T.C. İstanbul Anadolu 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/261 Esas
KARAR NO : 2025/533
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Vekaletsiz İş Görmeden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA, SAVUNMA ve DOSYA KAPSAMI:Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davalılar arasında 10.04.2006 tarihli ön protokol yapıldığını, protokolün konusunun ------- -------- ---------firmasından aldığı --------- içme suyu ve ---------- işlerinin yapılması konusunda işbirliği olduğunu, ortaklık paylarının ---------- % 25, ---------- % 25 ve --------- % 50 olduğunu, sözleşmeye göre başlangıç sermayesi olan 3 milyon doların tarafların hisseleri oranında ödeneceğinin kararlaştırıldığını, yine 1 milyon 550 bin amerikan doları tutarındaki % 5 kesin teminatın ---------- tarafından ----------- verileceği, bunun karşılığında diğer ortakların ----------- teminat senedi vereceğinin kararlaştırıldığını, sözleşme uyarınca --------- ---------- Şubesi'nden 5.800,100 ---------- tutarındaki kesin teminat mektubunu temin ederek davadışı işveren ----------- şirketine verdiğini, sözleşmeyi imzalayan firmaların yükümlülüğünü yerine getirmemesi üzerine ---------- şirketinin verilen teminat mektubunu nakde çevirdiğini, ---------- ve diğer ortakların teminat mektubundan kaynaklanan borcu bankaya ödemek istemediklerini, bunun üzerine teminat mektubu için ---------- genel müdürü olarak talepte bulunan kişi olan davacı ---------- ve kardeşi ----------- borcu taksitler halinde bankaya ödediğini, bankaya toplam 5.702.737,25 SAR + 27.000 USD ödeme yaptıklarını, ödeme yapıldıktan sonra davalıların söz konusu meblağı ödeyeceklerini beyan ettiklerini fakat ödeme yapmadıklarını, vekaletsiz iş görme hükümleri gereğince yaptığı ödemenin davalılardan tahsilini istediğini beyan ederek; mahkemece zarar tutarının tamamı belirlendiğinde alacak tutarını arttırmak ve fazlaya ilişkin her türlü yasal hakları, maddi ve manevi tazminat talepleri saklı kalmak kaydıyla şimdilik 50.000 Suudi Arabistan Riyalinin (SAR) dava tarihindeki kur üzerinden ve ödeme tarihinden itibaren işleyen ticari avans faizi ile birlikte vekaletsiz iş görme hükümlerine göre davalılardan müteselsilen tahsiline ve davacılara ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı -------Ş.cevap dilekçesinde; Davanın belirsiz alacak davası olarak açıldığını, ancak iddia edilen ödeme miktarının 5800.100 SAR tutarında ödenen teminat mektubu bedeline ilişkin olduğunu, yapıldığı belirtilen ödemelerin belirsiz alacak davası ile talep edilemeyeceğini ileri sürüp öncelikle davanın usulü yönden reddine karar verilmesini talep etmiştir.Davalılar dosyaya sundukları cevap dilekçelerinde; Açılan davayı kabul etmediklerini, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Birleşen ---------- ATM dosyasında davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; Davalılar, ----------Ş., ----------Ş.,----------Ş. ile ----------Şti arasında 10.04.2006 tarihli ön protokol yapıldığını, davalılardan ----------, sözleşme uyarınca kesin teminat mektubunu temin ettiğini, --------- Şubesi tarafından düzenlenen 5.800.100 (SAR) Suud Riyali tutarındaki mektup davadışı işveren ---------- firmasına verildiğini, sözleşmeyi imzalayan firmalardan------- ve --------- yükümlülüğünü yerine getirmemesi nedeniyle iş sahibi ---------- firması, verilen teminat mektubunu nakde çevirdiğini, bunun üzerine ---------- tarafından,-------- için verilen ve riskin gerçekleşmesi nedeniyle nakde çevrilen teminat mektubuna konu 5.800.100 SAR'ın bankaya ödenmesi istendiği, ancak ---------- ve diğer davalılar teminat mektubundan doğan borcu Bankaya ödemekten kaçındıklarını, davalılar arasındaki ortaklık sözleşmesi uyarınca Bankanın teminat mektubu vermesi için, ----------- genel müdürü olarak talepte bulunan kişi davacılardan ---------- olduğundan, söz konusu teminat mektubunu kardeşi ile birlikte bizzat ödemek zorunda kaldığını, -------- ve---------- birlikte, teminat mektubu