T.C. İstanbul Anadolu 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2024/832
KARAR NO: 2025/938
DAVA: İstirdat (Ticari Satıma Konu Malın İadesi)
DAVA TARİHİ: 12/11/2024
KARAR TARİHİ: 13/11/2025
Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satıma Konu Malın İadesi) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesi özetle: Davacının uzun yıllardır kadın giyim ve tekstil sektöründe faaliyet gösteren mesleğinde başarılı basiretli bir tacir olduğu, ticari faaliyetleri kapsamında huzurdaki davaya konu olan ------ seri numaralı, 31.09.2024 keşide tarihli, 150.000,00-TL tutarlı çek vasıflı kambiyo senedinin hamili olduğu, davacının ticari faaliyetleri kapsamında keşideciden devraldığı kambiyo senedini ----- isimli ticari işletmesinde bulundurmakta iken; çeki cirolayıp üçüncü kişilere devretmek istediği esnada yerinde olmadığını fark ettiği, tüm aramalara rağmen bulamayarak çekin kaybolmuş veyahut çalınmış olabileceğini düşündüğü, hızlıca ödeme yasağı kararı alabilmek maksadıyla, ilk etapta---- Asliye Ticaret Mahkemesi -----. sayılı dosyası ile çek zayii talepli dava ikame edildiği, gerekli usuli işlemlerin yerine getirilmesinin ardından Mahkemece takdir olunan teminatın yatırılması karşılığında çek kapsamında ilgi dosyadan ödeme yasağına yönelik ihtiyati tedbir kararı alındığı, akabinde ----- CBS---- Sor. Nolu dosyası üzerinden çeklerin çalınmasından ötürü hırsızlık suçu kapsamında suç duyurusunda bulunulduğu, her iki dosyadaki işlemlerin devamı sırasında haksız zilyet davalı; dava konusu çeki, 04.09.2024 tarihinde ------ Şubesine ibraz ettiği, banka tarafından çekin sorgulanması sonucu görülen ödeme yasağı kararına istinaden çek üzerine şerh düşülerek vaziyet kayıt altına alındığı, huzurdaki dava konusu çekin ve haksız zilyedinin ortaya çıkması sonucunda ----Asliye Ticaret Mahkemesi ------. sayılı dosyasından tesis edilen 15.10.2024 tarihli ara karar ile dosya konusu çek yönünden alacaklı olunduğu düşünülen kişi ya da kişilere karşı istirdat davası açmak üzere davacı vekili olarak ara kararın tebliği tarihinden itibaren tarafımıza 1 haftalık kesin süre verildiği, ara karar sonrası tarafımızca 25.10.2024 tarihinde TTK m.5/A uyarınca zorunlu dava şartı olan arabuluculuk yoluna başvurulmuş ancak arabuluculuk süreci 08.11.2024 tarihinde davalının toplantıya iştirak etmemesi nedeniyle görüşme yapılamadan anlaşmama şeklinde sonuçlandığı, dava dışı -----, dava konusu çeki davacıdan çalarak aralarında herhangi bir ticari ya da hukuki ilişki bulunmayan kötü niyetli zilyed olan ve danışıklı dövüş içerisinde bulunduğu davalıya ciroladığı, davacının dava konusu çekin son meşru hamili olduğu çek üzerinde cirosunun mevcut olmadığı, davacı ile çekin arka yüzünde isim-soyisim ve imzaları bulunan dava dışı ------ ve davalı ... arasında herhangi bir ticari ilişki bulunmadığı, davalının davacı tarafından tanınmadığı, yukarıda açıklanan nedenlerle ve duruşmalar sırasında re'sen nazara alınacak sair nedenlerle, fazlaya ilişkin talep ve dava haklarımız saklı kalmak kaydıyla; davanın kabulü ile dava konusu edilen ----- ait, ------- seri numaralı, 31.09.2024 keşide tarihli, 150.000,00-TL tutarlı çekin davalıdan istirdadına ve davacıya iadesine, Sayın Mahkemenin aksi kanaatte bulunması halinde Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/A-I1 uyarınca davalının geçi bir mazeret göstermeksizin ilk toplantıya katılmaması sebebiyle arabuluculuk faaliyetinin sona ermesine yol açmasından ötürü tüm yargılama giderlerinden sorumlu tutulması ve lehine vekalet ücretine hükmedilmemesi hususları gözetilerek karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Dava dilekçi sunulmadığı tensip zaptının davalıya tebliğ olduğu, davalı tarafça cevap dilekçesi sunmadığı anlaşıldı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava Menfi tespit ve çek istirdatı talebine ilişkindir.
Davada taraf teşkili sağlanmıştır.
Davacını ticari kayıtları incelenmiştir.
Mali Bilirkişi Raporu;
Davacı Defter İncelemesi; Davacı vekili tarafından sunulan beyan dilekçesinde “Tarafımızdan talep olunan bilgi ve belgeler 03.07.2025 tarihinde dijital olarak mahkemenize sunulmuş olup herhangi bir karışıklığa mahal vermemek adına müvekkil davacının ticari faaliyetlerini, dava dışı ---- adına vekaleten takip ettiğini ve söz konusu kambiyo senedinin işbu vekaletname kapsamında hamili olunduğunu, mahkemenize ibraz edilen ticari kayıtların da işbu sebeple ------ adına olduğunu bilgilerinize sunarız.” Şeklinde beyanda bulunduğu görülmüştür. Her ne kadar Sayın Mahkemece davacının ticari kayıtlarının incelenmesi yönünde görev verilmişse de, davacı vekilinin beyanında davacı ...’ın, ----- adına vekâleten işlem yaptığı belirtilmiş ve bu kapsamda beyan dilekçesi ekinde vekâletname sunulduğu anlaşılmıştır. Bu nedenle davacı vekili tarafından sunulan ----- ait ticari defter kayıtları aşağıda incelenmiştir. Davacı vekilinin dava dilekçesi ekinde sunduğu belgeler arasında yer alan iş bu istirdat davasına konu çek aşağıda gösterilmiştir. İşbu istirdat davasına konu olan, keşidecisi dava dışı -----, lehtarı 'hamiline” olan, 31.08.2024 vadeli, ---- Şubesi ------ seri numaralı ve 150.000,00 TL bedelli çekin ciro silsilesi incelendiğinde; çekin sırasıyla ----- ve davalı ...’ya ait ciroların olduğu görülmüştür. Söz konusu çekin davalı tarafından 04.09.2024 tarihinde ----- Şubesine ibraz edildiği, ilgili banka şubesince yapılan sorgulama neticesinde ise ---- Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ------. sayılı dosyasında verilen ödeme yasağı kararına istinaden çek üzerine şerh düşülerek kayıt altına alındığı görülmüştür. İstirdatta konu çekin davacının ticari kayıtlarında olup olmadığı davalı veya çek üzerinde cirosu olanlarla ticari ilişkisi olup olmadığına yönelik incelemeler, Dava dışı----- ait 2024 dönemi yevmiye defteri kayıtları üzerinde yapılan inceleme sonucunda tespit edilen hususlar aşağıda belirtilmiştir. İstirdada konu edilen çekin keşidecisi ----- ile ticari ilişkinin olup olmadığına dair yapılan incelemede herhangi bir kayda rastlanmadığı, ayrıca dava konusu çekin dava dışı ------ ait incelenen 2024 dönemi ticari defter kayıtlarında yer almadığı tespit edilmiştir.
İstirdada konu edilen çekin cirantaları ile ticari ilişkinin olup olmadığına dair yapılan incelemede herhangi bir kayda rastlanmamış, diğer bir ifadeyle taraflar arasında ticari ilişki bulunduğuna dair herhangi bir veriye ulaşılamamıştır.
Sonuç; Davacı vekilinin beyanı doğrultusunda, davacının ticari faaliyetlerinin vekâleten yürütüldüğü dava dışı---- ait 2024 dönemi ticari defterleri incelenmiş olup, bu itibarla, davacı ile defterleri incelenen kişinin farklı olduğu, dava konusu çekin bu defterlerde de kayıtlı olmadığı, istirdada konu edilen çekin keşidecisi dava dışı ---- ile dava dışı ----- arasında ticari ilişki bulunduğunu gösterir herhangi bir kayda rastlanmadığı,
Ayrıca, çekin cirantaları ile dava dışı ---- arasında ticari ilişki bulunduğunu gösteren herhangi bir veri veya kayıt bulunmamaktadır. Dava konusu çekin hamiline düzenlenmiş olması nedeniyle hak sahipliği çeki fiilen elinde bulundurana bağlı olmakla birlikte, yapılan incelemede dava dışı ------ ile cirantalar arasında herhangi bir ticari ilişki tespit edilememiştir.
