T.C. İstanbul Anadolu 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018/220
KARAR NO : 2025/1007
DAVA : İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 22/02/2018
KARAR TARİHİ : 18/12/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı ile davalı arasında yapılan 27/09/2013 tarihli sözleşmede davalı yanın TÜBİTAK ve diğer AR-GE projeleri için danışmanlık konusunda hizmet verdiğini, verilen danışmanlık hizmetinin muhteviyatında proje dosyaları hazırlanması, TÜBİTAK'a sunulması ve TÜBİTAK desteklerinden yararlandırılması gibi hizmetler bulunmakta iken, TÜBİTAK tarafından onaylanan toplam 148.437,65 TL desteğin kapsamdan çıkarılması ile borçlu tarafından hizmetin eksik ve gereği gibi ifa edilmemesi sebebiyle sözleşmeye istinaden oluşan maddi zararın yarısı oranında cezai şart talep etme hakkına binaen 74.218,82 TL olmak üzere toplam 222.656,47 TL alacağın tahsili için ---- İcra Müdürlüğü'nün -----. Sayılı dosyası ile icra takibi başlattıklarını, davalının takibe itiraz ettiğini ve takibin durduğunu, davalının itirazının haksız ve yersiz olduğunu iddia ile itirazın iptaline takibin devamına ve %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasında akdedilen 27/09/2013 başlangıç tarihli AR-GE Danışmanlık Hizmet Sözleşmesinin davacı yan tarafından 08/02/2018 tarihinde feshedildiğini, müvekkili davalı yanın üstlendiği danışmanlık hizmetinde proje kapsamındaki tüm mali verilerin davacı yan tarafından sağlandığını, davalı yan tarafından projelerin hazırlanıp rapor ve formlarının düzenlendiğini, hazırlanın bu raporların ise tekrar davacı müşteri tarafından kontrol edilmek suretiyle TÜBİTAK sistemine girildiğini, TÜBİTAK tarafından faaliyette bulunmadığı gözüken dönem için kesilen toplam 148.437,65 TL dava konusu bedelin davacı yandan kesilmediğini, projenin destek süresi içerisinde “yardım istek formuna” eklenmek suretiyle destek ödemesinin alınabileceğini, bu noktada davacı yanın zarar iddiasının gerçek olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
KARŞI DAVADA
Davalı-karşı davacı vekili karşı dava yönünden; taraflar arasındaki 2013 tarihli AR-GE danışmanlığı hizmet sözleşmesi gereğince davacı-karşı davalının 2 yıla yakın süredir bu sözleşmede tanımlanmış toplam 62.540 TL tutarında danışmanlık bedelini ödemediğini, alacağın tahsili amacıyla karşı taraf aleyhine ----.İcra Müdürlüğünün------. Sayılı dosya ile icra takibi başlatıldığını, borçlunun kötü niyetli itirazı ile takibin durdurulduğunu, davacı-karşı davalının sözleşmeyi fesih etmesiyle sözleşmenin hizmet bedeli (4. Madde) sözleşmenin süresi ve fesih (7. Madde) ve ödeme planı (5.Madde) maddeleri ve davalı-karşı davacı tarafından verilen hizmet gereği davacı-karşı davalıdan 149.080,00 TL alacaklarının olduğu iddia ile sözleşme gereği aylık %3,00 akdi gecikme faiziyle birlikte davacı-karşı davalı yandan tahsiline karar verilmesini talep ve karşı dava etmiştir.
