T.C. İstanbul Anadolu 2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/212
KARAR NO: 2024/91
DAVA: Alacak (Fikir Ve Sanat Eseri İle İlgili Sözleşmeden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 11/10/2022
KARAR TARİHİ: 16/05/2024
Mahkememizde görülmekte bulunan Alacak (Fikir Ve Sanat Eseri İle İlgili Sözleşmeden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirket ile davalı şirket arasında franchise sözleşmesi kapsamında 2014 ile 2022 yılı arası ----- adı altında faaliyette bulunduğu, taraflar arasında sözleşmenin karşılıklı olarak feshedilmesinden sonra davalının davacının rakibi ---- Okulları ile anlaştığı ve aynı adreste bu okulun faaliyette bulunduğunun bu durumun taraflar arasında düzenlenmiş olan sözleşmenin 22. Maddesine aykırı olup, davalının sözleşmeye aykırı bu davranışından dolayı 2 milyon *KDV olmak üzere toplam 2 milyon 360 bin TL cezai şart ödemesi gerektiğini belirterek davanın kabulünü talep ettiği anlaşıldı.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı şirket ile dava dışı----- arasında 07/03/2014 tarihli Franchise sözleşmesi imzalandığını, ----- ekonomik sıkıntıları nedeniyle hakkında bir çok olumsuz haber çıktığını, borçları nedeniyle davalı şirkete haciz ihbarnamelerinin geldiği, bu olumsuzluklar sebebiyle davalının öğrenci kaybettiği, davalının sözleşme kapsamında 100 milyon bedel ile okul inşa ettirdiğini, fakat ----- ekonomik olarak zorda olması, öğretmen maaşlarını ödeyememesi sebebiyle davalının sözleşmeyi feshetmek zorunda kaldığını, davalının büyük bir yatırım yaparak inşa ettiği okul binasını iki yıl boyunca kullanmamasının hakkaniyete ve iyi niyete aykırı olduğu, bahse konu binada ----- eğitim hizmetlerinin faaliyette bulunduğunu, davalının burayı kira sözleşmesi ile kiraladığını, okul işletmediğini, davanın reddini talep ettiği anlaşıldı.
D E L İ L L E R V E G E R E K Ç E : Dava, aralarında düzenlenen 07/03/2014 tarihli franchise sözleşmesi ve 03/02/2022 tarihli fesih sözleşmeleri kapsamında davalının sözleşmeye aykırı olarak faaliyette bulunup bulunmadığı, bulunması halinde sözleşme kapsamında cezai şart koşullarının oluşup oluşmadığına ilişkin davadır.Mahkememizde aldırılan 28/01/2024 tarihli bilirkişi raporunda; -----alan adlı ---- adresinde yapılan incelemede; Site tescil bilgilerinde; alan adının -----firması tarafından -----Lisesi adına kayıt edildiği, alan adının 06.06.2022 tarihinde kayıt edildiği ve kayıt tarihinin 05.06.2024 tarihinde son bulacağı, site erişim ve yer sağlayıcısının -----. firması olduğu, sitede-----adresinde yer alan ----- bilgisinde Kampüsadının “-----olduğu, Kampüs adresinin----- iletişim numarasının-----olduğu, ---- adresinde yer alan ----- hesabında yapılan incelemede; Hesapadının -----olduğu, Hesapta -----Genel Müdür Yardımcısı” açıklamasının yer aldığı, Hesabın Ekim 2013 tarihinde oluşturulduğu, hesabın gizli olması sebebiyle hesaptan yapılan 554 adet paylaşımların, Hesabın takipçi sayısının ----- olduğu tespit edildiği, 07.03.2014 tarihli Franchising Sözleşmesinin fesih tarihinin 30.06.2022 tarihi olarak hukuken takdir edilmesi halinde, bu tarihten önce franchising sözleşmesinin halen devam ettiği ve franchising sözleşmesine göre davalının halen davacı markalarını sözleşmeye konu adresteki okul binası için usulüne uygun kullanması gerektiği, bu markaların yerine 11.04.2022 tarihli e-noter tespitinde görüleceği üzere dava dışı 3. Kişiye ait ----- okulları şeklindeki markasal