T.C. İstanbul Anadolu 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/1038
KARAR NO : 2025/1028
DAVA : Kooperatif Üyeliğinin Tespiti
DAVA TARİHİ : 27/12/2022
KARAR TARİHİ : 23/12/2025
Mahkememizde görülmekte olan Kooperatif Üyeliğinin Tespiti davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkillerin murisi ------ davalı Kooperatifte 2 üyeliği mevcut olduğunu, kendisinin
18.01.1998 tarihinde vefat ettiğini, müvekkil ...ın murisin eşi, ------ ise kızı olduğunu,
davalı Kooperatifin 1992-2012 yılları arasında aynı veya bağlantılı kişiler tarafından tasfiye sürecine
sokulduğunu, 1992-2015 yılları arasında Genel Kurul yapılmadığını, 2012 yılında tekrar ihyaya gidilerek
ortak menkul ve gayrimenkulleri içeren mal varlıklarıyla ilgili bir takım tasarruflarda bulunulduğunu, kayyum
tayin edilmiş ve akabinde 2015 yılında tekrar Tasfiye sürecine sokulduğunu, murisin vefatından sonra 1
üyeliğin diğer hissedarlardan devir yapılmak suretiyle müvekkili adına tescil edilmesine rağmen ikinci
üyeliğin hiçbir şekilde resmi olarak kabul ve tescil edilmediğini, aidatların murisin sağlığından bugüne kadar
istikrarlı olarak 2 üyelik için tahsil edildiğini, muris ----- adına ilk olarak 30 numaralı evin tescil
edildiğini, 24.04.1975 tarihinde murisin Yapı Kooperatifi üyesi ---- adlı şahıstan --- İli,-----1814 Ada, 176 Pafta, 516 Parsel numarada kayıtlı bulunan taşınmazı
satın aldığını, hususla ilgili 24.04.1975 tarihli dilekçenin davalı Yapı Kooperatifine gönderildiğini, murisin
sağlığında davalı Kooperatif ile 2. Üyelik hususunda birtakım uyuşmazlıklar yaşandığını, ilerleyen süreçte
hukuka aykırı işlemleri kabul eden Kooperatifin murisin ikinci üyeliğini Genel Kurul Kararı ile kabul ve tescil
etmek zorunda kaldığını, ancak ilerleyen yıllarda üye listesinde tahrifat yapılarak murisin ikinci üyeliğinin
---- sattığı üyelik bakımından) yok sayılarak hiçbir resmi karar olmaksızın üye listelerindeki sayı
153 iken 152'ye düşürüldüğünü, kooperatifin ikinci üyelik için yapılan ödemeyi de istikrarlı olarak ve çekince
koymaksızın kabul ederek müvekkillerden tahsil ettiğini, 08.12.2021 Tarihli Genel Kurul Toplantısı öncesi
ameliyat olmak zorunda kalan müvekkil durumunun davalı Kooperatife bildirmesine rağmen dikkate
alınmaksızın ve ikinci üyelik hakkında kim ya da kimlerin toplantıya katıldığı/oy kullandığı belirtilmeksizin
usulsüz karar alındığını, müvekkillerinin özellikle mali konularda bilgi alma hakkının istikrarlı olarak ihlal
edildiğini, daha öncesinde davalı Kooperatife ait banka hesabında olduğu bilinen 56.000 TL bedelin (1992
yılında iken 56 bin TL olduğu bilinen) usulsüz paylaştırıldığı/yok edildiği bilgisine de haricen ulaşıldığını,
Yapı Kooperatifi adına kayıtlı banka hesaplarının bakiyesinin tespiti ile usulsüz şekilde aktarılan söz konusu
bedelin tespitini talep ettiklerini, müvekkillerinin adlarına eksik olarak tescil edilen hisseden kaynaklı olarak
Tasfiye süreci tamamlandığında herhangi bir hak kaybı yaşanmaması amacıyla ve yine mali konularda bilgi
alma haklarının ihlal edildiği de göz önünde bulundurularak, davalı adına kayıtlı tüm malvarlıklarının
tespitine karar verilmesi gerektiğini beyan ederek müvekkillerinin murisi ----- ait ikinci üyeliğin
mirasçılar adına mirasçılık hisseleri oranında tespit ve tescilini, diğer tüm kooperatif üyelerinin tespitini,
Kooperatifin esasen 153 üyeli olduğunun tespitini, 1992 yılından bugüne kadar olacak şekilde Kooperatif
adına kayıtlı banka hesapların, taşınır ve taşınmaz tüm malvarlıklarının aktif ve pasifleri ile sorgulanmasına
ve tespitine karar verilmesini taleple dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davanın zamanaşımı süresi içerisinde açılmadığını, kooperatifte 1992-2015 yılları arasında işlem
yapılmamasında davacı ile diğer tüm kooperatif üyelerinin sorumlu olduğunu, tasfiye kurulunun kooperatifi
tasfiye sürecine soktuğunu, Kooperatife ait tek malı ----- mahallesi, 59 pafta,
651 ada, 2 parselde kain 1135 m2 arsa nitelikli taşınmaz olduğunu, bu taşınmazın kamulaştırılmasız el
atma davası ---. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ----- sayılı dosyası ile
görüldüğünü, karar çıkan dosyanın ---- İcra Müdürlüğü'nün ----- Esas sayılı dosyası
ile takibe koyulduğunu, tasfiye için ihyanın gerçekleştirilmesi nedeniyle yapılan işlemlerin hukuka uygun
olduğunu, davacıların talep ve sonuçtaki diğer tüm üyelerin tespitini, kooperatifin esasen 153 üyeli
olduğunun tespiti ve kooperatifin aktif ve pasiflerinin tespitine ilişkin taleplerinde hukuki yararları olmadığını beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER ve GEREKÇE: Dava; Kooperatif üyeliğinin tespitine ilişkindir.
Mahkememizce taraflara usulüne uygun tebligat yapılmış, ----Asliye Ticaret Mahkemesi ---- Esas sayılı dosyasının Uyap sureti ve Kooperatife,------ve ----- yazılan müzekkere cevabı incelenmek üzere dosyamız arasına alınmıştır.
Davacı vekilinin veraset ilamını sunduğu ve tebligat çıkartılmasını talep ettiği, mirasçı ...'e tebligat yapıldığı, davacılar vekilinin ihtiyati tedbir red kararını istinaf ettiği, BAM ----.Hukuk Dairesi'nin 31/05/2023 tarih ----- Esas, ------- Karar sayılı ilamı ile talebin reddine karar verildiği görülmüştür---- Ticaret Mahkemesinin ---- esas ve ---- karar sayılı 30.01.1978 tarihli kararı incelendiğinde; ---- kendisine düşen evi çıplak olarak ortaklık hak ve borçlarını saklı tutarak satmış, sonradan ---- hissesini ortaklık hak ve borçları da içinde olarak satın almıştır. Şu hali ile; ----- üyelik hakkını kaybettiği anlaşılamamıştır. 11.06.1975 tarihli Yönetim Kurulu kararında ortaklıktan çıktığı hakkında bir hüküm de bulunmamaktadır. Davacının iptalini istediği Genel Kurul kararı da çıkmış bir üyenin yeniden alınması konusunda bulunmamaktadır." şeklinde kanaate varılmış ve davanın kesin olarak reddine karar verildiği görülmüştür.
Mahkememizce tarafların iddia ve savunmaları değerlendirilmek üzere dosya Mali Müşavir ve Kooperatif alanında uzman bilirkişiye tevdii edilerek, rapor alınmıştır. 07/05/2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle:" Davalı Kooperatife ait 2018-2019-2020-2021-2022-2023-2024 yıllarına ait yönetim kurulu karar
defterlerinin sunulduğu, bu defterlerden 2020-2021 yıllarına ait olanların noter açılış tasdiklerinin
gerçekleştirilmediği, 2018-2019-2022-2023-2024 yıllarına ait karar defterlerinin noter açılış
tasdiklerinin yasal süresi içerisinde alındığı, Yukarıda yer verilen defterler haricinde tutulması gereken yevmiye kebir envanter ve pay defterlerinin
ibraz edilmediği, mahkeme salonunda yapılan incelemede davalı vekili ------ yevmiye kebir
envanter defterlerinin bulunmadığı, ancak pay defterinin araştırılacağının beyan edildiği, bunun
üzerine pay defterinin ibraz edilmesi için 2 haftalık süre verildiği ancak taleple ilgili herhangi bir veri
sunulmadığı, Dosya kapsamında yapılan incelemeye göre davacı ...’ın 30.10.2022 tarihinde 2019 yılı
üyelik aidatı açıklamasıyla ---- isimli kişiye toplamda 1.300,00 TL gönderdiği, Davacıların murisi ---- davalı Kooperatifte 14.06.1976 ile 03.07.1988 tarihleri arası
dönemde toplamda 6.900,00 TL, üzerinde tarih okunamayan diğer ödeme belgeleriyle birlikte
1.080,00 TL olmak üzere genel toplamda 7.480,00 TL aidat ödemesi gerçekleştirdiği, 1163 sayılı KK. göre bağımsız bölümün ve üyeliğin ayrı ayrı devrinin mümkün olduğu, davacının 30
numaralı bağımsız bölümü satarak üyelik hakkını elinde tuttuğu ve 11 numaralı bağımsız bölümün
hem malikliğini hem de mülkiyetini elinde tuttuğu, KK ve ana sözleşmenin 2 ayrı üyeliğe cevaz verdiği, Üye kayıt defteri incelendiğinde davacının murislerinin 2 ayrı üyelik kaydı bulunduğu, Davacıların ve murislerinin 2. üyelik için kooperatife yaptıkları ödemeleri kooperatifin kabul ettiği, bu
durumun 2. Üyeliği kooperatifin aynı zamanda zımni (örtülü) olarak kabul ettiği, 08.12.2021 tarihli Genel Kurul toplantısı ile 2. Üyeliğin iptali yönünde alınan kararın kooperatifler
kanunu ve ana sözleşmede karşılığı olmadığı, 1163 S.K. m.23 uyarınca ortaklar hak ve yükümlülüklerde eşit konumdadır düzenlemesi gereği aidatlarını ödeyen davacıların murisinin 2 ayrı üyeliği bulunduğu, hususla ilgili nihai
değerlendirmenin Sayın Mahkemenizin takdirinde olduğu,
" tespitinde bulunmuşlardır.
Celse arasında bilirkişi raporunun taraflara tebliğ edildiği, taraf vekillerinin beyan ve itiraz dilekçesi sunduğu görülmüştür.
Bilirkişi raporu denetime açık, karar vermeye yeterli ve elverişli mahiyettedir.
Mahkememiz 06/11/2025 tarihli ara kararında: Davacılar vekilinin ------. İcra Müdürlüğü'nün ---- Esas sayılı takip dosyasında icra veznesine yapılacak ödemelerin (müvekkillerin murisinin Kooperatifte esasen 2 hissesi/üyeliği olduğu ve Kooperatifin esasen 153 üyeli olduğu dikkate alınarak icra dosyasındaki toplam alacağın 2/153 oranı bakımından uygulanacak tedbir ile) alacaklıya verilmemesini / belirtilen kısım bakımından paraların dağıtılması aşamasının tedbiren durdurulması talebinin HMK 389/1 gereği uyuşmazlık konusu olmadığından reddine dair karar verilmiştir.Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamından; Davacılar, murisi ----- mirasçıları sıfatıyla davalı kooperatifin üyesi olduğunun tespitini talep etmiştir.
1163 Sayılı Kooperatifler Kanunun “Ortağın ölümü ve ortaklığın devri” başlıklı 14.maddesinde; ”Ortağın ölümü ile ortaklık sıfatı sona erer. Anasözleşmede gösterilecek şartlarla ölen ortağın mirasçılarının kooperatifte ortak olarak kalmaları sağlanabilir.Üye Pay Defteri 48. Sayfa incelendiğinde “kooperatif hak ve vecibeleri kendisinde saklı kalmak kaydı ile
------ satılmış” kaydı düşülerek kooperatifte 1 ortaklığı bulunduğu kayıt altına alındığı, yine Üye Pay Defteri 15. sayfası incelendiğinde ----- hak ve vecibeleri ile ---- tarafından
------ satın alınmıştır.” kaydı düşülerek kooperatifte 2.ortaklığı bulunduğu kayıt altına
alınmıştır.
Somut Olayda; Sunta fabrikası 1163 SK.’nun 3. maddesinde bildirildiği üzere özel kişi olmadığından
fabrikanın kooperatife üyeliği söz konusu olamayacağı kooperatif tarafından karara bağlanmışsa da ------ üyeliğini devretmemiş, çıplak mülkiyeti devretmiştir. Kooperatif ana sözleşmesinde kooperatif üyeliği ile çıplak mülkiyetin birlikte devredileceğine dair hüküm bulunmamakta, 1163 SK. da üyelik ile çıplak mülkiyetin ayrı ayrı devredilmesine cevaz verdiği, davacı ve murisleri her üyelik için ayrı ayrı bedel ödediği ve ikinci üyeliğe engel durum ana sözleşme ve
Kooperatifler Kanununda bulunmadığı, 1976 yılında yapılan genel kurulda davacının 2
üyeliği kabul edilmiş ve bu üyeliklerden dolayı borcu bulunmadığı bildirilmiştir. 08.12.2021 tarihli Genel Kurul toplantısı ile ikinci üyeliğin iptali yönünde alınan kararın Kooperatifler Kanunu ve ana sözleşmede karşılığı olmadığı, kooperatiflere üyelik kaydının, yetkili organlarının bu hususta verecekleri açık bir kararla olması yanında, böyle bir karar olmasa dahi ortak olmak isteyen kişinin ödemelere davet olunması ve düzenli olarak yaptığı ödemelerin kooperatifçe kabul olunması ya da kişinin genel kurul toplantılarına çağrılması gibi kişiyi ortak olarak kabul eden işlemlerin yapılması suretiyle eylemli şekilde ortaklık sıfatının kazanılabileceği de kabul edilmektedir. Yani ortaklığa kabul açıkça olabileceği gibi örtülü olarak da mümkündür.Somut olayda, 30.10.2022 tarihinde 2019 yılı üyelik aidat ücreti ... adına ve 30.10.2022 tarihinde 2019 yılı üyelik aidat ücreti -----
Mirasçıları adına ... tarafından ödenmiştir. Her iki ödeme davacı tarafından yapılmış ve
yapılan bu ödeme kooperatif tarafından kabul edilmiş iade edilmemiştir. ----- üye kayıt defterinde 2 üye olarak tespit edilmiş hem de mirasçıları tarafından yapılan ödeme kabul edilmiştir. Ayrıca 2 kooperatif üyeliği (örtülü) zımni olarak kabul edilmiştir.
Kooperatif tarafından ölen kooperatif ortağının mirasçılarına Kooperatif Kanunu'nun 14. ve ana sözleşmenin 16. ve 10.maddelerindeki haklarının yazılı olarak bildirilmesi gerekmektedir. Bunun için kooperatifin mirasçıların adreslerini araştırarak bu bildirimi yapması gerekmektedir. Bunun yanında davacıların murisinin ölüm nedeni ile kooperatif ortaklığının son bulduğu yönündeki yönetim kurulu kararının da davacılara tebliğ edilmesi gerekmektedir.Davalı kooperatif tarafından, bu hususlar yerine getirilmemiştir. Bu nedenle; davacıların, murislerinden kaynaklı kooperatif üyelikleri devam etmektedir. Daha doğrusu Tüzüğün 16.maddesinde belirtilen 3 aylık sürenin geçmemiş olduğunun kabul etmesi gerekir (---- BAM ---. HD. ---- esas, ----- karar sayılı ilamı). Davacının miras bırakanının 2 ayrı üyeliği olduğu tespit edilerek davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ ile; Davacıların Ağustos 1976 tarihli kooperatif genel kurul kararı ile muris ------ mirasçıları sıfatıyla iki adet üyeliğinin olduğunun tespitine,
2-Alınması gerekli 615,40-TL harçtan davacı tarafından peşin olarak yatırılan 80,70-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 534,7-TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
3-Davacı tarafından dava açılırken yatırılan 80,70-TL. başvurma harcı, 80,70-TL peşin harcın toplamı olan 161,4-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından sarfedilen toplam 12.468,00-TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
6-Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştikten sonra talep halinde yatırana iadesine,
7-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T.ye göre hesaplanan 45.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,Dair, davacı asil ve vekilinin, davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğden itibaren 2 hafta süre içinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.