ne göre," 14. Cezai şart borçlunun, asıl borcunu ilerde, hiç veya gereği gibi ifa etmediği takdirde alacaklıya karşı ifa etmeyi önceden taahhüt ettiği edime denir. Bu nedenle cezai şart, asıl borca bağlı olarak ve ancak bu borcun ihlâli ile doğabilecek olan fer'î bir edimdir. Borçlu cezai şart ödemeyi taahhüt etmişse, artık alacaklı herhangi bir zarara uğradığını iddia etmek veya zararının şümulünü ispat etmek zorunda kalmadan, tazminat elde etme imkânını bulacaktır. Cezai şartın kararlaştırılabilmesi için asıl borcun mahiyeti önemli değildir; bir verme borcu kadar, yapma veya yapmama borçlarında da cezai şart kararlaştırılabilir (----).
15. Cezai şartın, kanundaki ifadesi ile ceza koşulunun istenebilmesi için sözleşmede buna ilişkin bir hüküm bulunması gerekir. Sözleşmede kararlaştırılmamış olsa dahi temerrüt hâlinde TBK’nın 125/I. maddesi hükmünce alacaklı gecikme tazminatı talep edebilir ise de, ceza koşulunun istenebilmesi için sözleşmede bununla ilgili açık hüküm bulunması şarttır.
16. Cezai şartın esas itibariyle iki temel amacı (işlevi) bulunmaktadır. Bunlardan biri, borçluyu ifaya zorlamak ve böylece asıl borcun ifasını teminat altına almak; diğeri ise, borcun ihlali hâlinde borçlu tarafından ödenecek tazminatı önceden ve götürü olarak belirlemektir. Bu iki temel amacı dışında, cezai şartın (ceza koşulunun) diğer bir amacı da, ifayı engelleyen cezai şartta (dönme/fesih cezasında) borçlunun cezai şartı ödemek suretiyle sözleşmeden kolayca dönmesini sağlamaktır (-----..
21. İkinci bentte düzenlenen ifaya ekli cezai şartta ise alacaklı, açıkça vazgeçmiş veya ifayı kayıtsız şartsız kabul etmiş olmadıkça, hem sözleşmenin ifasını hem de kararlaştırılan cezanın ödenmesini talep edebilir.
...
24. Cezai şarta ilişkin hükümler emredici nitelikte değildir. Taraflar bunların aksini kararlaştırabilirler. Borcun belirlenen zaman veya yerde ifa edilmemesi dışında kalan diğer borca aykırılık hâlleri için ifaya eklenen ceza koşulu kararlaştırabilecekleri gibi; bu iki ihlal durumu için seçimlik ceza koşulu da kararlaştırabilirler. Örneğin satıcının ayıplı mal teslim etmesi hâlinde, alacaklıya hem ayıpsız bir mal teslim edileceği hem de ceza koşulu ödeneceği kararlaştırılabilir. Ayrıca tarafların, ceza koşulu anlaşmasında, seçimlik ceza koşulu ile ifaya eklenen ceza koşuluna birlikte yer vermeleri de mümkündür ----....
25. Nitekim aynı hususlara Hukuk Genel Kurulunun 12.11.2014 tarihli ve----- sayılı kararlarında da değinilmiştir."
Davaya konu sözleşmelerde taraflarca gecikme tazminatı kararlaştırılmıştır. Gecikme tazminatı miktarı sözleşmeye özgü olarak kimi sözleşmelerde sözleşme bedelinin en fazla %5 'ini kimi sözleşmede ise %10'unu aşamayacağı noktasında birleşmiştir.
................
1,3 ve 4 numaralı sözleşmelerde gecikme tazminatı genel şartlar başlığı altında yer alan maddelerin teslimatta gecikme ve mücbir sebepler başlığı altında yer almıştır. Gecikme cezalarının sınırlarını teslimatta gecikme başlığı altında anlaşmaya varılmıştır. Tabloda yer aldığı üzere gecikme cezalarının toplamı sözleşme bedelinin tamamının %5'ini geçilmeyeceği konusunda anlaşılmıştır.
2 numaralı sözleşmede ise gecikme tazminatı sözleşme bedelinini tamamının %10'unu geçmeyeceği anlaşılmıştır.
1 numaradaki sözleşmeye zeyilname ile ek yapılmıştır. Zeyilname müvekkilim tarafından sipariş edilen miktarların artmasından kaynaklı olarak düzenlenmiştir. Davalı tarafından sözleşme hükümlerine göre müvekkilime teslim edilmeyen ürünler ise şu şekildedir:
---bu fiyat üzerinden KDV dahil edilmek üzere
-----numaralı sözleşmelerde yer alan --- adlı üründen 9 adet; adet fiyatı 2.800,00 EURO ve bu fiyat üzerinden KDV dahil edilmek üzere anlaşılan bedellerden müvekkilime teslimi sağlanmamıştır.
Beyanlarımız üzere sözleşmenin e posta yolu ile kurulduğu, sözleşmelerin kısmen ifa edildiği, ARABULUCULUK GÖRÜŞMESİNDE DAVALI TARAFA SÜRE VERİLDİĞİ ANCAK VERİLEN SÜREDE DAVALI TARAF SÖZLEŞMEYE UYMAYARAK EDİMİNİ İFA ETMEMİŞTİR. Yapılan sözleşmeye göre tarafımızca davalıya makul süre verilmiş, davalı sözleşmede yer alan edimi ifa etmemiş bu sebeple gecikme tazminatı ve davalıyı aynen ifaya mahkum etmek için iş bu davayı ikame etme zarureti hasıl olmuştur. AYRICA DAVALI TARAFIN AYNEN İFAYA MAHKUM OLMASINA KARŞIN EDİMİNİ HALEN İFA ETMEZ İSE DAVA SÜRECİ İÇERİSİNDE BİLİRKİŞİ MARİFETİYLE SÖZLEŞMEDE YER ALAN EDİMLERİN GÜNCEL DEĞERLERİNİN BELİRLENMESİNİ VE SÖZLEŞMEYE KONU EDİMLERİN SÖZLEŞMEDE YER ALAN BEDELLERİNDEN YÜKSEK OLMASI HALİNDE ARADAKİ ZARARIN DAVALI TARAFTAN TAHSİLİNİ TALEP EDERİZ.
TALEP VE SONUÇ : Yukarıda arz ve izah edilen sebeplerle
Müvekkilim ve davalı arasında akdedilen sözleşmeye aykırı hareket ederek edimlerini eksik ifa eden davalının eksik edimleri olan adeti 3.950,00 EURO ve KDV üzerinden hesaplanmak üzere 32 adet----- ve adeti 2.800,00 EURO ve KDV üzerinden hesaplanmak üzere davalının edimlerini müvekkilime aynen ifasına ve tabloda 2 numarada belirtilen sözleşmenin cezai şart olan 19.750 EURO'nun , tabloda --- numarada belirtilen sözleşmenin cezai şartı olan 1820 EURO'nun davalıdan tahsili ile müvekkilime verilmesine verilmesine karar verilmesini,Davalı eğer ki aynen ifa kararına uymama ihtimaline karşın sözleşmede yer alan ürünlerin güncel değerinin bilirkişi marifetiyle tespit edilmesine ve sözleşme bedeli ile edimin güncel değeri arasındaki farkın davalıdan tahsili ile müvekkilime verilmesine ve sözleşmenin ifa tarihinden itibaren hesaplanmak üzere Devlet Bankalarının EURO para birimi ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı üzerinden faiz ödemesine karar verilmesini, yargılama gideri vekalet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini müvekkilim adına vekaleten talep ederim....''şeklinde olup yukarıya aynen aktarılan dava dilekçesinde ileri sürülen sebeplere bağlı olarak akdedilen sözleşmeye aykırı hareket ederek edimlerini eksik ifa eden davalının eksik edimleri olan adeti 3.950,00 EURO ve KDV üzerinden hesaplanmak üzere 32 adet ----- ve adeti 2.800,00 EURO ve KDV üzerinden hesaplanmak üzere davalının edimlerini davacıya aynen ifasına ve tabloda 2 numarada belirtilen sözleşmenin cezai şart olan 19.750 EURO'nun , tabloda 3 ve 4 numarada belirtilen sözleşmenin cezai şartı olan 1820 EURO'nun davalıdan tahsiline karar verilmesi ve ayrıca aynen ifa kararına uyulmama ihtimaline karşın sözleşmede yer alan ürünlerin güncel değerinin bilirkişi marifetiyle tespit edilmesine ve sözleşme bedeli ile edimin güncel değeri arasındaki farkın davalıdan tahsiline ve sözleşmenin ifa tarihinden itibaren hesaplanmak üzere Devlet Bankalarının EURO para birimi ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı üzerinden faiz ödemesine karar verilmesi talep ve dava edilmiştir.İbraz edilen Hukuk Uyuşmazlıklarında Dava Şartı Arabuluculuk Son Tutanağına göre ----- Arabuluculuk Bürosu, Büro dosya numarası ---- ve arabuluculuk numarası ---- numaralı yapılan başvurunun taraflarla ilgili olduğu, tarafların görüşmeye katıldığı ve fakat anlaşma sağlanamadığından 20/11/2023 tarihli son tutanak düzenlendiği, arabuluculuğa başvuruya ilişkin dava şartının yerine getirilmiş olduğu belirlenmiştir.
Ön inceleme yapılarak tahkikata geçilmiş olup, tahkikat aşamasında davacı vekili tarafından UYAP üzerinden gönderilen 22/10/2024 tarihli dilekçe ile davalı taraf ile harici anlaşma sebebiyle davadan feragat ettiklerini bildirmiş ve davalı vekili de UYAP üzerinden gönderdiği 22/10/2024 tarihli dilekçe ile feragati kabul ettiklerini, karşı taraftan yargılama gideri ve avukatlık ücreti taleplerinin olmadığını belirtmiş olup, taraf vekillerinin vekaletnamelerinde özel yetkilerinin bulunduğu belirlenmiştir.
Sonuçta davayı her aşamada sona erdiren taraf işlemi feragat nedeniyle resen ele alınan dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda yukarıdaki tespitlere bağlı olarak davanın feragat nedeniyle reddine ilişkin olmak üzere aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:
Davanın FERAGAT NEDENİYLE REDDİNE,
Vazgeçme aşamasına göre belirlenen 286 TL maktu karar harcının peşin harçtan mahsubu ile artan 94.073 TL harcın kararın kesinleşmesine bağlı olarak ve istek halinde davacı tarafa iadesine,
6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunun madde 18/A-(13) ve (14) düzenlemelerine ve Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesine bağlı olarak Arabulucuk Bürosu tarafından yapılan ve Adalet Bakanlığı Bütçesinden gerekçede açıklanan şekilde karşılanan/karşılanacak olan 3.120,00 TL zaruri giderin davacıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,Yukarıdaki giderler dışında kalan yargılama giderler yönünden bu konudaki taraf vekillerinin beyanlarına göre yapılan giderin yapan üzerinde bırakılmasına,Taraf vekillerinin bu konudaki beyanlarına göre avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına,Artan avansın karar kesinleştiğinde ilgilisine iadesine,
İlişkin olmak üzere dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde ----- Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy