T.C. İstanbul Anadolu 2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO: 2021/186
KARAR NO: 2024/5
DAVA: Fikir Ve Sanat Eseri (Maddi Tazminat İstemli)
DAVA TARİHİ: 10/11/2021
KARAR TARİHİ: 23/01/2024
Mahkememizde görülmekte bulunan Fikir Ve Sanat Eseri (Maddi Tazminat İstemli) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının fotoğrafın farklı alanlarında uğraş veren, bir çok sergide yer almış, ödülleri bulunan bir fotoğraf sanatçısı olduğunu, davalı ... ise ---- kesim alanında çalışmalarını yürüten bir ressam olduğunu, davalının resimlerinde davacıya ait daha önce-----ismi ile yayımlanmış kataloğunda bulunan iki eseri izinsiz olarak kullandığını , Söz konusu eserlerle alakalı davalı tarafından davacıya ----- uygulaması üzerinden mesaj atıp bu hususu bildirmesi ile öğrenilmiştir. Uygulama üzerinden yapılan görüşmelerde davacının eserlerin kullanımına izin vermediğini açıkça belirtmesine rağmen,davalının eserleri izinsiz kullandığını , ----- kullanıcı adı ile “----- hesabı” üzerinden satışa çıkarıldığını ve satıştan menfaat sağladığı öğrenildiğini, bu durumun noter üzerinden yapılan e-tespit ile belirlendiğini, ------inci Noterliği'nin 30/12/2020 tarihli ve -----yevmiye numaralı aracılığıyla gönderilen ihtara rağmen davalının davacının bedel ödemeye yanaşmadığını bu nedenle nezdinde işbu davayı açma zorunluluğunun hasıl olduğunu, davalının Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca davacının mali ve manevi haklarının ihlali niteliğinde olduğunu, dava şartı arabuluculuk girişiminin başarısızlıkla sonuçlandığını belirterek daha sonra artırılmak üzere 5.000,00 T.L. F.S.E.K. M.68 uyarınca üç katı tazminatın ve 5.000,00 TL manevi tazminatın eserin davalı tarafından yayımından başlayacak yasal faiziyle davalıdan tahsilini, davalının izinsiz kullandığı resimlerin toplanmasını ve imhasını, davalıya ait menkul ve “gayrı menkul malları üzerine tedbir konulmasını talep ettiği anlaşıldı.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalının kendi yeteneği ile dava konusu resimlere bir başka sanat alanında hayat verdiğini, söz konusu resimleri bir katalogda görmüş ve çok beğenmiş ve yağlı boya resmini yapmaya karar vermiştir. Daha öncesinde tanımadığı bu kişi ile ----- üzerinden yaptığı görüşmeden menfi sonuç aldığını, bu nedenle konuşmayı sonlandırdığını, her türlü iletişimini kestiğini, davalının 1977 yılından bu yana karikatürist, ressam ve illüstratör olduğunu ve çeşitli yayınlarda yer aldığını, davacının iddiasının aksine davacıya “resimden yalnızca esinlendiğini ve bu resmi model alarak farklı bir eser ortaya koyduğunu”, davacının eserinin fotoğraf sanatına davalınınkinin ise resim sanatına dahil olduğunu, davalının eserinin işlenme eser olarak nitelendirilmesi gerektiğini, davacıya ait resmin katalogda yayımından sonra çoğaltı lmadığını veya başka türlü kazanç için kullanılmadığını, davacının dava konusu eserler üzerinde hak sahibinin kendisi olduğuna dair bir belge sunmadığını, davacının doğal bir durumu görüntülediğini, “kendisinin esere herhangi bir özellik katmadığını”, dolayısıyla davacının çalışmalarının eser olduğundan bahsedilemeyeceğini davacının eserlerinin ressamlar tarafından kullanılamayacağına dair bir uyarı koymadığını, davacının eserleri için talep ettiği 25,000 TL'nin fahiş olduğunu, dava konusu fotoğrafların hiçbir zaman bu fiyata satılamayacağını bu nedenlerle davanın reddini talep ettiği anlaşıldı.
D E L İ L L E R V E G E R E K Ç E : Dava, Davacıya ait iki adet fotoğrafın davalı tarafından resim haline getirilip getirilmediği, resim haline getirilen tabloların davacının fotoğraftan kaynaklanan maddi ve manevi haklarının ihlali niteliğinde olup olmadığı, tazminat koşullarının olup oluşmadığına ilişkin davadır.Mahkememizde aldırılan 19/09/2022 tarihli bilirkişi raporunda; sanat eseri en genel şekli ile yaratıcılığın ve hayal gücünün ifadesi olarak tanımlanabileceği, yaratıcılık söz konusudur ve duygular içerir. Sanat resim, heykel, müzik, edebiyat, tiyatro ve sinema olarak beş dalda incelenir. Fotoğrafta bu dalların içinde yerini aldığını, araştırıldığında davacınım, özellikle bir fikri, bir mesajı veya bir duyguyu yansıtan ---- konusunda eserler yarattığı----- isimli fotoğrafın fotoğraf sanatı özelliklerine dikkat edildiğinde, sanatçının “fotoğraf tekniği, zamanlaması, ışık ve görüş açısı özelliklerini” taşıyan, başka fotoğraflarının da olduğu, dolayısı ile bu konuda bir tarza sahip olduğu belirlendiğini, konulu ve sanatçıya ait olmayan fotoğraflarla karşılaştırıldığında, sanatçıya ait olan fotoğraflar bu karakterleriyle ayırt edilebilmekte olup, “-----adli fotoğrafın , bir sanat eserinde olması gereken unsurları yansıttığı”----- isimli fotoğrafın, kompozisyon, denge, renk gibi estetik değerlere sahip olduğu sanatçının bu tarzda çekimli, çarpıcı renkler üzerinde silüetlerin yer aldığı başka fotoğraf çekimlerinin olduğu, bunların sanatçının tarzını yansıttığı, renkler, figür ve detayların çok net ve canlı görünüşüne erişildiğini, dava konusu suluboya çalışmalarda, ----- isimli fotoğraflardan net olarak faydalanıldığı ve hatta dijital imkânlarla konturlerin kullanıldığı, - ...'nn, bir fotoğraf sanatçısı olduğu ve çektiği fotoğraflarında, “fotoğraf sanat eseri” özelliği taşıdığı kanaatine varılmıştır ve de dava konusu -“----Katalog&Kitap ta seçkin sanatçılarla birlikte 10 adet fotoğrafının bulunduğu ve bunlardan 2 adedinin tam sayfa baskılı olduğu, dava konusu fotoğraflar haber, belgesel, marka içeriği olmayan fotoğraflar olduğunu, bu tarz fotoğrafları çekebilmek , istenilen görüntüyü yakalayabilmek belki günler ve uzun sürelerde çekilen bir çok kare (belki yüzlerce) sonrası gerçekleşir. Bu çekimlerde tabiki ışık , yansıma , yadsıma ve hava durumları da etki ve zorluk içerdiğini, rayiç fiyat tespiti fotoğrafın eser sahibi imzası ve izni ile birlikte basılı olarak satılması ile ilgili olduğunu, (Bu özelliklerdeki fotoğrafların maddi değeri tespit edilirken, içeriğinin, satış yer ve koşullarının, sunumunun fark yaratabileceği göz önünde bulundurulmalıdır.) Günümüz iktisadi koşullarında dava konusu eserlerin rayiç değerinin; “----- isimli eserin 4.000.-TL “------” isimli eserin 4.000.-TL Olduğu şeklinde rapor sunulduğu görüldü.
Mahkememizde aldırılan 27/09/2023 tarihli bilirkişi raporunda; Kök raporun düzenlenirken değer tespit çalışmaların yapıldığı Ağustos Eylül 2022 ayları iktisadi koşulları ve diğer kıstaslara göre dava konusu eserlerin rayiç değerinin;----- isimli eserin 4.000.-TL,------isimli eserin 4-000-TL olduğuna dair rapor sundukları görüldü. Tarafların gösterdikleri deliller toplanmış, tüm usuli eksiklikler giderilmiştir. İncelenen dosya kapsamı, mevcut deliller, bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde; davacının fotoğraf alanında faaliyette bulunduğu davalının ise resim alanında faaliyette bulunduğu, davacının iddiasına göre davacıya ait iki fotoğrafın davalı tarafından kopyalanarak resim haline getirilip kullanıldığı, bu durumun mali ve manevi hakların ihlali niteliğinde olduğu belirtilerek maddi manevi tazminat talebinde bulunduğu ayrıca eserlerinde toplanması ve imhası talebinde bulunduğu, davalı tarafından davanın reddinin talep edildiği, mahkememizce aldırılan 19/09/2022 tarihli bilirkişi raporunda davacıya ait fotoğraflardan ilkinin ----" ikincisinin ise "----- ismini taşıdığı fotoğrafların tekniği, ışık ve görüş açıları bakımından estetik değerlere sahip olduğu bu sebeple eser niteliğinde olduğunun belirtildiği davalı tarafından yapılan resimler incelendiğinde ise davacının fotoğraflarından kopyalanarak yapıldığını bu sebeple davacının mali ve manevi haklarının ihlal edildiğinin belirtildiği, rayiç bedeller yönünden de her bir fotoğrafın rayiç değerinin 4000 TL olarak tespit edildiği, itiraz