T.C. İstanbul Anadolu 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2021/490 Esas
KARAR NO : 2025/763
DAVA : İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 13/07/2021
KARAR TARİHİ : 23/10/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin dağıtımını yaptığı içeceklerin düzenli ve sürekli satın alınması ve hâlihazırda işletmiş olduğu satış noktasından müşterilere yeniden satışının gerçekleştirilmesi maksadı ile davalı ... ile 01.01.2018 başlangıç tarihli Direkt Satış Noktası Sözleşmesi akdedildiğini, diğer davalı ...'ın ise işbu sözleşme gereği müşterek borçlu/müteselsil kefil sıfatına haiz olduğunu, davalının, işyerinin faaliyetine son vermek sureti ile sözleşmeye aykırı davrandığını, davalı ...'in sözleşmede üzerine düşen yükümlülüklerine aykırı davranması sebebiyle sözleşmenin feshedildiğini, davalının sözleşmede öngörülen yükümlülüklerine aykırı davranarak sözleşmenin süresinden önce sona ermesine sebebiyet vermesi nedeniyle, sözleşme gereğince müvekkili tarafından davalıya ödenen pazarlama faaliyetlerine katılım bedelinin iadesi ve cezai şartın 5.000,00-TL'lik kısmının, 392,66-TL tespit giderinin ve 24-TL'lik ihtarname masrafının tahsili için --------İcra Müdürlüğünün ---------- Es. sayılı dosyası ile icra takibi başlattıklarını, davalıların takibe itiraz ettiğini ve takibin durduğunu. davalıların itirazının haksız ve yersiz olduğunu iddia ile itirazın iptaline takibin devamına ve %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; takip konusu alacağın zamanaşımına uğradığını, Davacı ile Davalı müvekkil arasında akdedilen 01.01.2018 tarihli sözleşmenin kurulması anındaki mevcut koşullar, -------- Havalimanı Terminalinin ticari yolcu taşımacılığına kapatılıp yeni-------- havalimanının açılması ve dolayısıyla davalının işbu yerdeki ticari faaliyetinin sona ermesi ile birlikte davalıdan kaynaklanmayan ve önceden öngörülmesi mümkün olmayan bir sebeple değiştiğini, yeni havalimanı olan -------- Havalimanı'nın faaliyete geçmesi ile birlikte davalının kiracı olarak bulunduğu -------- Havalimanındaki dükkanlarının ticari faaliyeti --------Ş. tarafından sonlandırıldığını, davalının ticari faaliyetine imkan verecek ve eski kiralamış olduğu işyerinin nitelik ve konumuna sahip bir yerin belirlenerek kendisine tahsis ve teslim edilmesini istediği ancak müvekkili davalının kiracılık haklarının ihlal edilerek tahsis işlemlerinin gerçekleştirilmediğini, işbu durumun davacı şirketle yapılan telefon görüşmelerinde bildirildiğini ve aralarında akdedilen sözleşmeye bağlı kalınabilmesi amacıyla davacı şirkete değişen şartlara göre yeniden uyarlama yapılabileceği, sözleşme konusu ürünlerin müvekkilin --------- bulunan cafesinde düzenli ve sürekli temin edilebileceği teklifinde bulunulduğunu ancak davacı şirketin halihazırda zaten mağdur konumda olan müvekkilinin sözleşmesel yükümlülüğünü yerine getirebilmek amacıyla yapmış olduğu işbu teklife menfi ya da müspet bir cevap vermeyerek sessiz kalmayı tercih ettiğini, bu sebeple müvekkilin sözleşme hükümlerini ihlal ettiği iddiasının dinlenemeyeceği, asıl mağdur konumda olan tarafın müvekkili olduğunun açık olduğunu, sözleşmeyi fesheden tarafın davacı şirketin bizatihi kendisi olduğunu, değişen koşullardan müvekkilinin sorumlu tutulamayacağını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.Diğer davalıya dava dilekçesi ekli tensip tutanağı usulüne uygun tebliğ edilmiş ancak yasal süresi içinde davaya karşı cevap dilekçesi sunulmadığı görülmüştür.
İNCELEME VE GEREKÇE: Dava, hukuki niteliği itibariyle; taraflar arasında kurulan bayilik sözleşmesine aykırılık nedeniyle katılım bedelinin iadesi ve cezai şartın tahsili istemiyle başlatılan icra takibine itirazın İİK 67. maddesi kapsamında iptali davasıdır.Dava basit yargılama usulüne tabi olup, yöntemine uygun olarak oluşturulan tensip zabtı uyarınca yargılamaya başlanmış, ön inceleme duruşmasında belirlenen uyuşmazlık noktaları kapsamında tahkikata geçilerek deliler toplanmak suretiyle tahkikat bitirilmiş ve yargılama sonuçlandırılmıştır.
Davalı her ne kadar yetki itirazında bulunmuş ise de sözleşmede --------- Adliyesi icra dairelerinin ve mahkemelerinin yetkili olduğu hususunda HMK m.17 hükmü kapsamında yetki sözleşmesi kurulduğu için yetki itirazının reddine karar verilmiştir.Davalı her ne kadar zamanaşımı def'inde bulunulmuş ise de taraflar arsındaki sözleşmeye dayalı alacakların TBK m.146 hükmü kapsamında 10 yıllık zamanaşımı süresinde tabi olduğu anlaşıldığından bu husustaki def'inin reddine karar verilmiştir.Taraflarca delil olarak dayanılan, icra dosyası, davalının tacir araştırması için ilgili kurumlardan kayıtlar celp edilmiş ve sunulan satış noktası sözleşmesi, ihtarname suretleri ve diğer deliller ile birlikte incelenmiştir.
İtirazın iptali istemine konu --------İcra Müdürlüğünün -------- Es. sayılı takip dosyasının incelenmesinde; davacı alacaklı tarafından davalı borçlular aleyhine 36.130,17 TL katılım bedeli alacağı, 5.000,00 TL cezai şart, 392,66 TL tespit gideri, 24,00 TL protesto gideri olmak üzere toplam 41.546,83 TL alacağın tahsili için ilamsız icra takibi başlatıldığı, davalı borçluların süresi içerisinde takibe yapmış olduğu itiraz üzerine takibin durdurulmasına karar verildiği ve davanın hak düşürücü süre içeresinde açıldığı anlaşılmıştır.
Davacı vekili tarafından sunulan --------- Noterliğinin 11/02/2021 tarih ve---------- yevmiye sayılı "Düzenleme Şeklinde Tutanağının" incelemesinde “--------Ş.'ne vekaleten ------- başvurması üzerine;11.02.2021 tarih ve saat 16:26 itibarı ile------ adresinde tespit yapılmak üzere gidildi. Eski tabela unvanı ------- veya ----------, yeni tabela unvanı ile--------- unvanlı işletmenin bulunmadığı ve faal olarak çalışmadığının tespit edildiği” şeklinde düzenlendiği görülmüştür.Davacı tarafından davalı aleyhine keşide edilen 08/03/2021 tarihli ihtarnamede, keşideci ---------Ş., muhatap, --------- olduğu, ihtarnamenin içeriğinde; “Taraflar arasında akdedilmiş olan 01.01.2018 başlangıç tarihli sözleşmenin, 7. maddesinde, “(...)İŞLETMECİ, ŞİRKET'in yazılı onayını almadan, bu Sözleşme ve oluşmuşsa eklerindeki hak ve/veya yükümlülüklerini başkasına devir ve temlik etmemeyi, sözleşme süresince Satış Noktası'nda Sözleşmenin devam ettirilmesine etki edecek hiçbir değişiklik (satış noktasını kapatmak, devretmek, faaliyet türünü değiştirmek vb.) yapmamayı kabul ve taahhüt ettiğinizi, işyerinizin faaliyetine son vererek sözleşmeye aykırı davrandığınızı ------- Noterliğinin 11.02.2021 tarihli ve -------- no.lu tespit tutanağı ile tespit edildiğini, işbu sözleşmenin 2.maddesinde, sözleşmenin yürürlüğü süresince davacı şirketten gazsız ürünlerde münhasıran, gazlı ürünlerde ise düzenli ve sürekli ürün temin etme yükümlüğünüz bulunmasına rağmen iş bu yükümlük ve taahhütlerinize aykırı davrandınız, 26.11.2019 tarihinden itibaren davacı şirketten ürün alımın gerçekleştirilmediğini, sözleşmenin Özel Hükümler gereği tarafına ödenen PFKB kıstelyevm usulü hesap edilen 36.130,17 TL, cezai şart 5.000 TL, tespit tutanağına ilişkin 396,66 TL'nin ödenmesini ihtar ettiği" görülmüştür.Delil olarak ticari defter ve kayıtlara dayanılması ve belirlenen uyuşmazlık noktalarının incelenmesi teknik değerlendirme gerektirdiğinden davalı tarafın defterlerinin incelenmesi için -------- Asiye Hukuk Mahkemesine talimat yazılmak suretiyle dosya mali müşavir bilirkişiye tevdi edilmiş, bilirkişi -------- tarafından sunulan 04/02/2022 tarihli rapor ile davacı tarafın defterlerinin incelenmesi için bilirkişi heyetine tevdi edilmiş. mali müşavir --------- ile işletme finans uzmanı --------- tarafından sunulan 03/07/2022 tarihli bilirkişi raporu incelenmiş; raporlar arasındaki çelişkinin giderilmesi için--------Asliye Hukuk Mahkemesinden talimat yoluyla bilirkişi --------- alınan 09/07/2024 tarihli ek rapor alınmış, raporlara karşı yapılan itiraz üzerine dosya nitelikli hesaplama uzmanı -------- ve mali müşavir Bilirkişi --------- oluşan bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, bilirkişi heyeti tarafından 26/05/2025 tarihli rapor sunulmuş, söz konusu raporlar HMK m.282 hükmü kapsamında denetime elverişli görülerek hükme esas alınmıştır.Dava konusu uyuşmazlık, taraflar arasında kurulan sözleşme ile davalının davacıya ait ürünleri satması karşılığında davalıya pazarlama destek ödemesi yapıldığı uyuşmazlık konusu olmamakla davacının sözleşmeyi feshine dayalı ceza koşulu ve tespit gideri talebi kapsamında feshin haklı sebebe dayanıp dayanmadığı, davalının sözleşmede belirtilen miktarda alım yapmaması nedeniyle alım yapılmayan miktara isabet eden pazarlama destek ödemesi iadesinin gerekip gerekmediği, davalının faaliyet gösterdiği -------- hava limanının kapatılması nedeniyle sorumluluğunun ortadan kalkıp kalmadığı, taraflar arasındaki sözleşmenin ---------- havalamanındaki işletmeyi kapsayıp kapsamadığı, bu kapsamda davacının takip tarihi itibariyle davalıdan muaccel bir alacağının bulunup bulunmadığı, itirazın iptali ve tazminat hüküm koşullarının bulunup bulunmadığı noktalarında toplanmaktadır.Tüm dosya kapsamına göre; davacı ile davalılar arasında 01/01/2018 tarihli yazılı sözleşme ile direkt satış noktası sözleşmesi kapsamında ticari ilişki kurulduğu, sözleşmenin kısmi ürün tedariki, satış ve bayilik sözleşmesi hükümlerini içeren atipik sözleşme niteliğinde olduğu, sözleşmede davacının şirket davalı ...'ın işletmeci, diğer davalının ise müteselsil kefil olarak tanımlandığı, sözleşmede kefalete ilişkin hükümlerin TBK m.583 hükümlerine uygun olarak düzenlendiği, tarafların ticari defter ve kayıtlarının sahipleri lehine delil vasfını haiz olduğu, davacı tarafından davalıya teslim edilen ürünlerin yevmiye defteri ile değil stok kaydı ile tespitinin yapılabileceği ancak buna ilişkin bir kaydın tutulmadığının bilirkişi marifetiyle tespit edildiği, davacının itirazları kapsamında yapılan incelemede ise davalının defter ve kayıtlarının okunaksız olması sebebiyle sunulan belgelerin incelenemediği, davacının defter ve kayıtlarına göre davacının 10/04/2018 tarihli fatura ile davalıya pazarlama faaliyetlerine katılım bedeli olarak 45.005,20 TL ödeme yapıldığı, taraflar arasındaki sözleşmenin “-------” ismi altında işletilecek tüm işletmeleri kapsadığı, bu sözleşmeye ek olarak düzenlenen bila tarihli protokolde sözleşme kapsamına -------- de dahil edildiği, davacının,------- Havaalanındaki yerin açık olmadığına dair 11/02/2021 tarihinde tespit yaptırdığı, akabinde de, sözleşmeyi fesh ederek, pazarlama faaliyetlerine katkı bedelinin bakiyesi ile cezai şart ve noterlik masraflarını talep ettiği, sözleşme ve sözleşme ekinde “---------” ile ilgili bir kayda rastlanılmadığı, davacının sunmuş olduğu cari kayıtlarda da bu üç işletme kaydının ayrı tutulduğu ve -------- Havaalanındaki yerin -------- diye kayıtlara geçtiği, bu durumda --------- Havalimanındakı yerin taraflar arasındaki sözleşme kapsamında olduğunun davacı tarafından ispat edilemediği, -------- Havaalınındaki --------- terk edilmesi sebebiyle, sözleşme konusu olan “---------” ve “----------” sözleşmelerinin feshedilemeyeceği, bu kapsamda davacının sözleşme kapsamında cezai şart ve fiili zarar kapsamında tespit bedelini davalıdan talep etmesinin de mümkün olmdığı, ancak davalı, eski -------- Havaalanın kapanması sebebiyle sözleşme konusu işletmeleri çalıştıramadığını kabul ettiği, her ne kadar davalı TBK m.138 hükmü kapsamında aşırı ifa güçlüğüne dayanmış ise de havalanının yolcu uçuşlarına kapanması sebebiyle sözleşmedeki edimlerin ifasının TBK m.136 hükmü kapsamında imkansız hale geldiği, sözleşmenin 3. maddesinin “işletmeci, herhangi bir nedenle şirkete iade etmemek koşuluyla gazlı ve gazsız ürünler için toplam 10.000 koli miktarında ve özel hükümlerde belirtilen ürünü, şirket” ten satın almak suretiyle müşterilerine satmayı planlamaktadır. sözleşme herhangi bir süre sınırlaması olmaksızın işbu satış miktarının tamamlanması ile birlikte kendiliğinden sona erecektir.” hükmünü haiz olduğu, bu durumda davacının ödediği katkı payının alım yapılmayan kısma karşılık gelecek miktarının iadesini TBK m.136/II hükmünce sona eren sebebe dayalı olarak TBK m.77/II hükmünce davalıdan talep edebileceği, denetime elverişli görülerek hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacının iadesini talep edebileceği katılım bedelinin 30.618,79 TL * 5.511,38 TL + 18 KDV olmak üzere 36.130,17 TL olduğu, davacının bu bedel ile ihtarname masrafını davalı işletmeciden ve müteselsil kefil diğer davalıdan talep edebileceği ancak yukarıda yazılı gerekçeler ile cezai şart ve tespit giderini talep edemeyeceği kanaatine varıldığından davanın kısmen kabulüne, taraflar arasındaki mal teslim miktarı ile ödenen bedelin ve buna dayalı iade edilecek bedelin de belli olduğu başka bir ifade ile davacının bu bedele ilişkin isteminin likit olduğu kanaatine varılarak kabul edilen alacak miktarı üzerinden takdiren % 20 oranında icra inkar tazminatına karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. Dava her ne kadar kısmen kabul edilmiş ise de kısa kararda "fazlaya ilişkin istemin reddine" yönündeki kararın yazılmadığı gerekçe yazımında fark edilmiş bu husus HMK m.304 hükmü kapsamında maddi hata niteliğinde olduğundan anılan hüküm kapsamında re'sen hükme eklenmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile -------- İcra Müdürlüğü'nün --------- Es. sayılı icra dosyasına yapılan itirazın 36.130,17 TL katılım bedeli ve 24,00 TL protesto masrafı olmak üzere 36.154,17 TL asıl alacak yönünden iptali ile kabul edilen miktara takip tarihinden borç tamamen ödeninceye kadar %16,75 ve değişen oranlarda avans faizi uygulanmak suretiyle takibin devamına, fazlaya ilişkin istemin reddine,
2-Alacak likit itiraz haksız bulunduğundan takdiren itiraza konu alacağın %20'si oranında hesaplanan 7.231,00 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-Red edilen miktar yönünden davacının kötü niyetli olduğuna dair dosyaya yansıyan bir delil bulunmaması sebebiyle kötü niyet tazminatı isteminin reddine,
4-Alınması gereken 2.469,69 TL karar ve ilam harcından peşin ödenen 501,79 TL harcın mahsubu ile bakiye 1.967,90 TL harcın davalılardan tahsili ile hazineye irad kaydına,
5-Davacı tarafça yapılmış, 59,30 TL başvurma harcı, 501,79 TL peşin harç olarak toplam 561,09 TL harç giderinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafça yapılmış, tebligat, müzekkere ve bilirkişi ücreti olarak toplam 18.557,40 TL yargılama giderinden kabul edilen kısma isabet eden 16.148,65 TL'sinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,
7-Davalı ... tarafından yapılmış 75,00 TL yargılama giderinden red edilen kısma isabet eden 9,74 TL'sinin davacıdan alınarak anılan davalıya verilmesine,
8-Avukatlık asgari ücret tarifesi uyarınca 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,
9-Avukatlık asgari ücret tarifesi uyarınca 5.392,66 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davalıya verilmesine,
10-Taraflarca yatırılmış gider avansından kullanılmayan kısmının talep halinde yatırana iadesine,
11-Davadan önce gidilen arabuluculukta devletçe karşılanan 1.360,00 TL arabuluculuk ücretinin davanın kabul ve red oranına göre hesaplanan 1.183,47 TL'sinin davalılardan, 176,53 TL'sinin de davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına, bu nedenle bu miktar yönünden de harç gibi tahsil müzekkeresi hazırlanmasına,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde İSTİNAF yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.23/10/2025