T.C.
İstanbul Anadolu 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2021/102 Esas
KARAR NO: 2024/575
DAVA: Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 12/02/2021
KARAR TARİHİ: 12/07/2024
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili Davacı vekilinin 12.02.2021 tarihinde verdiği dava dilekçesinde özetle;
Davacı -------- Şti. 'nin savunma sanayisinde faaliyet gösteren, silah vb ürünler üreten bir firma olduğunu, Türk Silahlı Kuvvetlerine ve Emniyet Genel Müdürlüğüne parça tedariki ile ürün temin ettiğini, faaliyet alanı içerisinde ihtiyaç duyduğu makinalı tabanca gövde parçası kalıplarının üretimi için davalı şirket ile arasında taraflar arasında imzalanan işbu sözleşme uyarınca,
davalıya teknik çizim ve dokümanları verilen 'makinalı tabanca gövde parçası kalıplarını' belirlenen süre içerisinde usulüne uygun üretemediğini ve gerekli numune çalışmalarında kalite onaylarını alamamış olduklarını, davalının süresinden sonra sunmuş olduğu numunelere ilişkin yapılan ölçümlerde gerekli özelliklere haiz olmadığının tespit edildiğini, sözleşme uyarınca davalı tarafından, davacıya sunulan numunelerin nihai ölçüm raporunda; '------- tarafından nihai olarak imal edilen numune üzerinde, kalıbı yapılan parçanın teknik resim değerlerine göre 18 kritik ölçünün kıyaslaması yapılmıştır. Yapılan ölçümler neticesinde 18 kritik ölçüden sadece iki 2 tanesinin uygun değerler içerisinde olduğu, kalan 14
ölçünün referans değerlerin dışında olduğu tespit edilmiştir. 2 ölçü ise formun bozuk olması sebebi ile alınamamıştır. Sonuç olarak; --------- firmasına sunulan numune uygun bulunmamıştır. Yapılan tespitlere göre teknik resme uygun ölçü değerlerinin alınmasının mevcut kalıbın revizyonu ile mümkün olmadığı değerlendirilmektedir' tespitinin mevcut olduğunu, sürekli olarak tasarımların ve proses çalışmalarının tamamlanmış olduğu beyan edilmesine rağmen tam ve bitmiş numune örnekleri taraflarca en son tarih
olarak belirlenen 02.11.2020 tarihine kadar davacı şirkete sunulamadığını, sözleşmenin 8. maddesinde düzenlenmiş olan cezai şart hükmü uyarınca teslim edilemeyen mal ve hizmete dair 'her bir gecikme günü için toplam sözleşme bedelinin (70.000€) %2'si oranında ceza uygulanacağı, işin gecikmesinin 30 günü aşamayacağı, aşması halinde sözleşme hükümlerinin yerine getirilmemiş sayılacağı ve yapılan tüm ödemelerin geri alınacağı tedarikçi tarafından 20.000€ tutarınca cezai şart ödeneceği' düzenlendiğini, süresi içerisinde sunulmayan numuneler sebebi ile davacı şirket tarafından davalıya --------- Noterliği'nin 04.12.2020 tarih ve---------- yevmiye numaralı ihtarı gönderildiğini ifade ederek; fazlaya ilişkin hakları saklı
kalmak kaydıyla, 04.12.2020 tarihinde gönderilen ihtar tarihinden itibaren mevduata uygulanacak en yüksek faiz oranı ile; 28.07.2020 tarihli sözleşmenin feshi ile davalıya sözleşme uyarınca ödenen 14.000 €'nun (ondörtbineuro) aynen iadesine, zamanında yapılmayan mal ve hizmet teslimi sebebi ile sözleşmede kararlaştırılan şimdilik 1.000€ (bineuro) cezai şartın davacıya aynen ödenmesine, sözleşmede kararlaştırılan gecikme tazminatı alacağından şimdilik 1.000 € (bineuro) nun davacıya aynen ödenmesine, yargılama
giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına, karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir.
