T.C. İstanbul Anadolu 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/232 Esas
KARAR NO : 2025/791
DAVA : İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 16/09/2014
KARAR TARİHİ : 14/10/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin Van ilinde 140 m2 lik bir apartman katı bulunduğunu, müvekkilinin davalı firmaya 31/03/2011 tarihinde zorunlu 101.45 TL ye deprem sigortası yaptırdığını, sigorta poliçesinde gayrimenkulun davalının kusuru ile 100 m2 tespit edilip poliçenin bu şekilde düzenlendiğini, davalının bu halde biçtiği değerin 59.000,00 TL olduğunu, akabinde -------- depremi neticesinde binanın hasar gördüğünü, müvekkilinin bu durumu sigorta şirketine bildirdiğini, sigorta şirketinin binanın 140 m2 olduğunu fark edip, müvekkilinden aradaki 40 m2 için ek prim ödemesini talep ettiğini, müvekkilinin 26,45 TL eksik primi yatırdığını, bina hakkında 14/04/2012 tarihinde yıkım kararı çıktığını, yıkım kararı üzerine sigorta şirketinin 54.681,17 TL ve 3.000,00 TL ödeme yaptığını, bu ödemelerin 40 m2 lik zeyilname dikkate alınmadan yapılmış ödemeler olup 23.600,00 TL ek ödeme yapması gereken davalının ödemeyi yapmadığını, işlemiş faiziyle birlikte alacağının 28.105,01-TL'lik ödeme emrinin tamamına itiraz edildiği, bu alacak için-------icra müdürlüğünün ------- esas sayılı dosaysı ile icra takibi başlatıldığını, ancak davalının başlatılan icra takibine haksız ve kötü niyetli olarak itiraz ettiğini, sigorta edilen malın davalının kusuru ile 100m2'lik bir apartman dairesi olarak gösterildiği, yine sigortacı davalının talebi üzerine 140m2'lik sigorta ilişkisi kurabilmek adına 40m2'lik fark için sigortalıdan eksik prim yatırılmasının istenildiği, müvekkilin de eksik primi yatırdığı, daha sonra yıkım kararının çıktığı, davalı tarafından itiraz edilmesi üzerine durdurulan takibin devamına, işleyecek faiz ve ferileri ile birlikte devamına , yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.
Davalı -------- vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili kurum ile davacı arasında 18/07/2011 - 18/07/2012 dönemi için zorunlu deprem sigorta poliçesi tanzim edildiğini, 23/10/2011 tarihli Van depremi sonucu sigortalının 27/10/2011 tarihinde müvekkili kuruma hasar ihbarı üzerine -------- numaralı hasar dosyası oluşturulduğunu ve Hazine Müsteşarlığı'na bağlı bağımsız eksper tayin edilerek ekspertiz raporu düzenlendiğini, dava konusu bina için poliçe kaspamında davacıya 57.820,00 TL sigorta bedeli ödendiğini, sigortalının 20/02/2012 tarihinde yaptırdığı daire yüzölçümü zeyil işleminin hasardan yani depremden sonra yapıldığını, poliçe teminatı dışında kaldığını, sigortalının veya sigorta ettirenin geçmiş depremlerdeki orta veya daha ağır hasar durumunu kasıtlı olarak beyan etmediği anlaşıldığı takirde -------- riziko gerçekleşmiş olsa bile sözleşmeden cayma hakkının olduğunu ve prime hak kazanacağını, davacı tarafından beyana müsteniden yaptırılan dava konusu sigorta poliçesi, risk gerçekleştikten sonra yaptırılmış bulunduğu belirlendiğinden, söz konusu sigorta poliçesinin hükümsüz olacağını, rizikonun gerçekleştiği veya gerçekleşme ihtimalinin ortadan kalkmış olduğu, sözleşmenin yapılması sırasında taraflarca biliniyorsa sözleşmenin geçersiz olacağını, sigorta ettiren ve sigortalı tarafından bilinip sigortacı tarafından bilinmediği durumlarda sigortacı sözleşme ile bağlı olmamakla birlikte, ödenmesi gereken primin tamamına hak kazanacağını, müvekkili kurumun davanın açılmasına sebebiyet vermediğini, bu nedenle haksız açılan davanın reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. İhbar olunan --------Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle ; Dava konusu tazminat ödeme yükümlülüğünün müvekkil şirket olmadığını, husumetin yöneltileceği tarafın müvekkil şirket değil, ---------olduğunu, bu nedenle davanın husumet yokluğundan reddi gerektiğini, davacının 20/02/2012 tarihli Daire Yüz Ölçümü zayil işleminin riziko gerçekleştikten sonra yapıldığını, dolayısıyla dava konusunun poliçe teminatı dışında kaldığını, bu nedenlerle müvekkil şirket aleyhine açılmış olan davanın husumet yönünden reddine, müvekkil şirketi ihbar olunan konumunda olduğundan hakkında hüküm kurulmasına yer olmadığına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava; Hukuki niteliği itibariyle zorunlu deprem sigortası kapsamında eksik ödenen tazminatın tahsili amacıyla başlatılan------- İcra Müdürlüğünün -------- E sayılı icra takibine davalının yapmış olduğu itirazın İİK 67 maddesi gereğince iptali ile icra inkar tazminatı isteminden ibarettir.