KARŞI DAVAYA CEVAP
Davacı-Karşı Davalı vekili karşı davaya vermiş olduğu cevap dilekçesinde özetle; karşı davanın haksız ve mesnetsiz olduğunu, davalının 27/09/2013 tarihli sözleşmedeki edimlerini gereği gibi ifa etmediğini, bu nedenlede müvekkilinin zararının oluştuğunu, hal böyleyken sözleşmede ki edimlerini yerine getirmeyen davalı-karşı davacının karşı dava açmasının hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, davalıya zararın karşılanması için ihtar gönderilmiş, ihtara rağmen zarar karşılanmamış ve icra takibi başlatıldığını, ancak haksız olarak icra takibine itiraz edilmiş, bu süreçler devam ederken davalı-karşı davacı da kendi lehine delil oluşturmak amacıyla haksız olarak müvekkil şirket aleyhine icra takibi başlatmış, şimdi ise aynı şekilde işbu haksız karşı davayı açtığını belirterek karşı davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Asıl dava, hukuki niteliği itibariyle; eser sözleşmesi kapsamında eksik ifaya dayalı oluşan zarar ve ceza koşulunun tahsili için başlatılan icra takibine itirazın İİK m.67 hükmü kapsamında iptali davası; karşı dava ise eser sözleşmesine konu bakiye alacağın tahsiline ilişkin alacak davasıdır. Dava basit yargılama usulüne tabi olup, yöntemine uygun olarak oluşturulan tensip zabtı uyarınca yargılamaya başlanmış, ön inceleme duruşmasında belirlenen uyuşmazlık noktaları kapsamında tahkikata geçilerek deliler toplanmak suretiyle tahkikat bitirilmiş ve yargılama sonuçlandırılmıştır.
Taraflarca delil olarak dayanılan Tübitak işlem dosyası, asıl dava konusu icra dosyası celp edilmiş ve sunulan diğer deliller ile birlikte incelenmiştir.
Asıl davaya konu itirazın iptali istemine konu ----- İcra Müdürlüğü'nün -----. sayılı takip dosyasının incelenmesinde; davacı alacaklı tarafından davalı borçlu aleyhine 222.656,47 TL alacağın tahsili için ilamsız icra takibi başlatıldığı, davalı borçlunun süresi içerisinde takibe yapmış olduğu itiraz üzerine takibin durdurulmasına karar verildiği ve davanın hak düşürücü süre içeresinde açıldığı anlaşılmıştır.
Karşı davada delil olarak dayanılan ---. İcra Müdürlüğünün ------ sayılı dosyası celp edilmiş incelenmesinde; davalı-karşı davacı tarafından davacı-karşı davalı borçlu aleyhine 62.540,00 TL alacağın tahsili için ilamsız icra takibi başlatıldığı, davalı borçlunun süresi içerisinde takibe yapmış olduğu itiraz üzerine takibin durdurulmasına karar verildiği ve davanın hak düşürücü süre içeresinde açıldığı anlaşılmıştır.
Taraflar arasında kurulan 27/09/2013 tarihli Ar-Ge Danışmanlığı Hizmet Sözleşmesi incelendiğinde; davacı karşı davalının işsahibi (müşteri), davalı karşı davacının işgören (danışman) olduğu, sözleşmenin konusunun ar-ge merkezi kurulmasına yönelik altyapı geliştirici ve yönlendirici fikirlerin sunulması, - projesi kapsamında akademik danışman araştırma ve önerilerinin sunulması, ------ Projelerinin fikrini oluşturma, başvuru hazırlama ve başvuru sonrası izleme hizmetlerinin sunulması olarak belirlendiği, sözleşmenin IV hükmünde hizmet bedelinin 2.500,00 TL+KDV olarak belirlendiği ve izleme faturalarının ise 1.000,00 TL+KDV olarak belirlendiği, sözleşmenin VII maddesinde ise sözleşme süresinin imza tarihinden itibaren 2 yıl olarak belirlendiği ve sözleşme bitimine 1 ay kala yazılı olarak bildirilmediği sürece 1'er yıllık sürelerle uzayacağının ve danışmanlık ücretinin de sözleşme bitiminden sonra proje bitimine kadar süreceğinin kararlaştırıldığı, yine aynı maddenin ikinci noktasında danışmanın sorumluluğunu aksatmaması halinde, müşterinin sözleşmeyi sonlandırmak istemesi halinde kalan danışmanlık bedelinin % 80'ini de peşinden ödeyeceğinin kararlaştırıldığı, sözleşmenin X nolu hükmünde ceza koşulunun zararın yarısı olarak belirlendiği ve sözleşmenin V nolu ödeme planı başlıklı maddesinde süresinde ödenmeyen danışmanlık ücreti için aylık % 3 oranında gecikme faiz ile ödeneceğinin kararlaştırıldığı görülmüştür.
Delil olarak ticari defter ve kayıtlara dayanılması ve belirlenen uyuşmazlık noktalarının incelenmesi teknik değerlendirme gerektirdiğinden dosya mali müşavir bilirkişi ----- ile Prof.Dr.----- tevdi edilmiş, bilirkişi heyeti tarafından sunulan 17/05/2021 tarihli kök rapor ile itirazların değerlendirilmesi için alınan 07/10/2021 tarihli ek rapora tarafların rapora yönelik itirazlarının değerlendirilmesi ve karşı dava yönünden ----- alınan 18/10/222 tarihli rapor, itirazlar üzerine bilirkişi heyetinde alınan 15/08/2023 tarihli 2. ek rapor, 18/12/2023 tarihli 3.ek rapor, bilirkişi heyetine Nitelikli Hesaplama Uzmanı bilirkişi--- eklenmesi suretiyle alınan 28/06/2024 tarihli bilirkişi heyeti raporu içeriğinin ilgili kısımları HMK m.282 hükmü kapsamında mahkememizce denetime elverişli görülerek hükme esas alınmıştır.
Davalı-karşı davacı vekilince verilen 10/07/2024 tarihli ıslah dilekçesinde; ----. İcra Müdürlüğünün -----Esas dosyası kapsamındaki 62.540,00-TL alacağımıza yönelik davacı-karşı davalı itirazlarının iptali ile takibin devamına, davacı-karşı davalının % 20 den az olmamak üzere inkar tazminatına mahkum edilmesine, karşı dava dilekçesinde 2.340,00 TL olarak talep edilen kısmi alacak taleplerini 18.060,00TL arttırarak 20.400,00TL olarak ıslah ettiğini ve ıslah harcını yatırdığı görülmüş olup söz konusu dilekçe HMK m.27 hükmü kapsamında davalıya tebliğ edilmiştir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık; asıl dava yönünden; taraflar arasında imzalanan ve eser sözleşmesini niteliğine haiz danışmanlıkta içeren sözleşmesinin davacı tarafından feshinin haklı olup olmadğı, TUBİTAK'a sunulan ------ numaralı proje için davalı tarafından verilen danışmanlık hizmeti nedeniyle davacının zararının olup olmadığı, var ise zarar miktarı, oluşan zarardan davalının sorumlu olup olmadığı, davacının cezai şart talep edip edemeyeceği ve alacağın likit olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır.
Karşı dava yönünden; taraflar arasında imzalanan danışmanlık hizmeti sözleşmesi kapsamında TUBİTAK'a sunulan ------ MERKEZİ" olarak kabulüne dair danışmanlık hizmetlerinin verilip verilmediği, karşı davalının talep miktarı kadar borçlu olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır.Tüm dosya kapsamına göre; taraflar arasında 27/09/2013 tarihli Ar-Ge Danışmanlığı Hizmet Sözleşmesi kapsamında ticari ilişki kurulduğu, davacı karşı davalının işsahibi (müşteri), davalı karşı davacının işgören (danışman) olduğu, danışmanlık sözleşmelerinin TBK'da düzenlenmeyen isimsiz/atipik sözleşme niteliğinde olduğu ve TBK m.470 vd. hükümleri kapsamında eser sözleşmesi ve TBK m.502 vd.düzenlenen vekalet sözleşmesi hükümlerini barındırdığı, asıl davaya konu talep yönünden davacı karşı davalı tarafından sözleşmenin sonlandırılması yönündeki “bozucu yenilik doğuran hak” ile ilgili yapılan değerlendirmede feshin altında yatan gerekçenin “haklı olup olmadığı/bu hususun önem taşıyıp taşımadığı” meselesinin incelenmesi gerektiği, Yargıtay -----..davalının ileri sürdüğü sebeplerin gerçekten mevcut olup olmadığı ve haklı bir sebep teşkil edip etmediği konusunda yeterli araştırma yapılmamış, salt sözleşmeyle kendisine tanınan tek taraflı fesih hakkı olduğu ve feshin de sözleşmeye uygun yapıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. …mahkemece öncelikle davalının fesih için ileri sürdüğü sebeplerin muhik sebep olup olmadığı hususu değerlendirilerek haklı ya da haksız feshin varlığının tespiti gerekmekte olup sonrasında davacının taleplerinin taraflar arasındaki sözleşme hükümleri de gözetilerek değerlendirilmesi gerekirken...”; Yargıtay ----.HD.------…mahkemece öncelikle işbu feshin haklı bir fesih olup olmadığı değerlendirilmedir. …sözleşmenin 19.maddesi uyarınca herhangi bir sebep bildirmeden tek taraflı fesih hakkının bulunduğu …Ancak, …sözleşmede böyle bir hüküm bulunması halinde dahi davalının sözleşmeyi feshetmesi için haklı bir sebebin bulunması gerekmekte olup, davalıya tek yanlı olarak böyle bir hak tanınamayacağından hiçbir haklı sebep gösterilmeksizin tek yanlı olarak sözleşme feshedilemez.” şeklinde olduğu; görüldüğü üzere bozucu yenilik doğuran hakkın kullanılarak sözleşmenin sonlandırılması/feshi için haklı neden gerektiği; haklı neden bulunmuyorsa sözleşmenin ayakta olduğunun kabulü gerektiği, denetime elverişli görülerek hükme esas alınan bilirkişi raporunda asıl davaya konu ------ nolu projeye ilişkin olarak davalı karşı davacı tarafından 2016/2 dönem raporunun teknik rapor bölümünde maddi hata yapıldığı, söz konusu hatadan dolayı 10,5 adam-ay kesinti yapıldığı, tarafların sözleşmesel yükümlülüğü dolayısıyla davacı işsahibi müşterinin 2/3 ve davalı karşı davacı işgörenin 1/3 oranında sorumluluğunun bulunduğu, yapılan inceleme sonucunda söz konusu hatanın proje süreci içerisinde telafisinin mümkün olduğu, 2017/2 dönemi itibarıyla davacı karşı davalı işsahibinin söz konusu hatanın telafisi için başvuruda bulunduğu, bu itibarla davacı karşı davalı işsahibinin (10.5 adam-ay karşılığı olan 125.771,89 TL'nin 6 ila 12 ay arasında geç alınması haricinde) herhangi bir kaybının bulunmadığı, yine karşı dava konusu olan diğer projelerde işgören kaynaklı mali bir kaybın olmadığı başka bir ifadeyle davacı karşı davalının yürüttüğü TÜBİTAK ----- nolu projenin 2016/2. dönem raporunda faaliyet belirtilmemesi nedeniyle yapılan kesintinin oluşmasında davalı karşı davacıya