T.C. İstanbul Anadolu 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/763 Esas
KARAR NO: 2023/1060
DAVA: İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)
DAVA TARİHİ: 04/10/2022
KARAR TARİHİ: 19/12/2023
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;
Müvekkili firma tarafından -------- şirketi ve -------- aleyhine başlatılan icra takibine karşı borçluların haksız olarak itiraz ettiklerini, takibin durduğunu ve itirazın iptali için dava açıldığını, konusu uyuşmazlık için yetkili mahkemenin --------Ticaret Mh. olduğunu, müvekkili şirkete ait ------- marka -------plaka nolu araç ile, davalı araç sürücüsünün yönetimindeki --------- plaka nolu araç arasında --------- maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, müvekkili şirketin işleteni olduğu ------- plaka nolu aracın-------- ilçesi --------- önünde park halindeyken, davalı araç sürücüsü yönetimindeki ------- plaka nolu aracın müvekkili şirkete ait araca çarpması sonucu hasar meydana geldiğini, kazada davalı araç sürücüsünün %100 kusurlu olduğunu, müvekkili aracının onarımını ------- şirketi tarafından tamir edildiğini, fatura karşılığında 5.078,84 TL ödeme yapıldığını, hasarın tespiti için ekspertiz ücreti olarak 213,78 TL ödeme yapıldığını, davalı sigorta şirketi müvekkili şirkete 3.009,00 TL ve 541,62 TL tutarında ödemede bulunduğunu, bakiye olan 1.742,62 TL’nin tahsili için davalılar aleyhine -------- E sayılı icra dosyası üzerinden icra takibi yapıldığını, davalı ------- şirketinin trafik sigortacısı sıfatıyla sorumluluğu olduğunu, bütün bu nedenlerle, haklı ve hukuka uygun davanın kabulünü, borçlunun takibe, tüm alacağa, ferilerine ve faize ilişkin haksız itirazlarının iptalini, takibin devamını, alacağın %20’sinden az olmamak kaydı ile icra inkar tazminatı talebinin kabulüne, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesini talep etmiştir.
Davalı -------- Sigorta vekili cevap dilekçesinde özetle;
Müvekkili şirketin ödemeyle tüm yükümlülüklerini yerine getirdiğini, davacının başkaca hak ve alacağı kalmadığını, haksız davanın reddini talep ettiklerini, görevlendirilen eksper tarafından tespit edilen 3.009,00 TL 10.04.2020 tarihinde, 541,60 TL 30.04.2022 tarihinde davacı hesabına ödendiğini, müvekkili şirketin ekspertiz incelemesi yapması ve gerçek zarar tespitinin engellendiğini, emsal karar gereği davanın reddini talep ettiklerini, poliçede sigorta bedeline KDV dahil olduğuna dair bir ifade bulunmadığını, tazminat talebine makul oranda iskontonun uygulanması gerektiğini, ayrıca ekspertiz ücretine itiraz ettiklerini, kusur oranının tespiti bakımından dosyanın --------- Dairesine gönderilmesi gerektiğini, bütün bu nedenlerle, öncelikle davanın dava şartı noksanlığından reddini, mahkeme aksi kanaatte ise, davacının itirazın iptali talebinin ve icra inkar tazminatı talebinin reddini, takibinde haksız ve kötü niyetli olan alacaklı hakkında takip konusu alacağın %20’sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.Davalı -------- cevap dilekçesinde özetle, Davanın yetkili mahkemede açılmadığını, yetkili mahkemenin -------- olduğunu, bu nedenle dosyanın görevli -------- gönderilmesini talep ettiğini, kazanın meydana gelmesinde davacı tarafın kusurlu olduğunu, kazada tarafına kusur izafe edilemeyeceğini, davacı tarafın aracında meydana gelen hasarı trafik sigortacıdan talep ettiğini, bütün bu nedenlerle, haksız ve yersiz açılan davanın