Sonuç olarak; çekin hamiline düzenlenmiş olması hususu göz önünde bulundurulduğunda, senedin fiili zilyetliğinin ve buna bağlı olarak hak sahipliğinin kimde olduğuna ilişkin nihai değerlendirme ve hukuki takdirin mahkemeye ait olduğuna dair kanaat belirtilmiştir.
Davalı ... 2 nolu celse mahkemedeki beyanında: Ben kuryelik yapıyorum, ----- tarafından çalıştırılır, ben bu kişileri büfe işlettiklerinden dolayı tanırım, ----- elinde dava konusu çek vardı bana dedi ki; ben denetimli serbestlikteyim, kimliğim yok, bankaya birlikte gittik, çekin karşılığı olup olmadığını sordurmak için kimliğimi istediğinde ben kimliğimi verdim, çekin ödeme yasağı olduğu söylenildi. Bende ------ yapacağız dedim oda arkasını yazdıralım dedi sonra ben ----- ayrıldım, çek ----- da kaldı, daha sonra Büfenin kapandığını soruşturduğumda ikisinin de tutuklandığını öğrendim, duyduğuma göre ---- çeki ------ almış, kendisi bahse konu büfenin orada ------ takside taksicilik yapar, dedi.
Davalı ... 3 nolu celse mahkemedeki beyanında: Önceki beyanlarımızı ve itirazlarımızı tekrar ederim, bilirkişi raporunu tebliğ aldım, bir önceki celsede dediğim gibi Ben kuryelik yapıyorum, ------ tarafından çalıştırılır, ben bu kişileri büfe işlettiklerinden dolayı tanırım, ------ elinde dava konusu çek vardı bana dedi ki; ben denetimli serbestlikteyim, kimliğim yok, bankaya birlikte gittik, çekin karşılığı olup olmadığını sordurmak için kimliğimi istediğinde ben kimliğimi verdim, çekin ödeme yasağı olduğu söylenildi. ----- Abi de çekin arkasına yazdıralım dedi. ---- almış çeki, benim söyleyeceklerim bundan ibarettir, davanın reddine karar verilmesini talep ederiz, dedi. Tüm dosya kapsamı birlikte değerledirildiğinde; Dava Menfi tespit ve çek istirdatı talebine ilişkindir. Tüm dosya kapsamı, davacının dava konusu çeke ilişkin beyanları, dava dışı ------ ticari kayıtlarının incelenmiş olması ve davalının mahkemedeki beyanı birlikte değerlendirildiğinde, davacının davalı ...'ya karşı dava konusu edilen -----ait ------ seri nolu 31.08.2024 keşide tarihli 150.000 bedelli çekten kaynaklı borçlu olmadığı anacak çekin yetkili hamili olduğunu ispat edemediği değerlendirilmekle aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
Davanın KISMEN KABULÜ ile,
1----- ait ------ seri nolu 31.08.2024 keşide tarihli 150.000 bedelli senetten kaynaklı davacının davalıya BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,
2- Çekin istirdat talebinin REDDİNE
3-Harçlar Kanunu uyarınca kabul edilen dava değeri (150.000,00 TL) üzerinden hesaplanan ve alınması gereken 10.246,50 TL karar ve ilam harcından dava açılırken peşin olarak alınan 3.050,02 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 7.196,48 TL harcın davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
4-Davacı tarafça yapılan 3.050,02 TL dava açma masrafı, 8.852,50 TL bilirkişi/posta masrafından ibaret 11.902,52 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davalı tarafça yapılan yargılama giderlerinin kendisi üzerinde bırakılmasına,
4-Artan gider avansının HMK'nun 333. maddesi uyarınca hükmün kesinleşmesinden sonra resen ilgilisine iadesine,
5-Davacı yapılan yargılamada kendisini vekille temsil ettirdiğinden kabul edilen dava değeri (150.000,00 TL) üzerinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesaplanan 45.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-6325 sayılı Yasa uyarınca genel bütçeden sarf edilen 3.600,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına, Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalının yokluğunda kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ----- Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.