tutarı olan 5.800.100 SAR'ı taksitler halinde Bankaya ödediğini, -------- ----------- nolu hesabından 19.08.2008 tarihinde 1.000.000 USD karşılığı 3.748.340 SAR, 14.10.2008 tarihinde 521.172,60 USD karşılığı 1.954.397 SAR daha sonra da 97.362,75 SAR karşılığı 27.000 USD ödeme yapıldığını, davacılar --------- ve---------- tarafından 5.702.737, 25 SAR + 27.000 USD ödeme yapılarak ----------- teminat mektubundan doğan borcunun tamamı ödendiğini,----------- tarafından 12.12.2008 tarihinde verilen yazıda 5.702.737 SAR+27.000 USD Ödendiği ve -------- ve--------- tarafından yapılan ödemeler sonucunda ---------- teminat mektubu nedeniyle borcunun kalmadığının belirtildiğini, davacılar --------- ve ----------, bankanın ve--------- zor durumda kalmasını önlemek ve ---------- ve diğer davalı şirketlerden teminat mektubu tutarını daha sonar kendilerinden tahsil etmek üzere, ödeme yaptığını, ---------- ve diğer davalıların malvarlıklarının pasifinin azalmasını önlediğini, davalılar, davacıların ödeme yapmasını sağladıktan sonra, müvekkillere, söz konusu tutarı ödeyeceklerini sözlü şekilde beyan ettiklerini, davacıların teminat mektubu tutarını bankaya ödemesine karşın, ----------- ve diğer davalılar, işbu dava tarihine kadar ödenen tutarı davacılara geri ödemekten kaçındıklarını, davalıların tamamen kötüniyetli olarak, yaptıkları işin zararını ----------- Bankasının ve ---------- şirketinin zarar görmemesi için iyiniyetli hareket eden ve ödeme yapan davacıların üzerinde bıraktıklarını, Türk Borçlar Kanununa göre vekalet sözleşmesi olmaksızın bir borcu ödeyen kişi, vekaletsiz iş görme hükümlerine göre, ödediği tutarı faizi ile birlikte isteyebilir. Vekaletsiz iş görme Türk Borçlar Kanununda düzenlenmiş olduğu ve ticari bir iş olmadığı için, davalıların ---------- olan borcunun davacılar tarafından ödenmesi nedeniyle fazlaya ilişkin her türlü hakları, maddi ve manevi tazminat talepleri saklı kalmak şartıyla, 5.750.100 Suudi Arabistan Riyalinin (SAR) dava tarihindeki kur üzerinden ve ödeme tarihinden itibaren işleyen ticari avans faizi ile birlikte vekâletsiz iş görme hükümlerine göre, davalılardan müteselsilen tahsili ve davacılara ödenmesini talep ve dava etmiştir.
Birleşen --------- ATM dosyasında davalı ----------- vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı yanın dava dilekçesinde bahsettiği 10.04.2006 tarihli ön protokol hasebiyle söz konusu davada müvekkilİ şirketi taraf olarak gösterdiği, yürürlüğe girmeyen, geçerliliği bulunmayan ve başlığı dahi ön protokol olarak isimlendirilen bir belge sebebiyle müvekkili şirketin hasım olarak gösterilmesinin hukuken mümkün olmadığı, taraflar arasında imzalanan 10.04.2006 tarihli ön protokolün bir adi ortaklık sözleşmesi olmayıp ortaklık görüşmelerine başlanmasına dair ön sözleşme olduğu, bu ön sözleşmenin devamı niteliğinde hiçbir ticari faaliyet yapılmadığı için ön sözleşmenin hayatiyet kazanmadığı, ön protokolün müvekkili şirketi bağlayıp bağlamayacağı hususunda --------- E. Sayılı dosyasında ortaklığın tespiti davası görüldüğü ve bu davanın bekletici mesele yapılmasını, 14.10.2008 tarihli --------- Bankası ile olan yazışmada görüleceği üzere bahsi geçen teminatın ----------Ş. tarafından verildiği, davacı yanın sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre ortağı ve sahibi olduğu -------- Şti. veya -------.Ş. aleyhine talepte bulunabileceği ancak bunun için de TBK 82. maddesine göre talebinin zamanaşımına uğradığı, davayı kabul etmemekle birlikte böyle bir borç olsa dahi hem sebepsiz zenginleşme hem de vekaletsiz iş görmeden kaynaklanan alacak iddiasının huzurdaki davada zamanaşımına uğradığı ve bu sebeple zamanaşımı definde bulunduklarını, davanın reddine, müvekkili şirketin davacı vekilinin mahkemeye sunmuş olduğu ön protokolde imzasının bulunması ancak asıl sözleşmede imzası bulunmaması nedeniyle davanın husumetten reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir. Birleşen --------- ATM dosyasında davalı --------- vekili cevap