T.C. İstanbul Anadolu 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/208 Esas
KARAR NO: 2024/75
DAVA: Ticari Şirket (Bilgi Alma Ve İnceleme Hakkı İhlali)
DAVA TARİHİ: 22/03/2023
KARAR TARİHİ: 07/02/2024
Mahkememizde görülmekte olan Ticari Şirket (Bilgi Alma Ve İnceleme Hakkı İhlali) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
DAVA; Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin bilgi alma ve inceleme hakkının kullanılması için 25-01-2023 tarihinde davalı şirkete ihtarname çekildiğini, davalı şirket müdürünün bu talebi cevapsız bıraktığını, akabinde 28-02-2023 tarihinde bu taleple ilgili olarak genel kurulun toplantıya çağrılmasının ve söz konusu talep hakkında karar verilmesinin davalı şirket müdürüne ihtar edildiğini, noter kanalı ile davalı şirket müdürüne keşide edilen bu ihtarnamenin 02-03-2023 tarihinde teBliğ edildiğini, ayrıca davalı şirkete de KEP üzerinden 05-03-2023 tarihinde talepte bulunulduğunu, davalı şirkete KEP üzerinden gönderilen bildirimin 07-03-2023 tarihinde tebliğ edilmiş sayıldığını, Türk Ticaret Kanunu'nun 412 inci maddesinde davalı şirkete ve şirket müdürüne 7 iş günü süre tanındığını, ancak talebin herhangi bir şekilde yanıtlanmadığını, bu durum karşısında Türk Ticaret Kanunu'nun madde 437/5 düzenlenmesi uyarınca 7 iş gününü müteakiben 10 günlük süre içinde dava açma zorunluluğunun doğduğunu, şirket müdürüne yapılan bildirime göre bu sürenin (7 iş günü + 10 gün hesabıyla) 23-03-2023 tarihinde, KEP üzerinden yapılan bildirime göre ise bu sürenin 26-03-2023 tarihinde dolduğunu, dolayısıyla davanın süresi içinde ikame edildiğini, dava şirketin % 50 oranındaki hissesinin müvekkiline, geri kalan % 50 oranındaki hissesinin de -------- Şirketi'ne ait olduğunu, tüzel kişi ortağın müdür seçildiğini ve onun adına ------- görev yaptığını, davalı şirkete ait makinelerin ve malların 28-12-2023 tarihinde şirket müdürü tarafından kaçırılarak götürüldüğünü, ayrıca müdürün davalı şirket aleyhine 73.066,43 ABD Doları tutarında ilamsız icra takibi başlattığını, -------- Şirketi'nin de davalı şirkete 837.800.- TL'lık kur farkı faturası kestiğini, bu faturanın da davalı şirketin defterlerine işlendiğini, müvekkiline 30-09-2022 tarihli mizanın verildiğini, başkaca defter ve belgelerin ise hiç verilmediğini, mizana göre şirketin borca batık olarak gözüktüğünü, davalı şirketin hiçbir tedbir almadığını, şirket müdürünün şirketi zarara uğratıcı fiillerinin bazılarından haberdar olunduğunu, şirkete kayyım atanması için -------- Esas sayılı dosyası üzerinden dava açıldığını, ayrıca ------- Soruşturma numarası ile suç duyurusunda bulunulduğunu, şirketin faal durumda olmadığını, Türk Ticaret Kanunu madde 437/5 uyarınca Mahkemenin bilginin genel kurul dışında verilmesine ve bunun şekline karar verebileceğini belirterek -------- Şirketi tarafından davalı şirkete kesilen 837.800.- T.L. lık brüt kur farkı faturası,-------- tarafından davalı şirkete karşı -------- Esas sayılı dosyası üzerinden başlatılan icra takibi ve ortaklardan alınan borçların detayları ile ilgili olarak yevmiye defteri, muavin defter ve diğer alakalı kayıtlarının incelenmesi için izin verilmesine, inceleme ile alakalı doğrudan müdüre icra ettirilebilir veya kayyım atanması yolu ile icra edilebilir şekilde karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP; Davalı şirketi usulüne uygun tebligat çıkartılmış ancak davaya cevap verilmemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :Dava, hukuki niteliği itibariyle inceleme ve bilgi alma hakkını kullanma izni verilmesi isteğine ilişkindir.Davacı tarafından açılan iş bu davada , davacı bilgi almaktan ziyade, inceleme hakkını kullanmak istediğini belirtmiştir.Bilgi alma ve inceleme hakkı her ne kadar birlikte kullanılsa da, farklı kavramlar olup; “Bilgi Alma Hakkı” sadece yazılı olarak bilgi almaya, “İnceleme Hakkı” ise gerekli belgeler üzerinde incelemeye ilişkin yöntemlerdir. Bilgi alma ve inceleme hakkı Türk Ticaret Kanunu'nun 437 inci maddesinde aşağıda yazılı olduğu şekilde düzenlenmiştir.
Bilgi alma ve inceleme Bilgi alma ve inceleme hakkı
(1) Finansal tablolar, konsolide finansal tablolar, yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporu, denetleme raporları ve yönetim kurulunun kâr dağıtım önerisi, genel kurulun toplantısından en az onbeş gün önce, şirketin merkez ve şubelerinde, pay sahiplerinin incelemesine hazır bulundurulur. Bunlardan finansal tablolar ve konsolide tablolar bir yıl süre ile merkezde ve şubelerde pay sahiplerinin bilgi edinmelerine açık tutulur. Her pay sahibi, gideri şirkete ait olmak üzere gelir tablosuyla bilançonun bir suretini isteyebilir.
(2) Pay sahibi genel kurulda, yönetim kurulundan, şirketin işleri; denetçilerden denetimin yapılma şekli ve sonuçları hakkında bilgi isteyebilir. Bilgi verme yükümü, 200 üncü madde çerçevesinde şirketin bağlı şirketlerini de kapsar. Verilecek bilgiler, hesap verme ve dürüstlük ilkeleri bakımından özenli ve gerçeğe uygun olmalıdır. Pay sahiplerinden herhangi birine bu sıfatı dolayısıyla genel kurul dışında bir konuda bilgi verilmişse, diğer bir pay sahibinin istemde bulunması üzerine, aynı bilgi, gündemle ilgili olmasa da aynı kapsam ve ayrıntıda verilir. Bu hâlde yönetim kurulu bu maddenin üçüncü fikrasına dayanamaz.
(3) Bilgi verilmesi, sadece, istenilen bilgi verildiği takdirde şirket sırlarının açıklanacağı veya korunması gereken diğer şirket menfaatlerinin tehlikeye girebileceği gerekçesi ile reddedilebilir.
(4) Şirketin ticari defterleriyle yazışmalarının, pay sahibinin sorusunu ilgilendiren kısımlarının incelenebilmesi için, genel kurulun açık izni veya yönetim kurulunun bu hususta kararı gerekir. İzin alındığı takdirde inceleme bir uzman aracılığıyla da yapılabilir.
(5) Bilgi alma veya inceleme istemleri cevapsız bırakılan, haksız olarak reddedilen, ertelenen ve bu fıkra anlamında bilgi alamayan pay sahibi, reddi izleyen on gün içinde, diğer hâllerde de makul bir süre sonra şirketin merkezinin bulunduğu asliye ticaret mahkemesine başvurabilir. Başvuru basit yargılama usulüne göre incelenir. Mahkeme kararı, bilginin genel kurul dışında verilmesi talimatını ve bunun şeklini de içerebilir. Mahkeme kararı kesindir.
(6) Bilgi alma ve inceleme hakkı, esas sözleşmeyle ve şirket organlarından birinin kararıyla kaldırılamaz ve sınırlandırılamaz.
Davalı --------Şirketi, -------- Ticaret Sicili Müdürlüğün de --------- sicil numarası ile kavıtlı olup , sanayi ve iş makinelerinin ve yedek parçalarının üretimi amacı ile 12-04-2016 tarihinde tescil edilerek kurulmuştur.Şirketin kuruluşundaki sermayesi 20.000.- T.L. sı olup, bu sermayenin tamamı davacı --------- aittir. Aksi karar alınıncaya kadar ------- şirket müdürü olarak seçilmiş ve şirketi münferiden temsile yetkili kılınmıştır. Davalı şirketin kuruluş ana sözleşmesi 18-04-2016 tarihli ve ------- sayılı --------- yayımlanmıştır.Kuruluşun üzerinden 5 sene geçtikten sonra şirketin tek-ortağı ----------- 20.000.- TL. lik sermayesinin 10.000.- TL. lik kısmını ----------- Şirketi'ne devir etmiştir. Devir neticesinde şirketin ortaklık yapısı 10.000 TL ------- ve 10.000 TL si --------Şti ne ait bulunmaktadır.Hisse devri davalı şirketin 17-03-2021 tarihli ve---------sayılı ortaklar kurulu toplantısında kabul edilmiştir. 17-03-2022 tarihine kadar görev yapmak üzere --------- Şirketi, şirket müdürü olarak seçilmiştir. Tüzel kişi adına -------- hareket etmesi kararlaştırılmış ve şirketi münferiden temsile yetkili kılınmıştır. Önceki müdür -------- görevine son verilmiştir. Tüm bu hususlar 08-04-2021 tarihinde tescil edilmiş, 09-04-2021 tarihli ve -------- sayılı -------- yayımlanmıştır.Daha sonra 19-10-2022 tarihinde yapılan ortaklar kurulu toplantısında ise; 18-10-2023 tarihine görev yapmak üzere tekrar -------- Şirketi'nin şirket müdürü olarak seçilmesine, temsilcisinin -------- olmasına ve şirketi münferiden temsile yetkili kılınmasına karar verilmiştir. Bu karar 21-10-2022 tarihinde tescil edilmiş, 24-10-2022 tarihli ve ------- sayılı --------- yayımlanmıştır.Davalı şirketin müdürü -------- Şirketi ünvanlı tüzel kişiliktir. Bu tüzel kişilik adına hareket etmek üzere --------- yetki verilmiştir. Şirket müdürünün görev süresi 18-10-2023 tarihinde dolmuştur.Davacı ------- vekili ------- Noterliği'nden 25-01-2023 tarihinde --------- yevmiye numarasıyla davalı şirkete ihtarname keşide ederek; “hem şirketten usulsüz olarak çıkarılan malların 3 iş günü içinde iadesini ve hem de zorunlu ve ihtiyari olarak tutulan defterlerin, muhasebe kayıtlarının, detaylı faaliyet raporunun, güncel mizanın ve demirbaş listesinin en geç 3 iş günü içinde şirketin adresine getirilerek inceleme için sunulmasını” talep etmiştir. İhtarname 27-01-2023 tarihinde tebliğ edilmiştir.Bu ihtarnameden sonra davacı vekili, bu sefer davalı şirket müdürü temsilcisi --------, ------- Noterliği'nden 28-02-2023 tarihinde ------- yevmiye numarasıyla ihtarname göndermiş ve “önceki ihtarnamede yazılı bilgi alma ve inceleme hakkının kullanılması için 7 iş günü içinde genel kurulun toplanması için gerekli çağrının yapılmasını” talep etmiştir. İhtarname 02-03-2023 tarihinde tebliğ edilmiştir.Bilgi alma hakkı, bireysel, bağımsız, vazgeçilemez ve devredilemez, müktesep bir haktır. TK m. 437/6 hükmüne göre, “Bilgi alma ve inceleme hakkı, esas sözleşmeyle ve şirket organlarından birinin kararıyla kaldırılamaz ve sınırlandırılamaz”. TK m. 437/3'e göre, “Bilgi verilmesi, sadece, istenilen bilgi verildiği takdirde şirket sırlarının açıklanacağı veya korunması gereken diğer şirket menfaatlerinin tehlikeye girebileceği gerekçesi ile reddedilebilir”. Maddenin gerekçesine göre, “Şirket sırlarının ve korunması gereken şirket menfaatlerinin bilgi vermenin sınırını oluşturduğu üçüncü fıkrada açıkça belirtilmiştir. Bu sınır hem bilgi almayı hem de inceleme hakkını kapsar. Çünkü, genel kurula sadece sağduyulu ve iyiniyetli pay sahipleri katılmamakta, bu kurullar rakiplerce de izlenebilmektedir. İncelemeyi yapan pay sahiplerinin gerçek amacı çok çeşitli olabilir. Bu amaçların bir kısmı bilgi alma hakkının amacı ile bağdaşmayabilir, hatta ona ters düşebilir. Eşit işlem ilkesi uyarınca her pay sahibine bu hak tanındığı için söz konusu hakka sınır konulması menfaatler dengesi gereğidir.Bilgi alma hakkı kural olarak, anonim şirketin genel kurulunda, yönetim kuruluna ve denetçilere soru sormak ve bilgi talep etmek suretiyle kullanılabilen bir haktır (TK m. 437/2). Bilgi alma talebi ve sorular şirket genel kurul toplantısında tutanağa geçirilmek zorundadır. Bu tutanak, bilgi alma talebi haksız yere reddedilir veya yeterli bilgi verilmez ise, pay sahibi tarafından mahkemeye yapılacak müracaat üzerine yargılamada delil olarak kullanılacaktır. Bilgi verme sözlü olabilir; ancak yönetim kurulu ya da denetçiler yazılı olarak da cevap verebilir. Pay sahibi de yazılı olarak bilgi verilmesini talep edebilmelidir. Bilgi alma hakkının reddedildiği veya verilen bilginin yetersiz olduğu hususları da, talepte bulunan pay sahibi tarafından genel kurul toplantı tutanağına geçirtilmelidir.TTK m. 437/5 deki düzenlemeye göre, “Bilgi alma veya inceleme istemleri cevapsız bırakılan, haksız olarak reddedilen, ertelenen ve bu fıkra anlamında bilgi alamayan pay sahibi, reddi izleyen on gün içinde, diğer hâllerde de makul bir süre sonra şirketin merkezinin bulunduğu asliye ticaret mahkemesine başvurabilir”. Sürenin başlangıcı, pay sahibince yapılan talebin şirketin yetkili organları tarafından reddedildiği ya da redde eşdeğer olacak biçimde yeterince karşılanmadığı gündür. Bu tarih, bilgi alma hakkının genel kurulda kullanıldığı durumda, genel kurul toplantısının yapıldığı gün; genel kurul dışında yönetim kuruluna müracaat edildiği durumda ise yönetim kurulunun talebi reddettiği tarihtir. Talebin açıkça reddedilmemesine rağmen, cevapsız bırakılarak kullanımının ertelendiği hallerde ise, makul bir süre beklendikten sonra dava açılması gerekir.Bilgi alma veya inceleme talebinin reddedilmiş olması şartının gerçekleşmiş sayılabilmesi için, ya talebin genel kurulda veya yönetim kurulunca açıkça reddedilmiş olması, açıkça reddedilmese dahi fiilen bir cevap verilmemesi bilgi alma ve inceleme haklarının genel kurulda veya genel kurul dışında kullanılmış olması ya da ret sonucu doğuracak bir biçimde yetersiz cevap verilmesi gerekir. Bu şart davada davacı tarafından genel kurul toplantı tutanağı veya kendisine verilen cevap yazısı ile ispat edilebilir. Şirket tarafından verilen bilginin yeterli olup olmadığı hakim tarafından takdir edilir. Ayrıca bu dava şartının tahakkuku için, bilgi alma talebinin haksız yere reddedilmiş olması gerekir.Davacı tarafından gönderilen ihtarnameler ; Davalı şirkete 27-01-2023 tarihinde, Davalı şirket müdürü temsilcisine 02-03-2023 tarihinde tebliğ edilmiştir.
Mahkememize açılan iş bu dava ise 22-03-2023 tarihinde açılmıştır. Gerek ihtarnamelerin keşide ve tebliğ tarihlerinde ve gerekse dava tarihinde, davalı şirketin müdürlük organı vardır.
Davacının bilgi alma ve inceleme talebi reddedilmemiştir. Ancak, cevapta verilmemiş ve yerine de getirilmemiştir. İhtarnamelerin tebliğ tarihlerine göre makul bir süre geçmiştir.
