T.C. İstanbul Anadolu 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2018/524 Esas
KARAR NO: 2021/69
DAVA: Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 03/05/2018
KARAR TARİHİ: 25/01/2021
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
Yukarıda adı ve adresi yazılı davacı tarafından açılan hukuk davasının------------ gereğince ----adına yargılama yapmaya görevli ve yetkili ------------- yapılan yargılaması sonucunda aşağıda gerekçesi yazılı hükme ulaşılmıştır.
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin ahşap parke dekorasyonunda kullanılan süpürgelik, şilte ve metal çıta ticareti yaptığını, davalı yanın parke ve zemin kaplama işlerinde kullanılan strafor ve şilte üretimi yapan bir ticari işletme olduğunu, tarafların uzun zamandır devam eden ticari ilişkisinin evrak fatura ve ticari defterlerle sabit olduğunu, müvekkili şirketin uzun yıllara dayalı ticari ilişkilerine de dayanarak davalı yanın talebiyle henüz kendisine mal teslim edilmeden önce ---- Vade Tarihli, -----bedelli, ----- Numaralı, ----- bedelli, ---- Numaralı, -------ait ------Numaralı çekleri keşide ederek davalı şirkete teslim ettiğini, bahsi geçen çek bedellerinin karşılığı olan malların kendisine teslimini bekleyen müvekkili şirketin davalı yan ile irtibata geçmeye çalıştığını fakat sonuç alamadığını, davalı şirket aleyhine başkaca 3.kişiler tarafından da aynı sebeplerle ------------------- hukuki süreç başlatıldığı bilgisine ulaşıldığını, müvekkili şirketin mağduriyetinin daha da artmaması ve sonrasında telafisi mümkün olmayan zararlar ile karşılaşmaması adına dava konusu çeklerle ilgili olarak ihtiyati tedbir talep ettiğini, davalı şirket lehine keşide edilen ve hukuka aykırı şekilde bedelsiz kalan mezkur çekler hakkında müvekkili şirketin davalı yana borçlu bulunmadığının tespitine ve çeklerin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalıya usulüne uygun olarak tebligat yapılmış dava dilekçesi tebliğ edilmiş ancak davalı davaya cevap vermemiş, 6100 sayılı HMK'nın 128. Maddesi gereğince iddia edilen tüm vakıaları reddetmiş sayılmıştır.
DELİLLER VE GEREKÇE :
Mahkememizce davalı yanın ----/--- yıllarına ait ticari defter ve belgeleri üzerinden mali müşavir aracılığıyla inceleme yapılmak üzere------------- talimat yazıldığı, talimatın bila ikmal iade olduğu, talimat mahkemesince davalıya defterlerini inceleme gününde sunması veya bulunduğu yeri bildirmesi için usulüne uygun tebligat yapıldığı ancak davalının defterlerini ibraz etmediği anlaşılmıştır.
Dava, hukuki niteliği itibariyle, İİK'nın 72. maddesi uyarınca, takibe dayanak yapılan üç adet çekin davalı nezdinde bedelsiz kaldığı iddiasına dayalı olarak icra takibinden önce açılmış menfi tespit davasıdır.
Davacı vekili, dava açılırken icra takibine konu edilmeyen davaya konu üç adet çekin ticari ilişki kapsamında davalıya avans olarak verildiğini, bu çekler karşılığında davalıdan mal veya hizmet alınmadığını, çeklerin davalı nezdinde bedelsiz kaldığını iddia ederek menfi tespit talebinde bulunmuş, bilirkişi incelemesi, tanık ve yemin delillerinin yanında ticari defter ve kayıtlara da dayanmıştır.
Mahkememiz nezdinde eldeki dava açıldıktan sonra davacı vekilinin -------tarihli dilekçesiyle mahkememize sunduğu üzre, davaya konu çekler bakımından davacı aleyhine her bir çek için ayrı ayrı ---- takip başlatıldığı anlaşılmıştır.
Davacının ileride gerçekleşecek ticari ilişki kapsamında davalıdan alınacak mal karşılığı çekleri verdiği iddiasının bulunduğu, davalının ise davaya cevap vermeyerek iddia edilen tüm vakıaları inkar ettiği , anlaşılmaktadır. Davacı, bu çekler karşılığı mal almadığını, iddia etmektedir.
Mahkememizce davacı tarafın ticari defter ve kayıtları incelenmek suretiyle rapor alınmasına karar verilmiş, mahkememizce aldırılan ------ tarihli bilirkişi raporunda özetle; davacı yanın davalı yandan dava tarihi olan ---- tarihi itibariyle ----------alacaklı olduğu, dava konu çeklerin ------ fiş tarihi ------ numarası ile kayıt altına alındığını, davaya konu çeklerden dolayı davacı yanın davalı yana borçlu olmadığı noktasında hüküm kurulması halinde bile davacı yanın davalı yandan ----- alacaklı olduğu, dosyaya sunulu ----- tarihli çek çıkış bordrosunda davacı yan tarafından davalı yana dava konusu çeklerinde içinde olduğu toplam ------ tutarlı çekin teslim edildiğini, çek çıkış bordrosunda davalı yanın kaşe ve imzasının mevcut olduğunu, dosyaya sunulu davalı yan tarafından davacı yana hitaben hazırlanan----- tarihli beyan muhteviyatlı belgede -------başlıklı metinde belirtilen her biri ----- bedelli ---- adet çek tarafınızca ön ödeme niteliğinde tarafımıza verilmiştir. Bu çeklerin karşılığı olarak tarafımızca tarafınıza teslim edileceği beyan edilen malları içinde bulunduğumuz finansal zorluklar nedeniyle şu anda temin edemiyoruz. Tarafımıza bu konuda anlayış göstermenizi ve süre tanımanızı önemli rica ediyoruz" denildiği, diğer bir ifade ile davalı yanın davacı tarafından davaya konu edilen çeklere ilişkin teslim edimini yerine getiremediğini, davalı yanın kabulünde olduğunu, davacı yan tarafından davalı yan lehine keşide edilen ---- Vade Tarihli,----- Şubesi'ne ait ----Vade Tarihli, ---- bedelli, ------Vade Tarihli, ----- bedelli, ---------Numaralı çeklerden dolayı davalı yana borçlu olmadığı sonuç ve kanaatine varıldığını bildirmiştir.
Davalı yanın defterlerinin incelenmesi için mahal mahkemesine talimat yazılmış ancak usulüne uygun ihtara rağmen davalı yan ticari defterlerini incelemeye sunmamıştır.
Tekmil dosya kapsamından davacının ticari defterleri incelenmiş mahkememizce aldırılan bilirkişi raporu gerekçeli, bilimsel ve denetime uygun olmakla hükme esas alınmış , davacının ticari defterlerinin usulüne uygun tutulmuş olup lehine delil vasfının bulunduğu mahkememizce anlaşılmış, davacı yanın ticari defterlerine göre davalının davacıya davaya konu ---- çekin bedeli düşülse dahi ------------- borçlu olduğunun sabit olduğu görülmüş, çeklerin teslimi hususunda da herhangi bir ihtilaf olmayıp çek çıkış bordrosundan çeklerin davalıya teslim edildiğinin kanıtlandığı anlaşılmış, ayrıca davalı tarafından davacıya hitaben yazılan davalı şirketin ekonomik olarak zor durumda olduğu ve teslim alınan çeklerin karşılığı olarak teslim edileceği beyan edilen malların şu anda teslim edilemeyeceği şeklindeki yazı ve davalının talimat mahkemesinde ticari defterlerini incelemeye sunmaması ve geçerli bir mazeret de bildirmemesi beraber tartışıldığında mahkememizce davacının davalıya davaya konu üç adet çek dolayısıyla borçlu olmadığına kanaat getirilmiş; davaya konu çeklerin iptali hususunda ise çekin kıymetli evrak olması ve illetten mücerret olup senetteki mündemiç olan hakkı temeldeki ilişkiden bağımsız olarak temsil ettiği , bu durumda ticari hayatın sekteye uğramadan devam edebilmesi için kıymetli evrakın kanun koyucu tarafından sıkıca korunduğu , temel ilişkide keşideci olan davacının lehdar olan davalıya borçlu olamadığına her ne kadar mahkememizce karar verilmiş ise de kambiyo evrakı olan çekin iptali şartlarının somut olayımızda gerçekleşmediği zira davalı lehdar tarafından çeklerin ciro ile tedavüle sokulabilmesinin kuvvetle muhtemel olduğu ve çekin iptali hususunun bu aşamada kanun koyucunun çek ile ilgili düzenlemelerine uygun olmayacağı anlaşılmakla davacının davaya konu çekler sebebiyle davalıya borçlu olmadığının tesbitine, çeklerin iptali talebinin ise reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
Açılan davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİ ile
1-------- vade tarihli ---- Seri numaralı ---- bedelli, ----- vade tarihli ---- Seri numaralı ----- bedelli, ---- vade tarihli, --- Seri numaralı ---- bedelli çeklerden dolayı davacının davalıya borçlu olmadığının Tespitine,
2-Çeklerin iptali talebinin Reddine,
3-Alınması gereken karar ve ilam harcı 20.493,00-TL olduğundan peşin alınan 5.123,25-TL harcın mahsubu ile eksik kalan 15.369,75-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
4-Davacı tarafından yatırılan 35,90-TL başvurma harcı, 5.123,25-TL peşin harç, 5,20-TL vekaletname harcının davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafça iş bu dava için yapılan 700,00-TL bilirkişi ücreti ve 901,10-TL tebligat ve posta giderinden ibaret toplam 1.601,10-TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ye göre belirlenen 29.450,00- TL nispi vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğden itibaren 2 hafta süre içerisinde --------nezdinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı.25/01/2021