T.C. İstanbul Anadolu 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/418
KARAR NO : 2025/47
DAVA : Tazminat (Sigorta Ödemesine Dayanan Rücuen)
DAVA TARİHİ : 13/06/2024
KARAR TARİHİ : 20/01/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Sigorta Ödemesine Dayanan Rücuen) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili Şirket nezdinde trafik sigortası ile sigortalı bulunan davalının ının maliki bulunduğu---- plaka sayılı araç 09.11.2019 tarihinde ---- plaka sayılı araç ile kazaya karıştığını, meydana gelen kaza sebebi ile yapılan araştırmalar sonucu davalının aracının ticari olduğu halde hususi araç gibi trafik poliçesinin kesildiğini ve Müvekkili Şirkete bu durumun bildirilmediği tespit edildiğini, meydana gelen kaza ile ilgili prim farkından dolayı----- plaka sayılı araçta meydana gelen hasardan Müvekkil Şirketin sorumluluğu bulunmamasına rağmen fazladan 8.712,82,00 TL ödenmek zorunda kalındığını, sebepsiz zenginleşme sebebi ile Sigortalı araç maliki olan davalı hakkında ----İcra Müdürlüğü’nün -----sayılı icra takip dosyası ile icra takibine geçildiğini, ancak davalı borçlu takipteki borca ve takibin tüm ferilerine itiraz ederek icra takibinin durdurulmasına neden olunduğunu, bu kapsamda zorunlu Arabuluculuk Yoluna başvurulduğunu ancak anlaşma sağlanamadığını, bu nedenlerle davanın kabulüne, haksız itirazın iptali ile duran icra takibinin devamına ve alacağımızın faizi, icra dosyası masraf ve karşı vekalet ücreti ile ile birlikte tahsiline karar verilmesini,
alacak miktarının %20’ından az olmamak üzere, icra inkar tazminatının davalıya yükletilmesine,
yargılama giderleriyle avukatlık ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
HMK m.128 gereği usulüne uygun davetiyeye rağmen cevap dilekçesi sunmayan davalı taraf, dava dilekçesinde ileri sürülen vakıaların tamamını inkâr etmiş sayılmaktadır.
DELİLLER:
--- İcra Müdürlüğü’nün--- Esas sayılı icra takip dosyası,----- yazılan müzekkere cevabı, araç trafik kayıtları, bilirkişi raporu.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; davacı tarafça davalı aleyhine başlatılan ---- İcra Müdürlüğü’nün ----- Esas sayılı icra takip dosyasına vaki itirazın iptali talebine ilişkindir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; taraflar arasındaki sigorta poliçesi akdedilirken davalının aracının vasfının (ticari/hususi) yanlış bildirilmesi halinde sorumluluğun kime ait olduğu, sigorta şirketinin müterafik kusurunun bulunup bulunmadığı, davalının aracının vasfını yanlış bildirmesinin davacı tarafça dava dışı kişilere ödenen tazminat miktarını etkileyip etkilemeyeceği, davacının davalının aracının vasfını yanlış bildirmesi nedeniyle fazladan ödeme yapmak zorunda kaldığına ilişkin iddialarının yerinde olup olmadığı, yerinde ise fazladan ödenen bedelin miktarının belirlenmesi noktalarında toplandığı görülmüştür.
