T.C. İstanbul Anadolu 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2018/1244 Esas
KARAR NO:2024/145 Karar
DAVA: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 24/10/2018
KARAR TARİHİ: 20/02/2024
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Taraflar arasında 12.12.2017 tarihinde davacının proje sahibi olduğu------ kayıtlı bulunan ve inşaatı devam eden ---- isimli projeye beton alımı konulu ----- isimli bir sözleşme imzalandığı, bu sözleşme ile davalı şirketin davacı şirkete 10.000 metreküp miktarında,------- vermeyi, davacı şirketin ise metreküpü 138,00 TL KDV birim fiyat üzerinden toplamda 1.628.000,00 TL bedel ödemeyi taahhüt ettiği, daha sonra taraflar arasında 09.05.2018 tarihinde ikinci bir ---- imzalandığı, işbu sözleşme uyarınca davalı tarafın davacı şirkete ------ vermeyi, davacı şirketin ise bunun karşılığında metreküpü 155,00 TL birim fiyat üzerinden 542.500,00 TL bedel ödemeyi taahhüt ettiği, davalı şirketin, davacı şirkete bugüne kadar birinci sözleşmeye göre 10.000 metreküp beton vermesi gerekirken toplamda 6.523,47m3 beton teslim ettiği, ikinci sözleşmeye göre----metreküp beton vermesi gerekirken toplamda 1.650m3 beton teslim ettiği, birinci sözleşmeye göre teslim edilen 6.523,47m3 betonun bedelinin KDV dahil 1.062.282 TL, ikinci sözleşmeye göre teslim edilen 1.650m3 betonun bedelinin KDV dahil 301.785,00TL olduğu, yani davacıya teslim edilen toplam beton miktarı 8.173,47 m3 ve bedel olarak toplamı 1.364,067,00TL iken, bu rakama karşılık davalı şirkete toplamda 2017 yılı için 1.053.400,00 TL ve 2018 yılında ise toplamı 585.000,00 TL ve banka yolu ile davalı şirketin banka hesabına 9.040,00 TL olmak üzere toplamda 1.647.440,00 TL tutarında ödeme yapıldığı, yani davacı şirketin davalı tarafa fazladan 1.647.440,00TL-1.364,067,00TL-293.373,00TL çek teslim ettiği, davalı şirkete teslim edilen çeklerin ---- tutarında ---- tutarında ---- tutarında ---- tutarında ----- tutarında -----tutarında---- tutarında ----- tutarında ---- vadeli 9 adet, toplamı ---------- bedelli çekler olduğu, açıklandığı üzere davalı şirketin davacı şirkete sözleşmeye aykırı olarak 293.373,00TL bedelinde daha az beton teslim ettiği ve davalı şirketin davacı şirketten 293.373,00TL tutarında fazla çek teslim aldığı, davalı şirketin edimlerini tam olarak yerine getirmediği ve sözleşmeye aykırı davrandığı, bu durumun davacı şirket ve davalı şirketin birlikte imzaladığı ------- tarihli tutanaklarla sabit olduğu üzere davalı tarafın beton teslimini yapmadığı yapamadığı, davalı tarafın davacı şirkete 293.373,00TL borçlu olup, bu miktarda alacaklı olduğundan davacı şirketçe davalı şirkete fazladan verilen çeklerin, ---- tutarında ---- vadeli, -----utarında ----- vadeli, çekler olduğu, bu iki adet çekin davacıya geri verilmesi ya da bedelinin davacıya ödenmesi hususunda davalıya------yevmiye Nolu ihtarname gönderildiği ve davalı tarafça da söz konusu ihtarın ---------- tarihinde tebliğ alındığı, buna rağmen davalı tarafça bugüne değin edimlerin yerine getirilmediği ve/veya çeklerin iade edilmediği ve/veya fazla ödenen miktarın davacıya ödenmediği, bu nedenlerle davaya konu sözleşme sebebiyle her türlü tazminat ve fazlaya ilişkin hakların saklı kalmadı kaydıyla; dava konusu çeklerin tahsili halinde, davacı şirketin ileride telafisi imkânsız maddi ve manevi zararlara uğrayacağı kesin olduğundan İİK.MD.72 gereğince davacı şirketin davalı şirkete 293.374,09TL tutarında borcun bulunmadığına ilişkin tespitine, henüz vadesi gelmemiş olan ----vadeli ve ----- çek Numaralı -----tutarında ------ vadeli çeklerle ilgili olarak HMK 392 uyarınca teminatsız veya mahkemenizce uygun görülecek bir teminat mukabilinde ve iş bu dosya kapsamında yapılacak yargılama neticesi verilecek mahkeme kararının kesinleşmesine kadar, banka tarafından karşılıksızdır ibaresi yazılmaması ile iki çekin ödenmesini engeller mahiyette ve muhtemel icra takiplerinin durdurulması amacıyla ihtiyat-i tedbir kararı verilmesine, davalı şirket ile yapılan sözleşme sebebiyle belirlenen yükümlülüklerinin davalı şirket tarafından yerine getirilmemiş olması sebebiyle, davacının davalı şirket lehine keşide ettiği henüz vadesi gelmemiş olan ----- tutarında ---- çek Numaralı ----------vadeli çeklerle ilgili İİK. md.72 gereğince herhangi bir borcunun olmadığının tespitine ve söz konusu farklı tarihli iki çekin iptaline, davalı aleyhine açılan menfi tespit davasının kabulüne yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı şirket üzerinde bırakılmasına karar verilmesinin talep etmiştir.Dava dilekçesi davalıya usulüne uygun tebliğ edilmiş, cevap dilekçesi sunmadığı görülmüştür.
DELİLLER ve GEREKÇE: Mahkememizce taraflara usulüne uygun tebligat yapılmış, sözleşmeler, çek tahsilat makbuzları ve çek görüntüleri, banka dekontu, tutanaklar, ihtarnameler, davalı tarafın ba-bs formları dosyamız arasına alınmıştır.Mahkememizce tarafların iddia ve savunmaları değerlendirilmek üzere dosya Mali Müşavir bilirkişiye verilerek, rapor olunmuştur. Bilirkişi tarafından hazırlanan 10/11/2022 tarihli raporunda: Davacının incelenen 2017-2018 yılları ticari defterlerinin delil niteliğine haiz olduğu. 2019 yılı ticari defterlerinin delil niteliğine haiz olmadığı, davalının incelenen 2017-2018-2019 yılları ticari defterlerinin delil niteliğine haiz olduğu, davacının, davalıya 1.638.400- TL tutarında çek ile davalı şirket yetkilisi ----- 9.040,00TL tutarında ödeme yaptığı, davalıdan 1.401.796.41 TL tutarında ürün aldığı, davacının, davalı şirket yetkilisinc yaptığı ödeme dikkate alınmadığında davalıdan 236.603.59 TL ( 1.638.400 - 1.401.796.41 ) alacağı olacağı, talep ettiği 290.000.- TL 195.000 + 95.000 ) tutarındaki çeklerin iade alınması halinde davalıya 53.396.41 TL ( 290.000 - 236.603.59 ) borcu olacağı, Takdiri Sayın Mahkemenizin olmak üzere davacının, davalı şirket yeikilisine yaptığı ödeme dikkate alındığında davalı 1.647.440.- TL( 1.638.400 + 9.040 ) ödeme yaptığı davalıdan 245.643.59 TL( 1.647.440 -1.401.796.41 TL ) alacağı olacağı, 245.643.59 TL borcu olacağı, şeklinde raporunu sunmuştur.Mahkememizce tarafların itirazları değerlendirilmek üzere ek rapor alınmıştır. ----- tarihli ek bilirkişi raporunda kök rapordaki tespitlerle bağlı kalındığı bildirilmiştir.Mahkememizce tarafların iddia ve savunmaları ve itirazları değerlendirilmek üzere dosya Mali Müşavir bilirkişiye verilerek, rapor alınmıştır. Bilirkişi tarafından hazırlanan ----- tarihli raporunda: Yapılan inceleme ve tespitler neticesinde, davacı ----davalı -----tarihi itibariyle 245.643,59-TL alacaklı olduğu, davacının dava tarihi itibariyle dava konusu:----- vadeli ve ----- vadeli olmak üzere toplam tutarları ----- olan çeklerin ---- kısmı kadar davalı şirkete borçlu olmadığı, her iki tarafın ticari defterlerine göre, dava konusu ------- vadeli çek için dava tarihi sonrasında iade/iptal kaydı atıldığı, davacının dava tarihinden sonra davalıya yaptığı 35.000,00TL'lik banka ödemesi ve davalıya verdiği dava konusu olmayan diğer çeklerle birlikte, ----- yıl sonunda davacının davalıdan olan alacağının 250.643,59TL'ye yükseldiği, tespitinde bulunmuştur.
Bilirkişi raporu denetime açık, karar vermeye yeterli ve elverişli mahiyettedir.Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamından; Somut uyuşmazlıkta, taraflar arasında davalının ----inşaatı yapılan ------ tarihinde ------düzenlendiği: dava, taraflar arasında beton satım sözleşmesinden kaynaklı verilen ---------- vadeli çeklerden dolayı borçlu olmadığının tespiti isteminden kaynaklanmaktadır.Davacı söz konusu sözleşme gereği 1.647.440,00-TL ödeme yaptığını, buna karşılık 1.364.067,00 TL tutarında ürün aldığını fazladan 293.373,00-TL fazla ödeme yaptığını iddia etmektedir. Taraflar tacir olup HMK 222/2. maddesinde, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayı yaptırılmış, defter kayıtlarının birbirini doğrulaması koşulu ile tarafların ticari defterlerinin ticari davalarda delil olabileceği, 3. ve 4. fıkrasında; diğer tarafın aynı şartlara uygun tutulmuş defterlerindeki kayıtların aykırı olmaması koşulu ile sahibi lehine delil olacağı, ------ yıllarına ait ----- analizlerinin incelenmesi neticesinde, davacı şirketin ticari defterlerinde kayıtlı olan ve ---- bildirim kapsamına giren tüm faturaların davalı şirketçe ---- formu ile bildirildiği, ------yılında davalının davacıya düzenlediği ----- fatura davalının ----- formu ile teyit edilmiştir. Ayrıca davacı şirketin kendi ticari defterlerine göre, dava tarihi itibariyle 245.643,59-TL alacağı olduğu, davacı tarafın davalının düzenlediği hiçbir faturaya itiraz etmemiş olması, bunları ticari defterlerine kaydetmiş olması sebebiyle davacı şirketin bu faturalara konu mal ve hizmeti davalıdan aldığını kabul ettiği kanaatine varılmıştır.Benimsenen bilirkişi raporu doğrultusunda, davacının ticari defter kayıtları incelendiğinde davalıya 1.638.400,00- TL tutarında çek ile davalı şirket yetkilisi -------tutarında ödeme yaptığı, davalıdan 1.401.796,41 TL tutarında ürün aldığı tespit edilmiş, davacı şirket hesabından yapılan 9.040,00TL ödemeye ilişkin olarak, davalı tarafça bu ödemenin şahsi borca ilişkin ödeme olduğu yönünde bir beyanda bulunulmaması ve işlemin davacı şirketin banka hesabından yapılan bir ödeme olması sebebiyle, ödemenin şirketler arası ticari işlemlere ilişkin yapıldığı kanaatine varılmıştır.Davacı şirketin ticari defterlerine göre, davacı şirketin davalı şirketten dava tarihi itibariyle 245.643,59-TL alacağının olduğu, davalı şirketin ticari defterlerine göre, davacı şirketin davalı şirketten -------- sonu itibariyle 236.603,59-TL alacağının olduğu tespit edilmiştir. Davacı tarafından yapılan 9.040,00- TL ödemenin borç olduğu ve davalı tarafa ödendiği dolayısıyla davacının alacağından düşülmesi ve davacıya 195.000,00 TL tutarındaki çekin iadesinden sonra tarafların hesaplarının birbirini doğruladığı, sonuç olarak 195.000,00 TL ve 95.000,00 TL bedelli toplam 290.000,00 TL bedelli iki çekin iade alınması halinde davacının 53.396,41 TL borçlu olacağı bundan 9.040,00 TL'lik ödemenin düşümü halinde ise 44.356,41 TL borçlu olduğu diğer bir deyişle, 290.000,00TL olan çeklerden dolayı 245.643,59-TL borçlu olmadığı anlaşılmıştır.
Her iki tarafın ticari defterlerine göre, dava konusu --------- vadeli çek için dava tarihinden sonra iade/iptal kaydı atıldığı, davacının dava tarihinden sonra davalıya yaptığı 35.000,00TL'lik banka ödemesi ve davalıya verdiği dava konusu olmayan 55.000,00 TL'lik üç adet çeklerle birlikte, 2018 yıl sonunda davacının davalıdan olan alacağının 250.643,59TL'ye yükseldiği, ancak dava tarihinden sonra yapılan işlemlerin karara etkisi olmayacağı, infazda nazara alınacağı gözetilerek davacının borçlu olmadığının tespitini talep ettiği 293.374,09-TL'den dava tarihi itibariyle borçlu olmadığı tutarın 245.643,59 TL olduğuna kanaat edilmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
DAVANIN KISMEN KABULÜNE KISMEN REDDİNE,
1-)---- vadeli ve---- vadeli olmak üzere toplam tutarları ---- olan çeklerden dolayı----- kısmı kadar DAVACININ BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,
2-) Fazlaya ilişkin taleplerin reddine,
3-) Çeklerin lehtarı olan ve ciro eden kişiye rücu hakkını ortadan kaldıracak şekilde iptal kararı verilemeyeceğinden senetlerin iptali ile ilgili davacı talebinin reddine,
4-)Alınması gerekli 16.779,91-TL harçtan davacı tarafından yatırılan 5.010,08-TL peşin harç ile bakiye 11.769,83-TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
5-)Davacı tarafından dava açılırken yatırılan 35,90TL başvurma harcı, 5.010,08-TL peşin harç, 5.045,98-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-)Davacı tarafından sarfedilen toplam 7.678,10-TL yargılama giderlerinin davanın kabul ve red oranına göre hesaplanan 6.428,95-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-)Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre davacı vekili için takdir olunan 38.846,54-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8-)Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre davacı vekili için takdir olunan 17.900,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
9-) Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştikten sonra yatırana iadesine,
Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzlerine karşı gerekçeli kararın tebliğden itibaren 2 hafta süre içinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 20/02/2024