T.C. İstanbul Anadolu 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2025/291 Esas
KARAR NO: 2025/493
DAVA: İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 24/07/2019
KARAR TARİHİ: 12/06/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekilinin dava dilekçesi özetle; Davalı şirket ile davacı arasında -------- İli -------- İlçesi -------- ada --------- parselde inşa edilen -------- Projesi kapsamında, 01/10/2014 tarihli Alt İşveren Sözleşmesi, 06/02/2015 tarihli Alt İşveren Sözleşmesi ve 01/11/2016 tarihli Alt İşveren Sözleşmesi imzaladığı, davacı; alt işveren sıfatı ile, yapımı davalı şirketçe yüklenilen inşaatın betonarme kaba işlerini, duvar ve sıva işlerini ve ileri kaba inşaat işlerini yapmayı üstlendiği, davacı hakkedişlerinden yapılan %5 oranında teminat kesintilerinin, geçici kabullerin yapılmasının ardından derhal iade edileceği kararlaştırıldığı, Gerekli olması durumunda kesin kabul süresine kadar teminat çeki veya teminat mektubunun davalıya verilmesi hususunda mutabakata varıldığı, Anılan maddeye istinaden teminat çekleri de davalı tarafa teslim edildiği, Ancak buna rağmen dalalı tarafça nakit teminat iadesi gerçekleştirilmediği, Bunun üzerine tarafımızca ---------- Noterliğinin ---------- yevmiye numaralı ve 11/05/2018 tarihli ihtarnamesi yoluyla geçici kabullerin yapılmış olduğu, nakit teminat kadar teminat çekinin tarafımızca teslim edildiği işbu sebeple de nakit teminat ve toplam cari hesap tutarımız olan 724.773,12TL'nin ticari temerrüt faizi ile iadesi talep edildiği, Anılan ihtarname sonrası davalı şirketçe kısmi ödeme gerçekleştirildiği, Ancak işbu davaya konu takipteki esas alacak miktarı kadar davalının davacı şirkete borcu olduğu tespit edilmiş, davalı tarafa da bu husus bildirildiği, bakiye kısmın ödeneceği davalı tarafça davacıya şifahen bildirilmişse de herhangi bir ödeme gerçekleştirilmediği, Davalı tarafın davacıya iade etmesi gereken nakit teminat bedeli bakiye olarak 194.895,50TL kaldığı, Geçen süre içerisinde, kesin kabul işlemleri de tamamlanmış, her üç sözleşmenin Kesin Kabul Tutanağı 31/12/2018 tarihinde davalı tarafça tanzim edilmiştir. Ayrıca sözleşme hükmüne istinaden ---------- ilişkisizlik yazısı da davalı tarafa ibraz edildii, ancak davalı tarafça sözleşmeye uygun olarak nakit teminat bedellerinin tamampıır, davacı şirkete iadesi gerçekleştirilmiş, Geçici kabul İle İade edilmesi gereken nakit teminatların, teminat çeklerinin ibraz edilmesine rağmen davacıya iade edilmemesi hatta kesin kabullerin ve ilişkisizlik yazısının mevcuduna rağmen bakiye bedelin davacıya ödenmemesi kötü niyetli olduğu, davacının mağdur edildiği, davacı yanca --------- İcra Müdürlüğümün ------------ E. numaralı dosyası ile ilamsız icra yolu ile takıp başlatılmış, davalı işbu takibe itiraz etmiş ve tarafımızca arabuluculuk başvurusu yapılmış ancak anlaşma sağlanamadığı, Akabinde de işbu davanın açılması zarureti