açılmak suretiyle vaki talebin esastan reddine karar verilmiştir. Talebin çekişmesiz yargıya tabi işlerden olması nedeniyle yapılan giderler de talep eden üzerinde bırakılarak HMK'nin 297/2 maddesi gereğince aşağıdaki şekilde hüküm ihdas edilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-)Davanın/Talebin REDDİNE,
2-)Yapılan giderlerin talebin çekişmesiz yargıya tabi olması nedeniyle talep eden üzerinde bırakılmasına,
3-)Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL karar ve ilam harcından peşin olarak alınan 427,60 TL harcın mahsubuyla bakiye 187,80 TL harcın karar kesinleştiğinde ve istek halinde talep edene iadesinde,
4-)6100 sayılı HMK'nin 333. maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra kullanılmayan avansın yatırana iadesine, (Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri İle Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 207/1 maddesi gereğince Yazı İşleri Müdürü tarafından re'sen işlem yapılmasına),
Dair, talep eden vekilinin yokluğunda dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda; 6100 sayılı HMK'nın 341/1, 342, 343, 344 ve 345/1 maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde mahkememize veya başka bir yer mahkemesine verilecek dilekçeyle; istinaf harç ve giderleri yatırılmak suretiyle----------- Adliye Mahkemesinde İstinaf Kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. 08/04/2025