T.C. İstanbul Anadolu 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/776 Esas
KARAR NO: 2024/123
DAVA: Zayi Belgesi Verilmesi
DAVA TARİHİ: 06/11/2023
KARAR TARİHİ: 20/02/2024
Mahkememizde görülmekte olan zayi belgesi verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkil şirketin, -------- adı altında ------ Mah.------ Sok.------- -------- Blok No:-------- ---------- adresinde restoran olarak hizmet verdiğini, Müvekkil şirketin bu adresi aynı zamanda merkez adresi olduğunu, 21.10.2023 tarih 05:30 sularında müvekkilin bitiğiğinde bulunan ---------” isimli iş yerinde belirlenemeyen bir nedenle çıkan yangın nedeni ile müvekkiline ait muhasebecisinde bulunan genel kurul ve karar defteri haricindeki tüm evrak. belge, fatura ve defterlerin zayii olduğunu, Kuruluş tarihi olan 15.03.2022 yılı ile olayın meydana geldiği tarih olan 21.10.2023 günleri arasındaki a) E Arşiv ve İrsaliyeli Faturaları, b-)Tahsilat Ve Tediye Makbuzları, c-)Z Raporları, d-)Firmalarla Yapılan Sözleşmeler, banka Ekstreleri, e-)Personel Özlük Dosyaları, 2022 ve 2023 yıllarına ait ---------- Noterliği onaylı defterlerden f-) 2022 yılına ait, 15/03/2022 onay tarihli, ------- yevmiye nolu, 200 sayfa Yevmiye Defteri, g- 2022 yılına ait 15/03/2022 onay tarihli, ---------- nalu, 100 sayfa Defteri Kebir, h-) 2022 yılına ait 15/03/2022 onay tarihli, -------- nolu, 20 sayfa Envanter Defteri, 2023 yılına ait 16/12/2022 onav tarihli, ---------- yevmiye nolu 10 sayfa Yevmiye Defteri, i-) 2023 yılına ait 16/12/2022 onay tarihli,---------- nolu,100 sayfa Defter-i Kebir, j-) 2023 yılına ait 16/12/2022 onay tarihli, ---------- nolu, 30 sayfa Envanter Defterinin ve müvekkilin ticari işletmesinde bulunan tüm resmi evraklar ve ticari defterler bu yangın sebebiyle zayi olduğundan Türk Ticarct Kanunu m.82/d-7 uyarınca sayın Mahkemenizden ilgili belge ve defterlerin zayi olduğuna dair tarafımıza zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.
Hukuki Nitelendirme, Delillerin Değerlendirilmesi ve Netice:Talep, 6102 sayılı Yasanın 82 ve devamı hükümlerine göre zayi belgesi verilmesine ilişkindir. Yasal dayanağını 6102 sayılı Yasanın 82/7 maddesinin oluşturduğu "tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin zayi olması halinde kendisine bu hususta belge verilmesi" isteminin kabul edilmesi için aşağıdaki koşulların tamamının gerçekleşmiş olması gerekir;
- Zayi belgesi isteyen defter tutmakla ve/veya saklamakla yükümlü olmalıdır
- Zayi edilen defter ve belgeler tacirin saklamakla yükümlü olduğu ve kullanılmış ticari defter ve belgeler olmalıdır
- Defterler mücbir sebep sonucunda zayi olmalıdır
- Defter ve belgeler saklama süresi içerisinde zayi olmalıdır
- Zayi belgesi isteyen tacir usulüne uygun defter tutmuş olmalıdır
- Başvuru otuz günlük hak düşürücü süre içerisinde yapılmalıdır
Defter ve belgeler için zayi belgesi alınması imkanının tanınması, ileride açılacak davalarda tacirin defterlerini ibraz edememesi nedeniyle olumsuz bir durumla karşılaşmasını önlemeyi amaçlamaktadır.Talep, mutlak bir ticari dava olduğundan (TTK 4) asliye ticaret mahkemesinde görülür. Asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yerlerde ticari davalara bakmakla görevli asliye hukuk mahkemesi zayi belgesi talebinin değerlendirilmesi bakımından görevli mahkemedir. Yetkili mahkeme bakımından kanun, delillerin daha kolaylıkla toplanabilmesi amacıyla ticari işletmenin bulunduğu yerden zayi belgesi için talepte bulunulması gerektiğini belirtmektedir.Saklanması zorunlu olan ticari defter ve belgeler dışındakiler için, zayi olduğu iddiasıyla mahkemeden zayi belgesi istenemez. Dolayısıyla bu nitelikte olmayan diğer belge ve defterlerin zıyaı nedeniyle zayi belgesi istenemez. Bu hususta örneğin “Gelir Vergisi Defteri” ile vergi ödemelerini gösteren makbuzların kaybolduğu ileri sürülerek mahkemeden zayi belgesi talep edilemez. Yine tacir örneğin sahip olduğu çeklerin zıyaını iddia ederek, zayi olduklarına ilişkin bir belgeyi 82/7 düzenlemesine dayanarak isteyemez. Bu durumda kıymetli evrakın zıyaı ve iptaline ilişkin kurallar uygulanmalıdır. Keza belge ve defter niteliğinde olmayan yazar kasa için de zayi belgesi istenmesi olanağı yoktur.Ayrıca ticari defter ve belgelerin zıyaı nedeniyle zayi belgesi alınabilmesi için, bu defter ve belgelerin kullanılmış olması da zorunludur. Henüz kullanılmamış defter ve belgeler, bu madde kapsamında sayılmazlar. Dolayısıyla bu tür belgelerin kaybı nedeniyle, zayi belgesi alınamaması gerekir.Uyuşmazlığın bir takım ticari defter ve kayıtların 21/10/2023 tarihinde çıkan yangında tamamen kullanılamaz hale gelmelerinden kaynaklı zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindirTensip tutanağı doğrultusunda ------ Başkanlığı, Ticaret Sicil Müdürlüğü’ne ve ---------Noterliği’ne müzekkere yazılmış, yazı cevapları dosyamız arasına alınmıştır--------Noterliği’nin yazı cevabında, zayi belgesi verilmesi istenen defterlerden 16/12/2022 tarihli ---------- yevmiye numarası ile tanzim edilen defterlerin noterliklerince tanzim olunduğu, diğer kayıtlara rastlanılmadığı bildirilmiştirTicaret Sicil Müdürlüğünün yazı cevabı ekinde, zayi belgesi verilmesi istenen 2022 yılına ait 200 sayfalık ---------- onay numaralı yevmiye defteri, 2022 yılına ait 100 sayfalık --------- onay numaralı defteri kebir ve 2022 yılına ait 20 sayfalık --------- onay numaralı ilk işe başlama defterine dair kayıtların gönderildiği anlaşıldı------- Başkanlığı’na yazılan müzekkere doğrultusunda gönderilen 11/12/2023 tarihli yazı cevabı ekinde yer alan yangın raporunda, yangına müdahaleden sonra zeminde dağınık vaziyette bulunan muhtelif evraklar, bir adet dizüstü bilgisayar ile bir adet yazıcının ıslanmaları nedeniyle zarar gördükleri tespitine yer verildiği; 23/11/2023 tarihli yazı cevabı ekinde ise,-------- Marketin giriş bölümünde miktarı tespit edilemeyen muhtelif market ve gıda ürünleri ile dış cephe yanmaktan, camlar kırılmaktan, asma tavan çökmekten, dahili ve içerisindeki tüm ürünler islenmek ve ıslanmaktan, bitişikteki------- numaralı -------- adlı restoranın tavan arasındaki elektrik tesisatı yanmaktan, işyeri dahili islenmekten, giriş kapısındaki asma kilit kırılmaktan, … zarar gördüğü tespitlerine yer verilmiştirTüm dosya kapsamı, yangın raporu ve müzekkere cevapları birlikte değerlendirildiğinde, talep dilekçesi ile hakkında zayi belgesi verilmesi istenen ticari defter ve kayıtlardan 2022 yılına ait 15/3/2022 onay tarihli -------- yevmiye numaralı 200 sayfa yevmiye defteri, 2022 yılına ait 15/3/2022 onay tarihli ---------- numaralı 100 sayfa Defter-i Kebir, 2022 yılına ait 15/3/2022 onay tarihli ------- numaralı 20 sayfa envanter defteri, 2023 yılına ait 16/12/2022 onay tarihli --------- yevmiye numaralı 100 sayfa yevmiye defteri, 2023 yılına ait 16/12/2022 onay tarihli -------- yevmiye numaralı 100 sayfa Defter-i Kebir ve 2023 yılına ait 16/12/2022 onay tarihli ---------- yevmiye numaralı 30 sayfa envanter defterinin 21/10/2023 tarihli yangında zayi olduğu; davanın 30 günlük hak düşürücü süresi içinde ikame edildiği; talep dilekçesinde belirtilen diğer belge ve kayıtların soyut ve içerik denetiminin yapılamayacağı anlaşıldığından zayi belgesi verilmesi için gerekli yasal şartları taşımadıkları anlaşıldığından talebin kısmen kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1.Davanın KISMEN KABULÜ ile;
a.)Hakkında zayi belgesi verilmesi istenen,
- 2022 yılına ait 15/3/2022 onay tarihli ------- yevmiye numaralı 200 sayfa yevmiye defteri
- 2022 yılına ait 15/3/2022 onay tarihli ------- numaralı 100 sayfa Defter-i Kebir
- 2022 yılına ait 15/3/2022 onay tarihli ------- numaralı 20 sayfa envanter defteri
- 2023 yılına ait 16/12/2022 onay tarihli ------- yevmiye numaralı 100 sayfa yevmiye defteri
- 2023 yılına ait 16/12/2022 onay tarihli ------- yevmiye numaralı 100 sayfa Defter-i Kebir ve
- 2023 yılına ait 16/12/2022 onay tarihli --------yevmiye numaralı 30 sayfa envanter defterinin zayi olduğunun tespitine,
b.)Zayi olduğu kabul edilen, yukarıda anılı defterler bakımından davacıya zayi belgesi verilmesine,
c.)Aşan istemin yasal şartları oluşmadığından reddine,
2.Alınması gerekli karar ve ilam harcı olan 427,60.-TL'den davacı tarafça dava açılırken yatırılan 269,85.-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye kalan 158,75.-TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3.Davacı tarafından yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4.Kararın kesinleşmesi halinde kullanılmayan gider avansının ilgili tarafa iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğden itibaren iki (2) hafta süre içerisinde --------- Bölge Adliye Mahkemesi ilgili hukuk dairesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okundu. 20/02/2024