Bu itibarla yapılan yargılama ve toplanan delillere göre davanın kabulü ile ; davalı şirket ortağı -------- Şirketi tarafından davalı şirkete kesilen 837.800 TL'lık brüt kur farkı faturası, davalı şirket aleyhine başlatılan-------- esas sayılı takip dosyasında talep edilen alacak ve ortaklardan alınan borçların detayları ile sınırlı olmak üzere davalı şirkete ait 2022 ve 2023 yılları ticari defter ve muavin defter kayıtlarının incelenmesi için davacıya inceleme ve bilgi alma hakkını kullanma izni verilmesine,
Bu hakkın davacı tarafından davalı şirkete gönderilecek ihtarname ile bildirilecek 3 ayrı iş gününden birinde davalı şirket merkezinde saat 9.30 ile 17.00 arasında kullandırılmasına, ( ihtarın tebliği ile inceleme günü arasında en az 1 hafta olmak kaydıyla tespit edilecek günde) davacının belirlenen inceleme gün ve saatinde yanında bir mali müşavir ve bir hukukçu bulundurabilmesine, davacının yanında bulunduracağı kişilerin kimlik bilgilerini davalı şirkete göndereceği ihtarnamede davalı şirkete bildirmesine, davalı şirketin kararda belirtilen belgeleri davacı ve davalı tarafça belirlenecek inceleme gününde şirket merkezinde hazır bulundurmasına, inceleme sırasında belgeler hakkında bilgi verebilecek davalı şirketi temsile yetkili en az 1 kişinin de hazır olmasına, davalı tarafından görevlendirilmesine, karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmış ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere :
1-Davanın KABULÜ ile;
Davalı şirket ortağı -------- Şirketi tarafından davalı şirkete kesilen 837.800 TL'lık brüt kur farkı faturası, davalı şirket aleyhine başlatılan------- esas sayılı takip dosyasında talep edilen alacak ve ortaklardan alınan borçların detayları ile sınırlı olmak üzere davalı şirkete ait 2022 ve 2023 yılları ticari defter ve muavin defter kayıtlarının incelenmesi için davacıya inceleme ve bilgi alma hakkını kullanma izni verilmesine,
Bu hakkın davacı tarafından davalı şirkete gönderilecek ihtarname ile bildirilecek 3 ayrı iş gününden birinde davalı şirket merkezinde saat 9.30 ile 17.00 arasında kullandırılmasına, ( ihtarın tebliği ile inceleme günü arasında en az 1 hafta olmak kaydıyla tespit edilecek günde) davacının belirlenen inceleme gün ve saatinde yanında bir mali müşavir ve bir hukukçu bulundurabilmesine, davacının yanında bulunduracağı kişilerin kimlik bilgilerini davalı şirkete göndereceği ihtarnamede davalı şirkete bildirmesine, davalı şirketin kararda belirtilen belgeleri davacı ve davalı tarafça belirlenecek inceleme gününde şirket merkezinde hazır bulundurmasına, inceleme sırasında belgeler hakkında bilgi verebilecek davalı şirketi temsile yetkili en az 1 kişinin de hazır olmasına, davalı tarafından görevlendirilmesine,
2-HARÇLAR
Alınması gerekli 427,60 TL harçtan davacı tarafından dava açılışı sırasında yatırılan 179,90 TL harçtan mahsubu ile, eksik bakiye 247,70 TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
3-VEKALET ÜCRETİ
Avukatlık asgari ücret tarifesine göre davacı vekili için takdir olunan 17.900,00 TLmaktu vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-YARGILAMA GİDERLERİ
a-Davacı tarafından harç olarak yatırılan 179,90 TL başvurma harcı, 179,90 TL peşin harç ve 25,60 TL vekaletname harcının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
b-Davacı tarafından sarf edilen 3.000 TL bilirkişi ücreti ve 53,25 TL Posta ücreti olmak üzere toplam yargılama gideri olan 3.053,25 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
c-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
Dair, hazır olan davacı vekilinin yüzüne karşı kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.07/02/2024