T.C. İstanbul Anadolu 2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/32 Esas
KARAR NO: 2025/151
DAVA: Tazminat (Fikir Ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 17/02/2023
KARAR TARİHİ: 02/10/2025
Mahkememizde görülmekte bulunan Tazminat (Fikir Ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı ----- çok sayıda kitabın eser sahibi olduğunu, bunlardan ----------- isimli eserlerin davalı yayınevi ile akdedilen telif sözleşmesinin konusu olduğunu, bu sözleşmenin dava konusu eserleri ilgilendiren hükümleri uyarınca, ilgili kitapların ----tarihine kadar geçerli olacak şekilde, piyasaya sürülen her bir kitabın etiket fiyatının ----kadar telif ücreti ödenmek suretiyle mali haklar yönünden ---- tarihine kadar davalı şirkete devredildiğini, sözleşmeye göre, müvekkilinin ----- eser sahibi olduğu tüm eserlerin yayınevine devri düzenlenmiş ancak sözleşmenin 6. Maddesi ile bazı eserler bu devrin kapsamının dışına çıkarıldığını, dava konusu iki kitabın mali haklarının ----- tarihine kadar devredildiği sözleşmenin 6.3.1. Maddesinde düzenlenmiş, iş bu kitapların ----- tarihine kadar gerçekleştirilen satışlarının her bir kitap için etiket satış fiyatının 965'i tutarında telif ücretine konu olacağı da 6.1.2. Maddede düzenlenmiş olduğunu, İlgili kitapların ----------tarihinden sonra da piyasaya arz edildiği, bu hususta yayınevince davacıya herhangi bir bilgilendirme yapılmadığı, iş bu mali hakların kullanımına yönelik herhangi bir sözleşme yapılmadığı gibi son sözleşmenin uzatılmasına dair bir ek protokol yapma teklifi sunulmadığı, iş bu kitapların telif sözleşmesi yapılmaksızın ve telif ücreti ödenmeksizin -------evince piyasaya sürüldüğünün öğrenildiğini, Bunun üzerine, ------- yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davalı ----------evine başvurularak, müvekkiline ait eserlerin satış bilgilerinin detaylı dökümünün bildirilmesi, ----- tarihinde sonra yapılan ve herhangi bir sözleşmeye dayanmayan ihlale yönelik olarak satış bilgilerinin bi esi, iş bu satışlara dair telif ücretinin FSEK 68. Madde hükmü uyarınca tarafımıza ödenmesi gerektiği, aksi durumda yasal yollara başvurularak fiili en yüksek mevduat faiziyle talep ve tahsilinin isteneceğinin ihtar edildiğini, davalının sonrasında çeşitli satış bilgilerini kendileri ile paylaştığını, telefon ve whatsapp kanalıyla gönderilen bilgiye göre davalı şirketin dikkatsizlik sebebiyle bu satışlarıgerçekleştirdiğini, ----satıldığını,----------kitabından da 3.289 adet satıldığını belirtmişlerdir. Davalı şirket bu konuda müvekkilin hak edişi olduğunu kabul ettiğini ancak ödemeyi etiket fiyatından değil; kendi fatura fiyatlarından ve FSEK 68 uyarınca üç katı değil yalın olarak ödemek istediklerini belirttiklerini, bu teklifin kabul edilmediğini, bu doğrultuda, davalı şirketin yeminli mali müşavirinden ve bağlı olduğu ---tarihinden itibaren satışa konu kitap adetlerinin tespiti için gerekli faturaların celp edilmesini, ------ tarihinden itibaren satılan kitapların etiket fiyatının da piyasadan tespit edilerek davacının telif ücreti alacağının ve FSEK 68. Madde hükmü uyarınca üç katı tutarında tazminatın ----- göre hesap edilerek tazminin gerektiğini, davalı şirketin ------ tarihinden sonra herhangi bir sözleşmeye yahut yasal hakka dayanmaksızın ihlal ettiği mali haklardan dolayı olarak; ------- isimli kitaplara ilişkin telif ücreti hak edişinin tespit edilerek FSEK 68. Madde hükmü uyarınca şimdilik 5.000-TL olarak üç katı tutarındaki tazminatın hesap edilerek, hakkın doğum tarihinden itibaren uygulanabilecek fiili en yüksek mevduat faiziyle müvekkili lehine tazminine,------- isimli kitaplara ilişkin telif ücreti hak edişinin tespit edilerek FSEK 68. Madde hükmü uyarınca şimdilik 5.000-TL olarak üç katı tutarındaki tazminatın hesap edilerek, hakkın doğum tarihinden itibaren uygulanabilecek fiili en yüksek mevduat faiziyle müvekkili lehine tazminine, karar verilmesi talep edildiği anlaşıldı.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davalının yayıncılık alanından faaliyet gösterdiğini, taraflar arasında ---- tarihinde telif sözleşmesi imzalandığını, davacı -------- başvurularında eser sahibi olarak göründüğü tüm eserlerin işleme hakkı, çoğaltma hakkı, yayma hakkı, temsil hakkı, işaret, ses ve/veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletim hakkı dahil olmak üzere burada tek tek sayılan tüm mali haklarını, süresiz, gayri mahdut olarak ve münhasıran ---- tamamen devrettiğini, Ayrıca sözleşmede ---- isimli eserlerin iş bu sözleşme uyarında belirtilen şekilde mali haklarının devri için ---- ödeme yapmak kaydıyla ve de -------- eserlerin ----tarihine kadar gerçekleşen satış miktarı üzerinden her bir kitap için hesap edilecek ------etiket fiyatının brüt 965' tutarında telif ücretinin 31.01.2023 tarihine kadar eser sahibine ödeme hususunda anlaştıklarını, davalının işbu sözleşme uyarınca yukarıda belirtilen 3 adet kitabın ------ kadar yapılan satış miktarları üzerinden hesaplama yaparak davacıya telif ücreti ödemesini yaptığını, davacının işbu davanın konusu olan --------isimli eserlerin sözleşme bitiş tarihi sonrasında da piyasaya arz edildiği iddiası ile müvekkiline ------ numaralı ihtarnamesini gönderdiğini Bu ihtar üzerinde davacı vekili satışa ilişkin kayıtların birlikte incelenmesi adına şirket merkezine davet edilmiş ve incelemeler yapılmış olduğunu, yapılan incelemelerde ----- dava konusu olan 2 kitabın satışının sehven yapıldığının anlaşıldığını, bunun Üzerine İlk kayıtlara bakılarak satış adedi ve satış bedeli tespit edilmeye çalışılmış, İlk etapta belirlenen rakamlarda ve bedelde hata olabileceği detaylı bir çalışma yapıldıktan sonra da ortaya çıkacak rakamın davacıya ödenebileceği davacı vekiline belirtilmiş, Akabinde şirket yetkililerince yapılan çalışmada; davacıya sehven satışı gerçekleştirilen eserler için sözleşme varmış gibi ödenmesi gereken rakam teklif edilmiş, davacı ise kendi hesaplamalarına göre iki kitap için toplamda 73.535 TL civarında telif ücreti ödenmesi gerektiğini, FSEK 68 uyarınca da bunun üç katı oranında tazminat talebinde bulunmuş, davacı şirket tarafından da yaklaşık olarak hesaplanan bedel ile davacının talep ettiği bedel arasında fahiş fark olduğu, kaldı ki bu durumun faturalar incelendiğinde açıkça ortaya çıkacağı beyan edilerek davacı vekili ile yapılan görüşmede anlaşmaya varılamamış, davacı tarafın hesaplama yaparken --------- üzerinden hesaplama yaparak talepte bulunduğunu, arta kalan kitapların hızlıca tüketilmesi için etiket fiyatlarının zaman zaman düşürüldüğü bazen Maliyetine bazen de promosyon olarak ücretsiz şekilde dağıtılabildiğini, bunu davacının bildiğini, davaya konu olan eserlerin satışına ilişkin faturalar incelendiğinde dava konusu kitapların birim fiyatları, iskonto oranları ve ürün satış fiyatının tespit edilebileceği davacı tarafa beyan edildiğini, bu hesaplamalar doğrultusunda davacıya telif ücreti teklif edilmiş ise de hiç bir somut dayanak olmadan yapmış olduğu hesaplamalara istinaden tazminat talebinde bulunulduğunu, taraflar arasındaki---------Maddesi----- dilediği şekilde belirleyebilir. ------ satış miktarının düşük olması gibi nedenlerle, stokundaki ----------- nüshalarını çok düşük fiyattan satabilir, bu nüshaları imha edebilir, bunlar başka kişi veya yayınevlerince çoğaltılmış yayınlarla takas edebilir veya promosyon olarak dağıtabilir" şeklinde olduğunu, Buna göre davalının eserlerin etiket fiyatlarını dilediği şekilde belirleyebileceğini, davalının bahse konu ürünlerin etiket fiyatlarını düşürerek satışa işlemi gerçekleştiğini, faturalarla da bunun sabit olduğunu, bu nedenlerle haksız ve mesnetsiz davanın reddi gerektiğini beyan ettiği anlaşıldı.
D E L İ L L E R V E G E R E K Ç E : Dava, davacının hak sahibi olduğunu iddia ettiği ------------- isimli eserlerin davalı yayınevi tarafından taraflar arasındaki sözleşmeye aykırı olduğu iddiasına dayalı olarak ------ tarihinden sonra satışının yapılıp yapılmadığı bu durumun sözleşmeye aykırı olup olmadığı, satışı yapılan kitaplar ile ilgili davacının FSEK 68. Maddesi uyarınca alacaklı olup olmadığına ilişkin davadır.Mahkememizde aldırılan 10/01/2024 tarihli bilirkişi raporunda; FSEK m.68 uyarınca eser sahibinin (eseri oluşturan kimsenin) yazılı iznini almadan, işleyen, çoğaltan, çoğaltılmış nüshaları yayan, temsil eden veya her türlü işaret, ses veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletenlerden, izni alınmamış hak sahipleri sözleşme yapılmış olması halinde isteyebileceği bedelin veya FSEK hükümleri uyarınca tespit edilecek rayiç bedelin en çok üç kat fazlasını isteyebilir, FSEK m.68 göre rayiç bedelin 3 katı : Normal satış fiyatı üzerinden rayiç bedi 3 katı (43.887,00 TL.x 3): 131.661,00 TL. olarak,“İndirimli satış fiyatı üzerinden rayiç bedelin 3 katı ( 35.109,60 TL.x 3): 105.328,80 TL olarak hesaplandığı şeklinde rapor sunulduğu görüldü.Mahkememizde aldırılan 24/08/2024 tarihli bilirkişi raporunda; Davalı Vekili tarafından yerinde inceleme için 21.06.2023 tarihinde verilen dilekçede belirtmiş olduğu ------- tarihinde telefon ile dava konusu iade kitapların davalı firmadan stoklarında bulunup bulunmadığı sorulmuştur. Telefonda verdiği cevapta davalı firmanın depo adresinin yerinde inceleme için verilen adreste değil ------ilçesinde bulunan bir adreste olduğu bulunduğu belirttiğini, yine -------tarafından depo sorumlusu ile görüşüp tarafıma bilgi -----tarihinde vermiş olduğu cevapta “------ sonra buyursun gelsinler” şeklinde cevap verdiğini, gerek depo yetkilisinin izin dönüş tarihinin 9 Eylül tarihi olması ve gerekse dava konusu iade kitapların inceleme adresi dışında başka bir adreste bulunması nedeni ile depoda bulunan iade kitaplar için bir tespit yapılamamış olup, Davalı vekilinin kitap fiyatlarının belirlenmesinde harici yollara başvurulduğu, bunun yerine davalı firmanın satış fiyatlarının esas alınarak hesaplama yapılması gerektiği şeklinde itirazda bulunduğu piyasada genel uygulama Yayınevleri satışlarını faturalandırırken satıcıların birim kar marjını düşerek faturalandırmaktadır. Telif hesaplaması ise etiket fiyatları üzerinde yapıldığını, kök raporumuzda da belirtmiş olduğumuz gibi Telif sözleşmesinin 6.1.2 maddesinini aşağıdaki gibi olduğu edildiğini, "Telif sözleşmesinin 6.1.2.Maddesinde;İlaveten------aşağıda belirtilen eserlerin hesap edilmek üzere aşağıda belirtilen; --------- tarihine kadar gerçekleşen yıllık satış miktarı üzerinden her bir kitap için hesap edilecek -------- ödeyeceği, ücret ödemesinin gerçekleşen satış adedi üzerinden yapılacağı, satış adedinin yayıncının muhasebe kayıtlarına göre hazırlanan yıllık raporları esas alınarak tespit edilecektir.”Hükmü yer aldığını, sözleşme hükmünde de belirtildiği gibi telif ücreti etiket fiyatı üzerinden hesaplanacağı belirtildiğini, kök raporda yapmış olduğumuz telif ücreti hesaplaması sözleşme hükümlerine uygun olarak kitapların piyasa satış fiyatları üzerinde yapılmış olup hesaplama açısından kök rapordaki görüşte bir değişiklik olmadığı şeklinde rapor sunduğu görüldü. Mahkememizde aldırılan 21/04/2025 tarihli bilirkişi raporunda; Mahkeme tarafından yapılan görevlendirme kapsamında iade edilen kitaplarda dahil olmak üzere telif ücreti; İade edilen kitaplarda dahil Normal satış fiyatı üzerinden telif hakkı tutarı: 133.442,50 TL. İade edilen kitaplarda dahil İndirimli satış fiyatı üzerinden telif hakkı tutarı: 111.506,00 TL.,FSEK m. 68 uyarınca eser sahibinin (eseri oluşturan kimsenin) yazılı iznini almadan, işleyen, çoğaltan, çoğaltılmış nüshaları yayan, temsil eden veya her türlü işaret, ses veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletenlerden, izni alınmamış hak sahipleri sözleşme yapılmış olması halinde isteyebileceği bedelin veya FSEK hükümleri uyarınca tespit edilecek rayiç bedelin en çok üç kat fazlasını isteyebili FSEK m.68 göre rayiç bedelin 3 katı İade edilen kitaplar dahil Normal satış fiyatı üzerinden rayiç bedelin 3 katı ( 133.442,50 TL.x 5 400.327,50,00 TL., İade edilen kitaplar dahil İndi satış fiyatı üzerinden 334.538,00 TL. olarak hesaplandığı, bedelin 3 katı ( 111.506,00 TL) 334.538,00 TL. olarak hesaplandığı şeklinde rapor sunulduğu görüldü. Tarafların gösterdikleri deliller toplanmış, tüm usuli eksiklikler giderilmiştir. İncelenen dosya kapsamı, mevcut deliller, bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde; davacının ------------ isimli kitapların yazarı olduğu, davaya konu eserlerin mali haklarının 01/06/2022 tarihine kadar davalı şirkete devredildiği, davacının iddiasına göre 01/06/2022 tarihinden sonra davalının bu eserleri basıp piyasaya arz ettiğini ve davacıya telif ödemediği iddiası ile her bir kitap için ayrı ayrı tazminat talebinde bulunulduğu, davalı tarafça davacıya 157.000,00 TL telif ücreti ödendiğini, eserlerin bir kısmının düşük fiyattan satıldığını, her ne kadar satış yapıldı ise de davacının iddia ettiği rakamlar üzerinden bir satış olmadığı belirtilerek davanın reddini talep ettiği mahkememizce tüm deliller toplandıktan sonra dosyanın bilirkişi heyetine tevdi edildiği, bilirkişi heyetince düzenlenen 10/01/2024 tarihli bilirkişi raporunda hem normal satış fiyatı üzerinden hemde indirimli satış fiyatı üzerinden FSEK 68. Maddesi uyarınca 131.661,00 TL normal satış fiyatı üzerinden, 105.328,80 TL ise indirimli satış fiyatı üzerinden üç katı üzerinden hesaplama yapıldığı, daha sonra tarafların itirazı üzerine mali yönden yeniden hesaplama yapıldığı, aldırılan 21/04/2025 tarihli bilirkişi raporunda ise 400.327,50 TL normal satış bedeli üzerinden 334,538 TL ise indirimli satış bedeli üzerinden hesaplama yapıldığı, esas yönünden ise davalı eylemlerinin davacının mali haklarından olan çoğaltma yapmak suretiyle satışa arz edilmesi nedeniyle ihlal edildiğinin belirtildiği, buna göre dosya kapsamı değerlendirildiğinde davacının davaya konu ----------- isimli kitapların eser sahibinin davacı olduğu, davalı şirket ile aralarında düzenlenen 01/03/2022 tarihli telif sözleşmesi ile eserlerin mali haklarının 01/06/2022 tarihine kadar davalı şirkete devredildiği, uyuşmazlığın davalı tarafından 01/06/2022 tarihinden sonra işbu kitapları basıp çoğaltıp satış ve pazarlamasını yapıp yapmadığına ilişkin olup davalı vekilince sunulan cevap dilekçesinde de sehven bu tarihten sonra satış yapıldığının belirtildiği, yine bilirkişi raporuna göre ------ isimli eserin ---- tarihinden sonra satış adedinin ----- iade edildiği net satışın -------- isimli eserin ise satış adedinin ----adet olup iade edilenin ise ---- adet olup net satış adedinin ---- olarak hesaplandığı, aldırılan ---------- tarihli bilirkişi raporunda net satış miktarları üzerinden hesaplama yapılmış ise de davalı tarafından iade edildiği iddia edilen kitapların davalı deposunda bulunmadığının tespit edildiği, iade edilen kitapların davalı yedinde bulunmaması sebebinin davalı tarafından açıklanamadığı, her ne kadar ticari defterlerinde net satış miktarı iade edilen kitaplar düşülmek suretiyle hesaplanmış ise de iade edilen kitapların tespit edilememesi nedeniyle mahkememizce toplam satış adetleri üzerinden hesaplama yaptırılan ------ tarihli bilirkişi raporunun hükme esas alındığı, işbu bilirkişi raporunda normal satış fiyatı üzerinden ve indirimli satış fiyatı üzerinden iki ayrı hesaplama yapılmış ise de mahkememizce eylemin haksız eylem niteliğinde olduğu, davalı tarafından davacı eserinin izinsiz olarak çoğaltılıp umuma arz edilmesi suretiyle FSEK ten kaynaklı mali haklarının ihlal edilmesi sebebiyle tazminat hesabının normal satış bedeli üzerinden hesaplanması gerektiği, bu nedenle 400.327,50 TL toplam her iki kitap yönünden FSEK 68. Maddesi uyarınca hesaplanan tazminat miktarı üzerinden davanın kabulüne, sözleşmenin bitim tarihinden sonra 02/06/2022 tarihinden itibaren ihlalin başlaması sebebiyle bu tarihten itibaren ticari faiz işletilmek suretiyle davanın kabulü ile aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
HÜKÜM:Davanın KABULÜ ile, --------- tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
1-Alınması gereken 27.346,37 TL harçtan alınan 179,90 TL peşin harç, 6.665,83 TL tamamlama harcın mahsubu ile kalan 20.500,64 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
2-Davacı tarafından yapılan toplam 5.683,75 TL yargılama gideri ve 6.845,73 TL harç toplamı olan 12.529,48 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince takdir olunan 64.049,13 TL ücreti vekaletin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
4-Kullanılmayan ve artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde taraflara iadesine,
Dair davacı vekili ile davalı vekilinin yüzlerine karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.02/10/2025