T.C. İstanbul Anadolu 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/822 Esas
KARAR NO: 2025/177
DAVA: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 21/10/2022
KARAR TARİHİ: 25/02/2025
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkillerinin Okul malzemesi alış-satış ticaretinde bulunmak üzere, icra takibinde diğer borçlu olan ve dava konusu çekte de cirosu olan ---------- isimli kişi ve davalıyla anlaşma sağladığını, Buna göre, ----------- isimli şahıs ve davalı ... taş atan okul malzemesini tedarik edip, müvekkillerine vereceğini taahhüt ettiklerini. Müvekkiller de alınacak olan malzemelerin. Parasına karşılık dava konusu çekin kendilerine vereceğini kararlaştırıldığını ( Bu davanın konusu çek haricinde 2 adet daha çek verilmiş olduğunu o iki çek içinde ayrıca müvekkilinin borcunun bulunmadığının tespiti için menfi tespit davası açılacağını belirtmiş) Tarafların sözlü olarak kararlaştırdıkları anlaşma gereği müvekkilin okul malzemelerine karşılık söz konusu çeki ---------- isimli şahsa ve davalıya vermiş olmasına rağmen herhangi bir malzeme alamadığını, Sürekli oyaladığını ve malzeme tedarikinin Bir türlü yapılamadığını, Dava konusu çek ile birlikte toplam 3 çekin karşılıksız çıkma sebebinin. Malzeme tedariğinin yapılamamasından kaynaklandığını belirterek, Dava dışı ----------- muhafazalı şekilde çeki davalıya ciro ettiğini ve davalıyı iyi niyetli üçüncü kişi olarak göstermeye çalıştığını, bunun kesinlikle gerçeğe aykırı olduğunu ve --------- isimli kişi ile davalının ortak hareket ettiğini, malzeme vermedikleri halde çeki icraya koyduklarını ve sebepsiz zenginleşmeye sebep olduklarını, Müvekkilinin, davalının ve dava dışı --------- isimli şahsın ticari defter ve belgeleri incelendiğinde müvekkilinin herhangi bir malzeme almadığını? Ama çekleri ----------- isimli şahsa ve davalıya verdiğinin ortaya çıkacağını belirterek, ----------- İcra Müdürlüğü ----------- Esas sayılı dosya kapsamında başlatılan icra takibinin durdurulmasını ve reddine karar verilmesini, ---------- bankasına ait ---------- seri nolu, 450.000 TL lik çekle ilgili olarak 400.000 TL Borcunun olmadığının tespit edilerek çekin müvekkile iade edilmesini, davalının alacağın % 20 sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacıların imzaya ve takibe konu olan çekin kambiyo niteliğine herhangi bir itirazları bulunmadığını, Takip konusu çek incelendiğinde Davacı tarafın çeki iktisap ettiğini ve çekin ----------- isimli şahıstan müvekkile geçtiğinin görüleceğini, bu sebeple davanın muhatabının ------------ olması gerektiğinin, yargılamaya konu edilen ----------- icra dairesi. ----------- Esas sayılı takip dosyası incelendiğinde, Davalı müvekkilin alacak takipçisi olduğunu, Davacılar ile birlikte ------------ da takip borçlusu olarak yer aldığını, ve takibin müvekkile karşı kambiyo taahhüdü altında olan tüm borçlulara yöneltildiğinin görüleceğini, bu sebeple davacı yanın muvazaa iddialarının dayanaksız olduğunu Davalı müvekkil ... uzun yıllardan beri okul kıyafetleri üretim işiyle uğraştığını dava dışı borçlardan ---------- isimli kişiyle birkaç yıldan beri ticari ilişkisi mevcut olduğunu, 2022 yılı Temmuz ayı başlarından itibaren mal istemesi üzerine müvekkilinin kendisinin taleplerini yerine getirdiğini ve ödemelerini dava konusu çek dışında diğer 2 çekle aldığını Müvekkilinin ticareti gereği ürünlerini teslim edip dava dışı ----------- isimli kişiden çeki ödeme aracı olarak aldığını, bu hususta ticareti davacılar ile değil dava dışı diğer borçlu ------------ isimli kişiyle yaptığını, davacılar ile dava dışı ciranta arasındaki hukuki mesele itilaf ihtilafının müvekkilini ilgilendirmediğini kendisinin muhatabının da ciranta olduğunu belirterek davanın senetlerde Mücerretlik ilkesi çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini, Dolayısıyla davacı tarafça çeke ilişkin bedelsizlik iddiasını davalı mükellefe karşı ileri süremeyeceğini, davacı tarafın dava dışı borçlu ----------- isimli kişiyle müvekkilinin ortak hareket ettiği iddiasının gerçeğe aykırı olduğunu, müvekkilinin ------------- ilçesinde faaliyet göstermekte olduğunu, davacı ... ve dava dışı----------- isimli kişilerin -----------, ----------- ilçesinde karşı karşıya faaliyet gösterdiğini dolayısıyla davacı ve dava dışı ---------- birbirlerini daha iyi tanıyan kişiler olduğunu, ayrıca davacı----------- tarafından müvekkile icra takibinden önce kısmi ödemeye kısmi ödeme yapıldığını, çekin vadesinden önce iletişime geçilerek 21.09.2022 tarihinde Müvekkilin oğlu ------------ aynı gün 30.000 TL ödeme yapıldığı, çek yazıldıktan sonra da çeki cirantalayan ---------- müvekkile 16.400 TL iş bu çeke istinaden ödeme yaptığını müvekkilin de iş bu çekten kaynaklı bakiye olan 400.000 TL nin alacağının tahsili amacıyla icra takibine başvurduğunu, Müvekkilinin borçlular arasındaki ilişkiyi bilmemekle dava konusu çeki dava dışı borçlu- ciranta ------------- aldığını Bu nedenle cirancılar ile çek keşide edenler arasındaki ilişkiyi bilmesinin beklenemeyeceğini, Yukarıda arz ve izah edilen nedenlerle sayın mahkemenizce davanın reddini ve davalı yararına %20 icra inkar tazminatı hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı yana tahminle karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:İcra Dosyası:---------- İcra Müdürlüğü' nün ------------- Esas Sayılı dosyası ile davalı alacaklı ...' ın davacılar ve dava dışı ---------- aleyhine 400.000TL çek alacağı ve 40.000TL çek tazminatı olmak üzere 440.000TL toplam alacak üzerinden takip başlattığı, ödeme emrinin davacı borçluya usulüne uygun tebliğ edildiği, davacı borçlu tarafından itiraz edilmediği anlaşılmıştır. Bilirkişi raporu:Mahkememizce alınan 25/09/2024 tariihli bilirkişi raporunun sonuç kısmında,
"A- Defterlerin Usulüne Uygun Tutulup Tutulmadığı Yönünden: Davacı şirketin yasal ticari defterleri usul yönünden incelendiğinde 2021 ve 2022 yılına ilişkin açılış ve kapanış tasdiklerinin süresinde yapıldığı, TTK ve VUK hükümlerine göre usulüne uygun tutulduğu görülmüş, davalı şirket defter ve belge sunmadığı için inceleme yapılamamıştır.
B- Menfi Tespit Talebine konu Çek ve Mal Teslimi Yönünden: İncelenen davacı şirket kayıtlarında ilk ciranta dava dışı ----------- ile bir ticari ilişkinin yer almadığı, dava konusu çekin keşideci davacı şirketin kayıtlarında yer almadığı, takip konusu 30.09.2022 keşide tarihli 450.000 TL’den bakiye kalan 400.000 TL için başlatılan icra takibinde son ciranta konumundaki davalının kendisinden önceki cirantaya sadece bir adet fatura karşılığı 94.905 TL+KDV satış yaptığının Bs kayıtlarında gözüktüğü, takip konusu çeke karşılık dava dışı ciranta -------- yada davacılara çek bedelini karşılığı hangi malları teslimi ettiğine ilişkin delile rastlanmadığı, yapılan somut tespitlerden sonra, dava konusu çekin avans çeki mi olduğu, karşılığında mal tesliminin gerçekleşip gerçekleşmediği, edimin yerine getirilmemesi sebebiyle çekin bedelsiz mi kaldığı, nihayetinde davacının menfi tespit talebinin hukuki değerlendirmesinin Sayın Mahkemeye ait olduğu mütalaa edilmiştir. C- Faiz: Huzurdaki menfi tespit talepli davanın konusu 30.09.2022 vadeli, 450.000 TL tutarlı çekten 400.000 TL’lik kısmına başlatılan takipte, Kambiyo senetlerinin üzerinde yazılı olan vadenin aksi kararlaştırılmadıkça tacir olan taraflar arasında anlaşılan ödeme vadesi olduğunun kabulü gerektiği, Davalı alacaklının lehine hüküm tesis edilmesi durumunda çekin keşide tarihinden (uygulamada vade) itibaren ıskonto avans faizi talep edebilecektir. Bu kapsamda çekin keşide tarihinden takip tarihine kadar yapılan faiz hesaplamasında, 30.09.2022 tarihinde vadesi dolan 400 Bin TL takip tutarına 05.10.2022 takip tarihine kadar 863,01 TL takip öncesi faiz hesaplandığı, (Talep 40.000 TL) Sayın Mahkeme’nin kısmen ya da tamamen Davalı lehine hüküm kurması halinde; tarafların tacir olması, işin ticari iş olması, temerrüt faiz oranının önceden kararlaştırılmamış olması münasebetiyle, takip sonrasında hükmolunacak davacı alacağı için 3095 s.k m.2/2 kapsamında avans faiz talebinin yerinde olduğu,
KÖTÜ NİYET TAZMİNATI VE sair hususların yüce yargı makamının münhasır takdiri içinde kaldığı"Yönünde rapor tanzim edilmiştir.Dava; hukuki niteliği itibariyle ---------- Bankasına ait ------------ seri nolu 450.000-TL bedelli çek ile ilgili 400.000-TL üzerinden ------------ İcra Müdürlüğünün----------- Esas sayılı dosyasında davacıların borçlu olup olmadığının tespiti talebiyle açılan menfi tespit davasıdır. Menfi tespit davalarında ispat yükümlülüğü kural olarak davalı alacaklıya düşer. Ancak imzası ikrar edilmiş bono alacağın varlığını ispatlayan kesin delil niteliğinde olup bu kez borçlunun borcunun bulunmadığını, usulüne uygun delillerle kanıtlaması gerekir. Bono, ödeme vaadi niteliğinde kambiyo senedi olup, bağımsız borç ikrarını içerir. Bonoda kural olarak ispat yükü senedin bedelsiz olduğunu iddia eden tarafa aittir, ispat külfeti davacı taraftadır.Davacı, davalı ve dava dışı ----------- tarafında taahhüt edilen mallara karşılık keşide edilen çekin malların teslim edilmemesi üzerine çekin ödenmediğini ve bedelsiz kaldığını, borçlu olmadığının tespitini talep etmektedir.Davalı, çekin ödeme aracı olarak aldığını, bu hususta ticareti davacılar ile değil dava dışı diğer borçlu ----------- isimli kişiyle yaptığını, davacılar ile dava dışı ciranta arasındaki hukuki mesele itilaf ihtilafının kendilerini ilgilendirmediğini ve davanın reddini savunmuştur. Davacı şirketin ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Davacı şirketin yasal ticari defterleri usul yönünden incelendiğinde 2021 ve 2022 yılına ilişkin açılış ve kapanış tasdiklerinin süresinde yapıldığı, TTK ve VUK hükümlerine göre usulüne uygun tutulduğu, lehine delil teşkil ettiği, davalı şirket defter ve belge sunmadığı için inceleme yapılamadığı anlaşılmıştır. Dava ve takip konusu olan çek incelenen davacı ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı, aynı zamanda davacı şirketin hissedarı olan diğer davacı ...'a ciro edilen çekte bir sonraki