T.C. İstanbul Anadolu 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2021/564 Esas
KARAR NO: 2024/128
DAVA: Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ: 20/05/2021
BİRLEŞEN DAVA: -------
DAVA: Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ:23/09/2021
KARAR TARİHİ:15/02/2024
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Asıl Davada Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin ---- nolu ve poliçe ile------ plaka numaralı aracın ------- tarihinde kazaya karıştığını, söz konusu kaza sonrası 29.055,36-TL.lik tazminat ödemesinin 1.300,92-TL'lik stopaj kısmı, 94.411,25-TL'lik tazminat ödemesinin 3.139,07-TL'lik kısmı ve 68.227,00-TL'lik tazminat ödemesinin 2.165,26-TL'lik kısmı muhasebe birimleri tarafından vergi dairesine ödendiğini, sigortalıya ait araç sürücüsünün meydana gelen kazada kusurlu olduğunu belirterek kaza sırasında müvekkili şirketçe sigortalanan ----plaka numaralı araç sürücüsünün trafik kurallarının ihlali dolayısıyla ----maddesinin fıkrası uyarınca toplam 191.693,61-TL ödenen tazminatın davalıdan rücuen tahsilini talep etmiştir. Asıl Davada Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Her ne kadar araç işleteni ve aracı kullanan kişinin işvereni olsa bile, müvekkilinin kusurunun bulunmadığını, sürücünün herhangi bir iş talimatı çerçevesinde kaza mahalinde bulunmadığını, müvekkili, ilgili aracı ---- işi kapsamında tahsis ettiğini, aşırı alkollü bir şekilde ----- içindeyken aracı kullanması işverenin talimatı ile olmadığını, açıklanan nedenlerden dolayı davanın reddine karar verilerek yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.Birleşen ------ sayılı dosyasındaki dava dilekçesinde özetle; Müvekkil şirketine-------plaka numaralı aracın 21.09.2018 tarihinde kazaya karıştığını, kaza sonrası hak sahibi vekili --------- sayılı dosya ile başvuru yaptığını ve hükmedilen karar sonucu vekile sulhen 98.650,00 TL ödeme gerçekleştirildiğini, yapılan tazminat ödemesinin 1.788,14 TL'lik stopaj kısmı ile 804,66 TL'lik KDV kesintisinin vergi dairesine ödendiğini, alacağın tahsiline ilişkin yapılan ödeme için -------- rücu taleplerinin dava şartı gereği talep edilmişse de uzlaşılamadığını, aynı kazadan dolayı birden fazla tazminat ödemesi yapıldığından; davalı'dan rücuen talep edilen ve halen derdest olan başkaca dosyalarının da mevcut olduğunu, bu sebeple---------Numaralı dosyası ile işbu dosyanın 7251 sayılı Hukuk Muhakeme Kanunu uyarınca birleştirilmesini, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla toplam 98.650,00-TL “nin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek avans faizi ile mahkeme masrafları ve vekâlet ücreti ile davalıdan tahsili, işbu dosyanın ---- Sayılı dosyası ile birleştirilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Birleşen davada davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Her ne kadar araç işleteni ve aracı kullanan kişinin işvereni olsa bile, müvekkilinin kusurunun bulunmadığını, sürücünün herhangi bir iş talimatı çerçevesinde kaza mahalinde bulunmadığını, müvekkili, ilgili aracı ------ işi kapsamında tahsis ettiğini, aşırı alkollü bir şekilde------içindeyken aracı kullanması işverenin talimatı ile olmadığını, açıklanan nedenlerden dolayı davanın reddine karar verilerek yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava, hukuki niteliği itibariyle; tazminat davasıdır.Asıl dava yönünden taraflar arasındaki uyuşmazlık ise; 21/09/2018 tarihinde meydana gelen trafik kazası nedeni ile ---- olan davacının dava dışı-----yapmış olduğu tazminat ödemelerinin davalı işletenden rücu edilip edilemeyeceği, kazadaki kusur durumu, tazminat miktarı hususunda uyuşmazlık olduğu tespit edilmiştir.Birleşen dava yönünden taraflar arasındaki uyuşmazlık ise; 21/09/2018 tarihinde meydana gelen trafik kazasında hayatını kaybeden ----- annesi olan --- davacı trafik sigortacısı tarafından destekten yoksun kalma tazminatı ödemesinin davalı araç işletenden rücu şartlarının oluşup oluşmadığı hususunda uyuşmazlık olduğu tespit edildi.Asıl dava yönünden, eldeki dava ---- sayılı görevsizlik kararı ile mahkememize tevzi olunarak yukarıdaki esasa kaydedilmiştir.Taraflarca bildirilen deliller toplanmış,----- sayılı dosyası, ----dosyası, kaza tespit tutanağı, ---- ödeme dekontları, trafik kayıtları, ---- dökümleri, rücuya tabi ödeme yapılıp yapılmadığına dair ---- yazı cevabı, nüfus kayıt örnekleri,----- sayılı dosyasının bir sureti, ----- sayılı dosyasının bir sureti vs. tüm belge ve dokümanlar celp edilerek dosya içerisine alınmıştır.Asıl dava ve birleşen dava yönünden davacı vekili İhtiyati tedbir ve İhtiyati haciz talebinde bulunduğu, mahkememiz 11/04/2022 tarihli ara kararı ile davacı vekilinin tedbir ve İhtiyati haciz talebinin istinaf yolu açık olmak üzere reddine karar verildiği görülmüştür.Mahkememiz ara kararı gereği, dosyanın kusur ve hesaplama yapılması için bir makine mühendisi ve bir aktüerya bilirkişisine tevdi edilerek rapor alınmış, 03.11.2022 tarihli bilirkişi raporunda özetle; "...kusur yönünden;21.09.2018 tarihinde meydana gelen kazada; ------ plakalı araç sürücüsü ------- %25 oranında tali kusurlu olduğu, -----plakalı araç sürücüsü (davalı şirket tarafından kendisine tahsis edildiği bildirilen -----) %50 oranında asli kusurlu olduğu, yolun yapımında ve bakımından sorumlu kuruluşun %25 oranında tali kusurlu olduğu, hesaplama yönünden;------ maddesinin f fıkrasına istinaden kazanın oluşumunda ------ plakalı araç sürücüsünün hatalı olmasından dolayı Davacı şirketin ödemiş olduğu toplam 191.693,61 TL alacaklı olduğu, davacı şirketin alacağını kazanın oluşumunda ------ plakalı araçta arıza olmaması ve davalı şirketin verdiği bir iş doğrultusunda gerçekleşmemiş olması nedeniyle davalı araç malikinden talep edemeyeceği, davacı sigorta şirketinin alacağını ----- maddesinin f fıkrasına istinaden müteveffa ---mirasçılarından talep edebileceği, -----vefatından dolayı hak sahiplerinin destekten yoksunluk tazminatları kusur yönünden; 21.09.2018 tarihinde meydana gelen kazada, ----- plakalı araç sürücüsü ---- %25 oranında tali kusurlu olduğu, ----plakalı araç sürücüsü (davalı şirket tarafından kendisine tahsis edildiği bildirilen ------) %50 oranında ASLİ KUSURLU, Yolun yapımında ve bakımından sorumlu kuruluşun %25 oranında tali kusurlu olduğu, hesaplama yönünden; ------- maddesinin f fıkrasına istinaden kazanın oluşumunda ----- plakalı araç sürücüsünün hatalı olmasından dolayı Davacı şirketin ödemiş olduğu toplam 191.693,61 TL alacaklı olduğu, davacı şirketin alacağını kazanın oluşumunda ------- plakalı araçta arıza olmaması ve davalı şirketin verdiği bir iş doğrultusunda gerçekleşmemiş olması nedeniyle davalı araç malikinden talep edemeyeceği, davacı sigorta şirketinin alacağını Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın B.4 maddesinin f fıkrasına istinaden müteveffa-------mirasçılarından talep edebileceği, tazminat yönünden, 10.06.2021 ödeme tarihi itibarıyla dava dışı ---- oğlu ---- vefatından dolayı destekten yoksunluk tazminatının194.054,01 TL olduğu,---- davacı ------- plakalı araç sürücüsü kazanın meydana gelmesinde %50 oranında kusurlu olarak değerlendirildiğinden tazminatının 97.027,01 TL kısmını talep edebileceği, Davacı sigorta şirketinin 10.06.2021 tarihinde ----- ödediği, Mahkeme tarafından davacı sigorta şirketinin davalı araç işleteninden----- ödediği tazminatı talep edebileceği kabul edilirse; davacı ----- ödediği 75.000,00 TL’yi talep edebileceği.." şeklinde rapor sunulmuştur.Davacı vekilinin rapora karşı itiraz dilekçesi sunduğu, mahkememiz ara kararı gereği dosyanın rapor sunan bilirkişi heyetine bir sigorta hukuku alanında nitelikli hesaplama uzmanı eklenerek, kazada kusur oranları belirlenirken, hangi somut verilerin esas alındığı açıkça belirtilmesi, kazaya karışan tarafların hangi eylemleri ile kusurlu olduğu tek tek belirtilerek ve davacının kusur durumu itirazı değerlendirilerek kusur tespiti yapılması, Birleşen ------ sayılı dosyası yönünden değerlendirme yapılmadığı dilkkate alınarak bu dosya yönünden de değerlendirme yapılması ve davacı sigortanın rücu talebinin şartlarının oluşup oluşmadığı hususunda mevzuat ve içtihatlarda dikkate alınarak yeniden rapor düzenlenmesi istenilmiş, dosya bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, 05/06/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle; "...kusur yönünden; 21.09.2018 tarihinde meydana gelen kazada; ----- plakalı araç sürücüsü -----%25 oranında tali kusurlu,------- plakalı araç sürücüsü (davalı şirket tarafından kendisine tahsis edildiği bildirilen ------ %50 oranında asli kusurlu olduğu, yolun yapımında ve bakımından sorumlu kuruluşun %25 oranında tali kusurlu olduğu, hesaplama yönünden; ----istinaden kazanın oluşumunda ------ plakalı araç sigorta dolayı Davacı şirketin ödemiş olduğu toplam 191.693,61 TL alacaklı olduğu, davacı şirketin alacağını kazanın oluşumunda---- plakalı araçta arıza olmaması ve davalı şirketin verdiği bir iş doğrultusunda gerçekleşmemiş olması nedeniyle davalı araç malikinden talep edemeyeciği davacı sigorta şirketinin alacağını ------- maddesinin f fıkrasına istinaden müteveffa ---- mirasçılarından talep edebileceği, 21.09.2018 tarihinde meydana gelen kazada; ---- plakalı araç isü ---- %25 oranında tali kusurlu olduğu, --- plakalı araç sürücüsü (davalı şirket tarafından kendisine tahsis edildiği bildirilen ------) %50 oranında asli kusurlu olduğu, yolun yapımında ve bakımından sorumlu kuruluşun %25 oranında tali kusurlu olduğu, Aktüerya yönünden; 10.06.2021 ödeme tarihi itibarıyla dava dışı ---- oğlu -------- vefatından dolayı destekten yoksunluk tazminatının 194.054,01 TL olduğu, ---- davacı --------- plakalı araç sürücüsü kazanın meydana gelmesinde %50 oranında kusurlu olarak değerlendirildiğinden tazminatının 97.027,01 TL kısmını talep edebileceği, davacı sigorta şirketinin 10.06.2021 tarihinde----- 75.000,00 TL ödediği, mahkeme tarafından davacı sigorta şirketinin davalı araç işleteninden -----ödediği tazminatı talep edebileceği kabul edilirse; davacı ---- davalı ------ talep edebileceği, sigorta hukuku yönünden, tazminat Yönünden inceleme: ----- maddesinin fıkrasına istinaden kazanın oluşumunda----- plakalı araç sürücüsünün hatalı olmasından dolayı Davacı şirketin ödemiş olduğu toplam 191.693,61 TL alacaklı olduğu, Sigorta Poliçesi ve Rücu hakkı yönünden inceleme: davacı sigorta şirketi tarafından ---- vefatı için---- hasar bedeli için ------ vefatı için 162.638,25 TL olmak üzere toplam 290.343,61 TL tazminat ve tazminat ferileri ödemesi gerçekleştirdiği, Davacı sigorta şirketi tarafından ------ kapsamında yapmış olduğu tazminat ödemelerin dava dilekçesinde iddia edildiği üzere ------- maddesine dayanarak rücu hakkının bulunmadığı, kazada araç içinde yolcu ve sürücülerinin vefat etmiş olması ve araç içinde bulunan kişilerden hangisinin aracı kullandığının tespit edilememiş olması nedeniyle B.4-f maddesinde belirtilen rücu şartlarının oluşmadığı.." şeklinde rapor sunulmuştur.
Tüm dosya kapsamı ve deliller birlikte değerlendirildiğinde; davacı sigorta şirketine ----- plakalı araç ----- tarihinde trafik kazasına karışmıştır. Kazada ------ plakalı araç içerisinde bulunan ----vefat etmiştir. ----plakalı aracın sürücüsünün vefat eden bu kişilerden hangisi olduğu tespit edilememiştir.Davacı sigorta şirketi; sigortalı ---- adına kayıtlı olan----- başlangıç ----- bitiş tarihli ----- dolayı kazada zarar gören hak sahiplerine ödeme yapmış olup, yapmış olduğu ödemeleri ----istinaden davalı sigortalı--- karşı iş bu asıl ve birleşen dosya ile rücu talebinde bulunmaktadır.Sigortacı, bazı durumlarda sigorta ettirene (kendi sigortalısına) rücu edebilir. Rücu şartları Karayolları Trafik Kanunu ve Genel Şartlarda düzenlenmiştir.KTK.madde.95.” Tazminatın Azaltılması Veya Kaldırılması Sonucunu Doğuran Haller: "Sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran haller zarar görene karşı ileri sürülemez. Ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigorta ettirene başvurabilir.” şeklinde düzenlenmiştir.Kaza tarihinde aracın---- poliçesinde sigortalı----olup, sigorta şirketinin poliçeden kaynaklanan rücu hakkını sigortalı --- kullanabilecektir.Karayolu zorunlu mali mesuliyet sigorta poliçesi sorumluluk sigortası olup, genel olarak sigortacı ödemiş olduğu tazminatı sigortalısına rücu edememektedir. Ancak bu durumun bir kısım istisnaları olup, rücu hakkına ilişkin genel şartların B.4 maddesinde düzenlenmiştir.
----maddesinde, zarar gören üçüncü şahsa ödemeyi yapan sigortacının hangi durumlarda ödediği tutarı sigortalıya talep edebileceği kararlaştırılmıştır.-----maddesi; "B. Zarar Görenlerin Haklarının Saklı Tutulması Ve Sigortacının Sigortalıya Rücu Hakkı:Sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminatın kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran haller zarar görene karşı ileri sürülemez. ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda kazaya sebebiyet veren sigortalıya rücu edebilir.Sigortalıya başlıca şu nedenlerle rücu edilir:
a-) Tazminatı gerektiren olay, sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu hareketi veya ağır kusuru sonucunda meydana gelmiş ise,
b-) Tazminatı gerektiren olay, aracın ilgili mevzuat hükümlerine göre gereken ehliyetnameye sahip olmayan veya geçerliliğini yitirmiş sürücü sertifikasına sahip ya da ehliyetine geçici/sürekli el konulmuş kimseler tarafından sevk edilmesi veya trafik kurallarının ağır kusur ile ihlali sonucunda meydana gelmiş ise,
c-) Aracın, uyuşturucu madde veya ilgili mevzuatta belirlenen seviyenin üzerinde alkollü içki almış kişilerce veya aynı mevzuatta alkollü içki alamayacağı belirtilen kişilerce alkollü içki alınmak suretiyle kullanılması sırasında meydana gelen zararlar,
ç-) Tazminatı gerektiren olay, yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçlarda yolcu taşınması veya yetkili makamlarca tespit edilmiş olan istiap haddinden fazla yolcu veya yük taşınması veya patlayıcı, parlayıcı ve tehlikeli maddeleri taşıma ruhsatı bulunmayan araçlarda, bu maddelerin parlama, tutuşma ve infilakı yüzünden meydana gelmiş ise,
d-) Sigortalının rizikonun gerçekleşmesi halinde bu genel şartların B.l maddesinde belirtilen yükümlülükleri yerine getirmemesinden dolayı zarar ve ziyan miktarında bir artış olursa,
e-) Tazminatı gerektiren olayın aracın çalınması veya gasp edilmesi sonucunda olması halinde, çalınma veya gasp edilme olayında sigortalının kendisinin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kusurlu olduğu tespit edilirse,
f-) Bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması halinde...", şeklinde düzenlenmiştir. Tüm bu açıklamalar ışığında yapılan değerlendirmede; davacı her ne kadar davalının maliki olduğu -------- plakalı araç sürücüsünün olay yerini terk etmesinden dolayı ------ maddesi kapsamında rücu talebinde bulunmuş ise de, 21.09.2018 tarihinde meydana gelen trafik kazasında------- plakalı aracın sürücüsünün kim olduğu tespit edilememiş olup, kaza esnasında araçta bulunan sürücü ve yolcular (3 kişi) kazada vefat etmiştir. Sigorta şirketinin Zorunlu mali mesuliyet genel şartlarının B.4/f maddesi uyarınca ödemiş olduğu tazminatı sigortalısından talep etmekte de ise de "f" maddesinde belirtilen rücu nedeni zorunlu haller haricinde sigortalı araç sürücüsünün kaza esnasında araçta bulunan kişilerin vefat etmiş olması nedeniyle sorumlu tutulduğu kişilerin bu yükümlülüğü ihlal etmesi mümkün değildir. Yapılan ceza yargılaması aşamasında da ------ aracın sürücüsü tespit edilememiştir. Yine dosyaya sunulan belgelerde kazaya ilişkin kaza tutanaklarının tanzim edilmiş olduğu da görülmektedir. Yukarıda izah edilen nedenlerle, 21.09.2018 tarihinde meydana gelen kazada, araçta bulunan kişilerin tümünün kaza esnasında vefat etmiş olması, aracın sürücüsünün belirlenememiş olması nedeniyle davacının iddiası doğrultusunda sigorta poliçesi genel şartları B.4/f . maddesine istinaden sigortalısı davalı ---- rücu hakkı bulunmayacağı kanaatine varılmış asıl ve birleşen davanın reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklandığı üzere;
1-Asıl davanın ve birleşen----------- Esas sayılı davanın REDDİNE,
Asıl Dava Yönünden;
2-Alınması gerekli 427,60 TL harçtan davacı tarafından peşin olarak yatırılan 3.273,65 TL harçtan mahsubu ile bakiye 2.846,05 TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı tarafından yargılama gideri yapılmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
5-Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştikten sonra talep halinde yatırana iadesine,
6-Davalı kendini vekil ile temsil ettiğinden AAÜT gereğince 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
7-6325 sayılı Kanun'un 18-A/13. bendi uyarınca Adalet Bakanlığı tarafından karşılanan 1.360,00 TL zorunlu arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak Hazineye gelir olarak kaydedilmesine,
Birleşen Dava Yönünden;
8-Alınması gerekli 427,60 TL harçtan davacı tarafından peşin olarak yatırılan 1.684,70 TL harçtan mahsubu ile bakiye 1.257,10 TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
9-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,
10-Davalı tarafından yargılama gideri yapılmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
11-Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştikten sonra talep halinde yatırana iadesine,
12-Davalı kendini vekil ile temsil ettiğinden AAÜT gereğince 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
13-6325 sayılı Kanun'un 18-A/13. bendi uyarınca -------- tarafından karşılanan 1.360,00 TL zorunlu arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak Hazineye gelir olarak kaydedilmesine,
Dair, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde İSTİNAF yolu açık olmak üzere taraf vekillerinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı. 05/02/2024