T.C. İstanbul Anadolu 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/121 Esas
KARAR NO: 2024/338
DAVA: Sigorta (Yangın Sigortası Kaynaklı)
DAVA TARİHİ: 20/02/2023
KARAR TARİHİ: 08/05/2024
Mahkememizde görülmekte olan Sigorta (Yangın Sigortası Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ, DÜŞÜNÜLDÜ :
İDDİA: Davacı vekili 20/02/2023 tarihli dava dilekçesinde özetle; sigorta ettiren müvekkilinin -------- şirketi, "------------ İnşaatı Projesi Kalıp, Demir ve Beton İşleri Yüklenici Sözleşmesi" uyarınca, sigortalı---------Ş.'nin şantiyesinde yalnızca kaba inşaat imalatı yüklenicisi olduğunu, müvekkili ---------Ş.,'nin "Sigorta Ettiren" sıfatıyla sigortalısı ------- şirketi olan, sigortacısı -------- şirketi olan, ----------- Poliçe nolu, başlangıç tarihi 28.03.2018, bitiş tarihi 28.03.2024 olan --------- Poliçesi tanzim edildiğini, müvekkili --------- şirketinin yüklenicisi olduğu şantiyede, 22.05.2021 tarihinde yaşanan yangın neticesinde, ofis, yatakhane konteynerları ile içlerinde bulunan yatak, ranza, battaniye, soba,vantilatör, diz üstü bilgisayar klima, yangın tüpü, ofis dolabı, yangın sebebiyle ziyaa uğradığını, sigorta lehdarı --------- tarafından, oluşan zararın anılan ---------- poliçesinin "şantiye tesisleri klozundan" ödenmesi için, sigorta şirketine -------- nolu hasar dosyası ile başvuru yapıldığını, sigorta şirketi, hasarın tazmin edilme talebini 08.09.2021 tarihli yazısı ile, "1 nolu vade uzatma zeylinin, yangın hadisesinden sonra tanzim edilmiş olması" gerekçesiyle ret ettiğini, ret yazısının ekte sunulduğunu ayrıca Sigorta Şirketi tarafından yaptırılan Ekspertiz Raporunda talebin ret edilmemesi halinde ise "eksik sigorta" iddiasıyla, hasar talep tutarının %50 oranında düşürülmesi gerektiği beyan edildiğini, Ekspertiz Raporunun 8. sayfasında, "…iletilen hasar anına ait fotoğraflar ve itfaiye raporundaki tespitlere istinaden beyan edilen miktarda ekipmanın alanda olabileceği kanaati edinildiği şeklinde değerlendirmede bulunulduğunu, ekspertiz tarafından yapılan yorumda, "yangın sonrası mahalde yapılan çalışmada şantiyedeki çalışmanın devam ettiği oysa ---------- tüm malzemenin yandığını bildirdiği, yangından sonra şantiyede gördükleri malzemelerin -------- şirketine ait olduğu, böylece sigorta poliçesinde eksik bildirim yapıldığı oysa sigorta değerinin 1.500.000TL olması gerektiği" ileri sürüldüğünü, ekspertiz raporunda bildirilen hasar listesinin doğru olduğu kabul edildikten sonra, tamamen varsayıma dayalı olarak "…tarafımızca poliçeye konu inşaatın yapımında kullanılan iskeleler, kalıplar, demir kesme, bükme ve diğer el alet, makineleri, jenaratör, su tankı vb.malzemeler ve yanan kıymetler de dikkate alınarak, şantiye tesis ve ekipmanları için 1.500.000TL sigorta değeri olarak belirlenmiştir" şeklinde yapılan değerlendirmenin kabulü mümkün olmadığına, arz edilen tüm hususlar ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; sahada yanan ve zarar gören tüm emtia demirbaş kayıtlarıyla sabit olduğunu, şantiye alanı --------- yarımadasının en büyük şantiyesi olup, müvekkili --------- tek yüklenici olmadığını, şantiyede aynı anda aralarında müvekkili şirketin de olduğu 18 ayrı şirketin, yüklenici olarak çalıştığını, olay tarihinde bu yüklenici şirketlerin sahadaki şantiyede çalıştıklarına dair, sigortalı -------- tarafından paylaşılan -------- kayıtlarını ekte sunduklarını, yangın hadisesinin 22 Mayıs 2021 tarihinde yaşandığını, ekspertiz raporunun Ağustosun sonunda oluşturulduğunu, geçen sürede işin durdurulması, süreli ve cezai yaptırımları olan yüklenici sözleşmesi göz önüne alındığında müvekkili taşeron --------- dan şantiyenin durdurulması kendisinden beklenebilecek bir davranış olamayacağından, iş dışarıdan temin edilen malzemeler ile