T.C. İstanbul Anadolu 2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO:2020/299 Esas
KARAR NO:2024/26
DAVA: Marka (Maddi Tazminat İstemli)
DAVA TARİHİ: 01/09/2020
KARAR TARİHİ: 15/02/2024
Mahkememizde görülmekte bulunan Marka (Maddi Tazminat İstemli) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
İDDİA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ----- markasının mal ve hizmetleri üzerindeki inhisari olarak kullanma hakkını 5 yıl süreli lisans devri sözleşmesi yolu ile elde ettiği, ----- markasının dünya pazarında tanınan merkezi yurt dışında olan ve alanında ----- güvenilir olarak bilinen, tercih edilen bir marka olduğu, -------- markası adı altında hile yolu ile pazarlayan firmalardan dolayı markanın güvenilirliği ciddi şekilde zedelendiği, davalıların haksız şekilde maddi kazanç sağladığı, davacının maddi anlamda zarara uğratıldığı, davacı müşterilerine davalılar tarafından mesaj gönderildiği, kendilerini yetkili servis olarak tanıtıp taklit ürün sattıkları, Davalıya ait araçların üzerinde büyük punto ile ------yazısını bulundurduğu, müşterilerin davalıyı yerkili servis zannettiği ve bu şekilde müşterilerin yanılgıya düşürüldüğü, Davalının mağazasında -------- sayılı dosya ile delil tespit yapıldığı ve satışa hazır halde, yeni üretildiği belli paketlerde ürünlerin ve ayrıca ----yazılı bazı promosyon ürünlerinin bulunduğu, Davalının------- belirtilmiş mağazalarında sahte ve taklit ürünlerin pazarlandığı. ------- markasının davacı kullanımında olduğu ve markanın ürünlerinin ülke içerisinde satışı bakımı servis hizmeti kısaca tüm hakları 5 yıl süre ile davacıya lisans verildiği, ancak marka ile herhangi bir ilgisi olmayan davalı temin ettiği su arıtma cihazlarının veya parçalarının üstünde --------markasını kullanarak markanın itibarını düşürdi kendilerini markanın resmi servisi olarak gösteren davalıları marka ile özdeşleştiren ortalama tüketicinin satılan ürünlerin kalitesiz olduğunu düşündüğü, davalı eylemlerinin davacı açısından marka hakkı ihlali ve haksız rekabet teşkil ettiği, Somut olayda Sınai Mülkiyet Kanunu 29. Maddenin a, b, ve c fıkralarında belirtilen fiillerin davalılarca işlendiği, davalıların tüm kullanım hakları davacıya ait olan ------markasını sahte ürünlerinde kullanarak bu ürünleri davacının potansiyel müşterilerine sattığı, bu satışı hem belirtilen adreslerde bulunan mağazaları üzerinden hem de --------- Imağazası üzerinden yaptığı, davalının kendisini ------ markasının yetkilisi gibi göstermekten çekinmeyerek mağazasında ve arabasında ------- kullandığı, Davalının bahsedilen eylemlerinin aynı zamanda TTK kapsamında ayrıca haksız rekabet teşkil ettiği, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu Md. 149 gereğince; fiilin tecavüz olup olmadığının tespiti, muhtemel tecavüzün önlenmesi, tecavüz fiillerinin durdurulması, tecavüzün kaldırılması ile maddi ve manevi zararın tazmini, tecavüz konusu TAKLİT ürünlere el konulması, masrafları karşı tarafa ait olmak üzere kesinleşmiş kararın günlük gazete veya benzeri vasıtalarla tamamen veya özet olarak ilan edilmesi veya ilgililere tebliğ edilmesi gerektiği, ayrıca 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu Md. 151 kapsamında yoksun kalınan kazancın “sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin bu hakkı bir lisans sözleşmesi ile hukuka uygun şekilde kullanmış olması hâlinde ödemesi gereken lisans bedeli” çerçevesinde davalılardan tahsil edilmesinin talep edildiği, Davalının mevcut -------- mağazasını uzun süredir kullandığı yüzlerce ürün sattığının haricen tespit edildiği, tüketicinin ----------- üzerinden yahut mağazalarından alışveriş yaptığında eline sahte ve kalitesiz ürün geçtiği ve bundan dolayı davacının ticari itibarının zedelendiği, bu