reddini, yetkisizlik kararı verilerek davanın yetkili ve görevli -------- gönderilmesini, haksız ve yersiz açılan davanın reddini, davacı aleyhine %20 icra inkar tazminatına karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; hukuki niteliği itibariyle 24/02/2020 tarihli trafik kazasında --------- plakalı araç ile -------- plakalı araçların çarpışması nedeniyle davacıya ait -------- plakalı araçta meydana gelen hasar bedelinin tahsiline ilişkin başlatılan------- E. Sayılı icra dosyasının davalı tarafça yapılan itirazın iptali ve icra inkar tazminatı isteminden ibarettir.Mahkememizce dosyanın kusur ve hasar konusunda uzman bilirkişiye tevdine karar verilmiş alınan 15/04/2023 tarihli raporun sonuç kısmında,"
1- Davalı -------- şirketine trafik sigortalı --------- plaka nolu otomobil sürücüsü davalı ---------- olayda %100 (Yüzdeyüz) oranında kusurlu olduğu,
2- Davacı tarafa ait --------- plaka nolu otomobil sürücüsü --------- olayda kusursuz olduğu,
3- Davacı tarafa ait -------- plaka nolu otomobilin kaza nedeniyle toplam zarar ve ziyanının 4.729,30-TL olduğu, davalı sigorta şirketine trafik sigortalı araç sürücüsünün %100 oranında kusurlu olması nedeniyle, davalıların bu bedelin tamamından sorumlu olacağı, ancak davalı sigorta şirketi toplam 3.550,62-TL ödeme yaptığından, kalan 1.178,68-TL den sorumlu olacakları,
4- Davacının talep ettiği 05.05.2020 tarihli KDV dahil 213,78-TL eksper ücretinin ödenip ödenmesinin mahkemenin takdirinde olduğu" Yönünde görüş bildirmiştir.Davanın temelini haksız fiil sorumluluğu oluşturmaktadır. Haksız fiil sorumlusu olarak sürücünün sorumluluğu TBK’nın 49. maddesinde düzenlenen kusur sorumluluğudur. Madde; “Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür. Zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile, ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren de, bu zararı gidermekle yükümlüdür.” belirlemesi ile kusur, haksız fiilin kurucu bir unsuru olarak düzenlemiştir. Bir motorlu aracın işletilmesinden doğan sorumluluk ise tehlike sorumluluğudur. İşletenin sorumluluğu 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun (KTK) 85. maddesinde düzenlenmiştir. 85. maddeye dayalı sorumluluktan bahsedebilmesi için sorumlu olacak kişinin öncelikle KTK’nın 3. maddesinde tanımlanan “işleten” sıfatına haiz olması gerekmektedir. Karayolları Trafik Kanunu’nun 3. maddesine göre, "İşleten, araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet ve rehin alan kişidir. Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır." Karayolları Trafik Kanunu’nun 85/1. maddesi, "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın işleteni bu zarardan sorumlu olur." hükmü ile KTK, zarara, motorlu aracın işletilmesinin sebep olması hâlinde, işleten hakkında tehlike sorumluluğunu öngörmüştür. Karayolları Trafik Kanunu’nun 85. maddesine göre, işletenin, aracın işletilmesinin sebep olduğu zararlardan doğan sorumluluğu, kusur sorumluluğu olmadığı gibi, objektif özen ödevinin ihlâline dayanan olağan sebep sorumluluğu da değildir. Bu itibarla, işleten hiç bir kusuru bulunmasa bile, aracın işletilmesinin sebep olduğu zararları tazmin etmek zorundadır. Sorumluluk kusura dayanmadığı için, kendisi veya eylemlerinden sorumlu olduğu kimseler, temyiz kudretine sahip olmasalar da işleten, doğan zarardan sorumludur. Karayolları Trafik Kanunu’nun 86. maddesinde, bu Kanun’un 85. maddesinde düzenlenen sorumluluktan kurtulma ve sorumluluğu azaltma şartlarına yer verilmiştir. Bu düzenlemelere göre, araç işleteni veya araç işleteninin bağlı bulunduğu teşebbüs sahibi, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bozukluk kazayı etkilemiş olmaksızın kazanın bir mücbir sebepten veya zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulabilecek; sorumluluktan kurtulamayan işleten veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi ise kazanın oluşunda zarar görenin kusurunun bulunduğunu ispat ederse, hâkim, durum ve şartlara göre tazminat miktarını indirebilecektir. Burada kanun koyucu zarar görenin kusuru nispetinde indirim yapılabileceğini öngörmüş ve indirimi zorunlu tutmayarak hâkimin takdirine bırakmıştır. Uygulama ve öğretide de bu husus kabul edilmektedir. Kanun koyucu, açıklanan düzenlemeler yanında KTK’nın 91. maddesiyle de; işletenin aynı Kanun’un 85. maddesinin 1. fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere malî sorumluluk sigortası (Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Malî Sorumluluk Sigortası) yaptırma zorunluluğunu getirmiştir. Hemen belirtmelidir ki, işletenin sorumluluğu hukukî nitelikçe tehlike sorumluluğuna ilişkin bulunmakla birlikte, işletenin hukukî sorumluluğunu üstlenen zorunlu sigortacının 91. maddede düzenlenen sorumluluğunun ise, sözleşmeye dayalı bir sorumluluk olduğu tartışmasızdır. Sorumluluk sigortasının konusu, sözleşmede aksine bir hüküm yoksa sigortacının, sigorta sözleşmesinde öngörülen bir olayın gerçekleşmesi nedeniyle zarar görenlere karşı sigortalının sorumluluk riskinin üstlenilerek zarar gören üçüncü kişiye sigorta sözleşmesinde öngörülen miktarda tazminat ödenmesidir. Sorumluluk sigortası bir yandan sigorta ettirenin üçüncü kişilere verebileceği zararlardan ötürü bu zararların giderilmesi için sigorta ettirenin malvarlığındaki azalmayı önlemeyi amaçlarken, diğer yandan da sigorta ettirenin eyleminden zarar gören üçüncü kişilerin zararlarının giderilmesini hedeflediğinden sorumluluk sigortası, sigorta ettiren ile onun eylemlerinden zarar görenlerin menfaatlerini dengeleyen ---------- bir sigorta türü olarak kabul edilmelidir. Karayolları Trafik Kanunu’nun 91. maddesi “İşletenlerin, bu Kanunun 85 inci maddesinin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere malî sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur.” ifadesi ile karayolları motorlu araçlar malî sorumluluk sigortası işletenin KTK’nın 85/1. maddesinden kaynaklanan sorumluluğunu poliçe teminatı kapsamında karşılamak amacıyla yapılması zorunludur. Karayolları Trafik Kanunu’nun 85/1. maddesinde işletenin hukukî sorumluluğunu üstlenen ve sigorta sözleşmesi teminat kapsamında olan tazminatlara ilişkin talepleri, kaza tarihi itibariyle geçerli zorunlu sigorta limitleri dâhilinde karşılamakla yükümlü olan sigortaya karayolu motorlu araçlar malî sorumluluk sigortası denilmektedir. Sigorta hukuku, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 6. Kitabında 1401. maddesi ilâ 1520. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Bu düzenlemede sigorta hukukunun genel hükümleri, zarar sigortalarından mal sigortaları ve sorumluluk sigortaları ile can sigortaları düzenlenmiştir. Türk Ticaret Kanunu’nun 1483. maddesi gereği, sigortacılar, diğer kanunlardaki hükümler saklı kalmak üzere, faaliyet gösterdikleri dalların kapsamında bulunan zorunlu sigortaları yapmaktan kaçınamazlar.
Türk Ticaret Kanunu’nun 1425/1. maddesine göre; “Sigorta poliçesi, tarafların haklarını, temerrüde ilişkin hükümler ile genel ve varsa özel şartları içerir, rahat ve kolay okunacak biçimde düzenlenir.” ifadesiyle sigorta poliçesinin, mutlaka genel şartları, taraflar isterlerse özel şartları içereceği belirtilmiştir. Bu maddeye göre, her sigorta dalında sigorta poliçesinin temel şartlarını oluşturan genel şartların düzenlenmesi zorunluluğu getirilmiştir. Genel şartların nasıl belirleneceği ise Sigortacılık Kanunu’nun 11/1. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre; “Sigorta sözleşmelerinin ana muhtevası, Müsteşarlıkça onaylanan ve sigorta şirketlerince aynı şekilde uygulanacak olan genel şartlara uygun olarak düzenlenir.” ifadesiyle, sigorta sözleşmesinin ana muhtevasını içeren genel şartlar Hazine Müsteşarlığı tarafından belirlenecektir. Ayrıca sigorta sözleşmeleri (poliçeleri) genel şartlara uygun olarak düzenlenecektir. Bir başka deyimle sigorta sözleşmesi (poliçesi) düzenlenecekse mutlaka o dalda Hazine Müsteşarlığı tarafından belirlenen ve sözleşmenin ana ilkelerini içeren genel şartlar bulunması zorunludur. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 11. maddesinin 4. bendine göre; “Sigorta sözleşmelerinde kapsam dahiline alınmış olan riskler haricinde, kapsam dışı bırakılmış riskler açıkça belirtilir. Belirtilmemiş olan riskler teminat kapsamında sayılır.” Bu maddeye göre genel şartlarda sigorta poliçesinin kapsam dahilinde olan rizikolar ile sigorta poliçesi kapsam dışı yani teminat dışı rizikolar açıkça belirtilmek zorundadır. Kapsam dışında sayılmayan rizikolar teminat kapsamında sayılmaktadır. Sigorta genel şartlarını diğer sözleşme şartlarından ayırt eden en önemli özellik, sözleşmenin her iki tarafının da bu şartlara uymak zorunda olmasıdır. Bu durum Sigortacılık Kanunu’nun 11. maddesinde açık bir şekilde hükme bağlanmıştır. Taraflar, istese de bu sözleşme şartlarının dışına çıkamamaktadır. Özellikle de sigorta şirketleri tarafından aynı şekilde uygulanması emredici bir hükme bağlanmıştır. Sigorta genel şartlarının emredici olduğu, birçok genel şartta da açıkça belirtilir. Aslında diğer bir yorumla, Hazine taraf menfaatlerini genel şartlarla dengelemekte, bu dengenin de özel şartlarla sigorta ettiren aleyhine bozulmasını istememektedir. 01.06.2015 tarihinde ------------ yayımlanarak yürürlüğe giren Karayolu Motorlu Araçlar Zorunlu Malî Sorumluluk Sigortası Genel Şartları 12.08.2003 tarihli Genel Şartları yürürlükten kaldırılmış ve birçok yeni düzenleme getirmiştir. Genel Şartların “Tanımlar” başlıklı A.2. maddesinin (d) bendinde zarar; “Motorlu bir aracın işletilmesi ile oluşan bir trafik kazası sonucunda üçüncü şahısların ekonomik değeri olan mal varlığında doğrudan azalma olmasına veya vücut bütünlüğünde eksilmeye, sürekli sakatlığa veya ölümüne sebebiyet verilmesi nedeniyle ilgililerin uğradıkları bu Genel Şartlar ile içeriği belirlenen maddi kayıpları” olarak tanımlanmıştır. Bu tanıma göre zorunlu malî sorumluluk sigortasının sorumlu olduğu zarar, motorlu bir aracın işletilmesi ile oluşan trafik kazasında üçüncü bir şahsın ölmesi veya bedensel zarara uğraması yahut malına bir zarar gelmesi durumunda ortaya çıkan zarardır. Sigortanın kapsamı ise A.3 maddesinin 1. fıkrasında “Sigortacı, poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında, üçüncü şahısların ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre sigortalıya düşen hukukî sorumluluk çerçevesinde bu Genel Şartlarda içeriği belirlenmiş tazminatlara ilişkin talepleri, kaza tarihi itibariyle geçerli zorunlu sigorta limitleri dahilinde karşılamakla yükümlüdür. Sigortanın kapsamı üçüncü şahısların, sigortalının Karayolları Trafik Kanunu çerçevesindeki sorumluluk riski kapsamında, sigortalıdan talep edebilecekleri tazminat talepleri ile sınırlıdır.” ifadesi ile düzenlenmiştir. Bu maddeye göre zorunlu malî sorumluluk sigortasının kapsamı, motorlu aracın işletilmesi sırasında üçüncü kişinin ölümüne veya yaralanmasına veya malına zarar gelmesi ile yöneltilecek tazminat talepleri ile sınırlıdır. Ayrıca