sürdürüldüğüne, müvekkili şirketin bu bağlamda insani ve maddi fedakarlıklarla işin işleyişini sekteye uğratmamış olduğu için, sigorta şirketi tarafından tamamen varsayıma dayalı bir iddia ile cezalandırılmadığını, ekspertiz faaliyeti sırasında ki; yangın söndürüldükten sonra şantiyenin devam etmesi adına temin edilmiş malzemelerin, "varsayımsal olarak yangın sonrası gelen malzemeler ve yanan malzemelerin toplamı teminat bedelidir ve bu poliçede eksik belirtilmiştir" diye yorumlamak hiçbir surette etik olmadığını, ayrıca hasarın tazmini talebine "Ret sebebi" olarak ileri sürülen, vade uzatma zeylinin yangın olduktan sonra düzenlenmiş olması da hukuken doğru olmadığını, zira poliçede vade boşluğu bulunmadığını, sigorta şirketinin ret gerekçesi kötü niyetli bir yaklaşım olduğunu, sorumluluktan kurtulma gayesi güdüldüğünü, gerçekleşen hasar nedeniyle tazmini gereken tutarın müvekkilinin sigorta ettiren -------- şirketi tarafından talep ve tahsil edilmesine dair, sigortalı --------- şirketi tarafından 23.05.2022 tarihli Sigorta Alacağı Temlik Sözleşmesi ve Muvafakatname düzenlendiğini, tüm bunların yanısıra müvekkilinin munzam zarara uğradığını, şöyle ki; Mayıs 2021 tarihinde meydana gelen ve müvekkilince Haziran 2021 tarihinde talep edilen 735.320,00 TL tutarlı maddi zararın talep tarihinde karşılanmaması nedeniyle, bugün verilecek karar ile yangında zarar gören emtianın karşılanabilmesi ihtimali kalmadığını, müvekkilinin ciddi miktarda doğmuş ve doğacak munzam zararı bulunduğunu, müvekkilinin yangın nedeniyle uğradığı zararını davalı sigorta şirketinden 04.06.2021 tarihi itibarıyla talep ettiğinde hiçbir tereddüt bulunulmadığını, bu itibarla davanın kabulü ile tazminat alacaklarına işletilecek faizin başlangıç tarihinin, istem tarihi olan 04.06.2021 olarak belirlenmesini ve tarafların tacir olduğu gözetilerek davalının temerrüt faizi ödemesine karar verilmesini, mahkemede ikame edilen davanın ticari arabulucuğa tabi olduğundan taraflarınca,--------- Arabuluculuk Bürosuna --------- başvuru numarası ile müracaat edildiğine, taraflarca anlaşma sağlanamadığından 10.01.2023 tarihli anlaşamama tutanağı düzenlendiğinden bahisle arz ve izah edilen nedenler ve yargılama ile sabit olacak haklı davanın kabulü ile başlangıç ve bitiş tarihleri hasar oluş tarihini kapsayan, primleri ödenilen poliçeden 735.320,00 TL tutarlı zararın istem tarihi 04.06.2021'den itibaren işletilecek temerrüt faiziyle birlikte ödenmesini, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin davalıya yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA: Davalı vekili 27/03/2023 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Poliçe de sigortalının --------- olması nedeniyle hasar talep hakkının da sigortalıda olması sebebiyle davacının dava ehliyeti olmadığını, HMK 121. Madde uyarınca dava dilekçesi ekinde davaya ilişkin belgelerin davalılara tebliğ edilmesi gerektiği halde mahkemenin huzurunda görülmekte olan işbu davada bu hususa uyulmadığını, davalı kuruma başvurulsa dahi davacının huzurda açılan davanın gereği dayandığı tüm delil ve belgeleri tebliğ ettirmesinin şart olduğunu, delillerin taraflarına tebliğine dek cevap haklarını saklı tuttuklarını, poliçe tarihleri ve olay tarihleri incelendiğinde de görüleceği üzere söz konusu hasarın poliçe vadesi dışında olması sebebiyle haksız davanın reddi gerektiğini, müvekkili şirket ile davacı şirket arasında tanzim edilen ana poliçe yangın tarihini kapsamıyorken yapılan zeyil ile davacı tarafından söz konusu hasar poliçe kapsamına alınmak istendiğini, ancak zeyil yapılmadan önce müvekkili şirkete hasar bildiriminde bulunulmadığını, dava konusu iş yerine ait poliçenin inşaat dönemi vade bitiş tarihinin 28.03.2021 olduğunu, poliçe vade sonunun da 28.03.2021 