Eldeki dava öncelikle Mahkememizde -------- E. numarasını almış, Mahkememizce yapılan yargılama sırasında dosya öncelikle nitelikli hesap uzmanı bilirkişiye tevdi edilmiş, ardından bilirkişiye ek olarak inşaat mühendisi de eklenerek rapor alınmıştır. Bilirkişiler raporunda meydana gelen hasara ilişkin olarak davacının davalı kurumdan talep edebileceği tutarın 19.698,00-TL olduğu yönünde rapor sunmuşlardır. Mahkememizce bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kısmen kabulüne dair verilen kararın ihbar olunan ve davalı tarafça temyiz edilmesi üzerine ---------Sayılı ilamında: "...Açıklanan hukuki ve maddi vakıalar karşısında; eldeki itirazın iptali davasının dayanağı olan ilamsız icra takibinin borçlusu olmadığı için itirazın iptali davasında davalı olarak yer alması mümkün olmayan; ayrıca, sadece dava ihbar olunan konumunda olan --------Ş'nin bu yolla da davanın tarafı haline gelmeyeceğinin gözetilmeyişi ve adı geçen sigorta şirketi için de hüküm tesisi doğru değildir. .. Mahkemece, -------- poliçesi ile bina M2 artışına ilişkin zeyilname geçerli kabul edilip, anılan bilirkişi raporu esas alınmak suretiyle davalı -------- sorumlu olduğu miktar belirlenmiştir. Ne var ki; 23.10.2011 tarihindeki depremde ağır hasar görüp yıkılan davacı konutu için düzenlenen -------- poliçesinde yapılan 20.02.2012 tarihli M2 artışına ilişkin zeyilnamenin geçerli kabul edilişinin hukuki gerekçesine kararda yer verilmemiştir. Açıklanan tüm bu vakıalar karşısında; -------- poliçesi kapsamındaki deprem rizikosunun gerçekleşmesinden sonra yapılan zeyilnamedeki sigorta bedelinin, kural olarak sadece zeyil tarihinden sonraki rizikoları temin edeceği; ancak, davacıya ait konutun ağır hasar görüp yıkımına karar verilmesinden (tamamen yok olmasından) sonra 20.02.2012 tarihli zeyilname ile konut M2'sinin 100'den 140'a çıkartılmasında ve tamamen yok olan bir konut için ileriye dönük zeyilname düzenlemesinde davalı -------- hukuki yararı bulunup bulunmadığının hükümde tartışılıp gerekçelendirilmesi ile oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve yetersiz gerekçeyle yazılı biçimde hüküm tesisi bozmayı gerektirmiştir." belirtilen gerekçeler ile Mahkememiz kararının kaldırılmasına karar verilmiş, mahkememizin --------- Esas sırasına kaydedilmişitr.
Mahkememizce yapılan yargılama sonunda, 23/02/2021 tarih -------- sayılı karar ile davanın reddine dair veriilen karar davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya Yargıtay'a gönderilmiş, --------- sayılı kararı ile " sigortalı konuta ilişkin resmi kurumlarca düzenlenen hasar tespit belgelerinin ve özellikle konutun bulunduğu binanın yıkımına karar verildiği belge örneklerinin ilgili yerlerden getirtilmesi; zeyilnameye ilişkin primin yatırılıp yatırılmadığının tespiti için, ödeme belgelerinin temin edilmesi; yukarıda açıklanan şekilde, yıkım kararından önce zeyilnamenin düzenlendiğinin tespiti halinde, rizikonun kapsamı ve hasar durumuna ilişkin fiili durumu bilerek zeyilname düzenleyen davalının, zeyilnamedeki sigorta bedeli dahilinde (ancak gerçek zararla sınırlı olarak) sorumluluğunun doğacağı gözetilmek suretiyle karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeyle karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir. davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA karar verilmiştir.