nedenle ---------ivedi şekilde müzekkere yazılması gerektiği, Davacının ----- markasının ----------- kullanım haklarını devraldığı, bu sebeple geniş bir servis ağı kurduğu, çalışan sayısını artırdığı ve ciddi bir mali yükün altına girdi ancak davalının nereden temin edildiği bilinmeyen sahte ve kalitesiz ürünler üzerinde -------- markasını kullandığı, bu durumda davacının çift taraflı bir maddi zararı oluştuğu, davacının ilk maddi zararının -------- markasının ürününü kullanmak isteyen müşterinin aldığı ürünü kendisinden alsaydı kazanacağı maddi bedel, ikinci maddi zararının ise davacının bu ürünün orijinal olduğuna inanarak aldığında markaya duyduğu güvenin boşa çıkması olduğu, Mahkemenin yoksun kalınan kazanç ile beraber maddi tazminatın hakkaniyete uygun şekilde belirlemesini talep ettikleri, zira davalının markayı-------- mağazasında, araçlarında ve mağazalarında uzun süredir yoğun bir şekilde ve yetkili servis gibi kullandığı ve bu şekilde davacının itibarını zedelediği, Davacının maruz kaldığı zararın yargılama esnasında tam ispat olunamaması durumunda 6098 sayılı TBK Md. 50/2 kapsamında “olayların olağan akışına” ve davacı tarafından alınan “önlemler” göz önünde tutularak zararın miktarının re'sen “hakkaniyete uygun ” olarak belirlenmesi gerektiğini ileri sürerek, Kullanımı davacıya ait olan ------- markasının davalı tarafından kullanılmasının, taklit ürünlerinin internet üzerinden ve mağazadan satışının yapılmasının marka tecavüzü ve haksız rekabet teşkil ettiğinin tespiti, durdurulması ve önlenmesini, ------sayılı dosyasının celbini, Davalının kullanımında- olan ------ online erişimin engellenmesine, bu amaçla ----sağlayıcısı olarak ------ müzekkere yazılmasına, Davalının belirtilen adreslerde ve internet sitesi aracılığı ile kanuna aykırı şekilde satışını yaptığı taklit ürünlere el konulması, saklanması ve dava sonucunda imhası, Bilirkişi marifetinde tespit edilecek lisans bedeli çerçevesinde yoksun kalınan kazancın, davacının marka ve ticari itibarını sarsıcı içerikte yayına ilişkin davalının eylemlerinin de gözetilerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 1.000.00 TL (bin TL) tutarında maddi tazminatın ve 10.000,00 TL (onbin TL) tutarındaki manevi tazminatın dava tarihinden itibaren ticari işlere uygulanacak avans faizi ile birlikte davalıdan tahsil edilerek davacıya ödenmesine, Masrafları davalıya ait olmak üzere dava sonunda verilecek hükmün davacı lehine olması durumunda günlük gazete ve benzeri vasıtalarla ilanını talep etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davalıya, marka kullanım hakkının davacıda olduğuna dair bir bildirimde bulunulmadığı, Asıl marka sahibinin --------- marka su filtrelerinin üretimi konusunda birden fazla firma ile çalıştığı, ----- dosya üzerinden yapılan tespitte incelenen ürünlerin de ----- markası için üretilen ürünler olduğu, Marka sahibi ve markayı devir alan ---- isimli bir firmaya ürettirdiği, daha sonra bu firmanın üretimi bıraktığı, bunun üzerine bu filtrelerin ------- üretiminin yapıldığı, dolayısıyla bu markanın piyasada satılan filtrelerinin ambalajlarındaki ibareler veya şekillerin aynı olmadığı, filtrelerin zaman içerisinde farklı firmalara ürettirilmeleri nedeniyle farklı ayrıntılar içerdiği, aynı marka için üretilmiş olsalar da hepsinin aynı görsel nitelikte olmadığı, raporda tespit edildiği üzere filtre üzerinde ---- üretimi yazılı olsa da ürün barkadonun yerli malını tanımlayan --------- başladığı, filtrelerin yurtdışından ithal edilmeyip --------- üretildiği, ancak bu durumun davacı ile ilgili olmadığı, davacının üretici olmadığı, tespit edilen ürünlerin taklit olmadığı, Davalının -------- işyeri ile hiçbir yasal bağı bulunmadığı, davalının ---- olduğu, ------ işyerini sadece dükkan kiracısı olarak kullandığı, Davalı işyerinde bulunan ----markalı su arıtma cihazının --------üretimi olduğu, orijinal olduğu, işyerinde hurda olarak bulunduğu, Davalının ----aynı işyerini kullandığı ---------markalı su arıtma cihazlarını sattığı, davalının da bu cihazların kurulumunu yaptığı, bu çalışma sisteminde kimi müşterilerin evlerinde bulunan arızalı eski su arıtma cihazlarının verilen hizmet gereği hurdalığa atılmak için davalı tarafından alındığı, bu hurda cihazların maddi bir değerinin bulunmadığı, sadece adaptör gibi cihazdan bağımsız elektronik kısımların yedek olarak alındığı, bunun haricinde cihazın ne kasası ne de filtrelerinin ikinci el olarak satılmadığını, Davalının ---- tarihinde------- isimli firma ile protokol imzaladığı, bu protokole göre ------- markasının müşteri arama, teknik servis randevu alımı, servis yönlendirmesi, müşteri memnuniyeti ölçümü, yedek parça tayini ve iş geliştirme faaliyetlerinde yer aldığı, bu sebeple ---- isimli işyerinden orijinal ---- filtresi satın aldığı, yani davalı işyerinde bulunan ürünlerin davacının ----- markasının inhisari lisans haklarını devir aldığı -----yılından önce çeşitli tarihli faturalar ile satın alındığı, Davalının işyerinde bulunan ---- filtrelerinin üzerinde ---- sebebinin ise, davalının ilk önce ---- çalışmış olması ve bu firmanın -----markasının bayisi olması, bu filtrelerin o günkü etiketiyle davalının elinde kalması nedeniyle halen işyerinde depoda bulunduğu, ---- fimasının ise o dönemde ------- markasının satışını yaptığı, davalının bu firmada da çalıştığı fakat işçilik hakları ödenmeden işten çıkarıldığı, işverenin davacıya ödeyemediği alacaklarına karşılık ---------vererek hesabı kapattığı, davacının elindeki tüm ürünlerin o dönemde üretildiği ve yasal olarak marka sahibi tarafından teslim edilen orijinal ürünler olduğu,--------- satışa sunulan ürünler, ekte sunulan faturalar ile yetkili satış bayisinden satın alınan ürünler olduğu, işyerinde bulunan kartvizit, bardak altlığı gibi marka kullanımının ---- yapılan protokol gereği olduğunu, davalının marka kullanım haklarını devir aldığından haberi olmadığını, Aynı işyerinde --------- hem servis hem de satış işlerinin yürütülmesi nedeniyle ayrı fiş basılmaması ve satış fişi ile servis fişinin aynı fişte düzenlenmesinin daha ekonomik olacağı gerekçesi ile tek tip fatura basımı yapıldığı, bu fişlerde her ne kadar -------- ibaresi geçse de bunun geçmiş dönemde yapılan hizmetlere ilişkin olduğu, Sonuç olarak bilirkişilerin eksik ve hatalı tespitte bulunduğu, davalının bir dönem satışını ve servisini yapmak için satın aldığı --------- markalarının taklit olmadığı, ürünlerin faturalı olarak yetkili bayiden satın alındığı, davacının marka hakkı ve satış yetkisi hakkında bilgisi olmadığı,---- yılından önce satın aldığı orijinal --- markalı ürünleri elden çıkarmak için ------------- sitesine ilana koyduğu, bu ürünlerin elde kalan ve ikinci el olarak satışa sunulan ikinci el ürünler olduğu, filtrelerin her dönem farklı üretici firmalara yaptırılmalarından dolayı üzerlerinde farklılıklar bulunduğu, davacının marka hakkına tecavüz edilmesinin söz konusu olmadığı, tükenme ilkesi gereği marka hakkı sahibinin malı bir kez sattıktan sonra artık o malın müteakip satışlarına, el değiştirmesine engel olamayacağını ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.
D E L İ L L E R V E G E R E K Ç E : Dava, Davacının inhisari lisans hakkını elinde tuttuğu ------------- numara ile tescilli ------ markasının davalı tarafından taklit şekilde üretilip kullanılıp kullanılmadığı, satışının yapılıp yapılmadığı, davalının bu eylemlerinin marka hakkına tecavüz ve haksız rekabet teşkil edip etmediği, maddi manevi tazminat talepli davadır.
Mahkememiz dosyasından aldırılan ---- tarihli bilirkişi raporunda; Davacı ------- tarihli yazısından da anlaşılacağı üzere, ----- markasının mal ve hizmetleri üzerindeki inhisari olarak kullanma hakkını ---- tarihinden itibaren 5 yıl süreli lisans devri sözleşmesi yolu ile elde ettiği ve------ markasının tüm mal ve hizmetlerinde inhisari olarak kullanma hakkının bulunduğunu ----- nezdinde de şerh ettiği, Davalı kullanımlarının, davacının münhasır lisans hakkına sahip olduğu -------- markası ile aynı olduğu ve markanın tescilli olduğu aynı sınıf kapsamında bulunduğu, davalının iktibas içeren kullanımlarının davacı aleyhine marka hakkına tecavüz ve haksız rekabet oluşturduğu, Davalının markayı çeşitli sebeplerle hukuka uygun bir şekilde kullandığına ilişkin savunmasının yerinde görülmediği, nihai takdir ve değerlendirmenin sayın mahkemenize ait olduğu,------- markasının ilgili sektörde bilinen bir marka olduğu, Davalı------- hudutları dahilinde faaliyet gösterdiği, ----- bulunduğu, davalının faaliyetinin ----- olması dolayısı ile incelemenin davalının merkezinde yapılması gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşıldığına dair raporunu sunmuşlardır. Mahkememiz dosyasından aldırılan ------- tarihli bilirkişi ek raporunda: Davalı itirazlarının değerlendirilmesi neticesinde, Kök Raporda yapılan tespit ve değerlendirmelerden dönülmesini gerektiren bir durum saptanmadığı, Mali inceleme neticesinde Davacı müvekkili ------ dava dosyasına ibraz etmiş olduğu ------- başlangıç tarihli MARKA KULLANIM HAKKI İNHİSARİ LİSANS SÖZLEŞMESİ” ile ----- markasını dava dışı -------olarak kiralamıştır. Sözleşme de 2 ayrı marka için yıllık ----kullanım bedeli tespit edilmiştir. Bu durumda dava konusu ---- markasının yıllık lisans bedeli ---- olmaktadır. Bu durumda dava konusu ---- markasının lisans bedeli ----- tarihinden dava tarihi olan ------ tarihine kadar aşağıdaki şekilde hesaplanmıştır; 1 yıllık lisans bedeli ---------- olmak üzere lisans bedeli ile ilgili karar verirken davalının çalıştığı şehir, çalışma şartları, vergi dairesi tarafından bildirilen gelir ve kar durumu da göz önüne alınaraktan karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşıldığına dair ek raporunu sunmuşlardır.
Tarafların gösterdikleri deliller toplanmış, tüm usuli eksiklikler giderilmiştir.İncelenen dosya kapsamı, mevcut deliller, bilirkişi raporları birlikte değerlendirildiğinde; Dava, Davacının inhisari lisans hakkını elinde tuttuğu ------- markasının davalı tarafından taklit şekilde üretilip kullanılıp kullanılmadığı, satışının yapılıp yapılmadığı, davalının bu eylemlerinin marka hakkına tecavüz ve haksız rekabet teşkil edip etmediği, maddi manevi tazminat talebine ilişkin olup, davacı tarafından tecavüzün önlenmesi ve tazminat talebinde bulunulduğu, davalı tarafından ise davacının lisans sözleşmesinden önce iş bu ürünleri dava dışı ----- aldığını kullanımın buna göre yapıldığını belirterek davanın reddini talep ettiği, mahkememizce aldırılan --------- tarihli bilirkişi raporunda sonuç itibariyle davacının ------ markası üzerinde inhisari kullanma hakkı olduğunu, davalı kullanımlarının marka hakkına tecavüz ve haksız rekabet oluşturduğunu belirttiği, daha sonra aldırılan ------ tarihli bilirkişi raporunda da kök rapordaki görüşlerin muhafaza edildiği lisans bedelinin ise davacının marka sahibine ödemiş olduğu lisans bedeli üzerinden hesaplama yapılarak ---- olarak hesaplandığı, dava açılmadan önce ----- sayılı dosyası ile yaptırılan tespit ve aldırılan -------tarihli bilirkişi raporunda, davalı tarafından kullanılan ---- kullanımların orijinal ----- ibarelerinden farklı olduğu yönünde görüş bildirildiği, buna göre tüm dosya kapsamı bir aradadeğerlendirildiğinde, davacı şirketin -------- ibareli markanın inhisari kullanım hakkının ---- tarihli sözleşme ile 5 yıllığına marka sahibi dava dışı -------- devraldığını, bu sözleşmenin 4. Maddesine göre marka hakkına yönelik tecavüz ve haksız rekabet davası açma hakkına da sahip bulunduğu, davalının eylemleri bakımından ise davalı tarafından iş yerinde --------- ibareli ürünlerin kullanıldığı, kaldı ki davalı tarafından da bu hususun kabul edildiği, davalı tarafından bu ürünlerin satışı için ------------- ticari faaliyette bulunduğu, değişik iş dosyası ile aldırılan bilirkişi raporuna göre davalı ürünlerinin yazılarının orijinal ürünlerden farklı olduğu yine davalı tarafından bu ürünleri satan yetkili temsilci veya bayiiymiş gibi ilanlar verildiği, davalının sanki davacının yetkilendirdiği temsilci veya bayi olduğu izlenimi uyandırdığı bu durumun da tüketici nezdinde karışıklığa sebebiyet verebileceği, davalının eylemlerinin SMK 29. Maddesi kapsamında marka hakkına tecavüz, TTK 55/1-a)4 kapsamında ise haksız rekabet oluşturduğu, her ne kadar davalı tarafından davaya konu ürünlerin bu markanın daha önceki yetkili temsilcisi olan dava dışı ------firmadan alındığı şeklinde kullanımın yasal olduğu iddia edilmiş ise de ürünler üzerinde seri numarası olmaması ve aldırılan değişik iş raporu ve ---------- aldırılan raporda da orijinal olmadığı dikkate alındığında, bu sebeple davalının bu yöndeki savunmalarına itibar edilmediği, tecavüzün mevcut olması halinde SMK 149. Maddesine göre davacının maddi manevi tazminat talebinde bulunacağı anlaşıldığından maddi tazminat talebi yönünden SMK 151/2-c) maddesi uyarınca lisans bedeli üzerinden talepte bulunulmuş her ne kadar bilirkişi raporunda davacının marka sahibine ödediği 2 marka için toplam yıllık 10.000 USD üzerinden hesaplama yapılarak 8.333.33 USD tazminat hesap edilmiş ise de bu bedelin dosya kapsamına uygun olmadığı, davacının tüm ---------- kullanım hakkı için bir marka için kullanım hakkının bir marka için karşılığının 5.000 USD olduğu halde küçük bir işletme olan sadece davaya konu bir kısım ürünlerin satış ve tamirini yapan davalının bu miktar üzerinden tazminata mahkum edilmesinin hakkaniyete uygun olmadığı, davacı tarafından da 25.000 TL Maddi tazminat talep edildiğinden bu bedelin hem dosya kapsamına hem de daha hakkaniyetli olduğu anlaşıldığından bu rakam üzerinden maddi tazminat talebinin kabulüne yine manevi tazminat talebi bakımından dosya kapsamı, davalının işletmesinin büyüklüğü, davalının sosyal ekonomik tespit tutanağı gibi tüm hususlar bir arada değerlendirildiğinde talep edilen 10.000 TL manevi tazminatın dosya kapsamına uygun olduğu anlaşıldığından bu miktar üzerinden davanın kabulü ile aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:
Davanın KABULÜ ile,
1-Davalı tarafından davacının lisans hakkı sahibi olduğu waterlife markasına yönelik tecavüz ve haksız rekabette bulunduğunun tespitine, durdurulmasına ve önlenmesine, davalının tespit edilen waterlife markalı ürünlerine el konulmasına, hüküm kesinleştiğinde imhasına, davalının kullanımında olan-------------numaralı linkin kapatılması için yer sağlayıcı --------------erişim sağlayıcıları birliğine müzekkere yazılarak linkin kapatılmasına,
2-Maddi tazminat yönünden 25.000 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
3-Manevi tazminat yönünden 10.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
4-Hükmün ------- yayın yapan günlük gazetelerden birinde masrafı davalıdan alınmak üzere kesinleşmesi halinde ilanına,
5-Alınması gereken 2.390,85 TL harçtan alınan 187,86 TL peşin harç + 410,00 TL ıslah harcın mahsubu ile kalan 1.792,99 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
6-Davacı tarafından yapılan 597,86 TL harcın davalıdan tahsiline davacıya verilmesine,
7-Davacı tarafından yapılan 3.188,50 10 TL yargılama giderinin davalıdan tahsiline, davacıya verilmesine,
8- Marka hakkına tecavüzün tespiti bakımından: Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, takdir olunan 25.500,00 TL ücreti vekaletin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
9-Maddi tazminat bakımından: Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, takdir olunan 25.000,00 TL ücreti vekaletin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
10-Manevi tazminat bakımından: Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, takdir olunan 10.000,00 TL ücreti vekaletin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
11-Kullanılmayan gider avansların taraflara iadesine,
Dair davacı vekilinin yüzüne karşı davalı tarafın yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 15/02/2024