olduğunu, bu tarihten itibaren 28.03.2022 tarihine kadar bakım devresi olduğunu, yangın hadisesinin 22.05.2021 tarihinde meydana geldiğini, yangın hadisesinin müvekkili şirkete bildirilmeden poliçe vadesi uzatılması istendiğini, yapılan zeyilin başlangıç/bitiş tarihinin 28.03.2021 – 28.03.2024 olarak belirtildiğini, 1 no’lu vade uzatma zeyilinin inşaat dönemi vadesinin, yangın hadisesinin meydana geldiği tarihide kapsayacak şekilde düzenlenmiş olduğunun anlaşıldığını, ancak yangın hadisesinin meydana geldiği tarihte şantiyenin sigortasız olduğunun anlaşıldığını, dava konusu yangın tarihinde sigorta süresinin bittiği bakım devresi içinde yangın hadisesi olduğunun açık olduğunu, bu kloz ile poliçe şartlarında ve ekli zeyilnamelerde yer alan diğer hükümler aynen saklı kalmak ve taraflarca kararlaştırılmış ek primin sigorta ettiren tarafından sigortacıya ödenmesi koşuluyla bakım devresi teminatının, aşağıda belirtilen hallerde ve süreler içinde sigorta konusu işlerde oluşacak hasarları kapsayacak biçimde genişletilmesinin taraflarca kararlaştırıldığını, buna göre; yapı sözleşmesinin bakım devresini düzenleyen hükümleri uyarınca bir veya birden çok yüklenicinin bakım faaliyetleri sırasında sigorta konusuna verdikleri kayıp ve zararlar ile inşaat süreresi içinde ve kısmi veya kati kabul öncesi meydana gelmiş olmak koşuluyla bakım devresi içinde ortaya çıkan kayıp ve zararların sigorta teminatına dahil edildiğini, yani olayda kısmi veya kati kabul yapılmadığı için bakım devresi klozu da devrede olmadığını, riziko gerçekleştikten sonra yangın hadisesinin 22.05.2021 tarihinde meydana geldiğini, vade uzatma zeyilinin inşaat dönemi vadesinin, yangın hadisesinin meydana geldiği tarihten sonra rizikoyu sigortacıya bildirmeden 25.05.2021 vade uzatım talep edildiğine, HMK.29.madede izah edildiği üzere “Dürüst davranma ve doğruyu söyleme yükümlülüğü (1) Taraflar, dürüstlük kuralına uygun davranmak zorundadırlar. (2) Taraflar, davanın dayanağı olan vakıalara ilişkin açıklamalarını gerçeğe uygun bir biçimde yapmakla yükümlüdürler.” TMK.2.maddesi “Herkes, haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorunda olduğunu, bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasının hukuk düzeni korumadığını, sigorta Hukuku kapsamında sigortacının rizikoyu tazmin yükümlülüğü Türk Ticaret Kanunu 1421/1 maddesi ile primin veya ilk taksidin ödenmesi şartına bağlandığını, taraflar arasında sözleşme yapılmış ve hatta sigortacı sigortalıya düzenlenen poliçeyi teslim etmiş olsa dahi sigortalı tarafından prim borcunun tamamının veya ilk taksitinin ödenmemesi halinde sigortacının gerçekleşen riziko nezdinde sorumluluğu doğmayacağını, hiç bir şekilde sorumlulukları olmadığı hasiseden dolayı davanın reddi gerektiğinin açık olduğunu, aksi halde; ekspertiz raporu ile tespit edilmiş aşağıdaki hususlar bakımından da sorumlu olmadıkları ve hasar miktarının poliçe özel hükümlerine göre değerlendirilmesi gerektiğini, poliçede "Mr/112 - Yangın Söndürme Araç-Gereçleri Ve Yangına Karşı Alınacak Güvenlik Önlemlerine İlişkin Özel Koşullar Klozu" bulunduğunu, ilgili klozun özel şartlarına istinaden tespit ve görüşlerinin aşağıdaki kloz maddesi altında belirtildiğini, işlerin seyrine paralel olarak, her zaman yeterli sayıda ve nitelikte yangınla mücadele ekipmanı ve yangın söndürme ünitesi, gerekli yerlerde çalışır ve hazır halde bulundurulduğunu, tazyikli su hortum ve besleme üniteleri, işlerin devam etmekte olduğu en üst seviyeden bir önceki kota kadar çalışır vaziyette tesis edilmiş olmalı ve boruların ağzı geçici kapaklarla kapatılmış olduğunu, şantiye tesislerinin bulunduğu bölgenin tamamen yanması sebebiyle bu bölümde tespit imkanı bulunamadığını, temin edilen ekli iş güvenliği raporu incelendiğinde bu mahalde