üzerine aldırılan ek raporda ise kök rapordaki görüşlerin muhafaza edildiği, buna göre tüm dosya kapsamı birarada değerlendirildiğinde davacının -----ikincisinin ise -----isimli fotoğrafların eser sahibi olduğu, bilirkişi raporuna göre fotoğrafların estetik niteliğe haiz eser niteliğinde olduğunun belirtildiği, bu hususun uzmanlık gerektiren alanlardan olması sebebiyle mahkememizce konusunda uzman bilirkişi heyetince davacıya ait fotoğrafların eser niteliğini taşıdığı yönündeki tespitin kabulünün gerektiği, yine davalı tarafından davaya konu resimlerin davacının fotoğrafları ile karşılaştırıldığında ayniyet derecesinde benzer olduğu, davalının davacının fotoğraflarını resim haline getirip bu şekilde kullandığı bu eylemin FSEK ten kaynaklanan mali hakların işleme hakkı çoğaltma hakkı ve yayma hakkının ihlali niteliğinde olduğu, yine FSEK ten kaynaklanan manevi haklardan adın belirtilmesi salahiyeti ve eserde değişiklik yapılmasını men etmek haklarının ihlali niteliğinde olduğu buna göre davacının maddi manevi tazminat talebinde bulunabileceği maddi tazminat bakımından belirtilen ilgili kurumlara müzekkere yazılmasına rağmen emsal bedelin tespit edilemediği bu sebeple bilirkişilerce resen emsal bedel tespit edildiği, tespit edilen bedellerin dosya kapsamına uygun olduğu anlaşıldığından her bir eser yönünden 4000 TL emsal bedel belirlenmesine ve bu bedel üzerinden maddi tazminat bakımından FSEK 68 maddesi uyarınca davacının 3 katı tazminat talep edebileceği anlaşıldığından toplam 24.000 TL nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar vermek gerektiği yine haksız fiil tarihinden itibaren faiz talep edildiğinden birinci eser yönünden haksız fiilin tespit edildiği ilk tarih olan 05/09/2019 tarihi olan ikinci eser bakımından ise haksız fiilin tespit edildiği tarih olan 23/04/2020 tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine manevi tazminat talebi bakımından ise FSEK 70. Maddesi uyarınca davacının manevi hakları da ihlal edildiğinden manevi tazminat talebinde bulunabileceği, bu sebeple talep gibi 5000 TL manevi tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar vermek gerektiği, davacı tarafından aynı zamanda davaya konu resimlerin toplanması ve imhası talep edilmiş ise de davacının tecavüzün refi talebi bakımından tazminat talebinde bulunulduğu bu şekilde taraflar arasında farazi sözleşme ilişkisi kurulduğu, bu sebeple ayrıca resimlerin toplanması ve imhası şeklinde ref talebinde bulunamayacağı anlaşıldığından davacının bu talebi yönünden davanın reddine karar vermek gerektiği neticeten davanın kısmen kabul kısmen reddi ile aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
HÜKÜM:
Davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİ ile, Toplam 24.000 TL Maddi tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bu bedelin 12.000 TL' sine 05/09/2019 tarihinden, diğer 12.000 TL Sine ise 23/04/2020 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına,5.000 TL Manevi tazminatın 05/09/2019 tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,Taraflar arasında farazi sözleşme ilişkisi kurulduğundan resimlerin toplanması ve imhası yönündeki taleplerin reddine,
1-Alınması gereken 1.980,99 TL harçtan alınan 170,78 TL peşin harç ve 324,47 TL ıslah harcın mahsubu ile kalan 1.485,74 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, davacı tarafından yatırılan 495,25 TL nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Davacı tarafından yapılan toplam 4.137,00 TL yargılama giderinin 2.758,00 TL sinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
3-Maddi tazminat yönünden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince takdir olunan 24.000,00 TL ücreti vekaletin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
4-Davanın ret edilen kısmı yönünden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince takdir olunan 24.000,00 TL ücreti vekaletin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,
5-Manevi tazminat yönünden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince takdir olunan 5.000,00 TL ücreti vekaletin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
6-Kullanılmayan ve artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde taraflara iadesine,Dair davacı vekilinin yüzüne karşı davalının yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.