Mahkememizce bozma ilamına uyulmasına karar verilmiş, mahkememizin -------- Esas sırasına kaydedilmiştir.
Mahkememizce sigortacılık alanında uzman bilirkişiden alınan 31/07/2025 tarihli raporun sonuç kısmında,
"Uyuşmazlık konusu (826000-TL teminat kapsamında) değerlendirilmesi halinde ödenmesi gereken
bedel ödenen 77.518,00-TL tespit edilmiştir. Sigorta şirketi tarafından ödenen 57.820,00 TL
mahsubu bakiye bedel 19.698,00-TL tespit edilmiştir"Yönünde rapor tanzim edilmiştir.Tüm dosya kapsamı ve hükme esas alınan 31.07.2025 tarihli bilirkişi raporuna göre: Davalı sigorta şirketi tarafından-------- no'lu ve 18.07.2011 poliçe başlangıç ve 18.07.2012 poliçe bitiş tarihli “ --------- Zorunlu Deprem Sigortası Poliçesi” ile davacı -------- adına sigorta teminatı sağlandığı, --------- sayılı Zeyilname düzenlendiği ve ek prim tahsil edildiği anlaşılmıştır. Zorunlu Deprem Sigortası Genel Şartları'nın A.1. maddesi sigortanın kapsamını yukarıdaki Mevzuata uygun olarak düzenlemiştir. Anılan maddede “6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu gereğince, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamındaki bağımsız bölümler, tapuya kayıtlı ve özel Mülkiyete tabi taşınmazlar üzerinde mesken olarak inşa edilmiş binalar, bu binalar içinde yer alan ve ticarethane, büro ve benzeri amaçlarla kullanılan bağımsız bölümler ile doğal afetler nedeni devlet tarafından yaptırılan veya verilen kredi ile yapılan meskenler Zorunlu Deprem Sigortasına tabidir. Bu sigorta ile, depremin doğrudan neden olduğu maddi zararlar ile deprem sonucu meydana gelen yangın, infilak, dev dalga (tsunami) veya yer kaymasının sigortalı binalarda neden olacağı hasarlar (temeller, ana duvarlar, bağımsız bölümleri ayıran ortak duvarlar, bahçe duvarları, istinat duvarları, tavan ve tabanlar, merdivenler, asansörler, sahanlıklar, koridorlar, çatılar, bacalar ve yapının benzer nitelikteki tamamlayıcı kısımlarında meydana gelenler de dahil olmak üzere), sigorta bedeline kadar --------- tarafından teminat altına alınmıştır.” düzenlemesi yer almaktadır.Davaya konu edilen Tapu kayıt belgesine göre; davacı ------- -------- poliçe kapsamında teminat altına alınan ---------- mahallesinde kayıtlı Sayfa No ------- Pafta ---------Ada --------Parsel -------- Tapu 140 m2 Bağımsız Bölüm maliki olduğu,-------- ilinde 23.10.2011 tarihinde meydana gelen 7.1 şiddetindeki deprem sonrası sigortalı konutta ağır hasar meydana geldiği, hasar sonrası eksper incelemeleri yapıldığı, 18.11.2011 tarihli ekspertiz raporunda konutun 150m2, poliçenin ise 100m2 üzerinden düzenlendiği yıkım kararı halinde pert/total işlemi uygulanacağı ifade edildiği, 01.06.2012 tarihli ekspertiz raporunda ise hasar durumun --------- valiliğince ağır/yıkık olarak belirlendiği ve konutun 150m2 olduğu ancak poliçenin ise 100m2 üzerinden tanzim edildiği, toplam hasarın piyasa rayicine göre 55.000-TL olduğu, teminat bedelin 59.000-TL olduğu, Davalının 23.10.2011 deprem sonrası 20.02.2012 tarihinde zeyilname düzenlenmesi için başvurduğu ve ------- sayılı zeyilname ile 100m2 ölçüm 140m2 olarak düzeltilmiş ve teminat bedeli ise 23.600-TL' olduğu, -------- Belediye Başkanlığı Yapı Kontrol Müdürlüğü 26.06.2012 tarih ve ------ sayılı yazı cevabında yıkım izni verildiği bilgisinin verildiği, Gerçeğe aykırı olarak 140m2 üzerinden düzenlenmesi gereken poliçenin 100m2 üzerinden düzenlendiği için ek prim tahsilatı ile ------- sayılı zeyilname 20.02.2012 - 20.07.2012 tarihli Zeyilname tanzim edildiği anlaşılmıştır.
