T.C. İstanbul Anadolu 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/840
KARAR NO: 2025/57
DAVA: Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)
DAVANIN İLK AÇILDIĞI TARİH:16/07/2021
MAHKEMEMİZE TEVZİ TARİHİ : 04/11/2022
KARAR TARİHİ: 21/01/2025
---- Asliye Ticaret Mahkemesinin --- Esas ---- Karar sayılı YETKİSİZLİK kararı üzerine mahkememize tevzi edilen Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı tarafından müvekkili aleyhine kambiyo senetlerine mahsus yolla icra takibi başlatılmış olduğunu, icra takibine konu olan senedin taraflar arasındaki sözleşme çerçevesinde teminat senedi olarak verilmiş olduğunu ve müvekkilinin davalıya böyle bir borcunun bulunmadığını beyanla icra dosyasına esas teşkil eden borçla ilgili müvekkilinin borçlu olmadığı hususunun tespitine ve icra takibinin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Ticari faaliyetlerini azami özen ve kurumsallıkla sürdüren müvekkilinde, davacı şirket ile 15.02.2019 tarihli “Sıvı Gaz Tankı Tesis, Kullanma ve Sıvı Gaz Tedarik Sözleşmes akdetildiğini ve taraflarca müvekkili şirket tarafından davacı şirkete ürün tedarik edilmesine ilişkin hüküm ve koşulların belirlendiğini, tarafların, Sözleşme uyarınca, davacı -----Sözleşmeye konu gazları münhasıran müvekkilinden temin edeceği konusunda mutabakata vardıklarını, ancak müvekkilinin davacının ilgili sözleşmede müvekkilinden temin edileceği taahhüt edilen gazları başka bir gaz tedarikçisinden temin ettiğini tespit ettiğini, belirtilen şartlara uymayan davalı tarafça, müvekkilinin her zaman tek taraflı olarak herhangi bir ihtar süresine bağlı olmadan derhal Sözleşme’yi feshedebileceği ve sözleşme uyarınca müvekkilinin uğrayacağı zararı da tazmin etmeyi taahhüt ettiğini, Sözleşme’nin Bölüm C m.5.2 uyarınca cezai şart ödemesine hükmedilmesi gerektiğini beyan ederek huzurdaki davanın öncelikle usule yönelik itirazlarımız gözetilerek usulden reddini, mahkeme aksi kanaatte ise haksız ve mesnetsiz davanın esastan reddini, yargılama giderleri ile yasal vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
SAFAHAT
----Asliye Ticaret Mahkemesinin ---- Esas ---- sayılı ilamında:"1-Mahkememizin yetkisizliğine,2-Yetkili mahkemenin --- Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunun tespitine,"karar verilerek dosyanın mahkememiz yukarıdaki esasına kaydedildiği görülmüştür.
Deliller
Tarafların ticaret sicil sorguları dosya arasına alınmıştır.Mali müşavir bilirkişi ve sözleşme yorum ve denetim uzmanı bilirkişi heyeti kök ve ek raporları dosyaya sunulmuştur.
Bildirilen tanıkların talimat yolu ile beyanları alınmış olup;
Tanık---- beyanında; "Davacı şirket benim yeğenime aittir, gazoz imalatı yapacaktı başka bir firmadan bu imalata ilişkin makineleri getirtti ve kurulumunu yaptı, bu makineler gaz ile çalışıyordu, gaz temini işinde davalı ile anlaştılar davalı gelip bir tank kuracaktı, ancak iki ay kadar beklememize rağmen kurulum yapılmadı, bu nedenle bizde imalat yapamadık, benim senetle ilgili herhangi bir bilgim yoktur ben teknik lise mezunuyum makinenin kurulumu esnasında yardımcı olmak amacıyla ordaydım bilgim görgüm bundan ibarettir, tanıklık ücreti, yol giderleri, konaklama ya da beslenme gideri talebim yoktur" şeklinde beyanda bulunmuştur.Tanık ---- beyanında; "Ben davacı şirkete 2019 yılı Ocak ayında maden suyu ve maden suyu dolum ekipmanlarını kiraya vermiştim, ben kiraya verdikten sonra davacı şirket bu maden suyu dolumunda kullanılmak üzere davalı şirket ile karbondioksit gazını şişelere yükleyebilmek için kullanılacak tankın kiraya verilmesi amacıyla aralarında bir sözleşme imzalamışlardır, ben sözleşmenin hangi tarihte imzalandığını bilemiyorum, bu sözleşme imzalandıktan sonra tank depozitosu olarak teminat senedi taraflarca düzenlenmiştir, ancak 2019 yılı ilk