T.C. İstanbul Anadolu 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/448 Esas
KARAR NO: 2025/460
DAVA: İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 08/06/2022
KARAR TARİHİ: 19/06/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, taraflar arasındaki ticari alım satımdan kaynaklı olarak davacının davalıdan alacağını tahsil edemediğini, bunun üzerine alacağın tahsili için----Sayılı dosyası ile icra takibi başlattıklarını, davalının takibe itiraz ettiğini ve takibin durduğunu, davalının itirazının haksız ve yersiz olduğunu iddia ile itirazın iptaline takibin devamına ve %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ---- tarihinde yayınlanan --------belirtildiği gibi, döviz cinsinden bir işletme bir hizmet ya da mal sattıysa ve faturanın düzenlendiği tarih ve KDV'nin beyan edildiği tarih arasında işletmenin lehine kur farkı var ise kur farkı faturası düzenlemesinin zorunlu olduğunu, yine 26.04.2014 tarihli KDV Uygulama Genel Tebliğinde, kur değerlemesi nedeni ile ortaya çıkan ve gerçekleşmiş kur farkları için KDV dahil fatura kesilmesi konusunda açıklamalar yapıldığını, davacı tarafından düzenlenerek davalıya tebliğ edilen bir kur farkı faturasının bulunmadığını, davacı tarafın dava konusu talebi ile ilgili dahi davalıya herhangi bir ihtar ve bildirimde dahi bulunmadığını, faturalarda belirtilen Türk Lirası karşılığının tamamının davalı tarafından ödendiğini, yine çek ile yapılan ödemelerde de kur farkının istenemeyeceğini, istikrar kazanmış ----- kararları gereğince, çek ve bono ile yapılan ödemeler bakımından kur farkı istenemeyeceği konusunda ihtilaf bulunmadığını, kur farkı istenebileceğine ilişkin taraflar arasında bir sözleşme bulunmadığını, çek ile yapılan ödemelerde ödeme tarihinin çekin davacı şirkete ibraz edildiği gün olduğunu beyanla, haksız davanın reddine, alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:Dava hukuki niteliği itibariyle icra müdürlüğünce yapılan icra takibine İİK 67. maddesi uyarınca itirazın iptali ile icra inkar tazminatına hükmedilmesine ilişkindir. Usulünce duruşma açılarak; tarafların aktif ve pasif dava ehliyetleri denetlenip ihtilaflı ve ihtilafsız konular ön inceleme duruşmasında resen belirlenerek uyuşmazlığın çözümü doğrultusunda tarafların tüm delilleri tahkikat duruşmalarında toplanıp bilirkişi incelemesi yapılmak suretiyle dava sonuçlandırılmıştır.Celp edilen ----- sayılı dosyasının incelenmesinde; davacı tarafın cari hesap alacağına istinaden 11.425,95 Euro'nun davalıdan tahsili için icra takibi başlatıldığı, davalının takibe itiraz ettiği ve takibin durduğu anlaşılmıştır. Tarafların iddia ve savunmalarının değerlendirilmesi sonucunda; uyuşmazlığın, cari hesap nedeniyle yapılan takibe itirazın iptali konularında tarafların anlaşamadıkları şeklinde olduğu anlaşılmıştır.Tarafların delilleri toplanarak, taraf defterlerinin incelenmesi için gün tayin edilmiş, tarafların ticari defter ve kayıtları incelenmek suretiyle dosya üzerinde Mali Müşavir bilirkişiden inceleme yaptırılarak bilirkişi raporu tanzim ettirilmiştir.Mali Müşavir bilirkişi raporunda özetle;Ticari Defterlerin Usule Uygun Tutulup, Tutulmadığı Yönünden: Davacı şirketin ibraz ettiği ------ yılları ticari defterlerinin noter açılış onamaları ile yevmiye defterinin noter kapanış onamasının sürelerinde yaptırılmış olduğu, defterlerin usulüne uygun tutulduğu, birbirini teyit ettiği görülmüştür. Davacı şirketin ibraz ettiği, --- yılı ilişkin ticari defterlerin; T.T.K m.64,66, V.U.K. m.220-226” ve | Sıra No'lu Elektronik Defter Genel Tebliğine göre Defteri Kebir ile Yevmiye defterlerini GİB onaylı beratlarını süresinde almış olduğu görülmüştür. Davalı şirketin ibraz ettiği ---------- yılları ticari defterlerinin noter açılış onamaları ile yevmiye defterinin noter kapanış onamasının sürelerinde yaptırılmış olduğu, defterlerin usulüne uygun tutulduğu, birbirini teyit ettiği görülmüştür. 2. Takip Konusu Alacak Yönünden: Davacının ticari defterlerine göre 31.12.2020 tarihi itibariyle; Dava ve takibe konu olmayan USD para biriminden düzenlediği faturalardan kaynaklı davalıdan 271.911,38 TL karşılığı 37.042,62 USD alacaklı olduğu, davaya ve takibe konu olan Euro para biriminden düzenlediği faturalardan kaynaklı davalıdan 167.759,19 TL karşılığı 11.425,95 Euro olacaklı olduğu görülmüştür. Davalının ticari defterlerine göre 31.12.2020 itibariyle davacıya herhangi bir borcunun bulunmadığı görülmüştür. Taraflar arasında akdedilen 01.02.2015 tarihli--------- Maddesinde,” fatura bedelleri tebliğ tarihinden itibaren en geç 60 gün içinde ödenir. Ödemelerin banka havalesiyle yapılması halinde havale masrafları müşteri tarafından karşılanır. 2.2 madde; “Ödemelerin madde 2.1'de yer alan ödeme süresini aşması halinde, aşan miktar için kanun uyarınca belirlenecek miktarda vade farkı uygulanır.” Şeklinde kararlaştırılmıştır. Davacının kur farkı talep edip edemeyeceği hakkında hukuksal değerlendirme, Sayın Mahkemeye ait olmak üzere, faturaların düzenlediği tarihlere 60 gün eklenerek, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 102. maddesine göre davalı tarafından yapılan ödemelerde ödemelerin hangi fatura borcuna istinaden yapılmadığına dair açıklama bulunmadığı ve ödemelerin 60 gün sonra yapıldığı dikkate alınarak, ödemenin ilk fatura borcuna istinaden yapıldığı kabul edilerek, Çek ve senet ile yapılan ödemelerde, çek ve senetlerin davacı tarafa verildiği, eş değişle davalı tarafların ticari defterlerine kayıt ettiği tarihlerde ki ----- döviz alış kuruna göre, banka ödemelerinde ödeme tarihlerdeki -------- döviz alış kuruna göre yapılan hesaplamada; davacının takibe konu edilemeyen USD faturalarından kaynaklı kur farkı alacağının 35.554,24 USD olduğu, dava ve takibe konu edilen EURO faturalarından kaynaklı kur farkı alacağının 9.461,85 EURO olduğu hesaplanmıştır. Sayın Mahkeme tarafından kısmen veya tamamen davacı lehine hüküm kurulması halinde, 9.461,85 Euro alacağa takip tarihinden itibaren 3095 SK. Md. 4/a uyarınca Kamu Bankalarının 1 yıllık Euro mevduatlarına uyguladıkları faiz oranına göre döviz faizi de yürütülebileceği, görüş ve kanaatine varıldığını bildirmiştir. Dosya uyuşmazlık konusunda kök rapor alınmak üzere Ticaret Mevzuatından kaynaklı nitelikli hesaplamalar konusunda uzman bilirkişi ile önceki bilirkişiden de ek rapor alınmak üzere bilirkişiye tevdii edilmiştir.Bilirkişi heyeti ortak raporunda; Sözleşme Bakımından, taraflar arasındaki sözleşmede kur farkının tatbiki açısından açık bir hüküm bulunmadığı, Ticari Teamül Bakımından, cari hesaplarda müteaddit satımlardan sonra geriye dönük olarak toplu bir şekilde ve tüm münferit satımları kapsar şekilde kur farkı talep edilemeyeceği, davacının takip dayanağını oluşturan cari hesapta yer alan ----numaralı faturanın ---üzerinden kesildiği, faturada ----- açısından TL karşılığının da gösterildiği, ilgili fatura yabancı para cinsi üzerinden kesildiğinden ticari teamüllere binaen bu fatura bedelinin ödeme tarihine kadar oluşan kur farkının talep edilebileceği, Çekler Bakımından, cari hesap ilişkisine bakıldığında davalının bir kısım çekle ilgili ödemeler yapmışa da, TBK 102. Madde kapsamında öncelikle muaccel olan borçlardan mahsup edildiğinde, ilgili tutarların davacı tarafından daha önce kesilmiş olan fatura bedellerinden mahsup edilebileceği, -------- numaralı faturaya binaen ödemelerin ise banka havalesi yoluyla yapıldığı, Bu bakımdan ------bedelli faturanın keşide edilmesinden sonra gelen tahsilatların, ödeme tarihlerindeki kur üzerinden karşılıklarının hesaplanarak bakiye bir kur farkı varsa ilgili tutarın talep edilebileceği, Alacak Miktarı Bakımından, davacının davalıdan takip tarihi itibarıyla, 9.895,30 EUR alacaklı olduğu, İlgili alacağa, takip tarihinden itibaren 3095 SK. Md. 4/a uyarınca -------- mevduatlarına uyguladıkları faiz oranına göre faiz işleyeceği, sonuç ve kanaatine varıldığını bildirmişlerdir.Dosya itirazlar ve beyanlar dikkate alınarak suretiyle Ek rapor düzenlenmesi için yeniden bilirkişi heyetine tevdi edilmiştir.Bilirkişi heyeti Ek raporunda; Kök rapordaki sair görüş ve değerlendirmelere bağlı kalındığı, Alacak miktarı Bakımından, davacının davalıdan takip tarihi itibarıyla, 9.902,37 EUR alacaklı olduğu, İlgili alacağa, takip tarihinden itibaren 3095 SK. Md. 4/a uyarınca Kamu Bankalarının 1 yıllık Euro mevduatlarına uyguladıkları faiz oranına göre faiz işleyeceği, sonuç ve kanaatine varıldığını bildirmiştir.Dosyanın uyuşmazlık konusunda rapor alınmak üzere yeni bir bilirkişi heyetine tevdiine, heyete Borçlar Mevzuatından kaynaklı Nitelikli Hesaplama Uzmanı bilirkişisinin eklenmesine karar verilmiştir,Bilirkişi heyeti ortak raporunda; Yapılan mali inceleme neticesinde, Tarafların incelenen ----- yılları ticari defterlerinin kendi adlarına delil niteliğine haiz olduğu, davalı talebinin Sayın mahkeme tarafından haklı görülmesi halinde davacının talep edebileceği kur farkı tutarının 11.407.98 Euro olduğu, davacının davalı aleyhine----- sayılı dosyası ile işbu itirazın iptaline konu olan icra dosyası ile 11.407,98 Euro asıl alacak bakımından davacının davalı taraftan alacaklı olduğu, davacının haklı görülmesi halinde takdiri Sayın Mahkemeye olmak üzere davacının 3095 sayılı kanunun 4/a maddesi uyarınca kamu bankalarının bir yıllık Euro mevduatına uyguladıkları faiz oranına göre döviz faizi talep edebileceği, görüş ve kanaatine varıldığını bildirmişlerdir.Dosya itiraz ve beyanları karşılayacak mahiyette ek rapor alınmak üzere yeniden bilirkişi heyetine tevdi edilmiştir.Bilirkişi heyeti Ek raporunda; Tarafların incelenen ----- yılları ticari defterlerinin kendi adlarına delil niteliğine haiz olduğu, davalı talebinin Sayın mahkemeniz tarafından haklı görülmesi halinde davacının talep edebileceği kur farkı tutarının 11.407.98 Euro olduğu, davacının davalı aleyhine------ sayılı dosyası ile işbu itirazın iptaline konu olan icra dosyası ile 11.407,98 Euro asıl alacak bakımından davacının davalı taraftan alacaklı olduğu, davacının haklı görülmesi halinde takdiri Sayın Mahkemenin olmak üzere davacının 3095 sayılı kanunun 4/a maddesi uyarınca kamu bankalarının bir yıllık Euro mevduatına uyguladıkları faiz oranına göre döviz faizi talep edebileceği, görüş ve kanaatine varıldığını bildirmişlerdir.Yabancı para birimi üzerinden gerçekleştirilen işlemlerde fatura düzenlendiği tarih ile ödeme tarihleri arasındaki değer değişimi nedeniyle oluşan kur farkının talep edilebileceği, işbu dava ve takip dosyası dayanağı alacağının kur farkından kaynaklandığı, Kur farkı alacağının yabancı para alacağı ( döviz) üzerinden düzenlenen faturanın düzenlendiği tarihin kuru ile faturanın tahsil edildiği tarihin kuru arasındaki farktan kaynaklanan ve TL olarak doğan bir alacak olduğu, kur farkı düzenlenen temel ilişkide asıl alacak miktarının döviz olarak aynı kaldığı, kur farkı alacağının ise döviz olarak istenmesi mümkün olmayıp, TL olarak talep edilebilecek bir alacak olduğu, Türk Kanunları'na göre döviz alacağının TL olarak istenmesi mümkün ise de TL olarak doğan alacağın dövize çevrilerek istenmesinin mümkün olmadığı, davacı alacaklının kur farkından kaynaklanan alacağını ancak ödeme tarihindeki döviz kuru dikkate alınarak TL olarak isteyebileceği ----- olarak doğan borcun yabancı para olarak istenilmesi mümkün olmadığından davacı tarafından usulüne uygun şekilde yapılmış bir icra takibinin bulunmadığı, usulüne uygun şekilde takip yapılmış olmasının itirazın iptali davası yönünden özel dava şartı olduğu belirlenmekle; HMK 115 madde hükmü gereğince; "mahkeme dava şartlarının mevcut olup olmadığını davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler. Mahkeme dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir" hükmü nazara alınarak davanın HMK'nun 114 ve 115. maddeleri uyarınca usulden reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.-------
H Ü K Ü M : Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
1-Davanın HMK 114/1 ve 115/2.maddeleri gereğince Usulden REDDİNE,
2-Davacı tarafça yapılmış yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
3-Davalı tarafça yapılmış 2.000 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Avukatlık asgari ücret tarifesi uyarınca 33.552,96 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Alınması gereken 615,40 TL red karar ve ilam harcından peşin ödenen 2.646,30 TL harcın mahsubu ile bakiye 2.030,90 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
6-Davadan önce gidilen arabuluculukta devletçe karşılanan 1.560,00 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına, bu nedenle bu miktar yönünden de harç gibi tahsil müzekkeresi hazırlanmasına,
7-Taraflarca yatırılmış gider avansından kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içinde Mahkememize veya Mahkememize gönderilmek üzere bulunulan yer ya da başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile başvurmak ve istinaf harç ve masraflarını karşılamak koşulu ile----------Adliye Mahkemesi'ne istinaf yasa yolu açık olmak üzere karar verildi. 19/06/2025