Sigorta bilirkişisi tarafından düzenlenen 08.11.2024 tarihli bilirkişi raporunun incelenmesinde;
Bu kapsamda davalı --- maliki olduğu ---- (sonradan değiştirilerek---- olmuştur.) plaka sayılı aracı için 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu uyarınca motorlu araç işletenlerine yüklenen hukuki sorumlulukların teminat altına alınması maksadıyla, ilgili kanun maddeleri gereği Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Genel Şartları kapsamında davacı ----- tarafından, 10.06.2019 başlangıç 10.06.2020 bitiş tarihlerini kapsayacak şekilde ----- numaralı Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta poliçesi tanzim edildiği,
İlgili poliçenin, Maddi Tazminat Teminat Limiti, 21.12.2018 tarih ve ---- sayılı ----- Gazete’de yayımlanan Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında Tarife Uygulama Esasları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik gereği araç başına 36.000,00-TL, kaza başına 72.000,00-TL olduğu,
Dava konusu kaza tarihinde Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası poliçesinin Maddi Tazminat Teminat limitinin araç başına 36.000,00-TL olduğu, davacı ----- poliçe teminat limiti 36.000,00-TL tutarına kadar gerçekleşen toplam tazminat tutarından sorumlu olduğu; artan bakiyenin poliçe teminatı kapsamında değerlendirilemeyeceği;
Gerçekleşen kaza sonucunda davalı ---- mülkiyetinde bulunan -----(sonradan değiştirilerek----- olmuştur.) plaka sayılı aracın bir adet araca zarar vermesi sebebi ile poliçe klozları gereği araç başına tazminat limiti kapsamında değerlendirme yapılması gerektiği;
09.11.2019 tarihinde meydana gelen kazanın değerlendirilmesi amacıyla davacı ----- tarafından ----- numaralı hasar dosyasının tesis edildiği, meydana gelen hasarın poliçenin başlangıç ve bitiş tarihleri arasındaki vadesinde gerçekleştiği;
09.11.2019 tarihinde gerçekleşen kaza sonucunda dava dışı -----‘ın maliki olduğu ----- plaka sayılı araçta meydana gelen maddi zararın, aracın kasko sigortacısı tarafından görevlendirilen bağımsız sigorta eksperi tarafından 12.254,62-TL(KDV dâhil) tutarında olduğunun tespit edildiği;
Olayın oluş şekli itibariyle yapılan değerlendirmede gerçekleşen maddi zarardan----(sonradan değiştirilerek ---- olmuştur.) plaka sayılı aracın maliki davalı ----- sorumluluğunun bulunduğu, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları kapsamında düzenlenen Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta poliçesi hükümleri gereği mezkûr kaza sonucunda mülkiyeti dava dışı --- ait ---- plaka sayılı araçta gerçekleşen maddi zararın, ----(sonradan değiştirilerek ----- olmuştur.) plaka sayılı aracın malikinin sorumluluğu kapsamında aracın sürücüsünün kusuru nispetinde, davacı ----- sigortacı sıfatı ile düzenlediği ----- numaralı Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta poliçesi hükümleri gereği, poliçe teminat limiti araç başına 36.000,00-TL ile sınırlı olmak kaydı ile sigorta teminatı kapsamında olduğu;
Bağımsız sigorta eksperi tarafından tespit edilen 12.254,62-TL(KDV dâhil) tutarındaki maddi zarar üzerinden ---(sonradan değiştirilerek ---- olmuştur.) plaka sayılı aracın sürücüsü dava dışı --- kusuru nispetinde, araç maliki davalı ---- sorumluluğu kapsamında zarar gören ---- plaka sayılı aracın maliki dava dışı ----- ve/veya aracın kasko sigorta poliçesi kapsamında onarılmasını sağlayan sigorta şirketine rücuen, poliçe primlerinin ödenmiş ve poliçenin hasar tarihinden önce herhangi bir sebeple iptal edilmemiş olması kaydıyla davacı ----- tarafından ödenmesine engel teşkil edecek bir hususun bulunmadığı,
Dava konusu olay sebebi ile gerçekleşen zarar kapsamında davacı---- tarafından dosyada mübrez 27.02.2020 tarih ve “----- NOLU DOSYANIN RÜCUEN TAZMİNAT Ö” açıklamalı ödeme dekontları ile 7.504,72-TL ve 4.749,90-TL olmak üzere toplam 12.254,62-TL maddi zarar tazminat tutarının ----- plaka sayılı aracın kasko sigorta poliçesi kapsamında onarılmasını sağlayan dava dışı----- rücuen ödendiği,