herhangi bir kusur atfedilmesinin mümkün olmaması sebebiyle davacı karşı davalı tarafından yapılan feshin haklı sebebe dayanmadığı bu nedenle asıl davanın reddi gerektiği, karşı dava yönünden ise tarafların incelenen 2013-2018 yılı ticari defter ve kayıtlarının HMK m.222 hükmü kapsamında sahibi lehine delil vasfını haiz olduğu, tarafların ticari defter ve kayıtlarının örtüştüğü, tarafların ticari defterlerinde; davacı yan tarafından davalı yana düzenlen tüm faturaların ve davalı yan tarafından davacı yana yapılan tüm ödemelerin kayıtlı olduğu, defterlerde son işlem tarihi olan 06/12/2017 tarihi itibarıyla davalı karşı davacının davacı karşı davalıdan 62.540,00 TL cari hesaba dayalı alacaklı olduğu, ticari defterlerinin örtüşmesi ve faturalara itiraz edilmemesi dikkate alındığında, davacı karşı davalının icra takibine konu ettiği karşı dava yönünden cari hesap alacağını ispat ettiği ancak karşı dava dilekçesinde davalı karşı davacının itirazın iptalini talep etmediği huzurdaki davayı alacak davası olarak açtığı, ön inceleme duruşmasında HMK m.140 hükmü kapsamında belirlenen uyuşmazlık noktaları kapsamında da bu hususun açıkça belirtildiği, dava konusu edilmeyen bir talebin ancak şartları varsa tam ıslaha konu edilebileceği, davalı karşı davacının yargılama safahatındaki beyanları ve kısa karar sonrası sunduğu beyan dilekçesi de dikkate alındığında tam ıslah yaptığına dair bir beyanının olmadığı bu sebeple cari hesaba dayalı itirazın iptali istemine dair esas hakkında karar verilmesine yer olmadığı, taraflar arasındaki sözleşmenin IV hükmünde hizmet bedelinin 2.500,00 TL+KDV olarak belirlendiği ve izleme faturalarının ise 1.000,00 TL+KDV olarak belirlendiği, sözleşmenin VII maddesinde ise sözleşme süresinin imza tarihinden itibaren 2 yıl olarak belirlendiği ve sözleşme bitimine 1 ay kala yazılı olrak bildirilmediği sürece 1'er yıllık sürelerle uzayacağının ve danışmanlık ücretinin de sözleşme bitiminden sonra proje bitimine kadar süreceğinin kararlaştırıldığı, yine aynı maddenin ikinci noktasında danışmanın sorumluluğunu aksatmaması halinde, müşterinin sözleşmeyi sonlandırmak istemesi halinde kalan danışmanlık bedelinin % 80'ini de peşinden ödeyeceğinin kararlaştırıldığı, sözleşmenin X nolu hükmünde ceza koşulunun zararın yarısı olarak belirlendiği, bu kapsamda davalı karşı davacının davaya konu ettiği ve icra takibine konu edilmeyen alacakları yönünden yapılan bilirkişi incelemesinde, davalı karşı davacının ----- Nolu ----isimli proje kapsamında projenin başlama ve destek tarihi Ocak 2017 ayından haksız fesih tarihi olan Şubat 2018 tarihine kadar olan 13 aylık süre için davacı-karşı davalının ödemesi gereken aylık 1.000,00-TL. X 13 ay=13.000,00 TL. + KDV " doğmuş alacak olduğu, “haksız fesih tarihi olan 2018/Şubat ayından projenin sona erme tarihi olan 30/09/2019 tarihine kadar olan 20 aylık süre için davacı-karşı davalının ödemesi gereken aylık 1.000,00-TL. X 20 ay x % 80 16.000,00-TL.+KDV” tutarında erken ve haksız feshe bağlı sözleşme md VI kapsamında cezai şart alacağı olduğu, ------ Nolu ------isimli proje kapsamında; projenin başlama ve destek tarihi Temmuz 2017 ayından haksız fesih tarihi olan Şubat 2018 tarihine kadar olan 7 aylık süre için davacı-karşı davalının ödemesi gereken aylık 1.000,00-TL. X 7 ay-7.000,00-TL. + KDV " doğmuş alacak olduğu, haksız fesih tarihi olan 2018/Şubat ayından projenin sona erme tarihi olan 30/06/2020 tarihine kadar olan 29 aylık süre için davacı-karşı davalının ödemesi gereken aylık 1.000,00-TL. x 29 ay x % 80=23.200,00-TL. + KDV, 1170437 Nolu “Ticari Araçlar İçin Batarya Yönetim Sistemi “ isimli proje kapsamında; projenin başlama ve destek tarihi Ağustos 2017 ayından haksız fesih tarihi olan Şubat 2018 tarihine kadar olan 6 aylık süre için davacı-karşı davalının ödemesi gereken aylık 1.000,00-TL. X 6 ay -6.000,00-TL. + KDV" doğmuş alacak olduğu, haksız fesih tarihi olan 2018/Şubat ayından projenin sona erme tarihi olan 31/07/2019 tarihine kadar olan 18 aylık süre için davacı-karşı davalının ödemesi gereken aylık 1.000,00-TL. X 18 ay x % 80=14.400,00-TL. + KDV” tutarında erken ve haksız feshe bağlı sözleşmenin VI kapsamında cezai şart alacağı olduğu özetle davalı karşı davacının ------, ----- ve ---- nolu projeler yönünden davacı-karşı davalı'dan 79.600 TL alacaklı olduğu, bunun yanında davalı karşı davacının Ar-ge Kurulum Merkezi hizmet bedeline ilişkin sözleşmede tanımlanan bir yükümlülüğün olmadığı, sözleşmede belirtilen iş konusu içerisinde böyle bir edimin yer almadığı bu işe ilişkin olarak davacı karşı davalının edindiği bir faydanın da bilirkişi tarafından tespit edilemediği dolayısıyla vekaletsiz işgörme hükümleri kapsamında da elde edilen bir menfaatin saptanamaması sebebiyle bu kapsamda bir ücret talep edemeyeceği kanaatine varılarak karşı davanın da kısmen kabulüne kısmen reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Asıl davanın REDDİNE,
2-Karşı davanın KISMEN KABULÜ ile, 79.600,00 TL'nin dava tarihinden itibaren yıllık %36 akdi faiz işletilmek suretiyle davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
3-Islah dilekçesine konu itirazın iptali istemi hususunda karar verilmesine yer olmadığına,
4-Asıl davada; alınması gereken, 615,40 TL karar ve ilam harcından peşin ödenen 2.689,14 TL harcın mahsubu ile bakiye 2.073,74 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı-karşı davalıya iadesine,
5-Asıl davada; davacı-karşı davalı tarafça yapılmış yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
6-Asıl davada; Avukatlık asgari ücret tarifesi uyarınca 45.000,00 TL vekalet ücretinin davacı-karşı davalıdan alınarak davalı-karşı davacıya verilmesine,
7-Karşı davada; Alınması gereken 5.437,48 TL karar ve ilam harcından peşin ödenen 2.545,92 TL peşin harç ile 308,42 TL ıslah harcı toplamı 2.854,34 TL harcın mahsubu ile bakiye 2.583,14 TL harcın davacı-karşı davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
8-Karşı davada; Davalı-karşı davacı tarafça yapılmış, 35,90 TL başvurma harcı, 2.545,92 TL peşin harç, 308,42 TL ıslah harcı olarak toplam 2.890,24 TL harç giderinin davacı-karşı davalıdan alınarak davalı-karşı davacıya verilmesine,
9-Karşı davada; Davalı-karşı davacı tarafça yapılmış tebligat, müzekkere ve bilirkişi ücreti olarak 12.250,00 TL yargılama giderinden kabul edilen kısma isabet eden 6.540,28 TL'sinin davacı-karşı davalıdan alınarak, davalı-karşı davacıya verilmesine,
10-Karşı davada; Avukatlık asgari ücret tarifesi uyarınca 45.000,00 TL vekalet ücretinin davacı-karşı davalıdan alınarak, davalı-karşı davacıya verilmesine,
11-Karşı davada; Avukatlık asgari ücret tarifesi uyarınca 45.000,00 TL vekalet ücretinin davalı-karşı davacıdan alınarak, davacı-karşı davalıya verilmesine,
12-Taraflarca yatırılmış gider avansından kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde İSTİNAF yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.