Davalı vekilinin 08.04.2021 tarihinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasında 20.07.2020 tarihinde sözleşme imzalandığını, 23.07.2020 tarihinde operasyon dataları (Proses bilgisi) teslim edilmiş ve 04.08.2020 tarihinde ilk peşinat ödemesi alınmış olduğunu,07.08.2020 tarihinde proses onayı alınarak, 10.08.2020 tarihinde analiz sonuçları ve kalıp tasarımları davacı şirket onayına sunulmuş ve onay alınıp, Davalı Şirket tarafından imalata başlandığını, taraflar arasında yapılan sözleşmenin 6.1.2 maddesi gereğince davacı tarafından , davalı şirkete yapılması gereken 14.000,00-Avro ödeme yapılmadığını, 15.09.2020 tarihinde kalıplardan üretilmiş ilk numune parçalar Davalı Şirket tarafından verilen numuneye uygun olarak Davalı Şirkete sunulduğunu, bu aşamada taraflar arasında yapılan
sözleşmenin 6.1.3 maddesi gereğince davacı tarafından, davalı şirkete yapılması gereken 21.000,00-Avro ödemenin yapılmadığını, 01.10.2020 tarihinde yapılan toplantıda Davacı Şirket tarafından üründe bazı değişiklikler talep edilmesi üzerine 12.10.2020 tarihinde Davacı Şirket tarafından istenilen değişiklikler uygulanarak tekrardan numune sunumu yapıldığını, 12.10.2020 tarihinde yapılan görüşmede davalı şirket tarafından, sözleşmenin başından itibaren, Davacı Şirket temsilcilerinden defalarca teknik resim ve malzeme
kalitesi, niteliği istenmesine rağmen, Muhatap Şirket tarafından bu talep karşılanmadığı için tekraren teknik resim istenildiğini, işin tamamlanabilmesi için teknik resmin mutlaka gerekli olduğunu, 26.10.2020 tarihinde davacı şirket tarafından teknik resim paylaşıldığını, teknik resimler paylaşıldığında davalı şirket tarafından yapılan incelemeler sonucunda mevcut prosesler ile teknik resim şartlarının yerine getirilemeyeceğinin davacı şirkete bildirildiğini, 05.11.2020 tarihinde kalıplardan üretilmiş üçüncü seviye numunelerin davacı şirket’e
sunulduğunu, davalı şirket tarafından sözleşmeye uygun olarak zamanında yapılmış numunelerin 05.11.2020 tarih ve --------- nolu sevk irsaliyesi ile davacı şirkete gönderildiğini,söz konusu sevk irsaliyesine karşı davacı şirketin herhangi bir itirazı olmamış, ancak, yapması gereken ödemelerini de yapmamış olduğunu, taraflar arasında 20.07.2020 tarihinde imzalanan sözleşme gereği olan yükümlülüklerini davacı şirketin yerine getirmediğini ifade ederek; davanın reddine karar verilmesini, yargılama giderlerinin
davacı tarafa yüklenerek avukatlık ücretinin tahsiline hükmedilmesini talep etmişlerdir. 26/09/2022 tarihli bilirkişi raporunda; "1-Sayın Mahkemenin görevlendirmesine istinaden 21.09.2022 tarihinde USB Bellek olarak Talimat mahkemesine sunulan
Davalı ---------- Şti. Kanuni Defterinin incelendiği;
Davalı ----------- Şti. 2020,2021,2022 yılı Kanuni Defterinin E-Defter olarak tutulduğu, defterlerin aylık beratlarının yasal süresinde ve düzenli olarak yaptırıldığı, Sunulan Defter-i Kebir
ve Yevmiye Defterlerinin Tek Düzen Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’ ne ve Muhasebe İlke ve Kurallarına uygun olarak tutulduğu, Davalı Resmi Defterlerinin Sahipleri lehine delil niteliğinde olduğu, 2-Davalının davacı şirketi --------- hesap kodu ile --------- Şti. -------- Alıcılar hesabında ve ---------- -------- Şti. ----------- Alınan Avanslar Hesabında takip ettiği, --------- hesap kodu ile -----------Şti. hesabında 04.08.2020 tarih ve --------
nolu yevmiye fişinde --------- Şti. tarafından gönderilen 114.073,40 TL alacak kaydedildiği , 31.12.2020 tarihinde --------- nolu yevmiye kaydında bu tutarın -------- -------- Şti. hesabına aktarıldığı, 01.01.2021 Tarih ve ---------- Yevmiye nolu 2021 yılı Bilanço Açılış ve ---------- Yevmiye nolu Bilanço Kapanış kayıtlarında 114.073,40 TL ------- -------- Şti. hesabında görüldüğü, 01.01.2022 Tarih ve --------- Yevmiye nolu 2021 yılı Bilanço Açılış ve ---------- Yevmiye nolu Bilanço Kapanış kayıtlarında 114.073,40 TL -------- --------- Şti. hesabında görüldüğü, 3- Davalı ----------- Şti. Kanuni Defterinde davacı --------- Şti. tarafından gönderilen 114.073,40 TL alacak bakiyeli olarak bulunduğu, başkaca bir kaydın
bulunmadığı, Takdiri Sayın Mahkemeye ait olmak üzere saygılarımla arz ederim." şeklinde değerlendirmelerde bulunulmuştur.07/06/2023 tarihli bilirkişi raporunda; "Dava dosyasında bulunan bilgi ve belgelerle, davalının defter & belgelerinin incelenmesi, Sayın Mahkemece bilirkişiye verilen görev ile sınırlı olarak mezkûr surette tahakkuk eden
değerlendirme neticesinde; 1. Defterlerin Usulüne Uygun Tutulup Tutulmadığı Yönünden; Verilen yetki ile, tacir olan davacının defter kayıtları incelenmiş, davacı şirketin 213 sayılı Vergi Usul Kanununun --------- sıra numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile E-defter kullanan mükellef olduğu, 2020-2021 yıllarına ilişkin ticari defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin VUK ve TTK hükümlerine göre zamanında yapıldığı, 2020-2021 yılların ilişkin ticari defterlerinin -------- onaylı beratlarının süresinde alındığının görüldüğü, davacı şirketin 2020-2021 yılı ticari defterlerinin TTK ve VUK hükümlerine göre usulüne uygun tutulduğu, 2. Davacının Alacağı Yönünden; Davacının incelenen ticari defter kayıtlarına göre aralarındaki
ticari ilişkinin 2020 yılına dayandığı ihtilafın 2020 yılında yapılan sözleşmeye istinaden yapılan ödemeden kaynaklandığı ve defterlerinde ödemenin kayıtlı olduğu, dava tarihi itibari ile
davacının ticari defterlerinde davalı ----------ŞTİ’ den 112.980,00 TL ALACAKLI olduğunun görüldüğü, 3.Silahın ana gövdesi, silahın omurgasını oluşturması nedeniyle en son gönderilen numune kalıp ile üretim yapılmasının uygun olmayacağı, tasarlanan kalıbın sapma değerlerine göre yeniden
yapılması ile üretime başlanmasının teknik yönden uygun olacağı, silah parçasının üretimi için Kalıp, Mastar, Teknik resim, Numune bilgisayar ile 3 boyutlu çizim
de dahil olmak üzere bu gibi bilgilerin tamamı veya biriside verilerek üretim tasarlanabilir, fakat kullanılacak malzeme değerleri ve referans aralığı belli olmadan yapılan işlem doğru
olmayacaktır, zira silah gövdesi silahın ana parçası olmakta ve silahın doğru olarak çalışıp çalışmamasına direkt tesir etmektedir. Taraflarca imzalan sözleşmeye göre Makinalı Tabanca gövde parçası kalıpları için gerekli tasarım çalışması Tedarikçi --------- tarafından yapılacak teknik resim, çizim ve dökümanlar ise --------- firması tarafından teslim edilecek mütakiben 2 haftada bir tedarikçi faaliyetle ilgili gelişmeler hakkında bilgi vererek ara numuneler değerlendirilmek için ---------- sunulacak gerekli görüldüğü takdirde değişiklikler yapılarak yeniden onay için numuneler sunulacaktır denilmektedir. Makinalı tabanca gövde parçası kalıplarının İLK NUMUNESİ 05.10.2020 tarihinde ve tasarım ile
üretimi tamamlanarak SERİ ÜRETİME HAZIR HALDE SON NUMUNE İSE 02.11.2020 kadar --------- teslim edilmesi sözleşme ile imza altına alındığının görüldüğü,
tedarikçi firma tarafından Makinalı tabanca gövde parçası kalıplarının tasarım ve üretimi ile ilgili çalışmalar yapılarak numuneler onay alınmak için sırasıyla 15.09.2020, 01.10.2020 ve
12.10.2020 tarihlerinde ve istenen değişikliklerle ilgili notlar da Numune Kontrol Raporuna yazılmak suretiyle --------- elden teslimleri yapılmış ilgili firma yetkilileri oldukları
değerlendirilen kişilerce imza atılmak suretiyle Numune Kontrol raporu ile teslim işlemleri yapılmıştır. Son olarak Makinalı Tabanca gövde parçası kalıbı numunesi -------- şirketi tarafından 05.11.2020 tarih ve --------- nolu sevk irsaliyesi ile davacı şirkete gönderilmiştir. --------- tarafından "Makinalı tabanca sac gövde kalıbı nihai numune ölçüm raporu" na göre değerlendirilerek "Nihai numune parçanın ölçüm sonuçları" ile olması gereken ve ölçülen değerler tespit edilmiş olup 18 KRİTİK ÖLÇÜDEN 14 değerin uygun olmadığı, 2 değerin form bozukluğu nedeniyle alınamadığı, 2 tanesinin uygun DEĞERLER/REFERANS aralığında olduğununun görüldüğü, Sözleşme şartlarına uygun ve
istenilen referans aralığında olmayan bu kalıbın mevcut hali ile kullanılamayacağı ancak tasarlanan kalıp üzerinde gerekli ilave çalışmalar ve işlemler yapılarak kullanılmasının uygun
olacağı değerlendirilmektedir. 4. Teknik bilirkişinin incelemesi sonucu edimin ayıplı olduğu tespit edilmiş olup dava konusu sözleşme kapsamında davacı -------- Şti.’nin sözleşme gereği davalı --------- Şti.’ye ödenen 14.000,00 Euronun iadesine ve sözleşme yükümlülüklerini yerine getirmemesi neticesinde sözleşmenin 8. Maddesinde öngörülmüş olan 20.000 Euro’luk cezai şartın ödenmesi gerektiği, 5. Davacının sözleşmeden dönme seçimlik hakkını kullandığı ve ifa söz konusu olmadığından gecikme tazminatı hesaplanmamıştır. Yukarıda yapmış bulunduğumuz açıklamalar sonucunda, tüm bilgi ve belgelerin değerlendirilmesi ve 6100 sayılı HMK’ nın 266/c.2 hükmü uyarınca bilcümle hukuki takdir ve tavsif sadece Sayın Mahkemeye ait olmak üzere, kanaatimizi arz ederiz." şeklinde değerlendirmelerde bulunulmuştur.
16/01/2024 tarihli bilirkişi ek raporunda; "Dava dosyasında bulunan bilgi belgelerle, numune ile mastarların ve davalının defter belgelerinin incelenmesi,Sayın Mahkemece bilirkişiye verilen görev ile sınırlı olarak değerlendirme neticesinde; 1- Mali değerlendirme ve Hesap Değerlendirmesi yönünden KÖK rapor kanaatimizin iş bu ek raporda da devam ettiği Sonuç ve kanaatine varılmıştır. 2- Silahın ana gövdesi, silahın omurgasını oluşturması nedeniyle teknik bilgi ve verilerin önem arz ettiği yapılan ölçüm sonuçları yukarıda belirtilmiş olup, 07.06.2023 tarihli bilirkişi raporu teknik değerlendirme bölümünde ayrıntıları ile açıklanmış olup bu raporuna istinaden istenen ve belirtilen inceleme neticesinde; 3- İlgili teknik resmin davacıya ait olduğunun tespitinin mevcut bulgular ile tespit edilmesinin mümkün olamayacağı ve bununda yapılacak işin sözleşmede belirtildiği için kimin tarafında çizilmiş olacağının önem arz etmeyeceği, eğer silah ilk üretiminden sonra bir tadilat yapılmadan kullanılmaya devam ediyor ise mevcut resimin çizim tarihinin (yeteri teknik bilgi, mevcut halinin görünüşü, okunmayacak derecede eski vb. değilse) önem arz etmeyeceği,4- Sözleşme imzalandığın da sözleşmenin madde ve Ek’leri sözleşmeye taraf firmaların sorumluluğunda olup imza öncesi tüm detay ve teknik işlemlerin yapılabilmesi eksik konuların giderilmesi ve işlemlerin yapılırken teknik olarak karşılıklı bilgi alışverişinin her iki firmanın da sorumluluğunda olduğu, 5- Mevcut mastarın numune üzerinde çalışıp çalışmaması kabul için bir şart olmakla beraber sözleşme gereği belirtilen özellikler, teknik ölçüm değerleri ve referans aralığının önem taşıdığı, yapılabilen birkaç ölçüm değerlerinin teknik değerlendirme bölümünde yazıldığı, 6- Yapılan sözleşmede gizlilik anlaşması Madde 4 "tanımlar" bölümünde 3 satırda belgelerin 4.satırda da Takım, aparat ve mastarlar'ın neler olduğu yazılmıştır. Bu da yapılacak işin özelliklerinin neler olacağı ile ilgili gerekli ön bilgi ve belgeleri ve teknik işlemleri vb. ifade ettiği,
7- Mastar ve teknik değerler beraber bir anlam ifade etmekte olup, yanlızca birinin tamamlanmasının işin tamamının yapıldığı anlamını ifade edemeyeceğinin değerlendirildiği,8- Yapılan numune üzerinden ölçüm değeri alınabilmesi için özel donanım gerektiren cihazlara ihtiyaç bulunmaktadır. Bu cihazlar ise sanayi tesislerinde bulunan özel firmalar veya -------- gibi resmi kuruluşlar aracılığı ile yapılabilmektedir bu işlemler ücreti karşılığında yapılmaktadır. 9- Ölçü ve değerlendirme konusunda üretim yapılan kalıpların sözleşme gereği uygun olduğu
değerlendiriliyor ise bu konuda dosya içeriğinde ilgili firmanın herhangi bir ölçüm sonuç raporu bulunmadığından karşılaştırma yapılamamış mevcut bilgiler kapsamında
değerlendirme yapılmıştır. 10- Bu ölçümlerin " silahın çalışma prensiplerindeki hassasiyetinden dolayı mastar veya üretilen ürün üzerinden alınabilmesi için" bazı kısımların üç boyutlu ölçüm yapan özel cihazlarla yapılması gerekmektedir, ilgili firmanın dosya içeriğinde ölçme değerleri raporu bulunmamakta olup, bu işlemler konusunda yetkin firmalar veya kurumlar tarafından ücreti karşılığı yapılmakta olup bu hususta inceleme yaptırılıp yaptırılmama hususu Sayın mahkemeniz takdirlerine arz olunur. 11- İlgili kalıpların yerinde incelenmesine mastar ve numuneler mevcut olduğundan ihtiyaç hasıl olmayacağı değerlendirilmiştir.Yukarıda yapmış bulunduğumuz açıklamalar sonucunda, tüm bilgi ve belgelerin değerlendirilmesi
ve 6100 sayılı HMK’ nın 266/c.2 hükmü uyarınca bilcümle hukuki takdir ve tavsif sadece Sayın Mahkemeye ait olmak üzere, kanaatimizi arz ederiz." şeklinde değerlendirmede bulunulmuştur.
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
:Dava, taraflar arasındaki hizmet ve mal alım-satım sözleşmesinin feshi ile sözleşmeden kaynaklı ödenen bedelin iadesi cezai şart ve gecikme tazminat talebine ilişkindir. Taraf teşkili sağlanmış, deliller toplanmıştır. Davalının defterleri talimatla inceletilmiş olup mali bilirkişi raporunda
NETİCEDEN:
İncelemeye sunulan Davalı-------- Şti. 2020,2021,2022 yılı Kanuni Defterinin E-Defter olarak tutulduğu, defterlerin aylık beratlarının yasal süresinde ve düzenli olarak yaptırıldığı, Sunulan Defter-i Kebir ve Yevmiye Defterlerinin Tek Düzen Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’ ne ve Muhasebe İlke ve Kurallarına uygun olarak tutulduğu, Davalı Resmi Defterlerinin Sahipleri lehine delil niteliğinde olduğu tespit edilmiştir. Davalının davacı şirketi --------- hesap kodu ile --------- Şti. --------- Alıcılar hesabında ve -------- -------- Şti. --------- Alınan Avanslar Hesabında takip ettiği, -------- hesap kodu ile -------- Şti. hesabında 04.08.2020 tarih ve -------- nolu yevmiye fişinde -------- Şti. tarafından gönderilen 114.073,40 TL alacak kaydedildiği , 31.12.2020 tarihinde ------- nolu yevmiye kaydında bu tutarın 340.10.046 --------- Şti. hesabına aktarıldığı,
-01.01.2021 Tarih ve --------- Yevmiye nolu 2021 yılı Bilanço Açılış ve ----------Yevmiye nolu Bilanço Kapanış kayıtlarında 114.073,40 TL -------- -------- Şti. hesabında görüldüğü,
-01.01.2022 Tarih ve ----------Yevmiye nolu 2021 yılı Bilanço Açılış ve --------- Yevmiye nolu Bilanço Kapanış kayıtlarında 114.073,40 TL 340.10.046 --------- Şti. hesabında görüldüğü,
- Davalı -------- Şti. Kanuni Defterinde davacı --------- Şti. tarafından gönderilen 114.073,40 TL alacak bakiyeli olarak bulunduğu, başkaca bir kaydın bulunmadığı,
Bilirkişi heyet raporu;
Davacı -------- ŞTİ.’ nin ticari defterleri usul yönünden incelendiğinde; 2020-2021 yılına ilişkin ticari defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin süresinde yapılmış olduğu, T.T.K ve VUK hükümlerine göre usulüne uygun tutulduğu görülmüştür
Mali Değerlendirme:
Davacı şirketin 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 421 sıra numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile E-defter kullanan mükellef olduğu, 2020-2021 yıllarına ilişkin ticari defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin VUK ve TTK hükümlerine göre zamanında yapıldığı, 2020-2021 yılların ilişkin ticari defterlerinin --------- onaylı beratlarının süresinde alındığının görüldüğü, davacı şirketin 2020-2021 yılı ticari defterlerinin TTK ve VUK hükümlerine göre usulüne uygun tutulduğu, Davacının incelenen 2020-2021 yılı ticari defter kayıtlarında davalı adına 28.07.2020 tarihinde açıklamalı 112.980,00 TL havale işlemi ile ödeme yaptığı ve ticari defterlerine kaydettiği, davacının ticari defterlerinde davalıya ait başka yevmiye kaydının olmadığı, ihtilafın yaşandığı 2020-2021 yılı cari hesap ekstresine göre davacı --------- ŞTİ. Davalı ---------ŞTİ.’nden 112.980,00 TL ALACAKLI olduğu, Mahkemenizin talimatla davalı ------- ŞTİ’nin ticari defterlerinin incelenmesi istenmiş, dosyaya sunulan 26.09.2022 tarihli bilirkişi raporunda, davalının davacı --------- ŞTİ.’ne 114.073,40 TL BORÇLU olduğunun tespit edildiği belirtilmiştir.
Teknik Değerlendirme:
Davacı --------- Şti. ile Davalı -------- Şti. Arasında 20.07.2020 tarihli Hizmet ve Mal Alım Sözleşmesi başlıklı anlaşma "--------" ya ait silahın gövde imalatına esas olmak üzere kalıp üretilmesi maksatlı sözleşme imzalanmıştır. Yapılan bu sözleşmede; üretilecek silah parçası, adı, teslim şartları, onay verilmesi, tarihi ile gizlilik sözleşmesi ve Ek protokol yazılarak imza altına alınmış olup, teknik resim ve üretilecek kalıbın özellikleri, teknik çizim, malzemenin özellikleri vb. değerler ise ana hatlarıyla sözleşmeye yazılmış olmasına rağmen sözleşme ekine Ek olarak eklenmediğinden bu durum ve her iki taraf için de sorun oluşturmasına neden olmuştur. Kalıp tasarımı yapılırken kullanılan malzemenin teknik özellikleri silah çalışırken yüksek hızda sürtünme olacağından önem arz etmektedir; bu nedenle --------- çelik, Kesici , delici işlemler, ısıl işlem, bükme kalıbı vb. işlemler yapılarak üretim yapılmaktadır. İlgili sözleşmede Madde.3 ve Madde.5'de mal hizmet niteliği ve işe başlama, bitirme ve teslim şartları belirlenmiş olup; Sözleşme gereği Tedarikçi firma tarafından Makinalı tabanca gövde parçası kalıplarının tasarım ve üretimi tamamlanarak numune parçalar, kalite ve uygunluk verilmesi için sırasıyla 15.09.2020, 01.10.2020 ve 12.10.2020 tarihlerinde istenen değişikliklerle ilgili notlar da yazılamak suretiyle iki şirket arasında Numune kontrol raporu tanzim edilmek suretiyle iki şirket yeklisinin imzası ile teslim edildiği dosya içeriğinde görülmüştür. Üretime hazır halde en geç Makinalı tabanca gövde parçası kalıplarının tasarım ve üretimi tamamlanarak numune parçalar, kalite ve uygunluk verilmesi için 02.11.2020 tarihine kadar ------- teslim etmesi gerekirken dosya içeriği incelendiğinde 05.11.2020 tarih ve --------- nolu sevk irsaliyesi ile davacı şirkete kalite ve uygunluk verilmesi maksadıyla gönderildiği dosya içeriğinde tespit edilmiştir. Sözleşme uyarınca davalı tarafından, davacıya sunulan numunelerin nihai ölçüm raporunda; "-------- tarafından en son olarak imal edilerek kalite ve uygunluk onayı verilmesi için -------- sevk irsaliyesi ile gönderilen numune üzerinde, kalıbı yapılan parçanın teknik resim değerlerine göre 18 kritik ölçünün kıyaslaması yapılmıştır. Yapılan ölçümler neticesinde; (onsekiz) 18 kritik ölçüden sadece( iki) 2 tanesinin uygun değerler içerisinde olduğu, kalan (ondört)14 ölçünün referans aralığı/değerleri dışında olduğu tespit edilmiştir. (iki) 2 ölçünün ise formun bozuk olması sebebi ile alınamadığı -------- firması tarafından tespit edilmiştir olup, yapılan bu tespitin tedarikçi firma ile paylaşılıp paylaşılmadığı dosya içeriğinden tespit edilememiştir. Dosya içeriği incelendiğinde, nihai numune parçanın ölçüm sonuçları 18 kritik nokta ile kıyaslanmış ve 16 kritik noktanın ölçüm değerleri, sapmaların uygun değerlerde ve referans aralığında olmadığı veya form bozukluğu tespit edilmiştir. Raporda resmi bulunan ---------- ve üzerinde bulunan parçalar görülmekte olup, silahın gövdesindeki tüm parçalarının çalışmasını, silahın atış etmesini sağlaması nedeniyle "numune ölçüm raporu teknik resim kritik ölçüleri ve sapma değerleri dışında olduğundan" silahın stabil ve düzgün çalışmasını engelleyebilecektir.
Nitelikli Hesaplama Uzmanının Değerlendirmesi:
Teknik bilirkişinin incelemesi sonucu edimin ayıplı olduğu tespit edilmiş olup dava konusu sözleşme kapsamında satıcının ayıptan doğan sorumluluğu, Türk Borçlar Kanunu’nda m. 219-231 hükümleriyle düzenlenmiş olup m. 219’a göre kullanım amacı bakımından yalnızca alıcının satılandan beklediği faydaları nitelendirdiğini ve satılanın değerinin tespiti bakımından objektif değerinin esas alınması gerektiğinin kabulü gerekecektir. Kullanım amacı bakımından satılandan beklenen fayda ile anlaşılması gereken ise, satış sözleşmesinde tarafların üzerinde açık veya örtülü olarak anlaştığı, eğer böyle bir anlaşma yoksa işlem hayatındaki düşüncelere göre uygun görülen satılandan faydalanma şeklidir. Satıcı, alıcıya karşı herhangi bir suretle bildirdiği niteliklerin satılanda bulunmaması ve nitelik veya niteliği etkileyen, niceliğe aykırı olan, kullanım amacı bakımından malın değerini ve alıcının ondan beklediği faydaları ortadan kaldıran veya önemli ölçüde azaltan maddi, hukuki ya da ekonomik ayıpların bulunmasından sorumludur.
Ayıba karşı tekeffül sorumluluğu, satılan şeyin satıcısının belirttiği vasıfları taşımamasından veya bu şeyin değerini yahut akit gereğince ondan beklenen yararları azaltan veya kaldıran eksikliklerin bulunmasından satıcının sorumlu olması durumudur. Ayıba karşı tekeffül borcu mülkiyeti nakil borcunun tamamlayıcısı durumundadır. Zira satımda alıcının gayesi, istediği maksat için kullanabileceği, faydalı bir şeyin mülkiyetine sahip olmaktadır.
TBK m. 219 anlamında ayıbın varlığı için maldaki yarar ve hasarın alıcıya geçtiği esnada ayıp sebebinin mevcut olması yeterli görülmektedir. Cezai şart, mevcut borcun ifa edilmemesi veya eksik ifası hâlinde ödenmesi gereken malî değeri haiz ayrı bir edimdir. Cezai şartın; borcunu hiç ya da gereği gibi ifa etmeyen borçluyu cezalandırmak, borçluyu ifaya zorlamak, borcunu hiç ya da gereği gibi ifa etmeyen borçluyu tazminata maruz bırakmak şeklinde üç amacı bulunur. Bu üç ana işlev sadece zamansal olarak kendilerini göstermesi itibariyle birbirlerinden ayrılır. Şöyle ki, borçluyu ifaya zorlama amacı, borca aykırılığın ortaya çıkacağı zamana kadar, tazmin fonksiyonu ise borca aykırılığın çıktığı andan itibaren etkili olur. Ticari işlerde cezai şartın indirilmesini isteyemeyeceği kabul edilmektedir. Kural olarak her ne kadar tacir sıfatını haiz kişinin, sözleşme ile belirlenen cezai şartın indirilmesini talep edemeyecek ise de Yargıtay’ın bu hususta aksi görüşleri de mevcuttur. Yargıtay; tacir de olsa, cezai şartın ekonomik anlamda tacirin mahvına sebep olabilecek derecede fahiş olması durumunda mahkeme tarafından indirim yapılabileceğini içtihat etmiştir.Davacı ---------- Şti.’nin sözleşme gereği davalı --------- Şti.’ye ödenen 14.000,00 Euronun iadesine ve sözleşme yükümlülüklerini yerine getirmemesi neticesinde sözleşmenin 8. Maddesinde öngörülmüş olan 20.000 Euro’luk cezai şartın ödenmesi gerektiği görüş ve kanaatinde bulunmuştur. Davacı sözleşmeden dönme seçimlik hakkını kullandığı ve ifa söz konusu olmadığından gecikme tazminatı hesaplanmamıştır. Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Dava, taraflar arasındaki hizmet ve mal alım-satım sözleşmesinin feshi ile sözleşmeden kaynaklı ödenen bedelin iadesi cezai şart ve gecikme tazminat talebine ilişkindir. Davacının incelenen ticari defter kayıtlarına göre aralarındaki ticari ilişkinin 2020 yılına dayandığı ihtilafın 2020 yılında yapılan sözleşmeye istinaden yapılan ödemeden kaynaklandığı ve defterlerinde ödemenin kayıtlı olduğu, dava tarihi itibari ile davacının ticari defterlerinde davalı ---------ŞTİ’ den 112.980,00 TL alacaklı olduğunun görüldüğü, Taraflarca imzalan sözleşmeye göre Makinalı Tabanca gövde parçası kalıpları için gerekli tasarım çalışması Tedarikçi --------- tarafından yapılacak teknik resim, çizim ve dökümanlar ise -------- firması tarafından teslim edilecek mütakiben 2 haftada bir tedarikçi faaliyetle ilgili gelişmeler hakkında bilgi vererek ara numuneler değerlendirilmek için --------- sunulacak gerekli görüldüğü takdirde değişiklikler yapılarak yeniden onay için numuneler sunulacaktır denilmektedir. Makinalı tabanca gövde parçası kalıplarının ilk numunesi 05.10.2020 tarihinde ve tasarım ile üretimi tamamlanarak seri üretime hazır halde son numune ise 02.11.2020 tarihine kadar ---------- teslim edilmesinin sözleşme ile imza altına alındığının görüldüğü, tedarikçi firma tarafından Makinalı tabanca gövde parçası kalıplarının tasarım ve üretimi ile ilgili çalışmalar yapılarak numuneler onay alınmak için sırasıyla 15.09.2020, 01.10.2020 ve 12.10.2020 tarihlerinde ve istenen değişikliklerle ilgili notlar da Numune Kontrol Raporuna yazılmak suretiyle ---------- elden teslimleri yapılmış ilgili firma yetkilileri oldukları değerlendirilen kişilerce imza atılmak suretiyle Numune Kontrol raporu ile teslim işlemleri yapılmıştır. Son olarak Makinalı Tabanca gövde parçası kalıbı numunesi --------- şirketi tarafından 05.11.2020 tarih ve --------- nolu sevk irsaliyesi ile davacı şirkete gönderilmiştir. --------- tarafından "Makinalı tabanca sac gövde kalıbı nihai numune ölçüm raporu" na göre değerlendirilerek "Nihai numune parçanın ölçüm sonuçları" ile olması gereken ve ölçülen değerler tespit edilmiş olup 18 KRİTİK ÖLÇÜDEN 14 değerin uygun olmadığı, 2 değerin form bozukluğu nedeniyle alınamadığı, 2 tanesinin uygun DEĞERLER/REFERANS aralığında olduğununun görüldüğü, Sözleşme şartlarına uygun ve istenilen referans aralığında olmayan bu kalıbın mevcut hali ile kullanılamayacağı ancak tasarlanan kalıp üzerinde gerekli ilave çalışmalar ve işlemler yapılarak kullanılmasının uygun olacağı, Teknik bilirkişinin incelemesi sonucu edimin ayıplı olduğunun tespit edilmiş olduğu, dava konusu sözleşme kapsamında davacı --------- Şti.’nin sözleşme gereği davalı ---------- Şti.’ye ödenen 14.000,00 Euronun iadesi şartlarının ve sözleşme yükümlülüklerini yerine getirmemesi neticesinde sözleşmenin 8. Maddesinde öngörülmüş olan 20.000 Euro’luk cezai şartın ödenmesi şartlarının oluştuğu, ifa söz konusu olmadığından gecikme tazminatı tahsil şartlarının oluşmadığı değerlendirilmekle davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Davanın KISMEN KABULÜNE,
1-14.000,00 EURO ve 20.000,00 EURO cezai şart bedeli olmak üzere toplam 34.000,00 EURO nun 14.12.2020 tarihinden itibaren 3095 sayılı kanunun 4/a maddesi uyarınca kamu bankalarınca 1 yıl vadeli EURO cinsi mevduat hesabına fiilen uygulanan en yüksek oranda faiz işletilerek davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin TALEBİN REDDİNE-
2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gerekli 9.331,17 TL harçtan, davacı tarafça dava açılırken peşin olarak yatırılan 2.332,79 TL harcın mahsubu ile arta kalan 6.998,38 TL harcın davalı taraftan tahsili ile Hazineye gelir kaydına,
3-Davacı tarafça dava açılırken peşin olarak yatırılan 2.332,79 TL harcın davalı taraftan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine,
4-Davacı tarafından yapılan 7.550 TL yargılama giderinin davanın kısmen kabul - kısmen red oranına göre hesaplanan 7.334,28 TL'sinin davalı taraftan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine,
5-Davalı tarafından yapılan 215,71 TL yargılama giderinin davanın kısmen kabul - kısmen red oranına göre hesaplanan 215,69 TL'sinin davacı taraftan tahsili ile davalı tarafa ödenmesine,
6-Davacı vekili lehine karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT göre hesaplanan 45.481,58 TL vekalet ücretinin davalı taraftan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine,
7-Davalı vekili lehine karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT göre hesaplanan 8.525,80 TL vekalet ücretinin davalı taraftan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine,
8-Dosyada arta kalan gider avansının karar kesinleştiğinde ilgilisine iadesine ,
Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı HMK 345/1.maddesi uyarıca tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde ---------- Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.12/07/2024