T.C. İstanbul Anadolu 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/705 Esas
KARAR NO : 2025/698
DAVA : Tazminat (Sigorta Ödemesine Dayanan Rücuen)
DAVA TARİHİ : 30/09/2024
KARAR TARİHİ : 08/10/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Sigorta Ödemesine Dayanan Rücuen) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA : Davacı vekili dava dilekçesi özetle ; Davalı -------- ait --------- plaka sayılı araç müvekkil şirket tarafından 20/03/2023-20/03/2024 tarihleri arasında --------- sayılı Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi ile sigorta teminatı altına alındığını, 06.04.2023 tarihinde sigortalı ---------- plaka sayılı araç ile --------- plakalı motosiklet sürücüsünün --------- istikametinden ---------- istikametine doğru --------- caddesi üzerinde seyir halindeyken sahil yolu --------- durağının karşı istikametine geldiği esnada motosikleti ile olay yerini terk eden--------- otobüsünün sol yan tarafından geçmek istediği esnada otobüsün sol yan kısımlarıyla çarpışması sonucu maddi hasarlı, ölümü ve yaralanmalı trafik kazası meydana geldiğini, ceza soruşturmasında alınan bilirkişi raporunda da açıkça belirtildiği üzere "Bu kazanın oluşumunda ---------- plakalı araç sürücü ---------- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu nun 56/A ve 81/d kurallarını ihlal ettiği görüş ve kanaatine varıldığını, şeklinde belirtildiği üzere sigortalı araç sürücüsü kazaya asli kusuruyla sebebiyet vermiş ve herhangi bir tutanak veya alkol testi yapılmasına imkan sağlamaksızın olay yerini terk ettiğini, bilirkişi raporlarıyla da sabit olduğu üzere işbu kaza sigortalı araç sürücüsünün asli kusuru ile meydana geldiğini, davalıya ait sigortalı araç sürücüsü olay sonrasında kaza mahallinden ayrılarak kaza tespit tutanağı tutulmasına, ehliyet, alkol vb. kontrollerin yapılmasına engel olduğunu, bu haliyle ZMMS Genel şartları uyarınca sigortalıya rücu nedeni gerçekleşmiş olup müvekkil şirketin sigortalısına rücu hakkı doğduğunu, bilindiği üzere Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartlarında Rücu Nedenlerinin Sayıldığı B.4. maddesinin f fıkrası; “f) Bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması halinde, şeklindedir. Sigortalı araç sürücüsü işbu kaza sonrası zorunlu herhangi bir sebep yokken olay yerini terk etmesi, kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması sigortalıya rücu sebeplerinden biri olup, müvekkili şirket tarafından ödenen tazminatın müvekkil şirkete iadesi gerektiğini, müvekkili şirketçe dava dışı 3. Kişiye yapılan ödemenin olay yeri terk sebebiyle rücuen tazmini gerektiğini, kaza sonrası vefat eden --------- varislerine ---------- esas numaralı STK dosyasında verilen karar sonucu ---------- E. sayılı icra dosyasına tazminat ödemeleri yapılmış olup bu ödemeler; 13.08.2024 tarihinde toplam 2.086.373,27 TL tazminat, karşı vekalet ve dosya masrafları ödemesi (karşı vekalet ücretinden 19.857,76 TL tevkifat ödemesi düşülmüştür), 09.09.2024 tarihinde 19.099,40 TL STK masraf ödemesi yapıldığını, işbu kazanın gerçekleşmesinde müvekkili şirket sigortalısına ait aracın şoförün asli kusuru ile sebebiyet verdiği ve olay yerini terk ettiği anlaşıldığından iş bu davanın açıldığını, açıklanan nedenlerle Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları ile hüküm altına alınmış bulunan rücu hakkına dayanılarak, 2.086.373.,27-TL sigorta tazminatının ödeme tarihi olan 13.08.2024 tarihinden itibaren işleyecek olan avans faiziyle birlikte davalı yandan rücuen tazminine, davanın kabulü ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, sigorta poliçesi kapsamında 3. Kişilere yapılan 2.086.373,27-TL sigorta tazminatı ödemesinin Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartlarında yer alan sigorta şirketinin sigortalısından rücu hakkı gereğince herbir ödemenin ödeme tarihinden itibaren işleyecek olan avans faiziyle birlikte davalıdan rücuen tazminine Karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP : Davalı vekili cevap dilekçesi özetle ; Davaya konu edilen kazanın meydana gelmesinde müvekkili kurum -------- ve-------- şoförü --------- kusuru bulunmadığını, davacı sigorta şirketinin haksız mesnetsiz olarak tek taraflı beyanlarla Müvekkili kurumun ve --------- otobüs şoförünün kusurlu olduğuna ve diğer poliçe yükümlülüklerine aykırı hareket edildiğine dair iddialarının kabulü mümkün olmadığını, iddia edilen kazada müvekkili kurum -------- ve -------- şoförünün kusuru bulunmadığını, poliçe yükümlülüklerine aykırılık olmadığını, kazanın varlığı, oluşumu,yol şartları gibi faktörlerin durumunun kazaya etkisi, illiyet bağının varlığı ve tarafların kusur oranları, poliçeye aykırılık olup olmadığı ile hasar, zarar durumu, delil durumuna göre ehil bilirkişilerce yapılacak olan incelemeler ve yargılama sonucunda ortaya çıkarılabileceğini, gerçekleşen kazada müvekkili idarenin ve sürücü --------- kusuru bulunmadığını, üzücü bir kaza gerçekleşmekle birlikte; müteveffa motosiklet sürücüsü ----------- otobüsün sol tarafa geçtiğini görmesine rağmen dikkatsiz bir şekilde hızını azaltmadan sol şeride geçmiş ve kazanın gerçekleştiğini, bu sebeple müteveffa motosiklet sürücüsü kazaya kendi kusuru ile sebebiyet verdiğini, müvekkili idare sürücüsü olay yerini terk etmediğini, poliçe yükümlülüklerine aykırılık olmadığını, müvekkili kurumun davaya konu kaza hadisesinden sorumlu tutulması hukuken mümkün olmadığını, 2918 sayılı Kanunun 86. maddesinde ise, bu Kanunun 85.maddesinde düzenlenen sorumluluktan kurtulma ve sorumluluğu azaltma koşullarına yer verildiğini, ilgili maddeler ışığında Müvekkili kurumun davaya konu kaza hadisesinden sorumlu tutulması hukuken mümkün olmadığını, anılan maddede “işleten veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bir bozukluk kazayı etkilememiş olmaksızın kazanın bir mücbir sebepten veya zarar görenin veya bir üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulur” hükmü ile işletenin sorumluluktan kurtulma halleri düzenlendiğini, bu düzenlemelere göre, araç işleteni veya araç işleteninin bağlı bulunduğu teşebbüs sahibi, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bozukluk kazayı etkilemiş olmaksızın kazanın bir mücbir sebepten veya zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulabilecek; sorumluluktan kurtulamayan işleten veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi ise kazanın oluşunda zarar görenin kusurunun bulunduğunu ispat ederse, hakim, durum ve şartlara göre tazminat miktarını indirebilecektir. BK. nun 52. maddesi hükmüne göre ise, “zarar gören taraf zararın doğmasına veya zararın artmasına sebep olmuş ise hakim tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir. Davacı sigorta şirketi, her ne kadar --------- plakalı Kurum otobüsünün olay yerini terk ettiğini bu sebeple sürücü ----------- %100 kusurlu olduğunu iddia etmiş ise de Kurum içinde yapılan yazışmalar neticesinde kamera kayıtlarında, otobüsün sol şeride geçerken herhangi bir aracın otobüsün yakınında bulunmadığı, kazaya karışan motosikletin sol şeritte olmadığı, otobüsün büyük bir kısmının sol şeride geçtiğinde motosiklet sürücüsünün dikkatsiz bir şekilde sol şeride geçerek otobüsün kör noktasına yanaşmış ve akabinde Davayı ihbar talebinde bulunduğunu, davayı kabul anlamına gelmemekle birlikte, Dava konusu olan müvekkili kuruma ait ----------- plakalı otobüsün 06/04/2023 tarihinde sürücüsünün kurum içi yazışmalarda ---------- sicilli ---------- olduğu tespit edilmiş olup, dava konusu aracın sürücüsüne davanın ihbarının yapılmasını, davacının avans faizi talepleri hukuka aykırı olduğunu, fahiş tazminat ve faiz taleplerininin kabulü mümkün olmadığını, davayı kabul anlamına gelmemek üzere, müvekkili kurumun bir kamu kurumu olması nedeniyle uygulanacak faiz oranının yasal faiz olması gerektiğini, müvekkilinin ticari bir işletme değil bir kamu kurum olduğunu, müvekkili kurum toplu taşıma hizmeti yapan kuruluştur. Tacir değildir. Taşıma işini ticaret için yapmamakta, kamu hizmetinin yerine getirilmesi için yaptığını, bu nedenle davacının avans faizi talebinin de reddi gerektiğini, dava dışı müteveffanın kendi dikkatsiz ve özensiz davranışı neticesinde kaza meydana geldiğinden müvekkili Kurumun ve idare şoförünün gerçekleşen olayda hiçbir kusuru bulunmadığını, İdare şoförü olay yerini terk etmediğini, bu nedenle davacının rucü hakkı bulunmadığını, zamanaşımı itirazı çerçevesinde davanın reddine, müvekkili idare aleyhine açılan davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :Dava ; Hukuki niteliği itibariyle maddi tazminattan kaynaklı rücuen tazminata ilişkindir. Tarafların aktif ve pasif dava ehliyetleri denetlenip uyuşmazlık konuları resen belirlenerek, kanıtlar toplanmak ve bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle sonuçlandırılmıştır. Düzenlenen bilirkişi raporu gerekçeli ve denetime elverişli bulunmakla hükme esas alınmıştır.Bu itibarla toplanan deliller, mahkememizce benimsenen bilirkişi raporu, tarafların iddia ve savunmaları, hep birlikte değerlendirildiğinde;06/04/2024 tarih ve saat 18.25 sıralarında sürücü --------- sevk ve idaresindeki ---------- plakalı motosikleti ile ---------- üzerinde ---------- plakalı ---------- otobüsünün sol yan tarafından geçmek istediği esnada otobüsün sol yan kısmına çarpması neticesinde devrildiği ve motosiklet sürücüsü --------- hayatını kaybettiği dava konusu maddi hasarlı, ölümlü ve yaralanmalı trafik kazasının meydana geldiği anlaşılmıştır. --------- numaralı Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi bilgilerine göre mülkiyeti -------- adına kayıtlı davaya konu 06.04.2023 olay tarihi itibariyle --------- sevk ve idaresindeki ----------- plakalı aracın davaya konu 06.04.2023 olay tarihini kapsayan 20.03.2023/2024 tarihleri arası ---------Ş.’a Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi ile sigortalı olduğu vefat halinde kişi başı teminat limitinin 1.200.000,00 TL. olduğu, kaza başı toplam teminat limitinin 21.600.000,00 TL. olduğu görülmüştür.06.04.2023 Tarihinde meydana gelen trafik kazası sonucu vefat eden ---------- hak sahibi annesi --------- ile babası ---------- tarafından --------- numaralı Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi kapsamında ----------Ş. aleyhine olarak ---------- nezdinde 28.09.2023 tarihinde destekten yoksunluk tazminatı ve cenaze ve defin gideri sebebiyle dava ikame edildiği, ---------- sayılı kararı ile 01.05.2024 Tarihli bilirkişi raporu esas alınarak, --------- plakalı araç sürücüsü--------- % 75 oranında kusurlu olduğu durumuna göre:
Hak sahibi davacı annesi -------- yönünden 706.782,78 TL.
Hak sahibi davacı babası ------------ yönünden + 446.756,60 TL.
Hak sahipleri bakımından toplam maddi tazminatı 1.153.539,38 TL.’nin 02.06.2023 Temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalı taraftan alınarak davacıya verilmesine dair karar verildiği,
---------- sayılı kararı ile Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararına karşı yapılan itirazın reddine dair karar verildiği,
--------- 14.01.2025 tarihli cevap yazılarında İtiraz Hakem Heyeti kararının taraflara 07.08.2024 tarihinde tebliği edildiği, karara karşı taraflarca kanun yoluna başvuru yapılmadığı, karara karşı Komisyon içi başvura yollarının tükendiğinin bildirildiği görülmüştür.
---------sayılı kararının --------- İcra Müdürlüğü --------- Esas sayılı dosyasından 17.05.2024 tarihinde başlatılan İlamlı İcra takip yoluyla cebri icraya konu edinildiği, dosya borçlusu ----------Ş. tarafından icra dosyasına 2.026.799,99 TL. ödeme yapıldığı anlaşılmıştır.--------- sayılı kararına esas alınan 01.05.2024 tarihli bilirkişi raporunda --------- plakalı araç sürücüsü --------- % 75 oranında kusurlu olduğu,--------- Esas sayılı dosyasına sunulan 08.12.2023 tarihli kusur bilirkişi raporuna göre davaya konu 06.04.2023 tarihinde meydana gelen trafik kazasında ; Mülkiyeti davalı --------- adına kayıtlı ----------Ş.’a ZMMS. poliçesi ile sigortalı --------- Plakalı OTOBÜS sürücüsü ---------- TAM kusurlu olduğu, --------- Plakalı motosiklet sürücüsü müteveffa --------- kusursuz olduğu, ---------- Plakalı araç sürücüsü --------- kusursuz olduğu, her iki raporda da sigortalı --------- plakalı otobüs sürücüsü --------- kusurlu olduğu tespit edilmekle ---------- kesinleşen kararıda gözetilerek ayrıca iş bu dava dosyasında ayrıca kusur incelemesi yapılmamıştır.
Sigorta genel şartlarından sigortanın, sigortalıya rücu hakkı, B.4. " Zarar Görenin Haklarının Saklı Tutulması ve Sigortalının Sigortalıya Rücu Hakkı " başlıklı maddesinde düzenlenmiş olup, ilgili madde ; " Sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran haller zarar görene karşı ileri sürülemez.
Ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda kazaya sebebiyet veren sigortalıya rücu edebilir.
Sigortalıya başlıca şu nedenlerle rücu edilir:
a) Tazminatı gerektiren olay, sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kasti bir hareketi veya ağır kusuru sonucunda meydana gelmiş ise,
b) Tazminatı gerektiren olay, aracın ilgili mevzuat hükümlerine göre gereken ehliyetnameye sahip olmayan veya geçerliliğini yitirmiş sürücü sertifikasına sahip ya da ehliyetine geçici/sürekli el konulmuş kimseler tarafından sevk edilmesi veya trafik kurallarının ağır kusur ile ihlali (2)(11)(16) sonucunda meydana gelmiş ise (3)(5)(7)(13)(14),
c) Aracın, uyuşturucu madde veya ilgili mevzuatta belirlenen seviyenin üzerinde alkollü içki almış kişilerce veya aynı mevzuatta alkollü içki alamayacağı belirtilen kişilerce alkollü içki alınmak suretiyle kullanılması sırasında meydana gelen zararlar,
ç) Tazminatı gerektiren olay, yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçlarda yolcu taşınması veya yetkili makamlarca tespit edilmiş olan istiap haddinden fazla yolcu veya yük taşınması veya patlayıcı, parlayıcı ve tehlikeli maddeleri taşıma ruhsatı bulunmayan araçlarda, bu maddelerin parlama, tutuşma ve infilakı yüzünden meydana gelmiş ise,
d) Sigortalının rizikonun gerçekleşmesi halinde bu genel şartların B.1. maddesinde belirtilen yükümlülükleri yerine getirmemesinden dolayı zarar ve ziyan miktarında bir artış olursa,
e) Tazminatı gerektiren olayın aracın çalınması veya gasp edilmesi sonucunda olması halinde, çalınma veya gasp edilme olayında sigortalının kendisinin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kusurlu olduğu tespit edilirse,
f) Bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması halinde,
Sigortacı rücu sebeplerine dayanarak tazminat sürecini geciktiremez ve bu sebeplere dayalı bilgi ve belgeyi hak sahibinden talep edemez.” şeklindedir.
Dava dosyasında mevcut ---------- plakalı araç sürücüsü ----------- 07.04.2023 tarihli ifadesinde: " Olay günü sevk ve idaremdeki---------- plaka sayılı araç ile --------- istikametinden --------- istikametine doğru yaklaşık 40-45 km hız ile seyir halinde iken karşı şeritte 2 şahsın yerde yatar vaziyette olduğunu gördüm. Kazanın benim ile ilgisinin olmadığını ve otobüs içerisinde bulunan yolcuları da düşünerek ---------- istikametine devam ettim. Motosikletin benim kullanmış olduğum otobüse çarpmış olduğunu daha sonra sorumlu amirlerin beni araması ile öğrendim. Olay esnasında bu durumun farkına varmadım. Otobüs içerisinde bulunan yolcular kazanın olduğunu söylemişlerdi fakat ben bu kazanın başka araçlar arasında meydana geldiğini düşündüğümden yola devam ettim. Ardından sorumlu amirlerimin ifade vermem gerektiğini söylemeleri üzerine emniyete giderek ifade verdim.” şeklindedir. Bu kapsamda dava konusu olaya bakıldığında, sürücününde kendi ifadesinin de belirtildiği gibi bedeni hasara neden olan dava konusu kazaya kusuru ile neden olan -------- plakalı araç sürücünün olay yerini terk ettiği, kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davrandığı, davacı yönünden rücu şartlarının gerçekleştiği belirlenmiştir.Davaya konu 06.04.2023 tarihinde meydana gelen kazada ---------- vefat ettiği ve birden fazla kişinin yaralandığı, davacının 13.08.2024 tarihinde 2.026.799,99 TL, 25.04.2024 tarihinde 17.303,09 TL, ödeme yaptığı, iş bu davanın 30.09.2024 tarihinde ikame edildiği, zamanaşımı itirazının yerinde olmadığı, yapılan ödemenin kadri marif olduğu, davacının 19.099,40 TL masraf talebine ilişkin belge sunmadığı, 2.044.103,08 TL ödeme dışındaki talebini kanıtlayamadığı görülmekle davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere :
1-DAVANIN KISMEN KABULÜ ile ;
2.044.103,08 TL'nin 2.026.799,99 TL'lik kısmının 13.08.2024, 17.303,09 TL'lik kısmının 24.05.2024 ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline,
Aşan istemin reddine,
2-HARÇLAR
Alınması gerekli 139.632,68 TL harcın davacı tarafından dava açılışı sırasında yatırılan 35.630,04 TL harçtan mahsubu ile, eksik bakiye 104.002,64 TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
3-VEKALET ÜCRETİ
a-Avukatlık asgari ücret tarifesine göre davacı vekili için takdir olunan 284.851,34 TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
b-Avukatlık asgari ücret tarifesine göre davalı vekili için taktir olunan 30.000 TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-ARABULUCULUK ÜCRETİ
6325 Sayılı Kanunun 18/A maddesi gereği Arabuluculuk sürecinde düzenlenmiş sarf kararında yer alan 3.600,00 TL'nin davanın kabul ve red oranı gözetilerek 3.527,06 TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına, kalan 72,94 TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
5-YARGILAMA GİDERLERİ
a-Davacı tarafından harç olarak yatırılan 36.118,44 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
b-Davacı tarafından sarf edilen 10.000 TL Bilirkişi ücreti ve 515,50 TL Posta ücreti olmak üzere toplam yargılama gideri olan 10.515,50 TL'nin davanın kabul ve red oranı gözetilerek 10.302,45 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalan 213,04 TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına,
c-Davalı tarafından yargılama gideri sarf edilmediğinden bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
d-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
Dair, hazır olan taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içinde Mahkememize veya Mahkememize gönderilmek üzere bulunulan yer yada başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile başvurmak ve istinaf harç ve masraflarını karşılamak koşulu ile ---------- Bölge Adliye Mahkemesi'ne istinaf yasa yolunun açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 08/10/2025