bu maddeye göre zarar gören üçüncü şahıslar ancak sigortalının KTK’nın 85/1. maddesindeki sorumluluk riski kapsamında, sigortacıdan tazminat talep edebileceklerdir. Bir başka deyimle zarar gören üçüncü şahıslar KTK’nın 85/1. maddesi kapsamında sigortalıya başvurabileceği tazminatları sigortacıya karşı ileri sürebilecekler, sigortalıya karşı ileri süremeyecekleri tazminat taleplerini sigortacıya karşıda ileri süremeyeceklerdir. Başka bir ifade ile Sigortacı, kendisinden sigorta tazminatı talep edenlere karşı işletenin yapabileceği tüm savunmaları ileri sürebilir. Yani sigortalı işleten hangi oranda sorumlu ise sigortacıda aynı oranda sorumludur.Yukarıda belirtilen yasal mevzuat hükümleri uyarınca somut olay değerlendirildiğinde;davacıya ait -------- Plaka No’lu araç ile davalı sigorta şirketi tarafından sigortalanan -------- Plaka No’lu aracın karıştığı 24.02.2020 tarihli trafik kazasında aldırılan bilirkişi raporlarında da belirtildiği üzere kazanın oluşumunda her hangi bir kusuru olmayan --------- plakalı araç sürücüsünün aracında maddi zarar oluştuğu anlaşılmıştır.Hüküm kurmaya denenime elverişli bilişli bilirkişi raporunda davalı sigorta şirketinin sigortalısı olan araç sürücüsünün %100 kusurlu bir şekilde kazaya sebebiyet verdiği anlaşıldığından kaza nedeniyle oluşan maddi zararın tamamında da sorumludur. Bilirkişi raporuna göre davacının aracında meydana gelen toplam zarar 4.729,30 TL olup davalı sigorta şirketince 3.550,62 TL ödeme yapıldığı anlaşılmaktadır. Bu haliyle bakiye hasar tutarı 1.178,68 TL den sigorta şirketinin sorumlu olması gerekliği değerlendirilmiştir.
Davalı sigorta şirketinin kısmı ödeme yapması nedeni ile bu tarihten itibaren temerrüte düştüğü, diğer davalı araç sürücüsünün ise kaza tarihinden itibaren temerrüte düştüğü anlaşılmaktadır .Ancak icra takibinde her iki davalı bakımından aynı temerrüt tarihlerinin hesaplanması doğru olamamış, bu bakımdan her iki davalı taraftan istenebilecek temerrüt faizleri farklı olduğundan hüküm kısmında belirtilen şekilde hesaplama yapılarak davanın kısmen kabulüne karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle:
1-Davanın KISMEN KABULU İLE,
1.178,68 TL bakiye hasar tutarı,213,78 TL eksper ücreti olmak üzere 1.392,46 asıl alacak, 154,00 TL işlemiş yasal faiz olmak üzere 1.546,46 TL üzerinden takibin devamına, fazlaya ilişkin talebin Reddine
2-Davacının icra inkara tazminatı talebinin alacak yargılamayı gerektirdiğinden REDDİNE,
3-Alınması gerekli 105,64-TL harçtan davacı tarafından peşin olarak yatırılan 80,70-TL peşin harçtan mahsubu ile bakiye 24,94-TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile hazineye irat kaydına,
4-Davacı tarafından dava açılırken yatırılan 80,70-TL başvurma harcı, 80,70TL peşin harç toplamı olan 161,40-TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından harç dışında harcanan 3.322,50-TL yargılama giderinden kabul ve ret oranına göre hesaplanan (%88,74 Kabul %11,26 Ret) 2.948,38-TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen davacıya verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
6-Davalılar tarafından masraf yapılmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
7-Davacı kendini vekille temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre davacı vekili için takdir olunan 1.546,46-TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
8-Davalı ------- Şirketi kendini vekille temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre davalı vekili için takdir olunan 196,16-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı -------- Şirketi'ne verilmesine,
9-6325 sayılı Kanun'un 18-A/13. bendi uyarınca --------- tarafından karşılanan 1.600,00-TL zorunlu arabuluculuk ücretinin kabul ret oranına göre hesaplanan 1.419,84-TL'sinin davalılardan müştereken ve müteselsilen, 180,16-TL'sinin davacıdan alınarak Hazineye gelir olarak kaydedilmesine,
10-Tarafların artan gider avansı bulunması halinde karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalı tarafın yokluğunda verilen karar KESİN olmak üzere açıkça okundu, usulen anlatıldı.19/12/2023