T.C. İstanbul Anadolu 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2025/135
KARAR NO: 2025/679
DAVA: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
DAVA TARİHİ: 15/01/2025
KARAR TARİHİ: 11/09/2025
Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 9.maddesine göre Türk Milleti adına yargı yetkisini kullanan bağımsız ve tarafsız ------ Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasında dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ/
DAVA/TALEP;
Davacı/Talep eden şirket vekili dilekçesinde özetle; talep edenin hamili bulunduğu Keşidecisi --------olan, -------- çek seri no.lu 11.01.2025 tarihli 9.500,00 TL meblağlı çekin; -------- adresinde kaybettiğini, müvekkilinin menfaatlerini korumak ve mağduriyetini engellemek için 1 adet çekin öncelikle ödenmemesi için ihtiyati tedbir konulmasına ve dava konusu çekin zayi nedenile iptalini talep ve dava etmiştir.
CEVAP /TALEP : Talep, HMK'nin 382(2)-e maddesi gereği çekişmesizdir.
DELİLLER : Dosya kapsamındaki sair tüm bilgi ve belgeler.
DEĞERLENDİRME VE SONUÇ:
Talep, 6102 Sayılı TTK' nin 818/1(s) maddesi delaletiyle, aynı Kanunun 757. vd. maddeleri uyarınca zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.
Dosyanın ------ Asliye Ticaret Mahkemesinden verilen 15/01/2025 tarih ve ---- Esas ------- Karar sayılı yetkisizlik kararının kesinleşmesi ve süresinde yapılan başvuruya bağlı olarak mahkememize tevzi edildiği ve yukarıdaki esasa kaydının yapıldığı anlaşıldı.
Talebe konu olayda 6102 Sayılı TTK'nin 757/1 maddesi uyarınca mahkememizin çekin ödeme ve talep eden kişinin yerleşim yeri (-------) bakımından yetkili olduğu görülmüştür.Talep, HMK'nin 382(2)-e maddesi gereği çekişmesiz yargı işi olup aynı yasanın 385/1 maddesine göre 316-322 maddeleri kapsamında basit yargılama usulüne ve aynı yasanın 385/2 maddesine göre de resen araştırma ilkesine tabidir. Dolayısıyla HMK'nin 320/1 maddesi gereğince dosya üzerinden yapılacak inceleme neticesinde hüküm verilmesi mümkündür. Bu minvalde Anayasa'nın 141/4 ve 6100 Sayılı HMK'nin 30.maddesi gereğince usul ekonomisi ilkesi de gözetilerek; 6100 sayılı HMK'nin 114 ve 115. maddelerinde bulunan düzenlemeler kapsamında duruşmada dava şartlarına yönelik ( Davacının yatırması gereken gider avansını yatırmamış olması) yapılan inceleme ve değerlendirme sonucunda doğrudan aşağıdaki hüküm sonuca ulaşılmıştır.
6100 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu Dava Şartları Başlıklı madde 114/1-d) “Tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları; kanuni temsilin söz konusu olduğu hâllerde, temsilcinin gerekli niteliğe sahip bulunması.” 114/1-e maddesi "Dava takip yetkisine sahip olunması" ve 114/1-g maddesi " Davacının yatırması gereken gider avansını yatırmış olması" hükümleri ile aynı kanunun Dava Şartlarının İncelenmesi başlıklı 115/2.maddesi” Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. Ancak, dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verir. Bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davayı dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddeder.” hükümleri bulunmaktadır. Harç ve gider avansının ödenmesi başlıklı Madde 120 - (1) Davacı, yargılama harçları ile her yıl Adalet Bakanlığınca çıkarılacak gider avansı tarifesinde belirlenecek olan tutarı, dava açarken mahkeme veznesine yatırmak zorundadır. (2) Avansın yeterli olmadığının dava sırasında anlaşılması halinde, mahkemece, bu eksikliğin tamamlanması için davacıya iki haftalık kesin süre verilir, düzenlemeleri de malumdur. Mahkememizce yapılan 19/03/2025 tarihli tensip zaptının 7.fıkrasında talep eden vekiline HMK'nin 120/2 maddesi gereğince ilan giderleri için 2.000,00 TL avans yatırması yönünde iki hafta kesin süreye ilişkin karar verilmiş ve sonuçları açıkça ihtar edilmiştir. Buna rağmen avans yatırılmadığından ilanlar yapılamamıştır. Binaenaleyh; eldeki olayda gerçekleşen bu durumların 6100 sayılı HMK’nin 114/1-g maddesi gereğince dava şartı olduğu ve dava şartı eksikliğinin giderilmesinin de mümkün olmadığı sonuç ve kanaatiyle davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm ihdas edilmiştir. (AY.138/1, TTK,HMK, 27,29,30,114,115,120,320/1,382,385,)
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-) 6100 Sayılı HMK'nin 120/1,2 ve 114/1-g maddesi gereğince" Davacının yatırması gereken gider avansını yatırmamış olması nedeniyle; davanın 6100 Sayılı HMK'nin 115/2. maddesine göre DAVA ŞARTI YOKLUĞUNDAN USULDEN REDDİNE,
2-)Yapılan giderlerin talebin çekişmesiz yargıya tabi işlerden olması nedeniyle talep eden üzerinde bırakılmasına,
3-)Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL karar ve ilam harcı peşin alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,
4-)6100 sayılı HMK'nin 333. maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra kullanılmayan gider avansının yatırana iadesine, (Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri İle Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 207/1 maddesi gereğince Yazı İşleri Müdürü tarafından resen işlem yapılmasına)Dair, davacı / talep eden ve vekilinin yokluğunda; 6100 sayılı HMK'nın 341/1,342, 343, 344 ve 345/1 maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde mahkememize veya başka bir yer mahkemesine verilecek dilekçeyle; istinaf harç ve giderleri yatırılmak suretiyle ------ Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf Kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı.