T.C. İstanbul Anadolu 2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO: 2021/175
KARAR NO: 2024/120
DAVA: Endüstriyel Tasarım (Maddi Tazminat İstemli)
DAVA TARİHİ: 21/10/2021
KARAR TARİHİ: 13/06/2024
Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarım (Maddi Tazminat İstemli) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin --- sayılı FSEK kapsamında eser vasfı da bulunan Türk Patent nezdinde ---- sayılı tasarım tescilinden doğan haklarına tecavüz ve haksız rekabet oluşturan davalı eylemlerinin hukuka aykırılığının tespiti, tecavüzün önlenmesi, durdurulması ve ref’i ile müvekkilin davalı eylemleri nedeniyle uğradığı zararlar karşılığı fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, belirsiz alacak davası hükümlerine göre gerçek zarar miktarı belirlendiğinde artırılmak üzere, 5846 sayılı FSEK m. 68, 6769 sayılı SMK m. 149/1,ç; 151/2, b ve 6100 sayılı TTK m.56 hükümlerine göre ihlal konusu her bir tasarım için şimdilik 1.000-TL, 4 adet ürün için 4.000-TL maddi tazminat ile her bir tasarım için 10.000-TL, 4 adet tasarım için 40.000 TL manevi tazminatın eylem tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalılardan tahsilini talep etmiş, 6769 sayılı SMK m.159, 6102 sayılı TTK’nın 61 ve 5846 sayılı FSEK’in 77 ve 6100 sayılı HMK’nın 389-406.madde hükümleri uyarınca; müvekkilin haklarının derhâl korunmasında zorunluluk bulunduğundan davalılara tebligat yapılmadan ihtiyati tedbir kararı verilmesine; bu cümleden olarak: davalıların, müvekkilinin eser ve tasarım tescilinden doğan haklarına tecavüz ve haksız rekabet oluşturan tescilli anılan ürünleri üretme ve ticaret mevkiine koyma ile tanıtma fiillerinin durdurulmasına ve önlenmesine, İhlal konusu ürünlerin bulunduğu davalı yana veya başkalarına ait internet sitelerine ve inceleme sonucu tespit edilecek davalı yana ait sosyal medya hesaplarının bulunduğu internet sayfalarına erişimin engellenmesine, Davalı yanın işletmelerinde bulunan, ayrıca diğer fiziki ortamlarda yer alan, müvekkilin eser ve tasarım tescilinden doğan haklarına tecavüz ve haksız rekabet oluşturan ürünlere ve bunların üretim araçlarına (tecavüze konu ürünler dışındaki ürünlerin üretimini engellemeyecek şekilde) el konulmasına, Davalı yanın işletmelerinde bulunan, ayrıca diğer fiziki ve elektronik ortamlarda yer alan, müvekkilin eser ve tasarım tescilinden doğan haklarına tecavüz ve haksız rekabet oluşturan ürünlerin tanıtımına yönelik sabit veya taşınır tabela, kartvizit, fatura, irsaliye, afiş, broşür, katalog, tanıtım dergilerinin ve bu cümleden olarak tüm iş ve tanıtım evrakı ile tanıtıcı tüm materyallere el konulmasına, sabit ortamlardan silinmesine yönelik ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ---- ve ---- ürün tasarımlarının Ağustos 2020 tarihinde yapıldığını ve ----- merkezli bir firma tarafından gerçekleştirildiğini. Taraf ürünleri arasında farklılıklar olduğunu. Davacı tasarımlarının mutlak yenilik kriterini sağlamadığını. Buna benzer bir çok firmanın ürün ürettiğini. Haksız rekabetin oluşmadığını, belirterek davanın reddini talep etmiştir.
D E L İ L L E R V E G E R E K Ç E : Dava, davacı adına tescilli --- numaralı tasarımlara davalı tarafından tecavüz ve haksız rekabette bulunulup bulunulmadığı her bir tasarım için 1.000 TL olmak üzere maddi tazminat ve her bir tasarım için 10.000 TL olmak üzere toplam 40.000 TL manevi tazminat koşullarının oluşup oluşmadığına ilişkin davadır.Mahkememizde aldırılan 30/05/2022 tarihli bilirkişi raporunda; Davalının dosyaya sunmuş olduğu yazışmalarında yer alan tarih bilgisinin 19.08.2020 tarihi ile başladığı, dava konusu tasarıma ait görselin yer aldığı yazışma tarihinin 21.08.2020 olduğu, davacının ---- ve ----numaralı tasarımları ilk olarak 04.04.2020 yılında kendi ------sayfasında yayınlamış olduğu, Davacının -----numaralı tasarımları ilk olarak 25.05.2020 yılında kendi ----- sayfasında yayınlamış olduğu, davacının ----- numaralı tasarımları ilk olarak 25.06.2020 yılında kendi ---- sayfasında yayınlamış olduğu, davacı tarafa ait ---- numaralı tasarım tescilleri ile davalı tarafa ait “----” isimli fincan ve tabak ile “-----” isimli fincan arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, davacı tarafa ait --- numaralı tasarım tescili ile davalı tarafa ait “-----” isimli tabak arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunduğu, bu sebep ile farklı olarak algılandıkları şeklinde rapor sunulduğu görüldü.
Mahkememizde aldırılan 07/12/2022 tarihli raporda; Davacı tarafa ait -----numaralı tasarım tescilleri ile davalı tarafa ait
“----” isimli fincan ve tabak ile “-----” isimli fincan arasında bilgilenmiş kullanıcı
üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzerolarak algılandıkları,Davacı tarafa ait ---- - numaralı tasarım tescili ile davalı tarafa ait “-----”isimli tabak arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirginfarklılıklar bulunduğu, bu sebep ile farklı olarak algılandıklarıDavacı tarafa ait -----numaralı tasarım tescilinin başvuru tarihi olan
31.03.2021 tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerinesahip OLDUĞU,Davacı tarafa ait -----numaralı tasarım tescilinin başvuru tarihi olan31.03.2021 tarihinden önce kamuya sunulduğu bu sebep ile koruma şartı olan yenilik veayırt edici nitelik özelliklerine sahip OLMADIĞI,
Mahkememizce aldırılan 22/01/2024 tarihli raporda; Net Gelir : 263.937,87 TL.hesaplandığı,
* Brüt kar/Net Gelir açıklaması dışında Kök raporumdaki tespitlerimden her hangi birdeğişik olmadığı kanaati oluştuğu Davacı tarafa ait ---- numaralı tasarım tescilleri ile davalı tarafa ait “----” isimli fincan ve tabak ile “-----” isimli fincan arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, Davacı tarafa ait----numaralı tasarım tescili ile davalı tarafa ait “-----” isimli tabak arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunduğu, bu sebep ile farklı olarak algılandıkları davacı tarafa ait ---- numaralı tasarım tescilinin başvuru tarihi olan 31.03.2021 tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olduğu, davacı tarafa ait ----- numaralı tasarım tescilinin başvuru tarihi olan 31.03.2021 tarihinden önce kamuya sunulduğu bu sebep ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olmadığı yönünde rapor sunulduğu görüldü.
Mahkememizde aldırılan 21/08/2023 tarihli bilirkişi raporunda; Yerinde inceleme sırasında muhasebe Müdürü Sayın ---- ile yapılan görüşmede firmanın ağırlıklı olarak Perakende Mağazacılık alanında Toptan satışların ve yurt dışı satışların Perakende satışlarının çok küçük bir kısmını oluşturduğu, Perakende mağazacılıkta ağırlıklı olarak ev tekstili olmak üzere evlerde kullanılan diğer ev ürünlerinin satışlarını doğrudan tüketiciye yaptıklarını sözlü olarak beyan ettiği, Yukarıda yer alan gelir tablolarının incelenmesinde de görüleceği gibi satışların ortalama ( 1.197.796.137,28 TL/.1.462.048.391,27 ) Ye 82'si gibi bir oranın Yurt içi satışlarda oluştuğu, davalı firmanın satışları üzerinde yapılan incelemede dava konusu ilgili 2020 yılında satış olmadığı sadece 2021 yılında dava konusu ürünlerin satışlarının olduğu tespit edilmiş olup dava konusu ürünlerin muhasebe kayıtlarının Yurt İçi Perakende Satışlar içerisinde muhasebeleştirildiği, davacı Vekili dava dilekçesinde Tazminatın 6769 sayılı SMK m.151/2, b hükmünde yazılı “Sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin elde ettiği net kazanç” yöntemine göre hesaplanmasını talep ettiği, Net kazanç belirlenirken mütecavizin yaptığı tüm fiillerin markaya tecavüz fiili kapsamında olmadığı durumlarda -örneğin bir işletmenin birçok sahada faaliyet gösterirken sadece bir alandaki ürünlerde başkasının marka hakkına tecavüz ettiği durumlarda- tecavüz ile elde edilen gelirden işletmeye bağlı genel masraflar, muhasebe ve personel giderleri düşürülmeyeceği, yapılan defter incelemesinde Perakende satışlar toplamının 2021 yılında 1.182.664.073,29. TLolduğu,dava konusu ürünlerin perakende satış hasılatının 586.697,52 TL. olduğu defter kayıtları üzerinde tespit edildiğini, resmi kayıtlarda görünen Dava Konusu ürünlerin Satış iadelerinin ve Satılan Ticari Mal Maliyetinin brüt indirilmesi sonucu dava konusu ürünlerde 2021 yılında elde edebileceği brüt satış karı aşağıdaki gibi hesaplandığı,firmanın 2021 yılında dava konusu ürünlerde brüt 263.937,87 TL sonucuna varıldığı şeklinde rapor sunulduğu görüldü.Mahkememizce aldırılan 22/01/2024 tarihli raporda; Net Gelir : 263.937,87 TL.hesaplandığı, Brüt kar/Net Gelir açıklaması dışında Kök rapordaki tespitlerinden her hangi bir değişik olmadığı kanaati oluştuğu şeklinde rapor sunulduğu görüldü.
Tarafların gösterdikleri deliller toplanmış, tüm usuli eksiklikler giderilmiştir.
İncelenen dosya kapsamı, mevcut deliller, bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde; dava tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabetin tespiti ve meni ile maddi manevi tazminat talebine ilişkin olup davacının -----numaralı tasarımın tescilli sahibi olduğu, tasarımların çay ve kahve fincanları ürünlerine ilişkin olduğu, davalı şirket tarafından bu tasarımların benzeri kullanılmak suretiyle tasarım hakkına tecavüz edildiğinin iddia edildiği, davalı tarafından davaya konu tasarımların davalı tarafından gerçekleştirilip üretiminin ise ----- merkezli bir firma tarafından yapıldığını iddia ederek davanın reddini talep ettiği, mahkememizce aldırılan 30/05/2022 tarihli bilirkişi raporunda davalı tarafça kullanılan tasarımların davacının -----numaralı tasarımlarına benzer olduğu ---- numaralı tasarım yönünden ise farklı olduğu yönünde görüş bildirildiği, itiraz üzerine aldırılan ek raporda da davacıya ait ----- numaralı tasarımın yeni olmadığı diğer tasarımların ise yeni olduğu, benzerlik yönünden ise kök rapordaki görüşlerin muhafaza edildiği, 21/08/2023 tarihli mali bilirkişi raporuna göre davalı firmanın 151/2b kapsamında davaya konu ürünlerden elde ettiği net karın 263,937,87 TL olduğunun belirtildiği, rapora itiraz üzerine aldırılan 22/01/2024 tarihli mali bilirkişi raporunda ise kök rapordaki tespitlerin değişmediği yönünde görüş bildirildiği, buna göre tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde dava 6769 sayılı SMK nun 81. Maddesi uyarınca tasarım hakkına tecavüz, haksız rekabet ve maddi manevi tazminat talebine ilişkin olup davacının ---numaralı tasarımlarının tescilli sahibi olduğu, davalı tarafından --- ve ----- ismi ile bu tasarımlara benzer ürünlerin piyasaya sunulduğunun anlaşıldığı, ürünler fincan tasarımı ve altlığına ilişkin olduğu, tasarımların benzer olup olmadığının değerlendirilmesi hususu mahkememiz uzmanlık alanını aştığından dosyanın konusunda uzman bilirkişi heyetine tevdi edildiği, bilirkişi heyetince davalı tarafından kullanılan tasarımların davacının---- numaralı tasarımlarına benzer olduğu fakat----numaralı tasarım yönünden benzer olmadığı, her ne kadar bilirkişi heyetince davacıya ait tasarımlardan ---- numaralı tasarımın yeni ve ayırt edici olmadığı belirtilmiş ise de tasarımların tescilli olduğu sürece SMK hükümleri gereğince korunacağı, bu nedenle yeni ve ayırt edici olmamasının davamız bakımından herhangi bir geçerliliğinin olmadığı bu nedenle mahkememizce benzer olan tasarımlar yönünden ortalama tüketici nezdinde davalı tasarımlarının davacıya ait tasarımlarmış gibi algılanabileceği bu durumun karışıklığa sebebiyet vereceği bu nedenle bilirkişi raporu doğrultusunda SMK 81. Maddesi uyarınca tecavüz olduğu sonucuna varılmış ---- numaralı tasarım yönünden ise tecavüz olmadığı sonucuna varılmış davacı tarafından aynı zamanda haksız rekabet talebinde de bulunulmuş TTK 55/1.a 4 maddesi uyarınca davalı eylemleri haksız rekabet teşkil etmiş ise de Yargıtay ----Hukuk Dairesinin ---- esas, ------karar sayılı ilamında 6769 sayılı SMK kapsamında korunan markaların kendi özel yasası niteliğindeki koruma karşısında TTK 55/1.a-4 maddesi uyarınca korunmasının gereksiz olduğu yönündeki görüşü karşısında davaya konu tasarımların SMK kapsamında korunduğu için ayrıca haksız rekabet talebinde bulunmanın yorum düştüklerine yol açtığı ve gereksiz olduğu bu nedenle de haksız rekabet talepleri yönünden davanın tümden reddine karar vermek gerekmiş tecavüz kabul edilen ---- numaralı tasarımlar yönünden davacının SMK 149. Maddesi uyarınca maddi manevi tazminat talebinde bulunabileceği, maddi tazminat yönünden 151/2.b kapsamında davaya konu ürünler ile yapılan satışlar neticesi davalının elde ettiği gelirin bilirkişi raporu ile 263.937,87 TL olarak hesaplandığı fakat bu rakamın ihlale konu tüm tasarımlar bakımından yapıldığı,---- numaralı tasarıma yönelik davalının ihlali bulunmadığından hesap edilen maddi tazminat tutarı üzerinden 1/4 indirim yapmak gerekmiş davaya konu tasarımların satışlarına ilişkin ticari defterlerde gün hesabı yapılmaksızın 2021 yılı tüm satış bedelleri üzerinden hesaplama yapılmış ise de, davalı tarafından ürünlerin ağustos 2020 yılında tasarlanıp eylül ayından itibaren satışa sunulduğunun belirtildiği, dava tarihinin 21/10/2021 tarihi olduğu, hesaplamanın ise tüm 2021 yılını kapsadığı, oysaki dava tarihine kadar hesaplama yapılması gerektiği, bu konuda mahkememizce oranlama yapılarak 2021 yılı içerisinde dava tarihine kadar olan 294 gün üzerinden yapılan hesaplamada toplam elde edilen kazancın 159.447,39 TL olarak hesaplandığı ve bu bedel üzerinden maddi tazminat talebinin kısmen kabulüne karar verildiği, manevi tazminat yönünden ise davacının sosyal ekonomik durum tespit tutanağı, davalının incelenen mali verileri ve tüm dosya kapsamı birarada değerlendirildiğinde toplam 40.000,00 TL manevi tazminat talep edilmiş ise de 4 numaralı tasarıma yönelik herhangi bir ihlal olmaması ve diğer maddi tazminattaki indirim tutarları da dikkate alındığında takdiren ihlal edilen tüm tasarımlar yönünden 25.000,00 TL manevi tazminatın dosya kapsamına uygun olduğu, ilk satışların 2021 yılında ticari deftere işlenmiş olduğu dikkate alındığında kabul edilen tazminatlar bakımından 01/01/2021 tarihi üzerinden faiz işletilmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
HÜKÜM:
Davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİ ile, davalı tarafından davacının ----- numaralı tasarımlarına yönelik tecavüzde bulunduğunun tespitine, durdurulmasına ve önlenmesine, ihlale konu tasarımlar ile ilgili üretimin, tanıtımın, ticari satışa konu edilmesinin, her türlü fiziki, internet ve sosyal medya ortamında yasaklanmasına, ihlale konu ürünlere fiziken bulundukları yerde el konulmasına, ürün tanıtımına ilişkin her türlü kartvizit, tabela, irsaliye, broşür, tanıtım materyallerine el konulmasına, ----- numaralı tasarım ve haksız rekabet talepleri yönünden davanın reddine,
Maddi tazminat yönünden: Davanın KISMEN KABULÜ ile, 159.447,39 TL' nin 01/01/2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Manevi tazminat yönünden: Davanın KISMEN KABULÜ ile, 25.000,00 TL' Nin 01/01/2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,Hükmün infazı bakımından dosyadaki mevcut bilirkişi raporlarının kararın eki sayılmasına,Hüküm kesinleştiğinde, masrafı davalıdan alınmak üzere hükmün günlük gazetelerden birinde ilanına,
1-Alınması gereken 12.599,60 TL harçtan alınan 4.440,00 TL tamamlama harcı ile, 751,41 TL peşin harcın mahsubu ile kalan 7.408,19 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, 5.191,41 TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Davacı tarafından yapılan toplam 4.479,70 TL yargılama giderinin kabul ret oranına göre 3.584,00 TL sinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
3-Davalı tarafından yapılan toplam 150,00 TL yargılama giderinin kabul ret oranına göre 50,00 TL sinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine, bakiye kısmın davalı üzerinde bırakılmasına,
4-Kabul edilen tecavüz iddiası yönünden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince takdir olunan 25.500,00 TL ücreti vekaletin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
5-Ret edilen tecavüz ve haksız rekabet yönünden Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince takdir olunan 25.500,00 TL ücreti vekaletin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,
6-Kabul edilen maddi tazminat yönünden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince takdir olunan 25.511,58 TL ücreti vekaletin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
7-Ret edilen maddi tazminat yönünden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince takdir olunan 25.500,00 TL ücreti vekaletin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,
8-Kabul edilen manevi tazminat Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince takdir olunan 25.000,00 TL ücreti vekaletin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
9-Ret edilen manevi tazminat yönünden Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince takdir olunan 15.000,00 TL ücreti vekaletin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,
10-Kullanılmayan ve artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde taraflara iadesine,Dair davacılar vekili ile davalı vekilinin yüzlerine karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.