T.C
. İstanbul Anadolu 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/218
KARAR NO: 2024/420
DAVA: İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 17/03/2022
KARAR TARİHİ: 30/05/2024
Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;
Müvekkili şirket ile davalının halefi olduğu davadışı sigortalı ---------Ş. arasında davaya konu motorun da aralarında yer aldığı 3 adet ----------- ve Yardımcı Sistemlerinden oluşan----------- işine ilişkin 08/02/2013 tarihli Tedarik ve Kurulum Sözleşmesi akdedildiğini, sözleşmeye konu --------- marka --------- Motorların müvekkili şirket tarafından motorun üreticisi ----------- merkezli bir makine mühendisliği şirketi olan ----------- sipariş edildiğini, 08/02/2013 tarihli Tedarik ve Kurulum Sözleşmesi kapsamında Sigortalının talebi üzerine ----------- bulunan üreticiden sipariş edilen 3 adet ----------- motorunun Sigortalı'nın ------------ Mahallesi ---------- No:---------- ---------- Beldesi --------- adresindeki tesisine kurulumu yapılıp sorunsuz bir şekilde 18/09/2014 tarihinde devreye alınıp motorun işletimine ilişkin eğitimlerin verilip ekipman işletim kılavuzunun da teslim edilmiş ve 13/04/2016 tarihinde geçici kabul 11/10/2016 tarihinde kesin kabul sertifikaları düzenlenmek suretiyle müvekkili şirket ve davadışı sigortalı tarafından bu hususların zapta geçirilmiş olduğunu, motorların tesliminin Geçici Kabul Tarihi olan 13/04/2016 tarihinde yapılmış olduğunu, bu tarih itibarıyle sözleşmesel teslimin yapılmış ve garanti süresinin işlemeye başlamış olduğunu, 01/03/2020 tarihinde ------------ numaralı ----------- tip davaya konu motor marş motoru arızası sebebiyle durmuş olduğunu, davaya konu motorun “marş motoru” Sigortalı tarafından tamiri amacıyla müvekkili şirkete gönderilmiş olduğunu, bu tarihten sonra motor duruş pozisyonunda beklerken 07/04/2020 tarihinde duran motordan Yüksek Yağ Seviyesi alarmı geldiğini, 21/04/2020 tarihinde Sigortalı müvekkili şirketinin Yüksek Yağ Seviyesi alarmı geldiğine dair bilgilendirmiş olduğunu, yani Sigortalının tam 14 gün boyunca alarmın neden geldiğini sorgulamamış, periyodik olarak yağ analizi yaptırmak için motordan yağ numunesi almaya gittiğinde yağın köpürdüğünü gördüğü zaman ancak durumu Müvekkili Şirkete bildirmiş olduğunu, 21/04/2020 tarihinde müvekkili şirkete yapılan bilgilendirme sonrasında müvekkil şirketten yağa su karıştığından motoru kesinlikle çalıştırmaması gerektiği konusunda bilgi verilmiş ve Sigortalı'nın talebi üzerine sorunu incelemek için mümkün olan en kısa sürede sahada olacak şekilde program yapılmış olduğunu, 27/04/2020 tarihinde Müvekkili Şirket teknik ekibi tarafından sahaya gidildiğinden motorun iç kısmının tamamen su ile dolduğunun tespit edilmiş, uzun süre su motor içerisinde beklediği için de motorun iç aksamlarında paslanma olduğunun tespit edilmiş olduğunu, inceleme için Sigortalı'nın onayıyla motorun atölyeye alındığını, Müvekkili Şirketin kendi atölyesinde davaya konu motoru inceleyip 09/06/2020 tarihinde Sigortalı ile hasar tespit raporunu ve hasarın onarımına dair teklifini iletmiş olduğunu, daha sonrasında Davalı eksperi, ----------- bir öğretim üyesi ve Sigortalı temsilcisi ile motoru Müvekkili Şirket atölyesinde incelemiş olduklarını, radyatörlerden olan kaçağın sebebinin bulunmaya çalışıldığını, sonrasında inceleme yapmak üzere davaya konu motorun hasarlı radyatörünün ----------- ----------- firmasına gönderilmiş olduğunu, incelemenin nasıl ve hangi şartlarda yapıldığının taraflarınca bilinmemekte olduğunu, ---------- tarafından istenilen yere sökülü bir halde contasız bir şekilde gönderildiğini, müvekkili şirketin icra takibine konu olan hasarın onarımı için verdiği teklifin kabulü sonrasında davadışı Sigortalı ve müvekkili şirket arasında 02/12/2020 tarihli Motor Tamir Sözleşmesi akdedilmiş ve müvekkili şirketin işbu sözleşme kapsamında üstlendiği edimleri de eksiksiz yerine getirmiş olduğunu, Sigortalı'ya kurulum ve montajı yapılarak teslim edilen ve garanti süresi ile garanti süresi bittikten sonra da 78 AY BOYUNCA çalışan motorun bu süreler geçmesinden sonra arızalanmasının ve bu arızanın üretimden kaynaklandığının kabulünün hayatın olağan akışına uymamakta ve kabulünün mümkün olmamakta olduğunu, Sigortalı'nın zararlarının müvekkili şirketten rücuen tazmini için ---------- İcra Müdürlüğü'nün ---------E. sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, müvekkili şirketin icra tehdidi altında olması ve zorunluluk nedeniyle işbu dosyasına ihtirazi kayıt ile ödeme yapmış olduğunu, icra takibine konu borcun hiçbir şekilde oluşmamış, yalnızca zorunluluk nedeniyle ödeme yapılmak durumunda kalınmış olduğunu beyan ederek fazlaya dair her türlü talep ve dava haklarını saklı tutarak müvekkili şirketin borçlu olmadığı halde ödemek zorunda kaldığı 64.462,19-TL'nin ödeme tarihi olan 18.08.2021 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte istirdatına, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin davalı'ya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davaya konu dosyaya yapılan ödeme her ne kadar 64.462,19 TL ise de , söz konusu ödeme miktarından icra dairesince 4.657,24. TL tahsil harcı ve 1.023,57 TL cezaevi harcı düşülerek taraflarına neticeten 19.08.2021 tarihinde 58.781,38 TL ödeme yapılmış olduğunu, müvekkili şirketin, ---------- , ---------- , ----------, ----------- ve --------- ile birlikte , --------- İlçesinde bulunan --------- tesisinde bulunan davalı tarafından tedariki, satışı , kurulumu ve bakımı yapılan enerji santralını sigortalamış bulunmakta olduğunu, müvekkili şirketin payının %4 olduğunu, 29.04.2020 tarihinde hasar bildirimi yapılmış ve bunun üzerine ---------Şti görevlendirilmiş olduğunu, eksperce neticeten 150.350,94 USD hasar oluştuğu tespit edilmiş ve müvekkili şirket hissesine de %4 pay oranına göre 6.014,04 USD düşmüş olduğunu, söz konusu miktarın eksper raporu gereği sigortalıya 21.12.2020 tarihinde ödenmiş bulunmakta olduğunu, söz konusu ödemeden sonra , davalıya başvurulmuş, davalı tarafından herhangi bir ödeme yapılmayınca , davalı hakkında başlatılan -----------İcra Müd.nün ---------- Esas sayılı takibinin davacının itiraz etmemesi üzerine kesinleştiğini, kesinleşmeden sonra davalı tarafından icra dosyasına ödeme yapılarak icra dosyasının davalı tarafından infazen kapatıldığını müvekkili şirket tarafından sigortalıya yapılan ödemenin haklı ve hukuka uygun olduğunu, davacıya iadesi gereken bir miktarın bulunmamakta olduğunu, iş bu nedenle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
Dava, hukuki niteliği itibari ile; icra dosyasına ödenen bedelin istirdatı istemine ilişkindir.Taraflar arasındaki uyuşmazlığın, Davacı Şirket ile dava dışı şirket ---------Ş. arasında yapılan 08/02/2013 tarihli Tedarik ve Kurulum Sözleşmesi kapsamında, davacı tarafından ----------- üreticiden sipariş edilerek davalı ... ile birlikte başkaca sigorta şirketleri tarafından ortaklaşa sigortalanan dava dışı şirketin enerji santraline kurulumu yapılan 3 adet ---------- motorundan bir tanesinin arızalanması sonrası davalı sigortalısına hasar bildirimi yapan dava