ciranta olan dava dışı ------------ isimli kişi ile de davacı şirket arasında bir ticari ilişki tespit edilememiştir.Davacılardan ...'un dava dışı ----------- yapmış olduğu alımlar, iadeler ve ödemelere ilişkin sunmuş olduğu excel hesap dökümünün dava konusu ile somut irtibatı ise kurulamadığı, Davacılardan ----------- Davalı ... oğlu ---------- ------------ Bankası hesabına 21.09.2022 tarihinde toplamda iki seferde toplam 30.000 TL “ Kıyafet Ödemesi” açıklamasıyla ödeme yaptığı ve davalının da bu ödemeleri ödenmeyen çekin bakiyesinden 50.000 TL olarak düştükten sonra takibe konu ettiği anlaşılmıştır. Davalının 2022 Yılı BS formlarında sadece dava dışı son ciranta ----------- KDV hariç 1 adet ft. Karşılığı 94.405 TL satış faturası düzenlediği, bu tutarın da çek bedelinden çok düşük olması yanında davacılara herhangi bir fatura düzenlemediğini görüldüğü, Davacı kayıtlarında ve Davalıya ait BS formlarında, davalının dava konusu çek karşılığında kendisinden önceki cirantaya sadece 94.405 TL'lik fatura düzenlediği, çek karşılığında teslim edilen mallara ilişkin ise her hangi bir delil sunulmadığı, Davacı şirketin keşide ettiği çek, diğer davalı şirket ortağı ----------- tarafından ilk ciro yapılarak dava dışı ----------- teslim edildiği, Dosya kapsamında başka sözleşme olmadığına göre davacılara malı teslim edecek olan dava dışı ------------ aynı çeki davalı ...'a ciro ettiği, Davalı tarafın almış olduğu çek/ler karşılığında dava dışı ------------ teslim ettiği mal tutarı vergi dairesi kayıtlarında 94.405 TL+ KDV olduğu, başka bir faturanın bulunmadığının anlaşılmaktadır. Davacı şirket kayıtlarında ilk ciranta dava dışı ----------- ile bir ticari ilişkinin yer almadığı, dava konusu çekin keşideci davacı şirketin kayıtlarında yer almadığı, takip konusu 30.09.2022 keşide tarihli 450.000 TL'den bakiye kalan 400.000 TL için başlatılan icra takibinde son ciranta konumundaki davalının kendisinden önceki cirantaya sadece bir adet fatura karşılığı 94.905 TL+KDV satış yaptığının BS kayıtlarında gözüktüğü, takip konusu çeke karşılık dava dışı ciranta ------------ yada davacılara çek bedelini karşılığı hangi malları teslimi ettiğine ilişkin delile rastlanmadığı, takip konusu çeke karşılık dava dışı ciranta ----------- yada davacılara çek bedelini karşılığı hangi malları teslimi ettiğine ilişkin delile rastlanmadığı, dava konusu çekin avans çeki olduğunun davacı tarafça ispatlanmadığı anlaşılmaktadır. 22/10/2024 tarihli celsede davacı vekili dava dilekçesinde açıkça yemin deliline dayandığından bu delili hatırlatılmış, beyanda bulunmak üzere 2 haftalık kesin süre verilmesine, verilen kesin süre de yemin teklif etmemesi halinde yemin deliline dayanmaktan vazgeçmiş sayılacağı ihtar edilmiş, davacı vekili yemin teklif etmemiştir. ispat yükü kendisinde olan davacının davasını ispat edemediği kanaati ile davanın reddine, davacının kötü niyetli olduğuna ilişkin her hangi bir delil sunulmadığından davalının icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiş aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının davasının REDDİNE,
2-Davalının icra inkar tazminatı talebinin reddine,
3-Alınması gerekli 615,40-TL harçtan davacı tarafından yatırılan 80,70-TL peşin harç, 6.750,30-TL tamamlama harcı toplamından oluşan 6.831-TL harçtan mahsubu ile artan 6.215,60-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
4-Davacı tarafça yapılan giderlerin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı tarafından yapılan yargılama giderleri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
6-Davalı kendini vekille temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre davalı taraf için takdir olunan 30.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
7-Tarafların artan gider avansı bulunması ve talep etmeleri halinde yatıran tarafa iadesine,
Dair, Gerekçeli kararın taraf vekillerine tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı. 25/02/2025