dilekçesinde özetle; Davaya zaman aşımı def'i ile diğer usul yönünden itiraz ettiklerini, davanın usul yönünden reddini, ihtiyati tedbir talebinin şartları oluşmadığından tensip kararı ile ihtiyati tedbir talebinin reddini, tüm hukuki nedenler gereği davanın esastan reddini, söz konusu davanın reddi ile yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen ----------- ATM dosyasında davalı ---------Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; Huzurdaki dosya için derdestlik itirazında bulundukları, dava dilekçesinden de anlaşıldığı üzere; davacı yanın aynı konuya ilişkin müvekkili şirket aleyhine ------------ Esas sayılı dosyası üzerinden dava açtığı, davacının iş bu davayı ikame etmesinin usul ve yasalara aykırılık teşkil ettiği, aynı konuda iki dava açılmasında davacının korunmaya layık bir menfaati olmadığı, açılan davanın HMK’nun 114/1-ı, 115/2 nci maddeleri gereğince dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmesi gerektiği, zamanaşımı def'inde bulunduklarını, haksız ve mesnetsiz davanın reddini, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen ----------- ATM dosyasında davalı ----------.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; usulsüz tebligat sebebiyle cevap dilekçesinin süresinde verildiğinin kabulüne,Mahkemenin aksi kanaatte olması halinde itirazlarının davanın her aşamasında ileri sürülebilecek itirazlardan olması ve münkir sayılmaları nedeniyle itirazlarımızın kabulüne, davanın ve ihtiyati tedbir talebinin müvekkili açısından reddine, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İNCELEME ve GEREKÇE :Dava, taraflar arasında sözleşme bulunmadığı ve davacının yasal bir yükümlülüğü bulunmadığı halde, davalı ---------Ş nin diğer davalılarla olan adi ortaklığının yararına borç altına girdiği teminat senedi bedelini ödeyen davacının bunu geri istemesine ilişkindir. ---------- Bankasından gelen yazı cevaplarından anlaşıldığı üzere, --------Ş nin -------- e hitaben düzenlenmiş 5.800.100 SAR bedelli teminat borcunun, Davacı ----------- tarafından (19/08/2008 ve 14/10/2008 tarihlerinde toplamda 5.702.737,25 SAR ödeyerek; daha sonra ayrıca 97.362,75 SAR (karşılığı 27.000 USD) ödenerek ) 02/12/2008 tarihi itibariyle ödendiği ve ----------Ş nin bankaya olan garanti taahhüdünün sona erdiği sabittir. Banka kayıtlarının aksini gösteren bir delil ileri sürülmemiştir.Ödemenin--------- tarafından yapıldığı, ----------- bir ödemesinin olmadığı görülmüş; ---------- yönünden husumetten red kararı vermek gerekmiştir.
---------- yaptığı ödemenin davalılardan tahsili istemi yönünden, davacı ----------- başkasının borcunu ödeyen üçüncü kişi durumundadır. Başkasının borcunu ödeyen üçüncü kişi, borçlu kendisine yetki vermemiş olsa bile, borçlunun temsilcisi olarak hareket etmiş olur. Yetkisi bulunmaksızın borcu ödeyen davacı ile davalı arasındaki hukuki ilişki vekaletsiz iş görme niteliğindedir. Çünkü üçüncü kişi ödemesi ile borç bizzat borçlu tarafından ödenmiş gibidir ve bu ödeme sonucu borç sükut etmiştir. Eş anlatımla, üçüncü kişi, borçlu yararına vekaletsiz iş görmüş demektir. Bu nedenle, başkasının borcunu ödeyen durumundaki davacının, ödediğini vekaletsiz iş görme ya da haksız zenginleşme hükümlerine göre geri isteme hakkı bulunmaktadır.Davacı, borcun davalıların borcu olduğunu ileri sürerken, davalılar arasında 10/04/2006 tarihli ön protokol başlıklı sözleşmeye dayanmıştır. Bu sözleşme davalılar arasında yapılmış olup, konusu davalı ----------- adi ortaklığının dava dışı ---------- şirketi ile yaptığı ------------Kanalizasyon Şebekesi ve ---------- Şehri Altyapı işlerine ilişkin sözleşmedir. -------- işveren/iş sahibi, ---------- işin yüklenici olup; --------- ayrıca ---------- ve ---------- şirketleri ile bir iç ilişki tasarlamıştır. 