T.C. İstanbul Anadolu 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/662 Esas
KARAR NO : 2025/522
DAVA : Menfi Tespit (Vekaletsiz İş Görmeden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 16/09/2024
KARAR TARİHİ : 19/06/2025
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Vekaletsiz İş Görmeden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekilinin dava dilekçesi özetle; Davacı aleyhine--------- E. sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığı, takibe dayanak gösterilen ---------- seri numaralı 06.05.2024 tarihli faturanın davacı tarafından yapılan işler ile ödenmiş olduğu, davacı alması gereken bedelleri tahsil etmediği, davacı tarafından davalı firmaya 159,000-TL iade faturası düzenlendiği, bu faturanın düşülmediği, ayrıca gene davalı firma adına ----------- firmasına yapılan işe ilişkin 17.07.2024 tarihli 106.000-TL işçilik bedeli alındığı, takibe konu faturanın 306.366-TL olup davacı tarafından iade ve işçilik bedeli düşülmeden başlatılan icra takibinin kötü niyetli olduğu, davacının 150.000-TL ve 106.000-TL bedellerin dışında 51.000-TL --------- bulunan otel için işçilik bedeli alındığı, fakat davalının verginin fazla çıkması gerekçesiyle müvekkilden fatura kesilmemesini talep ettiği, taraflarınca -------- Arabuluculuk Bürosu ---------- Büro - ---------- Arabuluculuk dosya no dava şartı arabuluculuk yoluna başvurulduğu ancak anlaşma sağlanamadığı, yukarıda izah edilen ve resen göz önüne alınacak sebeplere binaen; İhtiyati tedbir talebimizim kabulü ile, öncelikle müvekkilin daha fazla mağdur olmaması için, ekte sunulan takibe fatura bedelinin yapılan işler ile ödendiği anlaşılacağından kötü niyetli olarak başlatılan icra takibinde ihtiyati tedbir kararı yoluyla icra dosyasına işlem yapılmamasına, davacı müvekkilin ---------- E. Sayılı dosyasından ve takibe konu edilen senetten dolayı borçlu olmadığının tespitine, davalı taraf aleyhine alacağın 9020'sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesi özetle: Davacı borcu olduğunun bilincinde olarak icra takibine itiraz ettiği, dava dilekçesinde de anlaşılacağı üzere müvekkili tarafından düzenlenen takibe konu fatura alacağının sabit olduğunun davalı yanca da ikrar edildiği, ancak davacı kendi alacağı olduğu iddialarıyla iş bu davayı ikame ettiği, zaten faturaya da itiraz etmediği fatura alacağının kesinleştiği, davacının kendi alacağını konu ettiği iş bu dava ilgili icra takibinden borçlu olmadığının tespiti değil kendi alacak davası olduğu, davalıdan mal alıp fatura karşılığı bedelini ödemeyen davacı hakkında icra takibi başlatıldığı, takibin kesinleştiği, davalı aleyhine açılan iş bu menfi tespit davası ve iddialarının hepsinin hukuki dayanaktan yoksun, mesnetsiz ve kötü niyetli olduğu, yukarıda açıklanan ve Mahkemenizce re” sen dikkate alınacak tüm nedenlerle, hukuki dayanaktan yoksun, kötü niyetli haksız iş bu davanın reddini, tedbirin kaldırılması yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine, %20 den az olmamak üzere ki niyet tazminatına hükmedilmesine, karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN İNCELENMESİ VE GEREKÇE;Dava fatura alacağından kaynaklı---------- E. Sayılı dosyasından girişilen icra takibinden borçlu olunmadığının tespiti talebine ilişkindir İcra Dosya İncelemesi: Davalı tarafından -----------E. Sayılı dosyası ile 25.06.2024 tarihinde ilamsız icra takibi başlatıldığı görülmüştür. Tarafların ticari kayıtları üzerinde mali bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.Mali Bilirkişi Raporu; Davacı Defter, Hesap İncelemesi; 17.12.2017 tarih ve ---------- sayılı --------- yayımlanan 486 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile serbest meslek erbabı, işletme hesabı esasına göre defter tutan mükellefler ile basit usule tabi olan mükelleflerin kayıtlarının elektronik ortamda tutulması, bu mükelleflerden defter tutmak zorunda olanların defterlerinin bu kayıtlardan hareketle elektronik ortamda oluşturulması ve saklanması, vergi beyannamesi, bildirim ve dilekçelerin elektronik ortamda verilebilmesi ile elektronik ortamda belge düzenlenebilmesi amacıyla geliştirilen Defter-Beyan Sistemi uygulamasının usul ve esasları belirlenerek; Serbest meslek erbabı ile basit usule tabi olan mükelleflerin kayıtlarının 1 Ocak 2018, ⎯ İşletme hesabı esasına göre defter tutan mükelleflerin kayıtlarının ise 1 Ocak 2019 tarihinden itibaren söz konusu sistem kullanılarak tutulması zorunluluğu başlamıştır. Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda davacı ---------- 2024 döneminde işletme defteri tutuğu görülmüş olup ilgili döneme ilişkin tasdik bilgileri aşağıda gösterilmiştir. Davacı ----------213 Sayılı Vergi Usul Kanunu’ nun 176. Maddesi kapsamında İkinci sınıf tacir sıfatıyla yasal ticari defteri olan İşletme Defterinin yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından elektronik ortamda açılış kapanış onayı yapıldığı görülmüştür. Davacının tutuğu İşletme defteri tek taraflı kayıt esasına göre tutulmaktadır. İşletme defterine işlemin gelir veya gider doğurma özelliğine göre kayıt yapılmakta olup; kaydedilen işlemle ilgili kasaya giriş-çıkışlar, bankaya yatırılan paralar ve bankadan yapılan ödemeler, borçlanılan ya da alacaklanılan tutarlara ilişkin herhangi bir kayıt yapılmamaktadır. İşletme hesabı defterinin ifade edilen özelliği nedeniyle ikinci sınıf tüccarlar, kayıt altına aldıkları işlemlerden doğan alacaklarını ve borçlarını bu defterlerden takip edememektedirler. Kayıt altına aldıkları işlemlerden doğan alacak ve borçları takip etmek isteyen ikinci sınıf tüccarların ayrıca yardımcı defterler tutmaları gerekmektedir. Yukarıda yapılan incelemeler neticesinde davacının incelenen 2024 dönemi kayıtlarında davalı --------- Şirketi ilişkin hesap hareketleri aşağıda gösterilmiştir. Davalı Tarafından düzenlenen 06.05.2024 tarih ----------- seri numaralı 306.366,41 TL tutarlı faturanın davacıdaki kayıtları Davacının kayıtlarına göre davalının düzenlemiş olduğu ------------ seri numaralı fatura içeriğinde yer alan “-----------” ürününün tamamı için davalı adına 31.05.2024 tarih --------- seri numaralı 150.000,18 TL tutarlı iade faturası düzenlediği, sonrasında 17.07.2024 tarih ---------- seri numaralı 106.641,00 TL tutarlı işçilik faturası düzenlediği, davacı tarafından düzenlenen 2 adet fatura bedelinin (150.000,18+106.641,00) = 256.641,18 TL olduğu, Davacının kendi defter kayıtlarına göre takip tarihi (25.06.2024) itibariyle (306.366,41-256.641,18) = 49.725,23 TL tutarında davalıya borçlu gözüktüğü görülmüştür. Davalı Defter İncelemesi; Davalı ----------- ŞİRKETİ ’nin ticari defter tasdiklerine ilişkin bilgiler aşağıda gösterilmiştir. Davalının ticari defterleri usul yönünden incelenmiş olup; 2024 dönemi Envanter defterinin açılış tasdikinin Vergi Usul Kanunu’nun “Tasdik Zamanı” başlıklı 221. maddesine göre; süresinde alınmış olduğu, davalının 2019-2020 dönemi Yevmiye defterinin kapanış tasdikinin TTK’nın 64/3 maddesine uygun süresinde yaptırıldığı, davalının 2024 döneminde e- defter mükellefi olduğu, 2024 dönemi Ocak ayı Açılış ve dava tarihi itibariyle Eylül ayı GİB onaylı beratlarını süresinde aldığı, davalının ticari defterlerinin V.U.K’nu ve TTK’nuna uygun tutulduğu görülmüştür. Davalı Hesap İncelemesi; Davalı ----------- ŞİRKETİ ’nin ticari defter kayıtlarında davacı ---------- hesap hareketleri raporda gösterilmiştir.
Davalının --------- E. sayılı dosyasında icra takibine dayanak olarak gösterdiği 06.05.2024 tarih --------- seri numaralı 306.366,41 TL tutarlı fatura davalının kendi defterinde kayıtlı olduğu, davacı tarafından ---------- seri numaralı fatura içeriğinde yer alan “----------” ürününün tamamı için 31.05.2024 tarih ---------- seri numaralı 150.000,18 TL tutarlı iade faturası düzenlediği, ilgili faturanın 31.05.2024 tarihinde davacı lehine alacak olarak kaydedildiği, bu işlemler neticesinde davacının başlattığı takip tarihi (25.06.2024) itibariyle davalıdan 332.166,23 TL alacaklı gözüktüğü, yine davacı adına 05.08.2024 tarih ve ----------- seri numaralı KDV dahil 150.000,18 TL tutarlı “-----------” ürününün satışına yönelik fatura tanzim edildiği, bu fatura ile birlikte kendi defter kayıtlarına göre dava tarihi itibariyle davacıdan 482.166,41 TL alacaklı gözüktüğü görülmüştür. Tarafların Kayıtlarının Karşılaştırılması; İncelenen tarafların ticari defter kayıtlarına göre davacının davalıya 49.725,23 TL tutarında borçlu gözüktüğü, davalının ise kendi kayıtlarına göre davacıdan 482.166,41 TL alacaklı gözüktüğü, her iki taraf arasındaki farkın (482.166,41-49.725,23 TL) = 432.441,18 TL olduğu bu farkın; 175.800,00 TL’si davalı kayıtlarında 01.01.2024 itibariyle davacıdan önceki dönemden alacak olarak devreden tutardan kaynaklandığı, bu tutarın davacının tabi olduğu usul dolayısıyla tutmakla zorunlu olduğu işletme defterinin yapısı gereği gider ve geliri kayıtları haricimde cari takibi yapılamaması, ödeme, tahsilat kaydı yapılamaması nedeniyle böyle bir borcun davacıda olup olmadığının bu aşamada tespit edilemediği, 106.641,00 TL’si davacı kayıtlarında yer alan davalı adına düzenlenmiş olan 17.07.2024 tarih ----------- seri numaralı 106.641,00 TL tutarlı işçilik faturasından kaynaklandığı, davalı tarafın incelenen ticari defterlerinde bu faturanın kayıtlı olmadığı, ilgili faturanın içeriğinin işçilik olması ve tevkifatta tabi bir işleme konu olması ve fatura üzerindeki tevkifat tutarının sorumlu sıfatıyla alıcısı tarafından bağlı bulunduğu vergi dairesine beyan edilmesi ve ödenmesi gerektiği açıklanan nedenle davacının faturanın ait olduğu dönem vergi dairesine beyan etmiş olduğu 2024-07 dönemi 1 nolu KDV beyannamesinde beyan ettiği görülmüş olup aşağıda beyana ilişkin bilgiler gösterilmiştir.
Davacı tarafından düzenlenen tevkifatlı faturanın davalının aynı dönem KDV 2 beyannamesinde beyan edilip edilmediği hususunda yapılan incelemede davalının incelenen 2024-07 dönemi KDV beyannamesinde davacıya ait herhangi bir bilgi olmadığı görülmüş olup aşağıda beyana ilişkin bilgiler gösterilmiştir.
BA-BS İncelenmesi: Davalı Tarafa Ait BA İncelenmesi: Dava dosyasına kazandırılan davalı tarafın bağlı bulunduğu ---------- Vergi Dairesi Müdürlüğü tarafından gönderilen dava konusu ile ilgili 2022-2024 dönemi BA formlarında davacıya ilişkin bilgiler aşağıda gösterilmiştir. Davalı tarafın incelenen 2022-2023 dönemi BA analiz formunda davalı adına herhangi bir bilginin yer almadığı, Davalı tarafın incelenen 2024 dönemi BA analiz formunda davacı adına 2 adet e-belge karşılığında KDV hariç 229.550,15 TL alım bilgisinin olduğu tespit edilmiştir.
2021 yılı Temmuz ayından itibaren elektronik belgelere ilişkin Ba-Bs bildiriminde bulunulmayacağı yönünde Tebliğ yayınlanmış olduğundan, Ba-Bs formunda görünen kayıtların GİB sisteminde oluşan kayıtlardan ibaret olduğu, eş deyişle davalının mal alımına dair BA beyanda bulunmadan oluştuğu, E-Fatura (temel veya ticari senaryoda düzenlen) kabul /Red şartlarına tabi olmadığı, e-arşiv faturasının tesliminin ayrıca ispat edilebilir olması gerektiği, Davanın konusu bakımından davacının davalının kabulünde olmayan 17.07.2024 tarih ---------- seri numaralı 106.641,00 TL tutarlı işçilik faturasından dolayı fatura içeriği hizmeti ifa ettiğini ispat etmesi gerekmektedir. Bu hususta değerlendirme yapmadan önce e-arşiv faturasının teslim / tesellüm uygulamasının mevzuatına kısaca bakmamız gerekir. Zira davacı taraf efatura (Ticari Senaryo) ya da e-fatura (temel fatura senaryosu) mükellefi olmadığından, e-arşiv faturası keşide etmiştir. E-Arşiv faturasının ve içeriği hizmetinin / malın tesliminin somut delillerle ispat edilmesi gerekmektedir. E-Arşiv Faturası, e Fatura sistemine kayıtlı olmayan kişi ve kuruluşlara düzenlenen eFaturalardır. E-Fatura’da, fatura elektronik ortamda alıcısına iletilir ve kâğıt çıktı alınamaz, e-Arşiv Fatura’da ise alıcı e-Fatura kullanıcısı olmadığı için, fatura hem elektronik hem de kâğıt çıktı olarak iletilebilir. E-Arşiv faturasının, dolayısıyla içeriği malın alıcısına tesliminin usulüne uygun delillerle ispatlanması gerekmektedir. Tüm bu açıklamalardan anlaşıldığı üzere, e-arşiv faturalarının içeriği malların tesliminde ispat belgesi olanak kullanılmasında alıcısının belirttiği herhangi bir e-posta adresine gönderilebildiği, kâğıt ortamında kesilen fatura gibi alıcısının fiziki ya da elektronik onayının gerektiği şeklindedir. Somut olayda; davalının kayıtlarında yer almayan davacı tarafından düzenlenen 17.07.2024 tarih ------------ seri numaralı 106.641,00 TL tutarlı işçilik faturası yönünden yukarıda açıklanan nedenlerle fatura içeriği işçilik hizmetini ifa ettiğini somut belgelerle ispat etmesi gerektiği Yukarıda detayları gösterildiği üzere davalının her iki tarafında defterlerinde kayıtlı olan 06.05.2024 tarih ---------- seri numaralı 306.366,41 TL tutarlı fatura için takip başlattığı görülmüştür. Yukarıda tarafların ticari defter kayıtları üzerinde yapılan incelemede takip konusu faturanın içeriğinde yer alan ----------” ürününün tamamı için davacı tarafından ----------- seri numaralı fatura referans gösterilerek 31.05.2024 tarih ------------ seri numaralı 150.000,18 TL tutarlı iade faturası düzenlediği, davacı tarafından düzenlenen bu iade faturası davalı kayıtlarında aynı tarihte davacı lehine alacak yazılmak suretiyle kayıtlara alındığı dikkate alındığında davalının takibe dayanak gösterdiği ---------- seri numaralı faturadan takip tarihi itibariyle 306.366,41 TL alacaklı olamayacağı, davacı tarafından iade edilen kısmın mahsubu ile birlikte bu faturadan takip tarihi itibariyle (306.366,41-150.000,18) = 156.366,23 TL alacaklı olabileceği değerlendirilmiştir.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde;Davanın konusunun davalı tarafından ---------- E. Sayılı dosyası ile icra takibine dayanak edilen 06.05.2024 tarih -------- seri numaralı 306.366,41 TL tutarlı faturadan kaynaklı davacının borçlu bulunmadığı gerekçesiyle açmış olduğu menfi tespit davasına ilişkindir. ,
Davacı --------- 213 Sayılı Vergi Usul Kanunu’ nun 176. Maddesi kapsamında İkinci sınıf tacir sıfatıyla yasal ticari defteri olan İşletme Defterinin yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından elektronik ortamda açılış kapanış onayı yapıldığı, davacının kendi defter kayıtlarına göre yapılan hesaplamada (306.366,41256.641,18) = 49.725,23 TL tutarında davalıya borçlu gözüktüğü, Davalı ----------- 2024 dönemi Envanter defterinin açılış tasdikinin Vergi Usul Kanunu’nun “Tasdik Zamanı” başlıklı 221. maddesine göre; süresinde alınmış olduğu, davalının 2019-2020 dönemi Yevmiye defterinin kapanış tasdikinin TTK’nın 64/3 maddesine uygun süresinde yaptırıldığı, davalının 2024 döneminde e- defter mükellefi olduğu, 2024 dönemi Ocak ayı Açılış ve dava tarihi itibariyle Eylül ayı GİB onaylı beratlarını süresinde aldığı, davalının ticari defterlerinin V.U.K’nu ve TTK’nuna uygun tutulduğu, Davalının ----------- E. sayılı dosyasında icra takibine dayanak olarak gösterdiği 06.05.2024 tarih ----------- seri numaralı 306.366,41 TL tutarlı faturanın her iki tarafın defterinde de kayıtlı olduğu, davacı tarafından takip konusu fatura için düzenlenmiş olan 31.05.2024 tarih ----------- seri numaralı 150.000,18 TL tutarlı iade faturası yine aynı tarihte 31.05.2024 tarihinde davacı lehine alacak olarak kaydedildiği, bu işlemler neticesinde davacının başlattığı takip tarihi (25.06.2024) itibariyle davacıdan alacak olarak devreden 175.800,00 TL devir bakiyesi ile birlikte davalıdan 332.166,23 TL alacaklı gözüktüğü, yine davacı adına 05.08.2024 tarih ve ----------- seri numaralı KDV dahil 150.000,18 TL tutarlı “----------” ürününün satışına yönelik fatura tanzim edildiği, bu fatura ile birlikte kendi defter kayıtlarına göre dava tarihi itibariyle davacıdan 482.166,41 TL alacaklı gözüktüğü, Tarafların kayıtlarının incelenmesi neticesinde her iki tarafın birbirine düzenlemiş olduğu faturaların karşılıklı olarak kayıtlarında yer almadığı, bu faturalardan; davalının kayıtlarında yer almayan davacı tarafından düzenlenen 17.07.2024 tarih ------------ seri numaralı 106.641,00 TL tutarlı işçilik faturasına ilişkin raporun ilgili bölümünde detaylıca yapılan açıklamalar doğrultusunda fatura içeriği işçilik hizmetini davalıya ifa ettiğini somut belgelerle ispat etmesi gerektiği,
Yine davacı kayıtlarında yer almayan davalı tarafından 05.08.2024 tarih ve ----------- seri numaralı KDV dahil 150.000,18 TL tutarlı “-----------” ürününün satışına yönelik düzenlenen e-arşiv faturanın hangi yolla davacıya iletildiği ve fatura içeriği mal tesliminin gerçekleştiğinin somut belgelerle ispatlanması gerektiği değerlendirilmiştir.
Yukarıda yapılan incelemeler, tespitler neticesinde davalının, her iki tarafında defterlerinde kayıtlı olan 06.05.2024 tarih ----------- seri numaralı 306.366,41 TL tutarlı fatura için takip başlattığı, tarafların ticari defter kayıtları üzerinde yapılan incelemede takip konusu faturanın içeriğinde yer alan ------------ ürününün tamamı için davacı tarafından takip dayanağı ---------- seri numaralı fatura referans gösterilerek 31.05.2024 tarihinde ------------- seri numaralı fatura ile 150.000,18 TL tutarında iade faturası düzenlediği, davacı tarafından düzenlenen bu iade faturası da aynı tarihte davacı lehine alacak yazılmak suretiyle davalı tarafından kayıtlara alındığı dikkate alındığında davalının takibe dayanak gösterdiği --------- seri numaralı faturadan takip tarihi itibariyle 306.366,41 TL alacaklı olamayacağı, davacı tarafından iade edilen ve davalının kabulünde olarak itirazsız olarak kayıtlarına aldığı tutarın kısmi mahsubu ile birlikte bu faturadan takip tarihi itibariyle 156.366,23 TL alacaklı olabileceği, eş deyişle davacının bu tutar kadar borçlu olacağı, davacının ----------- Esas sayılı dosyasına konu borçtan dolayı davalıya 150.000,18 TL Borçlu Olmadığının Tespitine, fazlaya dair istemin ve şartları oluşmayan kötüniyet tazminat talebinin reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklanan nedenlerle;
Davanın KISMEN KABULÜNE
1-Davacının ----------- Esas sayılı dosyasına konu borçtan dolayı davalıya 150.000,18 TL BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE, fazlaya dair istemin reddine
2- Şartları oluşmayan kötüniyet tazminat talebinin reddine
3- Harçlar yasasına göre alınması gereken 10.246,51 TL harçtan peşin alınan 5.242,80 TL'nin mahsubu ile bakiye 5.003,71 TL harcın davalıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
4-Yargılama gideri mahiyetinde olan 5.242,80 TL peşin harcının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafça yapılan masraflar toplamı olan 7.090,00 TL yargılama giderinden red ve kabul oranına göre 3.464,17 TL'sinin davalıdan tahsiline davacıya verilmesine, arta kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
6-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulanan AAÜT uyarınca 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulanan AAÜT uyarınca 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
8-Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(13) maddesi ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Yönetmeliğinin 26/2 maddeleri ile Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uyarınca -------- bütçesinden ödenen 3.800 TL arabuluculuk ücretinin 1.758,96 TL'sinin davalıdan alınıp HAZİNEYE GELİR KAYDINA, 1.841,04 TL'sinin davacıdan alınıp HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
Taraflarca yatırılan gider avansının artan kısmının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde mahkememize verilecek veya mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine sunulacak dilekçe ile ----------- Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi. 19/06/2025