kullanım ve tanıtımların yapılmasının marka ihlaline yol açabileceği kanaatine varılmış olup, bu durumun ayrıca sözleşmeye aykırılığı ise Borçlar hukuku kapsamında ve dolayısıyla görev kapsamımız dışında olup Sayın Mahkeme'nin hukuki takdirinde olduğu, davacının iddiaları doğrultusunda, davalının söz konusu adresteki kendisine ait olan okul binasını davacının rakibi olan bir başka okula kiraya vermesinin Franchising Sözleşmesinin 22. Maddesi anlamında davacı ile rekabet oluşturup oluşturmadığı hususu hukuki bir konu olup, mahkemenin takdirinde olduğunu, 28.01.2022 tarihli davalı ve dava dışı ---- okulları arasındaki Kira Sözleşmesinin 10. Maddesine göre dava dışı ----- okullarının kiraladığı okulu bir başka kişiye franchising yöntemi ile alt kiralaması, devretmesi vs. hallerinde, öncelikle davalı kiraya veren ile anlaşma yoluna gideceği düzenlenmiş olduğunu, söz konusu maddenin Franchising Sözleşmesinin 22. Maddesi uyarınca rekabet yasağını ihlal edip etmediği hususu hukuki bir konu olup Sayın Mahkeme'nin takdirinde olduğunu, dosya kapsamında davalının ya da ortaklarının rakip işletmede çalıştıklarına yahut böyle bir işletmeye ortak olduklarına dair bir delile rastlanamadığını davalının maliki bulunduğu okul binasını bir başka okula kiraya vermesinin hukuken ve Franchising Sözleşmesinin 22. Maddesi anlamında mevcuttaki okul işletmesinin 3. Şahıslara devri, temliki veya cirosu anlamına gelip gelmediği ve bu anlamda davacı ile rekabet oluşturup oluşturmadığı hususu hukuki bir konu olduğunu, rekabet yasağı maddesinin geçersiz olduğu, Cezai şartın fahiş olduğu ve indirilmesi gerektiği gibi iddia ve konular da hukuki olup Sayın Mahkeme'nin takdirinde olduğu, davacıya ait tanığın beyanlarına göre söz konusu okulun yerel bir okula devrine davacının izin verdiği şeklindeki tanık delilinin Franchise sözleşmesinin 22. Maddesindeki rekabet yasağı ve cezai şart hususlarına etkisinin hukuki değerlendirmesinin Sayın Mahkeme'nin takdirinde olduğu, davalı tarafından gerçekleştirilen somut bir rekabet suistimali olgusunun dosyada mübrez deliller ışığında görülemediği, bununla birlikte haksız rekabetin hukuki niteleme ve takdirinin Mahkeme'ye ait olduğu, yine davalının rekabet yasağına aykırı davrandığı neticesine Mahkemece varılması halinde rekabet yasağının ayrıca haksız rekabet kavramı içerisinde mütalaa edilip edilmeyeceği hususu da hukuki bir konu olup, hukuki değerlendirme mahkemeye ait olduğu, dosya kapsamında Davalı, dava dışı ----okullarının sahibi olan ----- firması ile 28.01.2022 tarihli kira sözleşmesi akdetmiş olup, davacının rakibi olan bir firma ile davalının kira sözleşmesi yapmasının haksız rekabet ya da haksız rekabete iştirak teşkil edip etmediği, yine söz konusu kira sözleşmesinin yukarıda da belirtilen 10. Maddesi ile dava dışı firmanın olası bir franchising sözleşmesi yapması halinde öncelikle davalı yan ile anlaşılacağı düzenlemesinin haksız rekabet ya da haksız rekabete iştirak tekil edip etmediği hususlarının da Mahkeme'nin hukuki takdirinde olduğu, taraflar arasında 07.03.2014 tarihli Franchising Sözleşmesi yapıldığı, franchising sözleşme; 03.02.2022 tarihli fesih ve ibra sözleşmesi ile ve bu sözleşmenin 4. Maddesine göre 30.06.2022 tarihi itibariyle taraflarca karşılıklı olarak fesih edildiği, Davalının bu tarihten önce dava dışı ---- okulları olarak bilinen dava dışı-----ile davaya konu franchising sözleşmesine konu ------ adresindeki okul binası için 28.01.2022 tarihinde kira sözleşmesi imzaladığı, anılan kira sözleşmesinin, henüz franchising sözleşmesi taraflarca fesih edilmeden önce dava dışı ---- okulları sahibi olan ----- adlı firmaya kiralanmak üzere taraflarca imzaladığı, sözleşme uyarınca 2 yıl boyunca, müvekkil ile rekabet etmesi veya söz konusu adresteki okul binasında 3. kişilere ait bir okul işletmesi bulunması mümkün değilken, fesihten hemen sonra aynı okul binasında dava dışı ----- okullarına ait okul işletmesi bulunduğu, davacı Vekili dilekçesinde sözleşmenin sona ermesinden sonra rekabet yasağı ihlali nedeni ile 2.000,000,00 TL KDV tutarının, ihtarın tebliğ edildiği 20.04.2022 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesini talep ettiği, 02/01/2022 tarih, ---- Sayılı ---- - Yayınlanan ------- Tebliği ile 2022 yılı temerrüt faiz oranı 9617,25 olduğu, faiz tutarı Tebliğ tarihinden dava tarihine kadar geçen gün sayısı (20.04.2022-11.10.2022): 174 gün Hesaplamaya esas faiz oranı ( 17,25/365 x174) 268,22 Cezai şart üzerinden hesaplanan faiz tutarı ( 2.360.000,00'TL. X 36 8,22 ) 193.992,00 TL Cezai şart * Faiz toplamı ( 2.360.000,00 TL.* 193.200,00 ) 2.553.992,00 TL olarak hesaplandığı ancak takdirin Sayın Mahkeme'ye ait olduğu kanaatine varıldığı şeklinde rapor sunulduğu görüldü.
Tarafların gösterdikleri deliller toplanmış, tüm usuli eksiklikler giderilmiştir.
İncelenen dosya kapsamı, mevcut deliller, bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde; dava taraflar arasındaki 07/03/2014 tarihli sözleşmeye aykırılık nedeniyle cezai şartın ödenmesine ilişkin olup davacının ----- Okullarının sahibi ve işleteni olduğu iddiasında bulunduğu, davalı şirketin de ---- ilinde ----- ismi ile eğitim faaliyetinde bulunduğu ve bu kapsamda taraflar arasında sözleşme imzalandığı, davalının sözleşmeye aykırı olarak rekabet yasağını da iddia ettiği iddiası ile sözleşmede yer alan cezai şartın ödenmesini talep ettiği, davalı tarafça sözleşmenin davacı ile imzalanmayıp önceki marka sahibi dava dışı -----ile imzalandığı, ----- şirketinin ekonomik olarak sıkıntıya düşmesi sebebiyle sözleşmenin feshedildiğini, davalı şirketin sözleşmeyi haklı olarak sonlandırdığını belirterek davanın reddini talep ettiği, mahkememizce aldırılan 28/01/2024 tarihli bilirkişi heyeti raporunda hukuki nitelendirmenin mahkememiz takdirine bırakıldığı, buna göre tüm dosya kapsamı değerlendirildiğinde davalı şirket ile dava dışı ----arasında ----- markasının kullanılması için 07/03/2014 tarihli Franchising sözleşmesi düzenlendiği, daha sonra ----- ile davacı ve davalı arasında 29/09/2020 tarihli sözleşme ile Franchising sözleşmesinde kaynaklanan alacakların davacı şirkete devredildiği, davalı şirketin de bu sözleşmeyi imzaladığı bu şekilde 07/03/2014 tarihli lisans/franchising sözleşmesinden kaynaklanan her türlü alacak ve borcun davacı tarafa devrolduğu, davacı ve davalı şirket arasında ise 03/02/2022 tarihli fesih sözleşmesi düzenlendiği, davalının eylemlerinin 07/03/2014 tarihli sözleşmeye aykırı olup olmadığı yönünden yaptırılan bilişim incelemesinde daha önce ----- olarak işletilen davalıya ait okulların dava tarihi itibariyle ----- ismi ile faaliyette bulunduğu, dosya içerisine konulan davalı ile dava dışı ----- arasında imzalanan kira sözleşmesinin davaya konu okul binasının kiralanması amacıyla imzalandığı ve tarihinin 28/01/2022 tarihi olduğu, bu tarihin tarafların sözleşme fesih tarihi olarak kabul ettikleri 30/06/2022 tarihinden önce olduğu, yine davacı tarafından dosyaya sunulan e tespit tutanakları incelendiğinde henüz sözleşme feshedilmeden davaya konu okulun ------ olarak faaliyet vereceğine ilişkin görüntülerin paylaşıldığı, taraflar arasındaki 07/03/2014 tarihli lisans sözleşmesi incelendiğinde sözleşmenin 22. Maddesine göre sözleşmenin sona erdiği tarihi takip eden 2 yıl boyunca davacının davalı ile rekabet edemeyeceğini, mevcuttaki okul işletmesini 3. Şahıslara devir, temlik veya ciro edemeyeceğinin hükme bağlandığı, yine taraflar arasındaki sözleşme feshedilmeden davacı şirketin rakibi konumundaki Özel Eğitim Kurumu ile sözleşme imzalanması buna ilişkin paylaşımlar yapılmasının ticari rekabet yasağına aykırı olduğu gibi davacıya ait markanın sözleşme feshedilmeden önce davaya konu okul binasının içerisinde ----- faaliyetleri bulunduğundan bu faaliyetlerin öğrenilmesi öğrencilerin devralınması gibi ticari sır yasağınında ihlal ettiği kanaatine ulaşıldığı, tarafların tacir olduğu ve imzaladıkları sözleşmelerden sorumlu oldukları ve sözleşme yükümlükleri yerine ve sözleşme maddelerine uyma zorunluluklarının olduğu, davalı eylemlerinin taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin 22 ve 19. Maddelerine aykırı olduğu kanaatine ulaşıldığından sözleşmenin 22. Maddesinde cezai şart olarak kararlaştırılan 2.000.000,00 TL + KDV nin davacıya ödenmesi gerektiği anlaşıldığından davanın bu miktar üzerinden kabulüne karar vermek gerekmiş davacı tarafından ayrıca ıslah ile faiz talep edilmiş ise de dava dilekçesinde tazminatın ihtarname tarihi itibariyle faizinin talep edildiği, ayrıca ihtarname tarihi ile dava tarihi arası faiz hesaplanıp bu bedel üzerinden de talepte bulunulmasının usul ve yasaya aykırı olduğu bu nedenle fazlaya dair bu yöndeki talebin reddine karar verilerek ihtarnamenin davalıya tebliğ tarihi olan 20/04/2022 tarihinden itibaren ticari faiz işletilmek suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
HÜKÜM:
Davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİ ile,
1-2.360,000 TL nin 20/04/2022 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalı şirketten alınarak davacı şirkete verilmesine,
2-Fazlaya ilişkin istemin reddine,
3-Alınması gereken 161.211,60 TL harçtan alınan 40.302,90 TL peşin harç ve 3.313,00 TL ıslah harcının mahsubu ile kalan 117.595,70 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, davacı tarafından yatırılan harç toplamı olan 43.615,90 TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan toplam 7.266,25 TL yargılama giderinin davanın kabul ret oranına göre 6.660,25 TL sinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı tarafından yapılan toplam 300,00 TL yargılama giderinin davanın kabul ret oranına göre 25,00 TL sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine bakiye kısmın davalı üzerinde bırakılmasına,
6-Kabul edilen dava bakımından karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince takdir olunan 256.000,00 TL ücreti vekaletin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
7-Red edilen dava bakımından karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince takdir olunan 31.038,72 TL ücreti vekaletin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,
8-Kullanılmayan ve artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde taraflara iadesineDair davacı vekili ile davalı vekilinin, davalı şirket yetkilisinin yüzlerine karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.