dışı şirkete eksper raporu doğrultusunda tespit edilen 150.350,94 USD hasar bedelinden davalı ... şirket hissesine düşen 6.014,04 USD hasar bedelinin ödenmesi sonrası, bu hasar bedelinin davacıdan tahsili için ---------- İcra Müdürlüğünün ---------- E. Sayılı dosyası ile davacı aleyhine başlatılan ilamsız takibe itiraz süresinin kaçırılması sebebiyle icra dosyasına 64.462,19 TL ödeme yapan davacının bu bedelin istirdatını davalıdan talep edip edemeyeceği, davacının dava dışı sigortalıya ödenen hasar bedelinden sorumlu olup olmadığı, davacının arızalanan motorun onarımına ilişkin iddia ettiği gibi dava dışı şirkete karşı tüm edimlerini yerine getirip getirmediği hususlarında olduğu tespit edilmiştir.Davalı sigortadan hasar dosyası, dava dışı ---------- Şti’den ----------Ş. ‘den meydana gelen hasarlarla ilgili düzenlenen ---------- nolu Ekspertiz Raporu celp edilmiş, davacı yanca aynı makine arızasına ilişkin ---------- Esas sayılı, ----------- Esas sayılı dosyalarında alınan bilirkişi raporları dosyaya sunulmuş, iş bu dosyalar mahkemelerinden celp edilmiştir. Mahkememizce dosya teknik inceleme için akademisyen makine mühendisi bilirkişilere tevdi edilmiş, ---------- ve ---------- tarafından sunulan bilirkişi raporda özetle; "Eksper Raporuna göre Kusur :Radyatörlerin mevcut ---------- sistemleri için uygun olmadığı, çalışma esnasında contası olağan dışı bir şekilde aşınmış radyatörlerden su kaçağının motora zarar verme ihtimali veya oranı iç basınçtan dolayı sınırlı olduğu, ancak motorun durması halinde radyatördeki kaçak ciddi hasarlara sebep olabileceği, eğer radyatör dizaynında cıvata deliklerinde patlama delikleri olmaması veya patlama delikleri yalıtımlı olan radyatörlerin kullanılması durumunda bu arızaya rastlanılmamış olacağı, bu arızaya sebep radyatör contalarının olağan dışı bir şekilde üretici tarafından öngörülen çalışma zamanından (ön görülen süre: 64.000 saat) önce bozularak sızdırmazlık görevini yerine getirmemesi olarak belirlendiği, motor üretici firma eğer patlama delikli radyatör yerine özel radyatörlerin kullanılması durumunda, contanın bozulmasının bu arızaya neden olmayacağı, sonuç olarak Tasarım/İmalat hatası olduğu kanısına varıldığının belirtildiği, Dava dosyası içeriğindeki tüm basılı ve elektronik belgelerin taraflarınca incelendiği; raporlar ve arıza geçmişine yönelik yazışmalar dikkate alındığında yanma odası içine su kaçağının motorun normal çalışması esnasında olduğuna dair bilgi ve tespit bulunmadığı, Su kaçağının marş motorunun sökülmüş olması nedeniyle motor duruş pozisyonunda iken meydana geldiği, “Motor yağ seviyesi uyarısı” ile de yağ ile soğutma sıvısının karıştığı anlaşıldığı, Dosyada yer alan görüntülerden de anlaşılacağı gibi motor bileşenlerinde geniş yayılımlı korozif etki, soğutma suyunun korozyonu engelleyecek nitelikte olmaması ve kaçağa zamanında müdahale edilmeyip korozyonun ilerleyeceği bir süre geçmesinden kaynaklandığı, Dosya içeriğinde yer alan taşınır bellekte sunulan Bakım ve İşletme Kılavuzlarında motorun işletilmesinde yapılması gereken günlük ve periyodik bakımlar verilmiş olup termofiziksel özelliklerinin hangi vasıflarda olması gerektiği belirtildiği, Davacı ---------- tarafından sunulan Servis Formlarında, üç motor için de ölçülen LT hattındaki antifriz değerinin bakım kılavuzunda belirtilen değerlerden (%35) düşük olduğu tespit edildiği, Contalarda meydana gelen sertleşme ve çatlamaların çalışma ortamının uygun olmaması ile ilişkili olduğu değerlendirildiği, Ara soğutucuda (Intecooler) kullanılan soğutma suyunun