gerekli yangın söndürücü tüplerin muhafaza edilmekte olduğunun anlaşılmadığını, tazyikli su hortumu ve besleme ünitelerinin bu bölümde mevcut olmadığının gözlemlendiğini, hortum ve taşınabilir yangın söndürücülerinin bulunduğu dolapların haftada en az iki kez olmak üzere, belli aralıklarla kontrol edilmesi gerektiğini, taşınabilir yangın söndürücülerin kontrol/bakımlarına ilişkin ekli 2021 yılı Ocak ayına ait bakım/dolum faturası iletildiğine, şantiyede bir güvenlik koordinatörü bulundurulması gerektiğini, güvenilir bir yangın alarm sistemi ve mümkünse, en yakın itfaiye teşkilatına direkt bağlı bir uyarıcı hat çekilmesi gerektiğini, bir yangın önleme ve şantiye yangın operasyon planı yapılarak düzenli olarak güncelleştirilmesi gerektiğini, müteahhitin tüm elemanları yangınla mücadele konusunda eğitilmeli ve haftalık tatbikatlar yapılması gerektiğini, en yakın itfaiye teşkilatına inşaat/montaj sahası tanıtılmalı ve itfaiye girişleri her zaman ulaşım ve erişime açık tutulması gerektiğini, ekspertiz aşamasında talep edilen kıymetlerin alış faturaları talep edilmiş olup, ancak temin edilemediğini, zarara uğradığı iddia edilen malzemelerin alış faturalarının sunulması gerektiğine, talep edilen kıymetlerin riziko tarihindeki 2. el piyasa değeri esas alınması gerektiğini, eski-yeni kıymet kazanma tenzili uygulanması gerektiğine, ekspertiz raporunda sigortalı şirketin bünyesinde bulunan ekipmanlar ile ilgili olarak ekli listeyi iletildiğine, ancak bu liste dahilindeki tüm kıymetlerin bu şantiyede bulunmadığı anlaşılmış olduğunu, sigortalı mevcut şantiyede ki tüm şantiye tesis ve ekipmanlarının yanarak zayi olduğunu belirtildiğini, ancak taraflarınca poliçeye konu inşaatın yapımında kullanılan iskeleler, kalıplar, demir kesme, bükme ve diğer el alet ve makineleri, jeneratör, su tankı vb. malzemeler ve yanan kıymetler de dikkate alınarak, şantiye tesis ve ekipmanları için 1.500.000,00 TL sigorta değeri olarak belirtildiğini, sigortalının kötü niyetli zeyil ve teminat artırma talebinde dahi 1.500.000,00 TL talep edildiğini, davacı taraf talebinde sovtaj bedelinden hiç bahsetmeden doğrudan talep edildiğini, oysa ----------Şantiye Tesisleri ve Ekipmanları (Hurda bedeli) tenzil edilmesi gerektiğini, muaccel bir alacak olmadığını, bu yüzden de bir an için, kabul anlamına gelmemek kaydıyla, davacının alacağına faiz yürütüleceği düşünülse bile faizin ancak aleyhlerine dava tarihinden itibaren yürütülmesi gerektiğinden bahisle yukarıda arz ve izah edilen sebeplerle ve sair hususlar hakkındaki beyan hakları saklı kalmak kaydıyla, usule yönelik itirazlarının karara bağlanmasını, aksi yönde esastan haksız ve hukuka aykırı davanın reddini, yargılama gideri ve ücreti vekâletin davacıya tahmiline karar verilmesini talep etmiştir. Taraf delilleri toplanmış ve bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Dosyanın konusunda uzman sigortacı, inşaat mühendisi ve makine mühendisi bilirkişi heyetine tevdi ile, tarafların iddia ve savunmaları göz önünde bulundurularak poliçe kapsamında davacı tarafın tazminatı hak edip edemediği, ediyorsa meydana gelen zarar göz önünde bulundurularak miktarının belirlenmesine karar verilmiştir. Bilirkişiler Özel Sigortaları Uzmanı --------, İnşaat Mühendisi ------- ve Makine Yüksek Mühendisi ---------- tarafından sunulan 16/10/2023 tarihli rapor ve 11/03/2024 tarihi ek raporda özetle; "Verilen görev çerçevesinde ve uzmanlık alanlarımız dahilinde aşağıdaki sonuçlara varılmıştır. Sigorta sözleşmesi açısından sonuç; Konu uzatma zeyilinin 25.05.2021 tarihinde kök poliçe ile işbu zeyil arasında davada bahsi geçen yangın hadisesinin gerçekleştiği 22.05.2021 tarihinde sigorta teminatının var olduğunu gösterir herhangi bir bulguya rastlanmamış olup, davalı sigortacının poliçe süresi dahilide meydana gelmeyen hasar açısından hasar tazminatı sorumluluğu bulunmadığı kanısına varılmıştır, Hasar Tutarı hesaplanması, Eksik Sigorta ve Şantiyede alınan “Yangın Güvenlik Önlemleri” konusunda herhangi bir bilgi ve belge fotoğraf dosya içerisinde mevcut olmadığından görüş belirtilememiştir. Takdir Sayın Mahkemenize ait olmak üzere saygı ile arz ederiz." şeklinde beyanda bulunmuşlardır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE : Dava, --------- sigorta poliçesine dayalı tazminat istemine yöneliktir. Davacı taraf, taşeron olarak çalıştığı şantiyede 22/05/2021 tarihinde meydana gelen yangın sonucu oluşan hasar bedelini davalı sigorta şirketinden talep etmektedir. Dava konusu -------- poliçe nolu --------- Poliçesi'nin sigortalısının dava dışı ------- Şirketi, sigorta ettirenin davacı -------- şirketi ve sigortacısının davalı --------- Şirketi olduğu, inşaat başlangıç tarihi: 28/03/2018, inşaat bitiş tarihi: 28/03/2021, bakım devresi başlangıç tarihi: 28/03/2021 ve bakım devresi bitiş tarihi:28/03/2022 olduğu görülmüştür. Dava konusu 25/05/2021 tarihli ---------- poliçe ve 2 zeyil nolu --------- Poliçesi'nin sigortalısının dava dışı------- şirketi, sigorta ettirenin davacı ------- şirketi ve sigortacısının davalı ---------- Şirketi olduğu, inşaat başlangıç tarihi: 28/03/2018, inşaat bitiş tarihi: 28/03/2023, bakım devresi başlangıç tarihi: 28/03/2023 ve bakım devresi bitiş tarihi:28/03/2024 olduğu görülmüştür.--------- Sigortası yeni inşa edilen yapıların inşaat döneminde karşı karşıya kalabilecekleri olaylar sonucunda uğrayacakları zararların finansmanını sağlayan sigortadır. İnşaat sahasında gerçekleşen ve poliçe üzerinde istisna edilmeyen ani ve beklenmedik tüm hasarları karşılayan bir üründür. Dava konusu tazminat talebine konu yangının 22/05/2021 tarihinde meydana geldiği, --------- poliçe nolu -------- Poliçesi'nin zeyilnamesinin 25/05/2021 tarihinde yapılması sebebiyle rizikonun zeyilname ile uzatılan poliçe kapsamında değerlendirilemeyeceği, yangının poliçe bitiş tarihinden sonra ancak bakım devresi içerisinde gerçekleştiğinden uyuşmazlığın Genişletilmiş Bakım Devresi Ek Teminatı Klozu'na göre çözülmesi gerektiği, bakım devresi klozuna göre, yapı sözleşmesinin bakım devresini düzenleyen hükümleri uyarınca bir veya birden çok yüklenicinin bakım faaliyetleri sırasında sigorta konusuna verdikleri kayıp ve zararlar ve inşaat süresi içinde ve kısmi veya kati kabul öncesi meydana gelmiş olmak koşuluyla bakım devresi içinde ortaya çıkan kayıp ve zararlar sigorta teminatına dahil edilmiş olup, bu iki klozunda dava konusu yangın olayında gerçekleşmediği, meydana gelen zararın poliçe kapsamında kalmadığı anlaşıldığından davanın reddine karar verilmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 427,60 TL harcın davacı tarafından dava açılırken peşin yatırılan 12.557,43 TL harçtan mahsubu ile fazla alınan 12.129,83 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa iadesine,
3-Davacı tarafından sarf edilen masrafların üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 108.944,80 TL'nin davacı taraftan alınarak davalı tarafa verilmesine,
5-Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(13) maddesi ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği'nin 26 (2) maddeleri ile Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ------- bütçesinden ödenen 3.120,00 TL arabuluculuk ücretinin davacı taraftan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
6-Hükmün kesinleşmesinden sonra yatırılan avansın kullanılmayan kısmının yatırana resen iadesine,
Dair, Gerekçeli kararın taraf vekillerine tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere davacı vekilinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı. 08/05/2024