10/04/2006 tarihli bu ön protokolün 4. Maddesine göre idareden alınan bu iş kapsamında hak ve yükümlülükler noktasında, yürütülecek işlerde --------- %25, ----------- %25, ---------- %50 pay sahibi olacaktır. Aynı protokolün 7. Maddesinde --------Ş, işveren iş bedelinin %5 i tutarında yaklaşık 1.550.000 USD bedelli kesin teminat mektubu vereceği; diğer ortakların da hisseleri oranında ---------- teminat senedi vereceği düzenlenmiştir.Gerçekten de banka yazı cevabından borçlusu ---------- olan, lehdarı ---------- olan 5.800.100 SAR bedelli teminat mektubu düzenlendiği bellidir. ---------- 1.521.172,60 USD ve 27.000 USD’yi ödeme yapmakla sözleşmede geçen 1.550.000 USD tutarı, lehdar olan----------- tazmin etmek istediğinde SAR cinsinden ödeyerek sözleşmenin 7. Maddesinde düzenlenmiş olan teminat mektubunu ödediğini ortaya koymuştur.Söz konusu adi ortaklığa ilişkin ---------Ş tarafından, ---------Ş, ----------Ş, ---------Şti aleyhine adi ortaklığın tasfiyesi istemiyle --------- ATM’nde görülen bir dava mevcuttur. DAvacı --------- 07/04/2016 tarihli dava dilekçesi ile alacaklarının tahsili talep etmiş, ---------- sayılı kararla ispatlanamayan davanın reddine karar verilmiş; ist. ----------- sayılı kararla ayrıntılı inceleme yapılması, bilirkişi raporu alınması gerekçesiyle kararın kaldırılmasına karar verilmiştir. ---------- E sırasına kaydedilen davada, bilirkişi heyeti oluşturulmuş, rapor alınmış, tasfiye memuru atanmış rapor alınmış; bu raporlara itirazların değerlendirildiği aşamada olduğu anlaşılmıştır. Davalılardan --------, bu dosyada bilirkişi raporunda banka teminat mektubu bedelinin --------- tarafından ödenmiş kabul edilerek adi ortaklar arasındaki alacak-borç hesabı yapıldığını ileri sürerek --------- E sayılı dosyanın bekletici mesele yapılamasını talep etmiştir. Ne var ki, banka teminat mektubunun kim tarafından ödendiği hususu mahkememizin bu dosyasında yapılacak yargılama ile aydınlığa kavuşacak bir husus olup, çözülecek olup,---------- ATM nin mahkememiz dosyasını bekleyip, ona göre ortaklar arasındaki tasfiyeyi neticelendirebilecektir. Davacı -------- taraf olmadığı, adi ortaklığın bir parçası olmadığı olayda, --------- dosyasının beklenmesinde lüzum ve fayda görülmemiştir.
Davalı ---------, kendi ana sözleşmesi, iç işleyişi itibariyle çift imza ile temsil edildiğini, adi ortaklığa dayanak edilen ön protokolün tek imza ile, o dönem genel müdür olan -------- tarafından imzalandığını, bu sebeple de ---------Ş nin bu ortaklık ve borçla bağlı olmadığını ileir üsermüşse de, protokolün 7. Maddesine göre ---------, banka teminat mektubu temin edip, -------- adına , dolaylı olarak --------- ile yaptığı adi ortaklık adına edimini yerine getirmiş ve kendini bağlı görülmüştür. Yöneticinin yetkisiz temsilci olarak iş yaptığını ileri sürüyorsa da bu iddia bu davanın konusu olmadığı gibi, gelinin aşama itibariyle dürüstlük ilkesine uygun da görülmemiştir. Davalılardan ----------Ş, sözleşmenin son sayfasında ---------Ş yazılı olduğunu belirterek husumet itirazında bulunmuşsa da, eldeki dava adi ortaklardan biri olan ------------Ş ye doğru şekilde yöneltilmiştir. Ayırca --------- ve ---------- ve hatta ---------- şirketinin adi ortaklığın kurulmadığı, usulünce oluşturulmuş bir ortaklık olmadığı, ----------- şirketine veya yüklenici firmalara borcu olmadığının ileri sürmüşse de; dosyaya yansıyan olayların oluş sırasına göre, adi ortaklığın kurulduğu, bu kapsamda tarafların kimi ödeme/ teminat senedi verme gibi yükümlülüklerini yerine getirdiği, bu aşamalarda hiçbir itirazlarının olmadığı görülmüştür. Ayrıca işçiler tarafından davalılara açılan alacak davaları iş mahkemelerinde görülmüş, davalıların tümü işçilere karşı müştereken sorumlu kabul edilmiş, bu kararlar Yargıtay denetiminden de geçerek kesinleşmiştir. Son olarak bir diğer iddia da, idare nezdinde yüklenici firmalar olan ---------- ortaklığında kendi aralarında-------- %75, --------- şirketinin %25 oranında pay sahibi olduğu, ---------- %75 olan bu payının 12/03/2008 tarihinde ----------- tarafından devralındığı, bankaya yapılan ödemenin de bu ortaklığın devir bedeli olduğu iddiasıdır. Bankaya ödeme yapı ---------değil ---------- olup, bu paranın ----------- %75 oranındaki payı için olduğunu gösteren, soyut iddia dışında bir devir protokolü veya yazılı bir delil sunulabilmiş değildir. Bu sebeple bu iddiaya da itibar etmek mümkün olmamıştır.Özetle, ----------- tarafından ödeme yapıldığı, bu ödemenin ilk bakışta --------, --------- adi ortaklık adına garanti yükümlülüğüne girmiş olması sebebiyle diğer adi ortaklar lehine borcu sona erdirdiği, vekaletsiz iş görme hükümleri doğrultusunda geri isteme hakkı olduğu kabul edilmiştir. 10 yıllık zaman aşımı süresinin dolmadığı anlaşılmıştır. Asıl dava 12/06/2014 tarihlidir. Birleşen ----------- E, sayılı dava da 17/05/2018 tarihlidir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklandığı üzere;
I-Asıl davada,
1-Davann KABULÜNE;
2-50.000 SAR (Suudi Arabistan Riyali) bedelinin dava tarihindeki (22/04/2014) kur karşılığı olan 28.758,50 TL nin 02/12/2008 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan müştereken tahsili ile davacı -------- verilmesine;
3-Diğer davacı ------------ açtığı davanın aktif husumet yokluğundan REDDİNE;
4-Alınması gerekli 1.964,49-TL harçtan davacı tarafından peşin olarak yatırılan 485,05-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 1.479,44 TL'nin davalılardan müştereken tahsili ile tahsili ile hazineye irad kaydına,
5-Davacı tarafından dava açılırken yatırılan 25,20-TL. başvurma harcı, 485,05-TL peşin harcın toplamı olan 510,25 TL'nin davalılardan müştereken tahsili ile alınarak davacı ---------- verilmesine,
6-Davacı ------------ tarafından sarfedilen toplam 22.575,75-TL yargılama giderinin davalılardan müştereken tahsili ile alınarak davacıya verilmesine,
7-Davalılar tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına
8-Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştikten sonra talep halinde yatırana iadesine,
9-Davacı ------------ kendisini vekille temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T.ye göre hesaplanan 28.758,50-TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken tahsili ile alınarak davacı -------- verilmesine,
10-Davalılar kendini vekille temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T'ye göre hesaplanan 28.758,50-TL vekalet ücretinin davacı ------------ tahsili ile davalılara verilmesine,
II-Birleşen davanın KABULÜNE;
1-Birleşen davada, 5.750.100 SAR (Suudi Arabistan Riyali) bedelinin dava tarihindeki (--------- efektif satış kuru) karşılığı olan 6.871.369,50 TL'nin 02/12/2008 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan müştereken tahsili ile davacı --------- verilmesine;
2-Diğer davacı ------------ açtığı davanın aktif husumet yokluğundan REDDİNE;
3-Alınması gerekli 469.383,25-TL harçtan davacı tarafından peşin ve tamamlama harcı olarak yatırılan 117.351,95-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 352.031,30-TL'nin davalılardan müştereken tahsili ile tahsili ile hazineye irad kaydına,
4-Davacı tarafından dava açılırken yatırılan 35,90-TL. başvurma harcı, 117.351,95-TL peşin harcın toplamı olan 117.387,85 TL'nin davalılardan müştereken tahsili ile alınarak davacı ---------- verilmesine,
5-Davacı ve davalılar tarafından yapılan yargılama gideri asıl davada hesaplandığından tekrar hesaplanmasına yer olmadığına
6-Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştikten sonra talep halinde yatırana iadesine,
7-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T.ye göre hesaplanan 610.141,09-TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken tahsili ile alınarak davacı --------- verilmesine,
8-Davalılar kendini vekille temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T'ye göre hesaplanan 30.000,00-TL vekalet ücretinin davacı ------------- tahsili ile davalılara verilmesine,
Gerekçeli kararın taraf vekillerine tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde Temyiz Kanun yolu açık olmak üzere davacılar vekili, davalılar -------, -------- ve ------------ vekillerinin yüzüne karşı oy birliği ile verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı. 02/07/2025