işletmeci tarafından analizinin ve şartlandırmasının yapılmadığı (asidik kalması); sistem uyarı ve alarmlara müdahale edilmediği anlaşıldığı, kollektör kapağı monte cıvataları-contalarının aşınarak sızdırmazlığını kaybetmesi sonucunda radyatörlerden hava gaz kanalına su kaçağı olduğu, böylece yalıtım sağlayan conta gibi parçaların zarar görmesi sonucu, suyun motorun için kadar ulaşarak yağın evsafını bozduğu değerlendirildiği, Bu durumda davaya konu olayın meydana gelmesinde davacı ---------- atfedilecek bir kusur olmadığı. '' yönünde görüş ve kanaat bildirmiştir.Davalının itirazları üzerine heyetten alınan ek raporda; ''Davalı itirazlarının, kök rapor içeriğini değiştirecek bir husus içermediği; hasarın dizayn hatasından kaynaklandığı görüşüne katılmadıklarını, dizayn hatasından bahis etmenin mümkün olmadığını, kullanılmakta olunan contaların yıpranması ve yavaş yavaş motorun yağlama sistemini/yağının vasfını bozmasından ve bir taraftan paslanmasından kaynaklandığı, Soğutma suyunun gerektiği gibi şartlandırılmasının yapılmadığı Kirleticiler özellikle ----------- su ile birleştiğinde “Asit Karakter” oluşması böylece yalıtım sağlayan conta gibi parçaların zarar görmesi Suyun motorun içine ulaşması ve yağın evsafını da bozması (Suyun içeri ulaşmasını gösteren işaret: Kök raporda gösterilen motor içi ve aksamının korozyona uğraması yani PASLANMASIDIR. Zira dava konusu hasarın “Dizayn/Tasarım” hatası ve/veya İmalat hatası olmadığı
anlaşılmıştır. Kök Rapor da olduğu gibi: Davaya konu olayın meydana gelmesinde davacıya atfedilecek bir kusur görülemediği'' kanaatiyle sunulmuştur.
Tüm dosya kapsamına göre; dava dışı ----------Ş.'nin ----------- kullanmakta olduğu davaya konu ----------- marka ---------- Motorunun 01/03/2020 tarihinde marş motoru arızası vererek devre dışı kalması sonrası motor log kayıtlarına göre 07/04/2020 tarihinde yüksek yağ seviyesi alarmı verdiği, motorun satışını gerçekleştiren davacı şirketin teknik ekibi tarafından yerinde yapılan incelemede motorun iç kısmının su ile dolduğunun belirlendiği, suyun motor içerisinde uzun süre beklemesinden kaynaklı iç aksamlarda paslanma olduğu tespit edildiği, dava dışı işyerinin ve dava konusu motoru da kapsayan ekipmanlarının davalı ... ile birlikte 6 sigorta şirketi tarafından sigortalandığı, davalı ... şirketince sigortalısının hasar bildirimi üzerine -------- Şti. aracılığıyla --------- motor aksamındaki arıza ve malzeme işinin kök neden analizi ve tespitinin istendiği, öğretim görevlisi -------- tarafından motor incelenmek suretiyle hazırlanan 21/07/2020 tarihli raporda üretici firmanın patlatma delikli radyatör yerine özel radyatör kullanmış olması durumunda contanın bozulmayacağı ve arızaya sebep olmayacağı mütalaa edildiği, akabinde düzenlenen eksper raporu doğrultusunda davalı tarafça sigortalısına 21.12.2020 tarihinde hasar ödemesi yapılarak davacıdan rücuen tahsili için --------İcra Müdürlüğü'nün ---------- Esas sayılı dosyası ile davacı aleyhine takip başlatıldığı, icra dosyasına davacı tarafından 17.08.2021 tarihinde 64.472,69-TL ödeme yapıldığı anlaşılmıştır. Davacı yanın dosyaya sunduğu ---------- öğretim üyeleri ----------, ---------- ve ---------- tarafından hazırlanan Teknik Mütalaa Raporunda; contaların, cıvataların veya boruların zarar görmesine sebep olan ana etmenin soğutma suyunun şartlandırılmamış olması sebebiyle özelliğini yitirdiği asidik duruma geçtiği ve sonucunda da sızdırmazlık elemanlarına yani contalara zarar vererek motorun içine geçtiği yönünde kanaat bildirildiği görülmüştür.
Mahkememizce aldırılan bilirkişi heyet kök ve ek raporu, dosya kapsamına sunulu tüm teknik değerlendirilmeleri irdelemek suretiyle hazırlanmış olup, bilirkişiler -------- incelemesi akabinde hazırlanan teknik mütalaa ve sonrasında hazırlanan ekspertiz raporundaki davaya konu hasarın tasarım/dizayn hatasından kaynaklandığı yönündeki kanaate katılmadıklarını, dizayn hatasından bahsetmenin mümkün olmadığını, motordaki hasarın birdenbire ortaya çıkmadığını, belli süre sonra yani kullanılan soğutma suyunun korozyonu engelleyecek özellikte olmaması nedeniyle contaların yıpranması ve yavaş yavaş motorun yağlama sistemini/yağının vasfını bozmasından paslanmasından kaynaklandığı yönünde görüş bildirmişlerdir. Davaya konu motorun davacı tarafından davalının sigortalısına 13/04/2016 tarihinde teslim edildiği, motorun 01/03/2020 tarihinde arıza vererek durduğu, kurulumundan sonra garanti süresini aşacak şekilde sorunsuz çalışan motordaki arızanın tasarımından kaynaklı olduğuna dair ------------ incelemesi akabinde hazırlanan teknik mütalaa dışında başkaca bir delil bulunmadığı, mahkememiz heyet raporunun davacı yanca dosyaya sunulan teknik mütalaa ve aynı hasara ilişkin ---------- Esas ve --------- Esas sayılı dosyalarında alınan teknik bilirkişi raporları ile uyumlu ve birbirini teyit eder nitelikte oldukları anlaşılmakla mahkememizce alınan bilirkişi raporuna itibar edilmiş, dava konusu motor arızasının üretim/tasarım kaynaklı değil kullanıcı hatasından kaynaklı olduğu kanaatine varılarak davanın kabulüne dair aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının istirdat davasının KABULÜ ile,
---------- İcra Müdürlüğünün ---------- esas sayılı takip dosyasına ödediği 64.462,19 TL'nin 18/08/2021 ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan istirdatı ile davacıya verilmesine,
2-Harçlar Kanununa göre alınması gerekli 4.403,41-TL harcın, davacı tarafından yatırılan 1.100,86-TL peşin harçtan mahsubu ile fazladan yatırılan 3.302,55-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa iadesine,
3-Davacı tarafından peşin olarak yatırılan 1.100,86-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan 3.730,75-TL yargılama giderinin davalı taraftan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine,
5-Davacı vekili lehine AAÜT göre hesaplanan 17.900,00-TL vekalet ücretinin davalı taraftan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine,
6-Arabuluculuk Kanunu'un 18/A-(13) maddesi ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Yönetmeliğinin 26/2 maddeleri ile Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uyarınca -------- bütçesinden ödenen 1.560,00-TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
7-Dosyada mevcut gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa iadesine,
Dair, Gerekçeli kararın taraf vekillerine tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere davacı vekilinin yüzüne karşı davalının yokluğunda verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı.30/05/2024