T.C. İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret MahkemesiESAS NO: 2019/581 Esas
KARAR NO: 2019/1035
BİRLEŞEN İSTANBUL ANADOLU 30. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ ----- ESAS SAYILI
DAVA: Tapu İptali Ve Tescil (Satış Vaadi Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 30/01/2013
KARAR TARİHİ: 06/11/2019
Mahkememizde görülmekte olan Tapu İptali Ve Tescil davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP : İstanbul Anadolu 30. Asliye Hukuk Mahkemesi ------- Esas sayılı dosyasında davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı arsa sahipleri ile dava dışı yüklenici arasında kat karşılığı inşaat sözleşmesi düzenlendiğini, yüklenicinin sözleşme ile ilgili haklarını müvekkili kooperatife temlik ettiğini, sözleşme gereği devri gereken --- adet bağımsız bölümün müvekkiline devredilmediğini iddia ederek; ----------blokta --- nolu dairelere ilişkin tapu kayıtlarının iptali ile müvekkili kooperatif adına tescilini talep etmiştir.
SAVUNMA: Davalılar vekili davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DAVANIN AŞAMALARI:
İstanbul Anadolu 30. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ---- tarihli ------ Esas,------- Karar sayılı kararıyla; "Eldeki davada davacı kooperatif, yüklenicinin haklarını devraldığını belirterek sözleşme gereği yüklenici adına tescili gereken --- adet bağımsız bölümün adlarına tescilini talep etmektedir. İst. And. 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ------- Esas sayılı dosyasında ise, bir kısım arsa maliklerince, kendilerine ---- adet dairenin verilmediği belirtilerek bu dairelerin tespiti ile kendilerine teslimi istenmiştir. Şu halde iki davanın birbirinin sonucunu etkileyeceği açıktır.
HMK’nın 166. maddesi hükmü gereğince görülmekte olan davalar aralarında bağlantı bulunması halinde istek üzerine veya kendiliğinden mahkemece birleştirilebilir. Davaların aynı sebepten doğması veya biri hakkında verilecek hükmün diğerini etkileyecek nitelikte bulunması halinde davalar arasında bağlantı bulunduğu varsayılır (H.M.K. Mad. 166/4). --- gün, ----- Karar sayılı Yargıtay içtihadı birleştirme kararı gereğince; bir yargı çevresinde kurulmuş aynı düzeyde birden fazla mahkeme, davaların birleştirilmesi açısından “aynı mahkeme” sayılır.
Buna göre, işbu dosya ile İst. And. 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin--------- Esas sayılı dosyasının aynı kat karşılığı inşaat sözleşmesine ilişkin olup aralarında bağlantı bulunduğu, biri hakkında verilecek hükmün diğerini etkileyecek nitelikte olduğu anlaşıldığından, işbu dosyanın İst. And. 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ------ Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesine karar verilmesi gerekmiştir..." gerekçesi ile İstanbul Anadolu 30. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ----- Esas sayılı dosyası ile İstanbul Anadolu 30. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ---- Esas sayılı dosyasının Mahkememizin ----------- Esas sayılı dosyası ile birleştirilmiştir.
DAVANIN VE GÖREVLİ MAHKEMENİN TESPİTİ, İNCELEME VE GEREKÇE:
Birleşen İst. Anadolu 30. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ----- esas sayılı dosyasında ---- tarihinde açılan dava, tapu iptali ve tescili istemine ilişkindir.
İst. Anadolu 30. Asliye Hukuk Mahkemesi ---- esas sayılı dosyasındaki davayı ---- tarih, --------- karar sayısı ile Mahkememizdeki dava ile birleştirmiş, Mahkememizce birleşen dosya ile birlikte yargılamaya devam olunmuştur.
Ancak, --------- halen yayınlanmayan yüksek Yargıtay ------ tarih, ---- esas, ----- karar sayılı ilâmındaki "Bireyler arasındaki uyuşmazlıkların yargıya intikalinden sonra başlayan yargılama faaliyetinin ilkelerini usul kuralları (yargılama hukuku ilkeleri) belirler. Yargılama hukukunun temel ilkelerinden birisi de her davanın ayrı yargılamayı gerektirmesidir. Davaların birleştirilmesi bu kuralın en önemli istisnasını oluşturur. Bu istisnanın kabul edilmesinin temelinde de yine yargılama hukuku ilkeleri yatmaktadır. Gerçekten de mahkemeler aracılığı ile maddi hakları korumayı amaçlayan devlet, uyuşmazlığı kısa sürede, basit ve hızlı yöntemlerle çözüme ulaştırmalıdır. Uyuşmazlıkların çözümü yöntemlerini düzenleyen yargılama hukukunun amacı sadece çözüme ulaşmak değil, bu çözümün adalete ve gerçeğe de uygun olmasını sağlamaktır.
Bu kapsamda davaların birleştirilmesi, hukuk yargılamasının yukarıda belirtilen amaçlarına hizmet eden araçlardandır. Benzer ya da aynı doğrultuda karar vermeyi gerektiren durumlarda davalar birleştirilerek ortak yargılama sürecine girildiğinde, deliller birlikte toplanarak gereksiz zaman kaybı ve masraf yapılmasının önüne geçilmekte, böylece basit, ucuz ve hızlı yargılama ile usul ekonomisi amacı gerçekleşmiş olmaktadır. Diğer yandan, tarafların yargılamayı uzatmaya yönelik ve farklı karar alma yönündeki çabaları engellenmekte, dürüstlük kuralına uygun davranmaları sağlanmaktadır. Bu yöntemle ayrıca hukuki sorunun parçasını oluşturan ya da benzer sorunlar nedeniyle aynı doğrultuda karar vermeyi gerektiren davalarda çelişkili karar verilmesi önlenmekte ve hukuki istikrar sağlanmaktadır. Bu nedenledir ki 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu nun (HUMK) 45 inci ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu nun (HMK) 166 ncı maddesinde davaların birleştirilebileceği hükmü düzenlenmiştir. Fakat davanın diğer bir mahkemede derdest olan bir dava ile irtibatının bulunduğu iddiası HUMK nın 187 nci maddesinde ilk itiraz olarak düzenlenmiş iken, 6100 sayılı HMK da davaların birleştirilmesi ilk itiraz olmaktan çıkartılarak, davanın her aşamasında ileri sürülebileceği kabul edilmiştir. Bu nedenle somut olayın çözümlenmesi için öncelikle 1086 sayılı HUMK hükümlerinin mi yoksa 6100 sayılı HMK hükümlerinin mi olaya uygulanması gerektiği öncelikle belirlenmelidir. Bu noktada, kanunların yürürlüğüne ilişkin temel ilke ve bu kapsamda usule ilişkin kanun hükümlerinin yürürlüğü konusunda genel bir açıklama yapılmasında fayda bulunmaktadır: İlke olarak herhangi bir kanun veya düzenleyici kural, hukuksal sonuçlarını yürürlüğe girdiği tarihten sonrası için doğurmaya başlar. Bunun doğal sonucu da kanunların yürürlüğe girmelerinden önceki olayları etkilememeleri, yani geçmişe etkili olmamalarıdır. Kanun koyucu tarafından bu kuralın aksine düzenleme yapmadığı takdirde hukuk güvenliğini sağlamak için kanunlar geriye yürüyecek şekilde yorumlanamaz. Bir usul hükmünün yürürlüğe girmesinden sonra bir dava açılırsa bu davaya yeni usul kurallarının uygulanması esastır. Çünkü genel olarak kanunlar hemen etkili olur ve uygulanırlar. Nitekim HMK nın 448 nci maddesinde Bu kanun hükümleri tamamlanmamış olmak kaydıyla derhal uygulanır. şeklinde düzenleme bulunmaktadır. Bu nedenle somut olaya 6100 sayılı HMK hükümlerinin uygulanması gerektiği kabul edilmelidir. Gelinen bu aşamada HMK hükümlerine göre davaların birleştirilme usulünün de açıklanması gereklidir. HMK nın konu ile ilgili 166 ncı maddesi; (1) Aynı yargı çevresinde yer alan aynı düzey ve sıfattaki hukuk mahkemelerinde açılmış davalar, aralarında bağlantı bulunması durumunda, davanın her aşamasında, talep üzerine veya kendiliğinden ilk davanın açıldığı mahkemede birleştirilebilir. Birleştirme kararı, ikinci davanın açıldığı mahkemece verilir ve bu karar, diğer mahkemeyi bağlar. (2) Davalar, ayrı yargı çevrelerinde yer alan aynı düzey ve sıfattaki hukuk mahkemelerinde açılmış ise bağlantı sebebiyle birleştirme ikinci davanın açıldığı mahkemeden talep edilebilir. Birinci davanın açıldığı mahkeme, talebin kabulü ile davaların birleştirilmesine ilişkin kararın kesinleşmesinden itibaren, bununla bağlıdır. (3) Birleştirme kararı, derhal ilk davanın açıldığı mahkemeye bildirilir. (4) Davaların aynı veya birbirine benzer sebeplerden doğması ya da biri hakkında verilecek hükmün diğerini etkileyecek nitelikte bulunması durumunda, bağlantı var sayılır. (5) İstinaf incelemesi ayrı dairelerde yapılması gereken davaların da bu madde hükmüne göre birleştirilmesine karar verilebilir. Bu hâlde istinaf incelemesi, birleştirilen davalarda uyuşmazlığı doğuran asıl hukuki ilişkiye ait kararı inceleyen bölge adliye mahkemesi dairesinde yapılır. düzenlemesini içermektedir. HMK nın 166 ncı maddesindeki düzenlemeye göre aynı yargı çevresinde yer alan aynı düzey ve sıfattaki hukuk mahkemelerinde açılmış davalar, aralarında bağlantı bulunması durumunda, davanın her aşamasında, talep üzerine veya kendiliğinden ilk davanın açıldığı mahkemede birleştirilebilir. Birleştirme kararı, ikinci davanın açıldığı mahkemece verilir ve bu karar, diğer mahkemeyi bağlar (HMK. m. 166/1).
Davalar, ayrı yargı çevrelerinde yer alan aynı düzey ve sıfattaki hukuk mahkemelerinde açılmış ise, bağlantı sebebiyle birleştirme ikinci davanın açıldığı mahkemeden talep edilebilir. Birinci davanın açıldığı mahkeme, talebin kabulü ile davaların birleştirilmesine ilişkin kararın kesinleşmesinden itibaren, bununla bağlıdır (HMK. m.l66/2). Bu itibarla, aynı yargı çevresinde yer alan aynı düzey ve sıfattaki hukuk mahkemelerinde açılmış olan davalarda, talep üzerine veya kendiliğinden davanın her aşamasında ilk davanın açıldığı mahkemede birleştirme kararı verilebilecektir. Fakat vurgulamakta yarar vardır ki ayrı yargı çevrelerinde yer alan aynı düzey ve sıfattaki hukuk mahkemelerinde açılan davalarda resen birleştirme kararı verilemez. HMK nın 166/1 inci maddesinde "aynı düzey ve sıfattaki mahkemeler"den kasıt, her iki davanın görüldüğü mahkemenin, kendi aralarında, asliye hukuk mahkemeleri veya sulh hukuk mahkemeleri yahut iş mahkemeleri veyahut aile mahkemeleri olmalarıdır. Aynı düzey ve aynı sıfatta olmayan mahkemelerde görülen davaların birleştirilebilmesi mümkün değildir. Bu nedenle örneğin asliye hukuk mahkemesinde görülen dava ile sulh hukuk mahkemesinde görülen dava birleştirilemez. Çünkü anılan mahkemelerde uygulanan yargılama usulleri birbirinden farklıdır. Yukarıda ifade edildiği gibi, davaların başka mahkemelerde açılmış olması halinde, ikinci davada davaların birleştirilmesini istenmezse artık bu iki davanın birleştirilmesi mümkün değildir. Yani bu hâlde, aralarında bağlantı bulunan davaların ayrı ayrı mahkemelerde görülmesine devam edilir. Bu açıklamalar ışığında aynı mahkemede görülmekte olan davalar, aralarında bağlantı bulunması hâlinde, davanın her safhasında, istek üzerine veya kendiliğinden mahkemece birleştirilebilir. O hâlde davaların birleştirilmesi usulü davanın aynı mahkemede ya da ayrı mahkemede açılmış olmasına göre farklılık gösterdiği için HMK nın 16 ncı maddesinde öngörülen "aynı mahkeme" ve "ayrı mahkeme" kavramlarına ilişkin de açıklama yapılmalıdır.
Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri İle Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun un Hukuk Mahkemeleri başlıklı 4 üncü maddesi ile de hukuk mahkemelerinin, sulh hukuk ve asliye hukuk mahkemeleri ile özel kanunlarla kurulan diğer hukuk mahkemeleri olduğu belirtilmiştir. Bilindiği üzere, HMK nın yürürlüğe girdiği tarihinden sonra tarihinde yürürlüğe giren 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5 inci maddesinde 6335 sayılı Kanun ile değişiklik yapılmış ve ticaret mahkemeleri ile asliye hukuk mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki iş bölümü ilişkisi olmaktan çıkarılıp görev ilişkisine dönüştürülmüştür. Somut olay incelendiğinde; eldeki davada kararı veren mahkeme Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi olup, birleştirmeye konu eser sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili için yapmış olduğu icra takibine vaki itirazın iptali davası Antalya 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin ------ Esas sayılı dosyasında derdesttir. Bu itibarla, Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi ile Antalya 6. Asliye Hukuk Mahkemesi aynı yargı çevresinde bulunmalarına rağmen 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu nun 5 inci maddesinde tarihinde 6335 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik sonrası bu mahkemeler arasındaki ilişki iş bölümü ilişkisi olmaktan çıkartılıp görev ilişkisine dönüştürüldüğünden, bu mahkemelerin aynı düzey ve sıfattaki hukuk mahkemeleri olarak kabulü mümkün değildir. Bu nedenle birisinde açılan davanın diğerindeki dava ile resen birleştirilmesine yasal olarak imkân bulunmamaktadır. Hukuk Genel Kurulundaki görüşmeler sırasındaeldeki davanın HUMK döneminde açıldığı, bu nedenle HUMK nın 45 inci maddesinin uygulanmasının gerektiği, anılan yasa hükmü uyarınca birleştirme kararı verilebilmesi için mahkemelerin aynı düzey ve sıfatta olmalarının gerekmediği belirtilmiş ise de bu görüş Kurul çoğunluğu tarafından kabul edilmemiştir. Hâl böyle olunca asliye hukuk mahkemesi ile asliye ticaret mahkemesi aynı düzey ve sıfatta hukuk mahkemesi olmadığından ilgili davaların birleştirilemeyeceğine ilişkin Yerel Mahkemece verilen direnme kararı yerindedir." şeklindeki gerekçe ile Ticaret Mahkemesi'nin "Asliye Hukuk Mahkemesi'nin dosyasının Asliye Ticaret Mahkemesi ile birleştirilmesi gerektiği" kararına karşı direnme hükmünü onanmasına karar verilmiştir.
Hukuk Genel Kurulu kararında tartışılan karar İstanbul Anadolu 30. Asliye Hukuk Mahkemesi kararı ile çok benzerdir. Buna göre, HMK'nin 166. Maddesi uyarınca Mahkememiz ile Asliye Hukuk Mahkemesi aynı düzey ve sıfatta olmadığından ve bu nedenle davaların birleştirilmesi şartlarının bulunmadığı anlaşılmakla, HMK'nın 167. Maddesi uyarınca birleştirilen İstanbul Anadolu 30. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin --------8 esas sayılı dosyasının Mahkemesine iade edilmesi gerektiği anlaşılmıştır.
Her ne kadar yüksek Yargıtay ------ tarih, ---- esas, --------- karar sayılı ilâmı oy çokluğu ile verilmiş ise de, azınlık görüşü "birleşen dosyanın 6100 sayılı HMK yürürlüğe girmeden önce açılması nedeniyle HUMK'nin 45. Maddesinin uygulanması gerektiği"ne ilişkin olup, müsnet dosyada birleştirilmesine karar verilen İstanbul Anadolu 30. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin--------- esas sayılı dosyasındaki dava HMK yürürlüğe girdikten sonra açıldığından, Asliye Hukuk Mahkemesindeki davanın Mahkememiz dosyası ile birlikte görülmesinin mümkün olmadığı açıktır.
Tüm bu nedenlerle, birleşen İstanbul Anadolu 30. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin -------- esas sayılı dosyasının Mahkememiz dosyasından ayrılarak ayrı bir esasa kaydı ile ayrı duruşma açılmaksızın dosya üzerinden İstanbul Anadolu 30. Asliye Hukuk Mahkemesi'ne geri gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.
Ayrıca, İstanbul Anadolu 30. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ------- esas sayılı dosyasının içinde bulunan ve Mahkememiz dosyasıyla birleştirilmediğinden karar verilmeyen İstanbul Anadolu 2. Asliye Hukuk Mahkemesi ------- Esas sayılı dosyasında davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Dava dışı arsa sahipleri ----- ve ... ile birlikte davalılar ile yine dava dışı -----------arasında ---------- parsel sayılı arsa üzerine yapılacak olan inşaat için ---- Noterliğinden ---- günü ------- imzalandığını, daha sonra iş bu sözleşmenin--- Noterliği'nin --- yevmiye numaralı ----- günlü --------- ile yüklenici - müteahhidin tüm hak ve yetkilerinin davacı kooperatife devir edildiğini, sözleşmeye göre dava dışı arsa sahipleri ile davalı arsa sahiplerine yapılacak toplam ---- bağımsız bölümden - bağımsız bölüm ve ---- adet dükkan verileceğini, geriye kalan bağımsız bölümlerin ise davacı kooperatife verileceğinin kararlaştırıldığını, enici dışındakilerin tüm inşaattan kendi hisselerine düşen ---- adet bağımsız bölüm ve ---- adet dükkanın paylaşımını gerçekleştirdiklerini, tüm hisselerini uzun yıllar önce telim aldıklarını, aşamada çoğunun bağımsız bölümü devir ettiğini, kiraya verdiğini veya işyeri olarak kullanmaya devam ettiğini, davalıların davacıdan teslim almadıkları hiçbir bağımsız bölüm kalmadığını, kat irtifakı kurulurken yasa gereği arsa sahipleri, dava dışı kişiler ve davalının üzerine kat irtifakı tapuları düzenlendiğini, aradaki sözleşme gereğince davacı kooperatife devir edileceğinin kararlaştırıldığını, davacı kooperatifin uzun yıllardan beri kendi hissesine düşen ---- adet bağımsız bölümü talep etmesi üzerine karşı tarafın bundan kaçındığını, bağımsız bölümlerin karşı tarafa eksiksiz telim edildiğini, devir eidlmesi gerekli 5 bağımsız bölüm için İstanbul Anadolu 13. Asliye Hukuk Mahkemesinde ------- Esas sayılı dava ile tapu iptali ve tescili davası açtıklarını iddia ederek; geriye kalan ------------ dairenin tapu kayıtlarının iptali ile davacı kooperatif adına tesciline karar verilmesini talep ettiği, ancak İstanbul Anadolu 30. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ------ esas sayılı dosyasının Mahkememizin --------- esas sayılı dosyası ile birleştirilirken, bu İstanbul Anadolu 2. Asliye Hukuk Mahkemesi ------Esas sayılı dosyasının Mahkememiz dosyasıyla birleştirilmediği anlaşıldığın-Mahkemesi'nin ----esas sayılı dosyasının içinde bu stanbul Anadolu 2. Asliye Hukuk Mahkemesi -------- Esas sayılı dosyasıyla ilgili başka işlem yapıldığına ilişkin bir ara karar bulunmadığından bu dosyanın akıbetinin de araştırılmasına dikkat edilmesi gerekmektedir.
Tüm bu nedenlerle İstanbul Anadolu 30. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin --------- esas sayılı dosyasının geri gönderilmesine ilişkin aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
KARAR : Yukarida açıklanan nedenlerle;
1-Mahkememiz ----- Esas sayılı dava dosyasından tefrik edilerek ayrılan mahkememiz --- Esas sayılı dosyasının (İstanbul Anadolu 30. Asliye Hukuk Mahkemesi ---- Esas sayılı dosyası ile içinde bulunan İstanbul Anadolu 2. Asliye Hukuk Mahkemesi -------- Esas sayılı dosyasının) İstanbul Anadolu 30. Asliye Hukuk Mahkemesi'ne gönderilmesine, dosyamız kaydının bu şekilde kapatılmasına,
2-Harç, masraf ve yargılama giderleri konusunda İstanbul Anadolu 30. Asliye Hukuk Mahkemesince karar verilmesine,
Dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda gönderme kararı ile dava sona ermeyeceği, bu nedenle istinaf kanun yolu kabil kararlardan olmadığından, kanun yolu kapalı olarak oybirliği ile karar verildi. 06/11/2019