doğduğu, Davalının haksız ve hukuki dayanaktan yoksun şekilde yapmış olduğu itirazın iptal edilerek takibin devamına ve davalı aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davalı Şirket ile davacı arasında --------- İli, ---------- İlçesi, ---------- Pafta, --------- Ada ---------- Parsel Sayılı Arsada bulunan ---------- Projesi betonarme kaba inşaat işlerinin yapılması amacıyla, anlaşıldığı, Davacı tarafından yukarıda belirtilen sözleşmelere ilişkin kabul tutanakları bulunması sebebiyle 724.773,12 TL tutarındaki cari hesap alacağına ilişkin ---------Noterliğinin 11.05.2018 tarih ve --------- yevmiye numaralı ihtarnamesi keşide edilmiş bu ihtarname akabinde anılan bedelin büyük bir kısmı ödenerek kalan bedelin teminat olarak muhafazası sağlandığı, Taraflar arasında akdedilmiş olunan Sözleşmeler uyarınca, teminat bedelinin iade koşullan oluşmadığı, dolayısıyla söz konusu borcun muaccel hale gelmemiş olduğu gerekçesiyle davalı şirket tarafından nakit teminat iadesi yapılmamış ve işbu sebeple de davacı tarafından anılan bedelin iadesi amacıyla Müvekkil Şirket aleyhine --------- İcra Dairesinin --------- E. sayılı dosyası üzerinden toplamda 216.667,73 TL (194.895,50 TL Asıl Alacak + 21.772,23 TL Faiz) tutarında icra takibi başlatıldığı, akabinde yine nakit teminat bedelinin iadesine ilişkin olarak gerekli muacceliyet şartlarının sağlanmamış olmasından bahisle davalı Şirket aleyhine başlatılan icra takibine yasal süresi içerisinde itiraz edilerek 28.03.2019 tarihinde durdurma kararı alındığı, ---------- İcra Müdürlüğü tarafından verilen icra takibinin durdurulması kararı ile davacı firma ticari dava zorunlu ön koşulu ticari arabuluculuk yoluna başvurduğu, ancak 19.04.2019 tarihinde gerçekleştirilen arabuluculuk görüşmeleri yine davalı Şirketin ödemekle yükümlü olduğu muaccel bir borcu bulunmadığı gerekçesiyle anlaşamama ile sonuçlandığı, davalı Şirket aleyhine haksız olarak başlatılan icra takibine itiraz edilmesi ve ticari arabuluculuk görüşmesinin anlaşamama ile sonuçlanması akabinde davacı tarafından Sayın Mahkemeniz huzurunda bulunan işbu 216.667,73 TL bedelli haksız ve hukuka aykırı dava ikame edilmiş olup, Bu kapsamda davacı tarafından Davalı Şirket aleyhine herhangi bir maddi ve hukuki dayanaktan yoksun, haksız ve kötü niyetle ikame edildiği sabit olan davanın reddi ile kötü niyetli olarak dava ikame eden davacı aleyhine asıl alacağın %20sinden aşağı olmamak kaydıyla davalı Şirket lehine kötüniyet tazminatına hükmedilmesini talep etme zorunluluğu hasıl olduğu, davalı Şirket menfaatlerinin korunabilmesi adına taraflar arasındaki Sözleşmelere ve yasal düzenlemelere aykırı olarak kötü niyetle ikame olunan işbu davanın reddine ve davalı Şirketi zor durumda bırakma gayretinde olan davacı aleyhine, alacağın % 20sinden aşağı olmamak üzere İİK m.67/2 uyarınca icra inkâr tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve cevap verilmiştir.
DELİLLERİN İNCELENMESİ VE GEREKÇE;Dava genel haciz yoluyla takipte ödeme emrine itirazın iptali ve takibin devamı istemine ilişkindir. Taraflar arasında imzalanan alt işveren sözleşmelerinin teminat başlıklı 10.maddesi hükümleri uyarınca, alt işveren tarafından işverene verilen teminat çekleri ve nakit teminat kesintilerinin iadesinin, geçici kabul şartlarının sağlanması ve kesin kabul tarihine kadar geçerli olacak şekilde işverene yeni bir teminat verilmesi şartına bağlandığı, dava konusu işlerde 31.12.2018 tarihinde Kesin Kabul Tutanağı düzenlenerek işin kesin kabulünün yapıldığı, bu tarih itibarıyla davacının hakkedişlerinden %5 oranında yapılan nakit teminat kesintisine ilişkin alacağa hak kazandığı, davacı ve davalı tarafından ibraz edilen ticari defterlerin HMK 222. madde uyarınca usulüne uygun tutulduğu ve sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, ancak defter kayıtlarının karşılıklı olarak incelenmesi neticesinde davacı şirketin davalıdan 194.895,50 TL alacaklı olduğu, davalının ise davacıya 194.923,82 TL borçlu olduğu, taraflar arasındaki uyuşmazlığın ticari ilişkiden kaynaklanıp alacağın likit nitelikte olduğu, işçi alacaklarına ilişkin derdest davaların sözleşmede belirtilen “işçi sağlığı ve iş güvenliği nedeniyle zarar oluşmaması” şartı kapsamında değerlendirilemeyeceği, davacının ----------- Noterliğinin 11.05.2018 tarihli ----------- yevmiye numaralı ihtarnamesinin keşide edildiği tarihte, dava konusu alacağın iade koşullarının gerçekleşmemiş olması nedeniyle davalıdan talep edilemeyeceği, davalı tarafından talep edilen kötü niyet tazminatının şartlarının oluşmadığı gerekçeleriyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.Davalı vekilince karar istinaf edilmiş olup vekil istinaf dilekçesinde; ilk derece mahkemesinin sözleşmeler üzerinde hatalı ve eksik inceleme yaptığını ve hukuka aykırı olarak değerlendirme yapan bilirkişi raporunun hükme esas alındığını, derdest davaların sözleşmenin 10. maddesine göre teminatın iadesi yükümlülüğünün doğmasına engel olduğunu, davacının işçilerinin işçilik alacakları nedeniyle açtıkları davalar olduğunu ve davacının her türlü işçilik alacağından sözleşme gereği sorumlu olduğunu, ilk derece mahkemesince rapora itirazlarının ve sunulan Yargıtay kararlarının dikkate alınmadığını, teminatı iade etmeyi erteleme hakları olduğunu, derdest iş davalarının beklettici mesele yapılmasına dair taleplerinin de dinlenmediğini belirterek, mahkeme kararının kaldırılması ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.---------- sayılı kararı ile mahkememiz kararı kaldırılmıştır. İstinaf kaldırma karar gerekçesinde;Davacı sözleşme kapsamında hak edişlerlerden yapılan %5 kesin nakit teminat kesintilerinin iadesini talep etmiş, davalı ise davacı yüklenicinin işçileri tarafından kendisi de davalı gösterilerek işçi alacaklarına yönelik açılan davaları belirterek teminatın iadesi şartlarının bulunmadığından bahisle davanın reddini istemiştir.Davadaki uyuşmazlık nakit teminat kesintilerinin iadesi şartlarının oluşup oluşmadığına ilişkindir.
Taraflar arasındaki sözleşmenin teminat başlıklı 10. maddesi "İşveren, alt işveren hak edişlerinden kesilecek olan nakit teminatı, geçici kabul şartlarının sağlanması ile alt işverene iade edecektir. Fakat sözleşmede istenilen şartların alt işveren tarafından sağlanmaması durumunda, işveren nakit teminat kesintisinin iadesini, sözleşme şartlarının yerine getirilmesine kadar erteleyebilir. Alt işveren, nakit teminat kesintisinin işveren tarafından kendisine iade edilebilmesi için ---------- ilişiksizlik yazısını alarak işverene teslim edecektir. İlişiksizlik yazısının teslim edilmemesi durumunda alt işverene nakit teminat iadesi kesinlikle yapılmayacaktır. Alt işveren, nakit teminat kesintisinin işveren tarafından kendisine iade edilmesi ile kesin kabul süresine kadar geçerli olacak şekilde aynı tutarla işverenin talebi doğrultusunda teminat çekimi veya teminat mektubunu işverene vermekle yükümlüdür. İşveren, bu teminatı kesin kabul şartlarının alt işveren tarafından yerine getirilmesi koşuluyla kendisine iade edecektir... Yukarıda gösterilen hallerde tüm teminatların iadesi için, vergiler ve ---------, bordro, fatura, işçi sağlığı ve iş güvenliği, işverene ait malzeme ve makinanın hasarsız kullanımı ve iadesi, işin tam ve eksiksiz oluşu, diğer imalatlarla diğer alt işverenlerin işlerine zarar verilmemiş olması konularında alt işverenin eksiği ve zararı bulunmadığının işveren tarafından tespit edilmesi gerekmektedir." şeklindedir.
Bu maddeye göre ---------- ilişiksizlik belgesi bulunması gerekmektedir. Ayrıca, somut olayda dosya kapsamına göre kesin kabul işlemlerinin yapılmış olduğu anlaşılmakla birlikte, anılan maddenin son paragrafındaki “… işverenin zararının bulunmadığının tespit edilmesi…” hükmü ve taraflar arasındaki sözleşmenin 15.5 maddesindeki "Alt işveren, işçi ücretleri ile sosyal güvenlik primlerinin ödendiğini gösterir belgeleri ibraz etmek zorundadır. ---------- verdiği işe giriş bildirgelerini, aylık prim bildirge ve bordroların bir kopyasını ve bir önceki ayın ödenti belgeleri ile aylık KDV beyannamesi sureti, tahakkuku ve ödendi makbuzu; muhtasar beyanname sureti ve tahakkukuna ilişkin belgeleri işverenin ilgili departmanlarına, her ay düzenli olarak verdiği takdirde ödeme yapılacaktır. Alt işveren tarafından işçi ücretleri ve sigorta primlerinin ödendiği tevsik edilmediği takdirde alt işverene hiçbir ödeme yapılmayacaktır. Alt işveren’den teminat olarak alınan mektup, çek ve senetler koşulsuz olarak işveren tarafından nakde çevrilebilecektir." hükmü birlikte değerlendirildiğinde, davalı iş sahibinin nakit teminat kesintisini iade etmesi için davacı yüklenicinin işçi alacaklarından dolayı yükümlülüklerini yerine getirmiş olması gerektiği anlaşılmaktadır. Ancak, somut olayda davacı işçileri tarafından işçilik alacaklarına dair davalar açıldığı tespit edilmiştir. Mahkemece bu davaların sonucunun bekletici mesele olarak kabul edilip sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yukarıda belirtilen hususlar dikkate alınmadan davanın kısmen kabulüne karar verilmesi doğru olmamış ve mahkeme kararının kaldırılması gerekmiştir. İstinaf kararı sonrası yapılan yargılamada
--------- İş mahkemesine müzekkere yazılarak davacı işçileri tarafından açılan--------- Esas -------- Esas --------- Esas sayılı dosyaların kesinleşmiş karar örneği ile birlikte dosya evraklarının gönderilmesinin istenilmiştir.Davalı vekilince---------- Esas sayılı dosyalarının kesinleştiğinin ve icradan ödeme yapıldığına dair beyan dilekçesi ekinde kararların ve ödeme belgelerinin sunulduğu görülmüştür.Taraflar arasındaki uyuşmazlık eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. Davacı yüklenici, davalı iş sahibidir.
Davalı iş sahibinin nakit teminat kesintisini iade etmesi için davacı yüklenicinin işçi alacaklarından dolayı yükümlülüklerini yerine getirmiş olması gerektiği ancak ---------- İş Mahkemesinde görülen davalarda kararlar kesinleşip davalı işveren tarafından ödemeler yapıldığı, davacının yükümlülüklerini yerine getirmediği icra takibine konu ettiği alacağın davalıdan tahsil şartlarının oluşmadığı değerlendirildiğinden davanın reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklanan nedenlerle;
Davanın REDDİNE
1-Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 14.800,57 TL harçtan peşin alınan 2.725,67 TL 'nin mahsubu ile bakiye 12.074,09 TL harcın davacıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
2-Davacı tarafça yapılan masraflar toplamı olan 3.110,20 TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı tarafça yapılan masraflar toplamı olan 32,00 TL yargılama giderinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
5-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulanan AAÜT uyarınca 34.666,84 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-Taraflarca yatırılan gider avansının artan kısmının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Dair, davalı vekilinin yüzüne karşı, davacı vekilinin yokluğunda kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ---------- Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.