Genel Şartlar kapsamında değerlendirilecek olduğunda C.2- Sigorta Ettirenin Beyan Yükümlülüğü Fesih ve İptaller “ --------- bu sigorta sözleşmesini, sigorta ettirenin, rizikonun gerçek durumunu bildiren beyanına dayanarak yapmıştır. Sözleşmenin düzenlenmesi aşamasında, sigortalının veya sigorta ettirenin, meskenin brüt yüzölçümü, yapı tarzı, adresi, geçmiş depremlerde hasar durumu gibi bilgilerde gerçeğe uygun olmayan beyanı halinde aşağıdaki hükümler uygulanır. Sigortalının veya sigorta ettirenin beyanının gerçeğe aykırı veya eksik olması halinde --------- gerektirecek durumlarda, --------- veya aracı kılınan andan itibaren 15 gün içerisinde prim farkının ödenmesini sigorta ettirenden talep eder. Gerçeğe aykırı beyan hali, depremden sonra öğrenilmişse, tazminat, alınan prim ile alınması gereken prim arasındaki orana göre ödenir.
Sigortalının veya sigorta ettirenin geçmiş depremlerdeki orta veya daha ağır hasar durumunu kasıtlı olarak beyan etmediği anlaşıldığı takdirde --------, riziko gerçekleşmiş olsa bile sözleşmeden cayabilir ve prime hak kazanır.Sigorta ettirenin, sigorta süresi içinde sigortalı meskende mevzuata aykırı değişiklik yapması halinde --------- sözleşmeyi feshedebilir.
Aynı yer için birden fazla Zorunlu Deprem Sigortası yaptırılmış olduğunun ya da A.2 maddesi uyarınca sigorta kapsamı dışında kalan bir yere yanlışlıkla Zorunlu Deprem Sigortası poliçesi düzenlendiğinin sigorta ettiren tarafından belgelendirilmesi durumunda, Zorunlu Deprem Sigortası leşmesi, başlangıcından itibaren iptal edilir ve primin tamamı sigorta ettirene iade edilir.” şeklindedir.-------- ilinde gerçekleşen 7.1 şiddetinde ki depremin 23.10.2011 tarihinde gerçekleştiği, bu bağlamda davalı kurum, davacının meydana gelecek durumu saklayarak poliçe tanzim ettirmiş olduğunu, bilgilendirme ve beyan yükümlülüğünü ihlal ederek kötü niyetli bir şekilde poliçe düzenlettirdiğini ileri sürdüğü ancak 7.1 şiddetinde ki deprem sonrası -------- İli ve çevresindeki yıkıcı etkileri durumu dikkate alındığında ve yine bölgedeki hareketlilik, medya vasıtasıyla dahi kamuoyunun bilgisi dahilindeki hususlar olup basiretli tacir olarak davranmak zorunda olan davalı Şirketin, acentesi tarafından poliçenin yapılmama iradesine rağmen poliçe tazim edip daha sonra sigorta ettirenin kasten kamuoyuna dahi yansıyan bir hususta araştırma yapıp riski ölçümleme gereği dahi duymaksızın poliçe yapmasının akabinde sigorta şirketi tarafından davacının bilgilendirme ve beyan yükümlülüğüne aykırı davrandığına yönelik iddialarının yerinde olmadığı mahkememizce de kabul edilmiştir.TTK.Madde 1425-“ (1) Sigorta poliçesi, tarafların haklarını, temerrüde ilişkin hükümler genel ve varsa özel şartları içerir, rahat ve kolay okunacak biçimde düzenlenir.(2) Poliçenin ve zeyilnâmenin eklerinin içeriği teklifnameden veya kararlaştırılan hükümlerden farklıysa, anılan belgelerde yer alıp teklifnameden değişik olan ve sigorta ettirenin, sigortalının ve lehtarın aleyhine öngörülmüş bulunan hükümler geçersizdir.(3) Kanunlarda aksine hüküm bulunmadıkça, genel şartlarda sigorta ettirenin, sigortalının veya lehtarın lehine olan bir değişiklik hemen ve doğrudan uygulanır. Ancak, bu değişiklik ek prim alınmasını gerektiriyorsa, sigortacı değişiklikten itibaren sekiz gün içinde prim farkı isteyebilir. İstenilen prim farkının sekiz gün içinde kabul edilmemesi hâlinde sözleşme eski genel şartlarla devam eder”. Madde içeriğin de izah edildiği üzere aksine düzenlemeler mevcut olması halinde açık/net/anlaşılır bir şekilde poliçe klozlarında izah edilmesi gerekecektir.
Türk Ticaret Kanunu 1409.Maddesinde de izah edildiği üzere “Sigortacı, sözleşmede öngörülen rizikonun gerçekleşmesinden doğan zarardan veya bedelden sorumludur. Sözleşmede öngörülen rizikolardan herhangi birinin veya bazılarının sigorta teminatı dışında kaldığını ispat yükü sigortacıya aittir.” Hükümleri uyarınca, Sigorta şirketinin ev eşyası zararına ilişkin taleplerin teminat kapsamı dışında kaldığına dair iddiaları yerinde görülmemiş ve dava konusu olaya ilişkin konut hasarın poliçe uyarınca 100m2 değil zeyilname uyarınca 140m2 bedel üzerinden teminat kapsamında kaldığı kabul edilmiştir. Mimarlık ve Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak 2022 Yılı Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğ 16/7/1985 tarihli ve 85/9707 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren “Mimarlık ve Mühendislik Hizmetleri Şartnamesi”nin 3.2 maddesi gereğince mimarlık ve mühendislik hizmet bedellerinin hesabında kullanılacak 2011 yılı Yapı Yaklaşık Birim maliyetleri, betonarme binalar için metrekare bedeli 565,00-TL' olduğu, ZDS Genel Şartlar A.4 “Sigorta bedelinin tespitinde, sigorta edilen meskenin yapı tarzı için Hazine ve Maliye Bakanlığınca yayımlanan "Zorunlu Deprem Sigortası Tarife ve Talimatı"nda belirlenen metrekare bedeli ile aynı meskenin brüt yüzölçümünün (veya yaklaşık yüzölçümünün) çarpılması sonucu bulunan tutar esas alınır” hükmü ile sigorta bedelinin tespit edilmiş olup, buna göre dava konusu dairenin brüt yüzölçümünün 140m2 olduğu dikkate alındığında 140x565- 79.100-TL tespit edilmiştir. İş bu bedel üzerinden --------- Genel Şartlar A.6- Muafiyet maddesi gereği Her bir hasarda, sigorta bedelinin %2'si oranında tenzili muafiyet uygulanır." Hükmü uyarınca ---------- poliçesinden doğan nihai sorumluluk meblağı 77.518,00-TL tespit edildiği, Sigorta şirketi tarafından ödenen 57.820,00-TL mahsubu bakiye bedelin 19.698,00-TL olduğu anlaşılmakla; Davanın Kısmen Kabulüne, --------- İcra Müdürlüğü' nün --------- E. sayılı dosyası ile başlatılan icra takibine davalı tarafından yapılan itirazın iptali ile takibin 19.698,00 TL asıl alacak üzerinden takibin devamına karar verilmiş aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KISMEN KABULÜNE, -------- İcra Müdürlüğü' nün --------- E. sayılı dosyası ile başlatılan icra takibine davalı tarafından yapılan itirazın iptali ile takibin 19.698,00 TL asıl alacak üzerinden takibin devamına,
3-Alınması gereken 1.345,57-TL harcın davacı tarafından yatırılan 339,50-TL peşin harçtan mahsubu ile bakiye 1.006,07-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
4-Davacı tarafından harcanan 339,50-TL peşin harç, 24,30-TL başvuru harcı olmak üzere toplam 363,80-TL harç giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından harç dışında harcanan 7.873,10-TL yargılama giderinin davanın kabul ve ret oranına göre hesaplanan (%70,09 Kabul, %29,91 Ret) 5.518,25-TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
6-Davalı tarafından harcanan 110,00-TL yargılama giderinin davanın kabul ve ret oranına göre hesaplanan (%70,09 Kabul, %29,91 Ret) 32,90-TL'sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, bakiye kısmın davalı üzerinde bırakılmasına,
7-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre hesaplanan 19.698,00 -TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre hesaplanan 8.407,01-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
9-Tarafların artan gider avansı bulunması halinde karar kesinleştiğinde kendilerine iadesine,
Dair, Gerekçeli kararın taraf vekillerine tebliğinden itibaren 15 gün içinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere davacı vekilinin yüzüne karşı davalı vekilinin yokluğunda verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı. 14/10/2025