Somut olayda dosya kapsamındaki bilgilerden davalı --- maliki olduğu aracın tescil tarihindeki plakasının ----- hususi olduğu, bu plakanın dosya münderecatında bulunan sorgulama bilgilerinden, poliçenin tanzim edildiği 10.06.2019 tarihinden sonra 27.06.2019 tarihinde değiştirilerek ----- ticari taksi plakası ile değiştirildiği, ticari taksi araçlara ait prim tutarlarının hususi araçlara oranla daha yüksek olduğu, aracın plakasının ticari taksi plakasına değiştirildiğine ilişkin davacı ----- herhangi bir bildirimin yapıldığına ilişkin dosya münderecatında bilgi ve belgenin olmadığı, bu suretle davacı ----- ticari taksi risk grubuna göre tahsil etmesi gereken poliçe primini tahsil edemediğinin anlaşıldığı;
Davalı ----- aracının vasfını(ticari/hususi) doğru bildirmekle mükellef olduğu, yanlış bildirimden veya değişiklikleri bildirmemesinden sorumluluğunun bulunduğu, davacı ----- sonradan aracın ticariye çevrilmesinden davalı ----- gerekli bildirimi yapmaması durumunda bilgisinin olmayacağı, bildirim eksikliği sebebiyle davacı ---- müterafik kusurunun bulunmadığı,
Davalı ----- aracının vasfını yanlış bildirmesinin davacı ----- tarafından dava dışı kişilere ödenen tazminat miktarında artışa sebep olmayacağı;
Davalı ------ aracının vasfını yanlış bildirmesi nedeniyle, gerçekleşen hasara bağlı olarak meydana gelen zarar sebebiyle fazladan ödeme yapmak zorunda kalmadığı, ancak yanlış beyan edilen araç vasfı sebebiyle davacı -----tahsil etmesi gereken doğru primi tahsil edememesi sebebiyle zarara uğradığı,
Davacı ----. tarafından hususi araç taşıt vasfı için tanzim edilen ------ numaralı Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta poliçesinin brüt priminin 1.041,91-TL tutarında olduğu, mezkur poliçenin ticari taksi araç vasfında tanzim edilmesi durumunda uygulanan sürprimler dahil olmak üzere brüt priminin 3.552,49-TL tutarında olması gerektiği, bu suretle davacı ---- davalı ----- aracın vasfının değişmesi ile ilgili gerekli bildirimi yapmaması nedeniyle %70,671 oranında eksik prim tahsilatı yaptığı, bağımsız sigorta eksperi tarafından tespit edilen 12.254,62-TL(KDV dâhil) tutarındaki hasar tutarı üzerinden, aracının vasfını(ticari/hususi) yanlış bildirilmesi sebebiyle eksik tahsil edilen prim oranı ile hesaplanan 8.660,46-TL tutarındaki kısmının aracın sürücüsünün %100 oranında kusurlu olması kaydıyla rücuya konu edilebilecek tutar olduğu tespit edilmiştir.
Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları m. C2;“Rizikonun gerçekleşmesinden sonra, sigorta ettirenin/sigortalının ihmali ile beyan yükümlülüğünün ihlal edildiğinin tespiti durumunda, bu ihlal tazminatın miktarına yahut rizikonun gerçekleşmesine etki edebilecek nitelikte ise, ihmalin derecesine göre ihlal sonucu tazminat miktarına etki eden tutar ilgisine göre sigorta ettirene/sigortalıya rücu edilir. İhmal kast derecesinde ve beyan yükümlülüğünün ihlali ile gerçekleşen riziko arasında bağlantı varsa, hak sahibine ödenen tüm tazminat ilgisine göre sigorta ettirene/sigortalıya rücu edilir, bağlantı yoksa, sigortacı ödenen primle ödenmesi gereken prim arasındaki oranı dikkate alarak, ödenen sigorta tazminatını rücuen tahsil eder.” şeklinde olduğu görülmüştür.
Tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde; davacı -----. tarafından ödenen tazminatın %100 kusur durumuna göre zarar gören dava dışı ---- aracının onarılmasını sağlayan kasko sigorta şirketine rücuen ödendiği, davalı ----- tarafından sigortalı aracın vasfına yönelik beyan yükümlülüğüne aykırı hareket ettiği, beyan yükümlülüğüne aykırı hareket edilmemiş olması durumunda da mezkûr trafik kazasının gerçekleşebileceği, beyan yükümlülüğünün ihlal edilmesinin gerçekleşen riziko ile bağlantısının bulunmadığı, bu nedenle yukarıda yer verilen m. C2 de yer verilen hükümler gereği ödenen primle ödenmesi gereken prim arasındaki oran nispetinde, davacı -----. tarafından ödenen sigorta tazminatının davalı ------ karşı kusuru nispetinde rücuen tazminat talep şartlarının somut olay bakımından gerçekleştiği, yapılan hesaplamada rücu edilebilecek miktarın 8.660,46 TL olarak hesaplandığı anlaşılmakla davanın bu miktar üzerinden kısmen kabulüne karar vermek gerekmiştir.
İcra inkar tazminatı talebinin değerlendirilmesinde;
İtirazın iptali davalarında İİK'nın 67/2. maddesi çerçevesinde alacaklı yararına icra inkar tazminatına hükmedilebilmesi için borçlunun takip sırasında ödeme emrine itiraz etmesi ve alacaklının alacağını mahkemede dava ederek haklı çıkması yasal koşullardandır. Bunlardan başka takibe konu alacağın likit ve belli olması zorunludur. Her uyuşmazlığın kendine özgü somut özelliklerine göre değişmekle birlikte, bir uyuşmazlıkta alacağın likit olup olmadığı belirlenirken, alacak ve onun borçlusu birlikte değerlendirilmelidir. Buna göre, likit bir alacaktan söz edilebilmesi için ya alacağın gerçek miktarının belli ve sabit olması ya da borçlusu tarafından belirlenebilmesi için bütün unsurların bilinmesi gerekmektedir. Böylece, borçlunun borç tutarını tahkik ve tayin etmesinin mümkün bulunması; başka bir ifadeyle, borçlunun yalnız başına ne kadar borçlu olduğunu tespit edebilir durumda olması gerekir. Gerek borç ve gerekse borçlu bakımından bu koşullar mevcut ise, ortada likid bir alacak bulunduğu kabul edilmelidir. (HGK'nın 07/06/2006 tarihli, ----sayılı ilamı)
Somut olayda; dava konusu alacağın eksik ödenen sigorta primlerine ilişkin olduğu, bu haliyle borç miktarının olayda olduğu gibi davalı şirket tarafından hesaplanıp belirlenmesinin mümkün olduğu anlaşılmakla 2004 sayılı İcra İflas Kanununun 67/2.maddesi gereğince davacı lehine koşulları oluşan icra inkar tazminatı talebinin kabulüne karar vermek gerekmiştir.
Yargılama giderleri bakımından yapılan değerlendirmede;
6600 sayılı HMK'nin 331/1, 332/1 maddeleri gereğince aynı yasanın 323.maddesinde sayılan yargılama giderlerine davanın kabul red oranı dikkate alınarak karar verilmiştir.
Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A maddesi ile Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliğinin 26/2. maddeleri gözetilerek dava öncesi Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen arabuluculuk ücretinin de yine davanın kısmen kabul edilmiş olması nedeniyle hazineye gelir kaydedilmek üzere kabul red oranına göre taraflardan tahsiline karar verilmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KISMEN KABULÜNE; davalının ---- İcra Müdürlüğü’nün ----- Esas sayılı icra takip dosyasına yapmış olduğu itirazın 8.660,46 TL asıl alacak üzerinden iptali ile takibin bu miktar üzerinden DEVAMINA, fazlaya ilişkin taleplerin REDDİNE,
-Davalının itirazında haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşıldığından asıl alacak olan 8.660,46 TL nin % 20 si oranında olmak üzere 1.732,09 TL icra inkar tazminatının davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine,
2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 591,59 TL karar ve ilam harcından baştan alınan 427,60 TL peşin harcın mahsubuyla bakiye 163,99 TL karar ve ilam harcının davalı taraftan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
3-Davacı tarafından yatırılan 427,60 TL başvurma harcı ve 427,60 TL peşin harcın davalı taraftan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine,
4-Davacı tarafından yargılama gideri olarak yapılan 4.822,00 TL nin kabul red oranına göre 4.793,47 TL lik kısmının davalı taraftan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine,
5-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. 13/2 maddesi uyarınca hesaplanan 8.660,46 TL nispi vekalet ücretinın davalı taraftan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine,
6-Arabuluculuk Kanununun 18/A-(13).maddesi ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği’nin 26/2. Maddeleri ile AÜT uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3120 TL nin kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan 3.101,54 TL lik kısmının davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
7-Arabuluculuk Kanununun 18/A-(13).maddesi ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği’nin 26/2. Maddeleri ile AÜT uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1320 TL nin ret edilen miktar üzerinden hesaplanan 18,46 TL lik kısmının davacıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
8-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra kullanılmayan gider avansının yatırana iadesine, ( Yazı İşleri Müdürü tarafından Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri İle Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 207/1 maddesi gereğince resen işlem yapılmasına,)Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda 6100 sayılı HMK 341/2 maddesi uyarınca miktar itibarıyle kesin olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.