aylarında idi diye hatırlıyorum ancak davalı şirket gaz dolumunda kullanılacak bu tankı sözleşmeden hemen sonra teslim etmesi gerekirken tankı teslim etmediğinden dolayı davacı şirkette maden suyu dolum işini yapamamıştır, verilen teminat senedinin tank gelmediğinden dolayı hiçbir hükmü kalmamıştır, sözleşmede fesh edilmemiştir, ancak tank uzunca bir süre teslim edilmeyince davacı şirket bu süreçte satabileceği ürünlerin üretimini yapamadığından zarar etmiştir, yaklaşık 3 4 ay sonra davacı şirket başka bir şirket ile aynı sözleşmeyi yapmak zorunda kalmıştır, benim davacı şirkete kiraya vermiş olduğum dolum tesisi saatte 20.000 şişe maden suyu dolumu yapabilmektedir, davacı şirket davalının tankı teslim etmemesinden dolayı bu nedenle zarar etmiştir, tankın gelmemesinden dolayı davacı şirketin işleri aksamıştır, kira ödemeleri aksamıştır, personel ile ilgili de bu nedenle sıkıntılar çıkmıştır" şeklinde beyanda bulunmuştur.
Delillerin değerlendirilmesi ve gerekçe:
Dava menfi tespit davasıdır.
Mahkememizce dava dilekçesi, cevap dilekçesi, tanık beyanları, taraflarca dosyaya sunulan deliller ve tüm dosya kapsamı hep birlikte değerlendirilmiştir.
Dosyada, davacı tarafın şirket merkezinin ---- bulunmasından dolayı defterlerinin incelenmesi amacıyla ---- Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılmış, talimat mahkemesince gerekli ihtaratlar yapılarak dosya mali müşavir bilirkişiye tevdi edilmiş, davacı tarafça defterler hazır bulundurulmuş ve mali müşavir bilirkişi raporunu sunmuştur. Sunulan 09.05.2023 tarihli bilirkişi raporuna göre, dosyadaki bilgi, belge, faturalar ve ibraz edilen ticari defterler ışığında, davacıya ticari defterlerin usulüne uygun tuttulmuş olduğu ve lehine delil teşkil ettiği, 08.04.2019 tarihli 816,57 TL bedelli alış ve iade faturalarının, davacı şirketin ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, yevmiye kaydına göre alacak ve borç bulunmadığı rapor edilmiştir.
Davacı tarafın defter incelemesi tamamlandıktan sonra şirket merkezi ----- olan davalı tarafın defterlerinin incelenmesi ve ayrıca taraflar arasındaki ticari ilişkinin irdelenmesi amacıyla ara karar oluşturulmuş, dosya mali müşavir bilirkişi ve sözleşme yorum ve denetim uzmanı bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, davalı tarafça defterler hazır bulundurulmuş ve mali müşavir bilirkişi raporunu sunmuştur. Sunulan 29.01.2024 tarihli bilirkişi raporuna göre, davalıya ait ticari defterlerin usulüne uygun tuttulmuş olduğu ve lehine delil teşkil ettiği, davalı tarafın ticari defter ve kayıtlarına göre davacı taraftan 2019 yıl sonu ve takip tarihi itibariyle 4.559,43 TL alacaklı olduğunun kayıt altına alındığı, dosya içeriğinden, davalının Gaz Tedarik Sözleşmesini feshinin haklı olup olmadığının tam olarak ortaya konulamadığı, Gaz Tedarik Sözleşmesi Bölüm B m.2.1'de, "Müşteri'nin sıvı gaz kullanımı dikkate alınarak 20.000 litre kapasiteli ---- tankı ve donanımı kurulacaktır. ...." hükmünün bulunduğu, dosya içerisinde yer alan tanık beyanları bu yönde olmasına karşın, tank ve donanım eğer kurulmamışsa, buna göre yükümlülüğünü yerine getirmeyen davalıya, bu yönde borcunu ifa etmesi için bir ihtarname gönderilip gönderilmediğinin dosya içeriğinden anlaşılamadığı rapor edilmiş olup, taraflarca sunulan rapora itirazların değerlendirilmesi amacıyla aynı bilirkişi heyetinden ek rapor alınmış, itirazlar irdelenerek sunulan ek rapora göre, bilirkişilerin kök rapordaki görüş ve kanaatleri ile ek rapordaki görüş ve kanaatlerinin aynı olduğu, ayrıca, sözleşmeye konu tankı ve donanımlarını sözleşmede amaçlanan kullanıma elverişli bir durumda teslim etmenin davalının borcu olduğu, bu borcu ifa ettiğini ispat külfeti de, kural olarak, davalıya ait olduğu, nitekim dava dilekçesinde, davalı tarafından tankın ve donanımın kurulmadığı, davacı şirketin edimlerini yerine getirmesinin mümkün olmadığının ileri sürüldüğü ancak, dosya içeriğinde davalı tarafından bu borcun ifa edildiğine dair herhangi bir belge bulunmadığı, sözleşme tarihinin 15.02.2019, senetteki tarihin ise 04.04.2019 olduğu, yani sözleşmenin kuruluşu ile senedin tanzimi arasındaki bu bir buçuk aydan fazla sürede ilgili tankın teslimi ve akabinde senedin tanziminin mümkün olabileceği de, nazara alınarak senet metninde yer alan "Alınan Tank karşılığı ...." kaydına aykırı beyanda bulunulma olarak yorumlanırsa, bu durumda ispat yükünün kaydın aksini iddia eden davacı-müşteriye ait olacağının söylenebileceği rapor edilmiş olup, sunulan raporların bu yönleriyle gerekçeli, denetime elverişli ve hükme esas alınabilir nitelikte bulunduğu, taraflar arasındaki ticari ilişki sebebiyle, davalının tank kurma, davacının ise gaz tedariki borcu altına girdiği, davacının edimini yerine getirebilmesi için davalının, sözleşmeye konu tankın kurulumunu yapması gerektiği, davaya konu teminat senedinin, davalı tarafça kurulacak tanka yönelik verildiği, buna bağlı olarak ispat yükünün yer değiştirdiği ve davalının tankı kurduğuna dair olguyu ispat etmesi gerektiği, dosya kapsamında tankın kurulduğuna ve edimin yerine getirildiğine dair herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığı, bu hali ile davalı tarafın edimini yerine getirdiğini ispat edemediği, sonuç olarak davacı tarafın, teminat senedinden kaynaklı davalı tarafa herhangi bir borcu bulunmadığı kanaatinin Mahkememizde hasıl olduğu, davacının davasının sübut bulduğu anlaşılmakla, davacının haklı davasının kabulü ile, -----.İcra Müdürlüğünün ---- esas sayılı icra dosyası ile davacı aleyhine başlatılan takip yönünden davacının davalıya toplam 365.342,75 TL üzerinden borçlu olmadığının tespitine karar vermek gerekmiştir.Ayrıca her ne kadar davacı tarafça icra takibinin iptali taleplerinde bulunulmuş ise de, bahse konu talebin ayrı bir eda davasına konu edilmesi gereken talep olduğu, iş bu davanın ise tespit davası olduğu nazara alınarak bahse konu talep hakkında herhangi bir karar verilmemiştir.Öte yandan her ne kadar davacı tarafça kötü niyet tazminatı talebinde bulunulmuş ise de, yasal koşullar oluşmadığından talebin reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ ile, ----İcra Müdürlüğünün ---- esas sayılı icra dosyası ile davacı aleyhine başlatılan takip yönünden davacının davalıya toplam 365.342,75 TL üzerinden borçlu olmadığının TESPİTİNE,
2-Davacı vekilinin icra takibinin iptaline yönelik talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına,
3-İİK 72/5 maddesindeki yasal şartlar oluşmadığınından davacının kötü niyet tazminatı talebinin reddine,
4-Karar tarihi itibariyle alınması gereken 24.956,56 TL harçtan peşin alınan 6.239,15 TL harcın mahsubu ile bakiye 18.717,41 TL harcın davalıdan tahsili ile hazine adına irad kaydına,
5-Davacı tarafından peşin alınan 6.239,15 TL harç gideri, 3.400,00 TL bilirkişi ücreti ve 364,85 TL posta masrafı olmak üzere toplam 10.004,00 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
6-Arabuluculuk Kanununun 18/A-(13).maddesi ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Yönetmeliği’nin 26/2. Maddeleri ile AÜT uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.320,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,
7-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca 58.454,84 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
8-Davalı tarafça yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
9-Karar kesinleştiğinde varsa bakiye gider avansının yatırana iadesine,Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde ---- Bölge Adliye Mahkemesi İlgili Hukuk Dairesi nezdinde İstinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.