T.C. İstanbul Anadolu 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2024/512
KARAR NO: 2025/1099
DAVA: İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)
DAVA TARİHİ: 22/07/2024
KARAR TARİHİ: 18/12/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı dava dilekçesinde özetle: davalı ile sigortalı davalı -----arasında 28.12.2021 tanzim tarihli, ------ poliçe numaralı, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi akdedildiğini, anılan poliçe ile ----- plaka numaralı araç 28.12.2021 - 28.12.2022 tarihleri arasında sigortalandığını, davalının ZMMS poliçesi bulunan ----- plakalı aracın araç sürücüsü trafik kazasına sebebiyet verdiğini ve olay yerini terk ettiğini, 28.01.2022 tarihinde, maliki ---- Şirketi olan ve sürücüsü olay yerini terk eden ---- plakalı aracın %100 kusuru ile sebebiyet verilen kaza neticesinde, ----. tarafından ----- numaralı hasar dosyası ile kazada zarar görenlere 150.000,00 tazminat ödendiğini, kazada zarar gören araçların hasarı için yapılan başvuruları ne ticesinde açılan ----- numaralı hasar dosyası ile 5684 sayılı Kanun'un 22. maddesi uyarınca bağımsız ve uzman eksper tarafından hasarın niteliğinin ve miktarının tespiti için ekspertiz incelemesi yaptırıldığını, inceleme sonrasında zarar gören ----- 50.000,00-TL tazminat ödemesi yapıldığını, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının "Zarar Görenlerin Haklarının Saklı Tutulması ve Sigortacının Sigortalıya Rücu Hakkı” başlıklı B.4. maddesi; Ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda kaya sebebiyet veren sigortalıya rücu edebilir. Sigortalıya başlıca şu nedenlerle rücu edilir Bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi ine aykırı davranması halinde," hükmünü haizdir. Dava konusu olayda ise kazaya 96 100 kusuru ile sebebiyet veren müvekkili şirkete sigortalı ----- plakalı araç sürü- cüsünün, Genel Şartta belirtildiği üzere, kazanın oluşumunda kasta yakın ağır kusurunun bulunduğu ve haklı bir nedeni olmaksızın alkol kontrolü yaptırmadan olay yerinden ayrıldığını, müvekkili ZMMS sigortacısı sigortalı aracın kazadaki kusuru nedeniyle 3.kişilere poliçe limiti dahilinde, ZMM azami teminat limiti olarak ödediği 50.000,00.-TL ve fer'ileri için davalı sigortalıya rücu hakkının doğduğunu, Müvekkili şirket tarafından ödenen sigorta tazminatının sigortalı davalı tazmini amacıyla davalı/borçlu aleyhine ---- İcra Müdürlüğü'nün ------. sayılı dosyası ile yapılan icra takibine davalı/borçlu tarafın itirazı üzerine ilamsız icra takibinin durduğunu, bu nedenlerle haksız itirazlarının iptalini, takibin asıl alacak ve ferileri üzerinden devamını, *6 20 den az olmamak kaydıyla icra inkar tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı yana tahmiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı ile müvekkil arasında Zorunlu Sorumluluk sözleşmesi akdedildiğini, müvekkil şirketin davacının sigortalısı olduğunu, ---- plakalı aracın karıştığı kazada sürücü can güvenliğini sağlayamadığı için olay yerini terk ettiğini, kazada kusur oranı sigorta şirketinin rücu talebinde herhangi bir öneme sahip olmadığını, olay anında karşı araçtan 4-5 kişinin hışımla inmesi nedeni ile korkarak şoför olay mahallini terk etmiş ve zaruri bu durum karşısında şirketin talebi haksız hale düştüğünü belirterek, davanın reddini savunmuştur.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
Dava; Olay yerini terk iddiasına dayalı ----. İcra Dairesi ------ sayılı dosyasından girişilen icra takibine itirazın iptali ve icra inkâr tazminat talebine ilişkindir.
Olay; ----- C Bölgesi Trafik Ekipler Amirliği tarafından düzenlenmiş 28.01.2022 tarih ve 00:40 Saatli Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit tutanağı ile kaza mahalli fotoğraflarına göre; sürücü ---- sevk ve idaresindeki ---- plakalı aracı ile ---- ili ---- ilçesi ----- mahallesi ----- sokaktan seyirle ----- sokak kavşağına geldiği esnada aracının ön kısımlarına ----- sokak üzerinden seyirle ----- fıstığı sokak kavşak bölgesine gelen ve olay yerini terk eden sürücünün sevk ve idaresindeki ----- plakalı aracının ön kısımları ile çarpması sonucu çift araçlı ve maddi hasarlı trafik kazasının meydana geldiği anlaşılmaktadır.
Dava konusu trafik kazasının meydana gelmiş olduğu, --- sokak kavşağı tarafımızca kaza tarihine yakın kayıtlı (Nisan 2022) ----- uygulaması üzerinden incelenmiştir; Kaza mahalli ----- Sokağın, tek yönlü ve tek şerit üzerinden kavşak koluna bağlandığı, kavşak kolları açısından her iki sokak için geçiş üstünlüğüne dair herhangi bir trafik işaret levhasının bulunmadığı görülmektedir.
Yukarıda açıklanan kazanın oluş şekli ve dosya münderecatında yer alan belgeler doğrultusunda; Davacı ----- ZMMS Sigortalısı Davalı ----- Plakalı Aracının Kaza Mahallini Terk Eden Sürücüsünün, 2918 sayılı KTK’nun Madde 81/d’de belirtilen “Trafik kazalarına karışanlar Kazayı; yetkili ve görevli memurlara bildirmek, bunlar gelinceye kadar veya bunların iznini almadan kaza yerinden ayrılmamak, zorundadırlar.” ve Madde 81 Son bendinde belirtilen “Yalnız maddi hasar meydana gelen kazalarda, kazaya dahil kişilerin tümü, yetkili ve görevli kişinin gelmesine lüzum görmezlerse, bunu aralarında yazılı olarak saptamak suretiyle kaza yerinden ayrılabilirler.” kurallarını ihmal ve ihlal ettiğinden, olay yerini terk ettiğinden, kaza sonrası gerekli tutanakları tanzim etmediğinden ve Kolluk Kuvvetlerini kaza mahalline çağırmadığından, Kolluk kuvvetlerince de düzenlenen Trafik Kazası Tespit Tutanağında da belirtildiği üzere, tarafımızca Olay Yerini Terk Eden firari sürücü olduğuna kanaat getirilmiştir.
Bilirkişi Raporunda sonuç olarak;
Uyuşmazlık, 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Genel Şartlarına göre saltmaddi hasarlı trafik kazalarında olay yerini terkin içe rücu nedeni olup olamayacağına ilişkindir.
Davacı ---- ZMMS Sigortalısı Davalı ----- Plakalı Aracının Kaza Mahallini Terk Eden Sürücüsünün; 28.01.2022 tarihli çift araçlı ve maddi hasarlı trafik kazasının oluşumunda, ASLİ ve TAM KUSURLU olduğu, KUSUR ORANINININ %100 (Yüzdeyüz) olduğu,
Dava Konusu ---- Plakalı Aracın Maliki ve Sürücüsü Dava Dışı ---; 28.01.2022 tarihli çift araçlı ve maddi hasarlı trafik kazasının oluşumunda; Atfı Kabil kusurunun bulunmadığı ve KUSURSUZ olduğu,
Sigortacı, KTK 95/2. maddesi ve ZMSS Genel Şartları B.4. maddesi gereğince tazminat yükümlülüğünün azaltılması veya kaldırılmasına dair halleri üçüncü kişilere karşı ileri süremeyeceğinden zarar görene ödeme yaptıktan sonra sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye dair kanun hükümlerine göre kendi sigorta ettirenine rücu edebilir. Sigortacının kendi sigorta ettirenine karşı açtığı içe rücu davası ile sigortacının sözleşme ve kanun gereğisigorta sözleşmesinin diğertarafını oluşturan sigorta ettirene karşı defi hakkına dayanarak kendi âkidine dönmesi sağlanmaktadır. Sigortacının rücu hakkı kaynağını sigorta sözleşmesinden almaktadır.Zarar görene ödeme yapan sigortacının daha sonra işletenine rücu edebileceği haller, işletenin sigorta korumasından yararlanmasının uygun görülmediği, başka bir deyişle bu korumanın dışında bırakılmış olan hallerdir. 01.06.2015 tarihinden önce düzenlenen zorunlu trafik sigorta poliçelerine ilişkin olarak meydana gelen trafik kazalarında o dönem yürürlükte bulunan Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.4 maddesinde sigortacının işletene rücu nedenleri arasında sigortalı aracın sürücüsünün kaza sonrası olay yerinden ayrılması sayılmadığından sigorta şirketi bu nedene dayalı olarak kendi akidine rücu edemeyecektir.01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.4-f maddesinde ise ''Bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması halinde'' sigortalıya rücu edilebileceği düzenlenmiştir.Srücünün olay yerinden haklı neden olmamasına rağmen ayrılması, sigortacının durumunu ağırlaştırmaya elverişlidir. ZMSS Genel Şartları m.B.4-(b) ve (c) sürücü belgesi olmayan bir kişinin veya uyuşturucu ya da alkol etkisi altında bulunan bir sürücünün kazaya yol açması hallerinde de işletene rücu edilebileceğini belirtmektedir. Kaza yerinin terk edilmesi olasılığında bu rücu hakkını kullanma şartlarını kanıtlama imkanı sigortacının elinden alınmış olabilir. Bu açıdan bir kaza söz konusu olduğunda, sürücünün olay yerinde kalmasının istenmesi makul bir beklenti sayılabilir. (-----, "Motorlu araç sigortalarında sürücünün kaza----- Olay yerini terk eden sürücünün kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğünü yerine getiremeyeceği açıktır. Sürücünün yokluğunda kaza tutanağının resen kolluk kuvvetlerince tutulması mümkün ise de, alkol raporu düzenlenemez. -----01.06.2015 tarihinden sonra düzenlenen zorunlu trafik sigorta poliçeleri bakımından uygulanmakta olan Karayolları Motorlu Araçlar ZMMS Genel Şartlarının B.4-f maddesi metni çok iyi kaleme alınmamış olmakla birlikte, madde metninden anlaşılması gereken, maddi ya da bedeni hasara neden olan tüm trafik kazalarında olay yerini terk ile kazanın oluş koşullarına ilişkin gerekli belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranılması hallerinde sigortacının üçüncü kişilere yaptığı ödeme nedeniyle sigortalısına rücu edebilecek olduğudur. İstisnai durumlar ise "hariç" denilerek gösterilmiştir. Buna göre bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitmesi, can güvenliği nedeniyle uzaklaşması gibi zorunlu hallerde sigortalı bu maddeden kaynaklanan rücu sebebinden kurtulacaktır.
Olay yerini terkin zorunlu olduğu haller ve kazanın oluş koşullarına ilişkin gerekli belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranılması halleri sınırlı sayıda olmayıp örnek olarak sayılmıştır. Ancak istisnai haller madde metninin başına yazıldığı için sanki olay yerini terk etme hali sadece bedeni hasara neden olan kazalarda uygulanacakmış, maddi hasarlı kazalarda uygulama alanı yokmuş gibi bir anlama yol açmıştır. Oysaki bedensel hasarlı kaza olmasa dahi olay yerinin terk edilmesi halinde sigorta şirketinin belirtilen istisnalar haricinde sigortalısına rücu edebileceği kabul edilmiştir. Olay yerini terk ile içe rücu sebebi gerçekleşmiş olup olay yerini Genel Şartların B.4-f maddesinde sayılan haller ile benzer zorunlu nedenlerden biri nedeniyle terk ettiğini, dolayısıyla rücu sebebinin oluşmadığını ispat yükü ise sigortalıdadır. Sigortalı kaza yerini ancak Genel Şartların B.4-f maddesinde sayılan zorunlu nedenlerden biri nedeniyle terk ettiğini ispatlar ise rücu durumundan kurtulacaktır.
