T.C. İstanbul Anadolu 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2025/1172
KARAR NO: 2025/1047
DAVA: Kıymetli Evrak İptali (Zayi Nedeniyle)
DAVA TARİHİ: 10/12/2025
KARAR TARİHİ: 24/12/2025
Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Zayi Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Keşidecisi----- Şubesine ait , ------ Seri Nolu tarih ve bedeli olmayan çekin müvekkili nezdinde iken çalındığını veyahut kaybolduğunu, ------Seri Nolu tarih ve bedelsiz çekin işbu dava kesinleşene kadar ödenmemesi için tüm 3.kişileri de kapsar biçimde tedbir kararı verilerek, ------ Şubesine müzekkere yazılmasını, kaybolan çekin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
İNCELEME ve GEREKÇE : Dava, TTK'nın 818/s atfıyla uygulanması gereken 757- 765 madde hükümlerine göre açılmış zayi nedeniyle çek iptali isteğine ilişkindir.
Dava dilekçesinin ve çek örneğinin incelenmesinde, iptali talep edilen çekin davacının çek hesabına ait boş çek yaprakları olduğu, davacının hamil ya da lehdar olmadığı ve davacı keşidecinin şirket yetkilisi olduğu anlaşılmaktadır.
Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi edildiği durumlarda senede bağlı hakkın senetsiz de ileri sürülebilmesi için, 6102 Sayılı TTK.'nın 651. ve 652. maddeleri ile hamile iptal davası açma hakkı tanınmıştır. Dava dilekçesinden anlaşıldığı üzere davaya konu edilen belge, kıymetli evrak vasfında olmayan boş çek yaprağıdır. Kaybolduğu beyan edilen belge, kıymetli evrak vasfında olsa dahi, yasal düzenlemeye ve yerleşik Yargıtay içtihatlarına göre, keşidecinin elinden rızası dışında çıkan çekin zayi olması halinde de dava açma hakkı bulunmamaktadır.Zira, keşidecinin, muhatap bankayı ödemeden men yetkisi bulunmamaktadır. Çek ibraz edildiği takdirde, hak talep eden hamile karşı İİK'nın 72. maddesi uyarınca olumsuz tespit davası açma imkanları mevcut bulunmaktadır. Hukuki yararının bulunması HMK'nın 114/h maddesi uyarınca dava şartıdır.
Yine TTK'nın 651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi senede bağlı alacak hakkı olan hamildir. Somut olayda davacı, çekin hamili değil çekin bağlı olduğu hesabın sahibi olduğu gibi çek henüz keşide dahi edilmemiş yani kambiyo vasfını haiz olmayan boş çek yaprağı olduğu açıklanmıştır. Keşideci hesap sahibinin boş çek için iptal talebinde hukuki yararı bulunmamaktadır.6100 Sayılı HMK.'nun 114/h maddesi uyarınca davacının dava açmakta hukuki yararının bulunması dava şartıdır. Lehtar ya da hamil olmayan, çek hesabı sahibi olan davacının, iş bu çek iptali davasını açmakta hukuki yararı bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle davacının kendi hesabına ait boş çek yaprakları hakkında iptal davası açmasında hukuki yarar bulunmadığı ve davacı keşidecinin şirketin yetkilisi olduğu anlaşıldığından davanın 6100 Sayılı HMK.'nun 114/1-h ve 115/2 maddeleri gereğince dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Gerekçesi yuarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın HMK. m. 114/1-h ve 115/2 gereği hukuki yarar yokluğu nedeniyle dava şartı yokluğundan USULDEN REDDİNE,
2-Peşin alınmış olan harcın Hazineye gelir kaydı ile başkaca harç alınmasına yer olmadığına,
3-Yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4-Talep halinde kararın bir örneğinin davacıya tebliğine, masrafın avanstan karşılanmasına,
5-Davacı tarafça peşin yatırılmış olan gider avansından artan kısmın, karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,Dair, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta süre içinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda karar verildi.