Açıklanan nedenlerle Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Genel Şartlarının B.4/f bendine göre kaza yerinin terk edilmesi halinin salt maddi hasarlı trafik kazalarında da içe rücu sebebi olduğu açıktır.
---- plakalı aracın dava konusu 28/01/2022 tarihinde davacı ----. tarafından 28/12/2021-2022 vadeli ------ numaralı ZMMS poliçesi ile teminat altında olduğu, ZMMS sigortacısının sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında ve azami 50.000 TL araç başı maddi zararlarda sorumluluğunun bulunduğu,
Kaza sonrası davacı sigorta şirketinde açılan-----numaralı hasar dosyası için görevlendirilen bağımsız eksper tarafından düzenlenen 12/05/2022 tarih ------ SGM rapor numaralı raporda dava dışı ------ plakalı aracın maddi zararının toplam 80.000,17 TL + KDV olarak tespit edildiği,
Davacı sigorta şirketi tarafından 17/05/2022 tarihinde dava dışı ---- plakalı araç maliki ---- hesabına azmi sorumluluk tutarı 50.000 TL tazmiantı banka kanalı ile ödediği, dosyada ödeme belgesinin bulunduğu,
Heyetimizce; davacı ZMSS ile teminat altında bulunan sigortalıya ait araç sürücüsünün tam ve % 100 kusuru ile
kazanın meydana geldiği, ancak her ne kadar bugüne kadar ispat yükü sigortacıda olduğu belirtilerek, rücuen talepte bulun ulamayacağı yönünde yerleşik Yargıtay ---- ve ---- Hukuk dairesi kararları mevcut ise de; 2025 yılı Yargıtay
-----Hukuk Dairesinin raporda ayrıntıları verilen içtihadında– OLAY YERİNİ TERK NEDENİNİN İSPATININ SİGORTALI ’da olduğu (elbette 01/06/2015 tarihinden sonra geçerli olan genel şartlarla düzenlenen poliçeler için) belirtildiği, somut olayın akşam saatlerinde meyana geldiği, davacının aracında oluşan zarar miktarı ve hasar şekli de göz önüne alındığında; her ne kadar davalı vekilinin olay sonrası araçtan 4-5 kişinin indiği ve can güvenliği nedeni ile olay yerinden sürücünün ayrılmak zorunda kaldığı belirtilmiş olsa da belge ile ispatlanmadığı anlaşılmakla; davacının davalı sigortalısından ödemiş olduğu maddi tazminatı rücuen talep edebileceği kanaatine varılmıştır.
Tazminat ödemesinin davacı sigorta şirketi tarafından 17/05/2022 tarihinde poliçe azami limiti 50.000,00 TL ‘nin dava dışı ------ hesabına yatırıldığına dair kanaat belirtilmiştir.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde;Dava olay yerini terk iddiasına dayalı ---- İcra Dairesi ------sayılı dosyasından girişilen icra takibine itirazın iptali ve icra inkâr tazminat talebine ilişkindir.
Davacı ----- ZMMS Sigortalısı Davalı----- Adına Tescilli ------ Plakalı Aracının Kaza Mahallini Terk Eden Sürücüsünün, 2918 sayılı KTK’nun Madde 81/d’de belirtilen “Trafik kazalarına karışanlar Kazayı; yetkili ve görevli memurlara bildirmek, bunlar gelinceye kadar veya bunların iznini almadan kaza yerinden ayrılmamak, zorundadırlar.” ve Madde 81 Son bendinde belirtilen “Yalnız maddi hasar meydana gelen kazalarda, kazaya dahil kişilerin tümü, yetkili ve görevli kişinin gelmesine lüzum görmezlerse, bunu aralarında yazılı olarak saptamak suretiyle kaza yerinden ayrılabilirler.” kurallarını ihmal ve ihlal ettiğinden, olay yerini terk ettiğinden, kaza sonrası gerekli tutanakları tanzim etmediğinden ve Kolluk Kuvvetlerini kaza mahalline çağırmadığından, Kolluk kuvvetlerince de düzenlenen Trafik Kazası Tespit Tutanağında da belirtildiği üzere, olay Yerini Terk Eden firari sürücü olduğu,
Davacı ---- ZMMS Sigortalısı Davalı ----- Adına Tescilli ----- Plakalı Aracının Kaza Mahallini Terk Eden Sürücüsünün; 28.01.2022 tarihli çift araçlı ve maddi hasarlı trafik kazasının oluşumunda, ASLİ ve TAM KUSURLU olduğu, KUSUR ORANINININ %100 (Yüzdeyüz) olduğu,
Dava Konusu ---- Plakalı Aracın Maliki ve Sürücüsü Dava Dışı ------ 28.01.2022 tarihli çift araçlı ve maddi hasarlı trafik kazasının oluşumunda; Atfı Kabil kusurunun bulunmadığı ve KUSURSUZ olduğu,
----plakalı aracın dava konusu 28/01/2022 tarihinde davacı----- tarafından 28/12/2021-
2022 vadeli ---- numaralı ZMMS poliçesi ile teminat altında olduğu, ZMMS sigortacısının sigortalı araç
sürücüsünün kusuru oranında ve azami 50.000 TL araç başı maddi zararlarda sorumluluğunun bulunduğu,
Kaza sonrası davacı sigorta şirketinde açılan ----- numaralı hasar dosyası için görevlendirilen bağımsız
eksper tarafından düzenlenen 12/05/2022 ---- rapor numaralı raporda dava dışı------ plakalı aracın maddi zararının toplam 80.000,17 TL + KDV olarak tespit edildiği,
Davacı sigorta şirketi tarafından 17/05/2022 tarihinde dava dışı----plakalı araç malik---- hesabına azami sorumluluk tutarı 50.000 TL tazmiantı banka kanalı ile ödediği, dosyada ödeme belgesinin bulunduğu,
2025 yılı Yargıtay
----. Hukuk Dairesinin yukarıda ayrıntılı olarak verilen “Yargıtay ---- Hukuk Dairesi ------Numaralı 13/02/2025 Tarihli Kararı” İçtihadında – Olay Yerini Terk Nedeninin İspatının Sigortalı ’da olduğu, salt maddi hasarlar içinde rücu sebebi olacağı (elbette 01/06/2015 tarihinden
sonra geçerli olan genel şartlarla düzenlenen poliçeler için) belirtildiği görülmekle, her ne kadar davalı vekilinin
olay sonrası araçtan 4-5 kişinin indiği ve can güvenliği nedeni ile olay yerinden sürücünün ayrılmak zorunda kaldığı
belirtilmiş olsa da belge ile ispatlanmadığı anlaşılmakla; davacının davalı sigortalısından ödemiş olduğu maddi tazminatı rücuen talep edebileceği, değerlendirilmekle davanın kabulüne bedel yargılama ile belirlendiğinden şartları oluşmayan icra inkar ve kötüniyet tazminat talebinin reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere
Davanın KABULÜ ile,
1----- İcra Müdürlüğünün ----- Esas sayılı dosyasından yapılan icra takibine davalının itirazının iptali ile takibin 50.000,00 TL üzerinden DEVAMINA
2- Şartları oluşmayan icra inkar tazminat talebinin reddine
3-Harçlar Kanunu uyarınca kabul edilen dava değeri (50.000,00 TL) üzerinden hesaplanan ve alınması gereken 3.415,50 TL karar ve ilam harcından dava açılırken peşin olarak alınan 1.342,28 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 2.073,22 TL harcın davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına
4-Davacı tarafça yapılan1.342,28 TL dava açma masrafı ve 14.617,50 TL bilirkişi/posta masrafından ibaret 15.959,78 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine
5-Davalı tarafça yapılan yargılama giderlerinin kendisi üzerinde bırakılmasına,
6-Artan gider avansının HMK'nun 333. maddesi uyarınca hükmün kesinleşmesinden sonra resen ilgilisine iadesine,
7-Davacı yapılan yargılamada kendisini vekille temsil ettirdiğinden kabul edilen dava değeri (50.000,00 TL) üzerinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesaplanan 45.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8-6325 sayılı Yasa uyarınca genel bütçeden sarf edilen 3.600,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına
Dair, Gerekçeli kararın araf vekillerine tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere davacı vekilinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı.