T.C. İstanbul Anadolu 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/3 Esas
KARAR NO : 2025/527
DAVA : Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 02/01/2024
KARAR TARİHİ : 19/06/2025
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle Davalı tarafından davacı şirketten "12/06/2023 tarihli ----------- fatura numaralı ve 270.338,00TL bedelli faturaya" istinaden alacaklı olduğundan bahisle ---------- esas sayılı dosyası ile takip başlattığı, icra takip dosyasındaki ödeme emrinin davacı şirket yetkilisi --------- şehir dışında bulunduğu esnada tebliğ edildiğinden davacı şirket adına ilamsız icra takibine itiraz etmek mümkün olamadığı, davacının karşı yan tarafından davacının banka hesaplarına bloke konulması neticesinde icra takip dosyasından haberdar olduğu, davacı hakkında haksız ve hukuka aykırı olarak başlatılan icra takip dosyası hakkında menfi tespit davası ikame etmeden önce 26/10/2023 tarihinde zorunlu dava şartı arabuluculuk kapsamında ---------- Başvuru Numaralı , --------- Arabuluculuk Dosya Numaralı başvurusu ile arabuluculuk görüşmeleri yürütüldüğü görüşmeler neticesinde 19.12.2023 tarihinde arabuluculuk süreci anlaşmama ile sonlandırıldığı, arabuluculuk başvurusu icra takibini durdurmadığından ve icra takibi devam edip bu süreçte müvekkilin maddi zararı söz konusu olabileceğinden arabuluculuk başvurusu ile aynı tarihte ---------- d.iş sayılı dosyası ile dava öncesi icra takibinin durdurulması yönünde ihtiyati tedbir talep edilmiş, talebimiz hakkında sayın mahkeme 27/10/2023 tarihinde kabul kararı vermiş, devamında tarafımızca mahkeme dosyasına 9615 teminat ve icra dosyasına tüm dosya borcu yatırılmak suretiyle ihtiyati tedbir tatbik edildiği, davacının yukarıda belirtilen takibe dayanak faturaya istinaden karşı yan şirkete bir borcu bulunmadığı, fatura muhteviyatında belirtilen türde bir satış ilişkisi taraflar arasında kurulmadığı, dolayısıyla fatura muhteviyatında bahsedilen kablo ve boru malzemelerinin müvekkile satılmadığı, davacıya böyle bir malzeme teslim edilmediği, takibe dayanak faturanın 12/06/2023 tarihinde davacıya e-fatura sisteminden tebliğ edildiği, davacı da yasal süresi içerisinde 16/06/2023 tarihinde -------Noterliği'nin-------yevmiye numaralı ihtamamesi ile faturaya itiraz ettiği, söz konusu ihtamame ile davacı faturaya istinaden bir borcunun bulunmadığını, faturaya konu malı teslim almadığını, faturaya itiraz ettiğini karşı yana ihtar ettiği, davacının tüm ticari defter kayıt ve belgeleri incelendiğinde davacının davalı yana borçlu olmadığının anlaşılacağı, yukarıda izah edilen sebeplerle ve sayın mahkemenizce resen dikkate alınacak sebeplerle; davanın kabulüne , davacı şirketin --------- İcra Dairesi'nin ---------- esas sayılı icra takip dosyası ve takip dayanağı 12/06/2023 tarihli -------- fatura numaralı ve 270.338,00TL bedelli faturaya istinaden davalı yana bir borcunun bulunmadığı yönünde menfi tespit talebimizin kabulüne, davalı şirketin 9020'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini, ---------- d.iş sayılı dosyasındaki 27/10/2023 tarihli karardaki yargılama giderleri ile vekalet ücretlerinin de iş bu dosyadaki yargılama giderlerine dahil edilmek suretiyle tüm yargılama giderleri ile vekalet ücretlerinin davalı yana tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesi özetle: Üst yüklenici olarak davalı tarafından ----------- sitesinde bulunan ---------- olmak üzere 4 adet villanın inşaat işlerini aldığı, elektrik işleri için alt yüklenici olarak davacı borçlu şirket ile anlaştığı, anlaşma gereği yapılacak işlerin malzemeleri üst yüklenici davalı --------- Şirketi tarafından temin edildiği, işin yapılması kısmının davacı yan tarafından üstlenildiği, davacı tarafından yalnızca ---------- villa projesinin işlerinin tam olarak yapıldığı ve taraflar arasında mutabakat protokolü düzenlendiği, dilekçe ekinde dosyaya sunulan davalı şirket tarafından hazırlanan mutabakat protokolünde ödemeye ilişkin bilgilerin yanı sıra keşif özetindeki malzemelerin başka bir firmaya teslim edileceğinin kararlaştırıldığı, bu durum yapılan işlerdeki malzemelerin davalı şirket tarafından temin edildiğini açıkça gösterdiği, bundan sonra gelen ve yukarıda bahsi geçen işlerde ise sürekli olarak eksiklikler bırakıldığı asıl işveren tarafından başka firmalara tamamlattırılarak davalının hakedişlerinden kesinti yapıldığı, bu durum hem davalının maddi kaybına hem de ticari itibarının zarar görmesine neden olduğu, yapılan kesintiler ve eksik bırakıldığı belirtilen işler davacı şirket yetkililerine de elektronik posta yoluyla iletildiği, son olarak --------- villanın işlerine gelindiğinde davacı şirket burada birkaç gün çalışma yaptıktan sonra davalı tarafından temin edilen elektrik malzemeleri de alarak ayrıldığı, gerek faturaya konu malzemelerin davacı şirkete, anlaşmaya konu şantiyeye ait depoya teslim edildiği gerekse davacı tarafça bu malzemelerin anlaşmaya konu villada kullanılmadığı ve buradan alındığı hususu dinlenmesine sayın Mahkemece karar verilmesi durumunda isim ve adreslerini bilahare bildireceğimiz tanık beyanları ile açıklığa kavuşacağı, davalı şirket yetkilileri tarafından işi yapmasalar dahi şantiyeden alınan malzemelerinin geri getirilmesi yönündeki talepleri karşılanmadığı, ekte sunulan ---------- yazışmalarında sabit olduğu, takibe ve alacağa konu faturanın şantiyeden alınan ve iade edilmeyen kablo ve boru malzemelerine ilişkin olduğu, yukarıda açıklanan ve re'sen gözetilecek nedenlerle fazlaya ilişkin talep ve dava hakkımız saklı kalmak kaydıyla, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun işbu davanın reddine, işbu davanın açılmasında ve borcun ödenmemesinde tamamen kötü niyetli olan davacının alacağın *020'sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmolunmasına, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin de davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava, ---------- esas sayılı dosyasından ve dosyada dayanak faturadan kaynaklı borçlu olunmadığının tespiti talebine ilişkindir. Davada taraf teşkili sağlanmıştır. İcra Dosyası İncelemesi: Davalı tarafından ---------- E sayılı dosyası ile 11.09.2023 tarihinde ilamsız takiplerde ödeme emri ile icra takibi başlattığı, ilgili takibe davacı tarafından süresi içerisinde itiraz edilmemesi nedeniyle takibin kesinleştiği, davacı vekili tarafından -------- d.iş sayılı dosyası ile dava öncesi icra takibinin durdurulması yönünde ihtiyati tedbir talep edildiği, ----------- tarihli kararında “ 1-6100 Sayılı HMK'nın 390/1 ve İİK. 72/3. Maddesi uyarınca 270.338,00 TL üzerinden alınacak %15 teminat mukabilinde --------- Esas sayılı dosyasında icra veznesine yatacak paranın alacaklıya tedbiren ödenmemesi talebin KABULÜNE” karar verildiği görülmüştür.
Taraflar tacir olduğundan ticari kayıtları mali müşavir bilirkişiye inceletilmiştir.Bilirkişi Raporunda; Davacı Defter İncelemesi; Davacı --------- ŞİRKETİ’ nin ihtilafın yaşandığı 2023 yılı defterleri aşağıdaki şekilde incelenmiştir. Davacının ticari defterleri usul yönünden incelenmiş olup; 2023 dönemi Yevmiye, Defteri Kebir ve Envanter defterinin açılış tasdikinin Vergi Usul Kanunu’nun “Tasdik Zamanı” başlıklı 221. maddesine göre; süresinde alınmış olduğu, davacının 2023 dönemi Yevmiye defterinin kapanış tasdikinin TTK’nın 64/3 maddesine uygun süresinde yaptırıldığı, davacının incelenen 2023 dönemi ticari defterlerinin V.U.K’nu ve TTK’nuna uygun tutulduğu görülmüştür. Davalı Defter İncelemesi; Davalı ---------- ŞİRKETİ’ nin ihtilafın yaşandığı 2023 yılı defterleri incelenmiştir
Davalının ticari defterleri usul yönünden incelenmiş olup; 2023 dönemi Yevmiye, Defteri Kebir ve Envanter defterinin açılış tasdikinin Vergi Usul Kanunu’nun “Tasdik Zamanı” başlıklı 221. maddesine göre; süresinde alınmış olduğu, davalının 2023 dönemi Yevmiye defterinin kapanış tasdikinin TTK’nın 64/3 maddesine uygun süresinde yaptırıldığı, davalının incelenen 2023 dönemi ticari defterlerinin V.U.K’nu ve TTK’nuna uygun tutulduğu görülmüştür Hesap İncelemesi: Davacı Hesap İncelemesi; Davacı ---------- ŞİRKETİ’ nin ticari defter kayıtlarında davalı ----------- ŞİRKETİ’ nin hesap hareketleri incelenmiştir.
Davacının incelenen 2023 yılı ticari defter kayıtlarına göre davalının ----------- esas sayılı dosyası ile başlattığı 11.09.2023 takip tarihi itibariyle davalıya ---------- nolu hesapta 777.583,58 TL borçlu gözüktüğü, davalının takibe dayanak gösterdiği 12/06/2023 tarihli ---------- fatura numaralı ve 270.338,00TL bedelli faturanın davacının ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı, davacı tarafından TTK Madde 21 kapsamında yasal süresi içerisinde 16/06/2023 tarihinde ----------Noterliği'nin ---------- yevmiye numaralı ihtarnamesi ile faturaya itiraz edildiği, söz konusu ihtarname ile faturaya istinaden bir borcunun bulunmadığını, faturaya konu malı teslim almadığını, faturaya itiraz ettiğini karşı yana ihtar ettiği tespit edilmiştir. Davalı Hesap İncelemesi; Davalı ----------- ŞİRKETİ’ nin ticari defter kayıtlarında davacı ----------- ŞİRKETİ’ nin hesap hareketleri incelenmiştirDavalının incelenen 2023 yılı ticari defter kayıtlarına göre davacıdan ---------- hesabında 922.976,37 TL alacaklı gözüktüğü, takibe dayanak gösterdiği 12/06/2023 tarihli ---------- fatura numaralı ve 270.338,00TL bedelli faturanın ticari defterlerinde kayıtlı olduğu tespit edilmiştir. BA-BS İncelenmesi: Tarafların bağlı bulunduğu vergi dairesi müdürlüklerinden 2023 dönemine ilişkin BA BS bilgilerinin celbinin istendiği, taraflara ait vergi dairesi müdürlüklerinden gelen müzekkere cevaplarına göre taraflara ait 2023 dönemi BA-BS bildirimine ilişkin bilgiler gösterilmiştir.
Davacı tarafından davalıya 2023 döneminde 2 adet fatura düzenlendiği bu faturaların tamamının davalının 2023 dönemi BA analiz formunda yer aldığı,
Davalı tarafından davacı adına 2023 döneminde 2 adet fatura düzenlendiği bu faturalardan 1 adet KDV Hariç 64.153,10 TL (KDV Dahil 76.983,72 TL) tutarındaki faturanın davacının BA formunda yer aldığı ancak davalı tarafından ---------- esas sayılı dosyası ile 11.09.2023 tarihinde başlatılan takibe dayanak olarak gösterilen 12/06/2023 tarihli ---------- fatura numaralı ve KDV dahil 270.338,00TL bedelli faturanın davacının 2023 dönemi BA analiz formunda yer almadığı görülmüştür.
Genel Değerlendirme: Huzurdaki davanın konusunun davalı tarafından ----------esas sayılı dosyası ile 11.09.2023 tarihinde başlatılan takibe dayanak olarak gösterilen 12/06/2023 tarihli --------- fatura numaralı KDV dahil 270.338,00 TL tutarlı faturadan dolayı davacının borçlu bulunmadığı gerekçesiyle açmış olduğu menfi tespit davasına ilişkin olduğu, İncelenen davacının ticari defter kayıtlarına göre davalının ---------- esas sayılı dosyası ile başlattığı 11.09.2023 takip tarihi itibariyle davalıya ---------- nolu hesapta 777.583,58 TL borçlu gözüktüğü, davalının takibe dayanak gösterdiği 12/06/2023 tarihli ---------- fatura numaralı ve 270.338,00TL bedelli faturanın davacının ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı, Davalının incelenen 2023 yılı ticari defter kayıtlarına göre davacıdan ---------- hesabında 922.976,37 TL alacaklı gözüktüğü, takibe dayanak gösterdiği 12/06/2023 tarihli ----------- fatura numaralı ve 270.338,00TL bedelli faturanın ticari defterlerinde kayıtlı olduğu,
Dava dosyasına kazandırılan tarafların 2023 dönemi BA-BS formlarının incelenmesi neticesinde de davalı tarafından ---------- esas sayılı dosyası ile 11.09.2023 tarihinde başlatılan takibe dayanak olarak gösterilen 12/06/2023 tarihli ------------ fatura numaralı ve KDV dahil 270.338,00TL bedelli faturanın davacının 2023 dönemi BA analiz formunda yer almadığı, Davalının takibe dayanak gösterdiği 12/06/2023 tarihli ------------ fatura numaralı ve 270.338,00TL bedelli faturanın davacının ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı, davacı tarafından TTK Madde 21 kapsamında yasal süresi içerisinde 16/06/2023 tarihinde ---------Noterliği'nin ----------- yevmiye numaralı ihtarnamesi ile faturaya itiraz edildiği, söz konusu ihtarname ile faturaya istinaden bir borcunun bulunmadığını, faturaya konu malı teslim almadığını, faturaya itiraz ettiğini karşı yana ihtar ettiği,
Menfi tespit davasında ispat yükünün, kural olarak davalı alacaklıya düşeceği, davacı (borçlu), davalının (alacaklının) varlığını iddia ettiği hukuki ilişkiyi (mesela borcu) sadece inkâr etmekle yetinmekte ise, yani bu hukuki ilişkinin (borcun) hiç doğmadığını ileri sürmekte ise ispat yükünün davalıya düşeceği, Bu bağlamda davacının ticari defter kayıtlarında ve BA analiz formunda yer almayan takip dayanağı 12/06/2023 tarihli ----------- seri numaralı KDV dahil 270.338,00 TL tutarlı fatura içeriği kablo ve boru malzemelerinin davacıya teslimini somut belgelerle ispatlaması gerekmektedir. ----------- Kararı; Menfi tespit davasında ispat yükü, kural olarak davalı alacaklıya düşer. Davacı ( borçlu ), davalının ( alacaklının ) varlığını iddia ettiği hukukî ilişkiyi ( meselâ borcu ) sadece inkâr etmekle yetinmekte ise, yani bu hukukî ilişkinin ( borcun ) hiç doğmadığını ileri sürmekte ise ispat yükü davalıya düşer. Çünkü hukukî ilişkinin ( borcun ) varlığını iddia eden davalı olduğu için, ispat yükü davalı alacaklıya düşer ( 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ( HMK ) m. 190; 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu ( TMK ) m.6 ). Davalı vekilince cevap dilekçesi ekinde hesap ekstresi, mutabakat protokolü, e-posta yazışmaları, dava dışı 3. Şahıslara düzenlenen bir kısım faturalar ve --------yazışmaları ekran görüntülerini ibraz etmiştir. Davalı vekili, mutabakat protokolü ile söz konusu malzemelerin davacıya teslim edildiğinin ispatlandığını ileri sürmüştür. 09.01.2023 tarihli mutabakat protokolü başlıklı belgenin incelenmesinde; “keşif özetindeki tüm malzemeleri (armatürler hariç) --------- firması--------- grubuna teslim edeceğini kabul ve beyan etmektedir.” ibaresi yer almaktadır. Takip dayanağı faturanın incelenmesinde; kablo ve boru malzemeleri açıklaması ile 229.100,00-TL + KDV toplam 270.338,00-TL’lik faturanın düzenlendiği görülmektedir. Takdir Sayın Mahkemenizde olmak üzere, mutabakat protokolünde yer alan ibare ile; davalının, faturaya konu malları davacıya teslim ettiği sonucuna ulaşılamamaktadır. Bu hususta dosyada ayrıca bir teslim belgesi mevcut değildir. Nihai takdir sayın mahkemede olmak üzere, davalı tarafın faturaya konu malları teslim ettiğini ispat yükünü yerine getirmediği sonucuna varıldığına dair kanaat belirtilmiştir.
Tüm dosya kapsamı birlikte incelendiğinde;Dava, ---------- esas sayılı dosyasından ve dosyada dayanak faturadan kaynaklı borçlu olunmadığının tespiti talebine ilişkindir. Mali bilirkişi raporu denetlenebilir olduğundan mahkememizce de benimsenmiştir.Davacının ticari defterleri usul yönünden incelenmiş olup; 2023 dönemi Yevmiye, Defteri Kebir ve Envanter defterinin açılış tasdikinin Vergi Usul Kanunu’nun “Tasdik Zamanı” başlıklı 221. maddesine göre; süresinde alınmış olduğu, davacının 2023 dönemi Yevmiye defterinin kapanış tasdikinin TTK’nın 64/3 maddesine uygun süresinde yaptırıldığı, davacının incelenen 2023 dönemi ticari defterlerinin V.U.K’nu ve TTK’nuna uygun tutulduğu görülmüştür.
Davalı Yönünden; Huzurda görülen davada, davalının ticari defterleri usul yönünden incelenmiş olup; 2023 dönemi Yevmiye, Defteri Kebir ve Envanter defterinin açılış tasdikinin Vergi Usul Kanunu’nun “Tasdik Zamanı” başlıklı 221. maddesine göre; süresinde alınmış olduğu, davalının 2023 dönemi Yevmiye defterinin kapanış tasdikinin TTK’nın 64/3 maddesine uygun süresinde yaptırıldığı, davalının incelenen 2023 dönemi ticari defterlerinin V.U.K’nu ve TTK’nuna uygun tutulduğu görülmüştür
Davalının takibe konu ettiği faturanın, davacının ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı ve faturaya yasal süresi içerisinde itiraz edilerek; faturanın iade edildiği; Yargıtay’ın yerleşik içtihatları uyarınca, davacı taraf faturaya konu malların kendisine teslim edilmediğini ileri sürdüğünden; malların teslim edildiğinin ispat yükünün davalı alacaklıda olacağı; dosya içerisinde faturaya konu malların davacıya teslim edildiğine dair bir delilin bulunmadığı; mutabakat protokolünde yer alan ibare ile, takibe konu faturadaki ürünlerin davacıya teslim edildiği sonucuna varılamadığı, bu kapsamda davalının, takibe konu fatura yönünden davacıdan alacaklı olduğunu ispata elverişli delilin dosyada bulunmadığı anlaşılmakla davacının davalıya takibe konu fatura yönünden borçlu olmadığına, tarafların kötüniyet tazminat taleplerinin şartları oluşmadığından reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.,
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
Davanın KABULÜNE
1-Davacının --------- İcra Dairesi 'nin----------- Esas sayılı dosyasından yapılan icra takibinden BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,
2- Kötüniyet tazminat taleplerinin REDDİNE
3-Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 18.881,15 TL harçtan peşin alınan 4.720,29 TL nin mahsubu ile bakiye 14.160,86 TL harcın davalıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
4-Yargılama gideri mahiyetinde olan 4.720,29 TL peşin harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulanan AAÜT uyarınca 44.224,63 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafça yapılan masraflar toplamı olan 12.167,00 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
7-Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(13) maddesi ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Yönetmeliğinin 26/2 maddeleri ile Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uyarınca -------- bütçesinden ödenen 3.120,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
8-Taraflarca yatırılan gider avansının artan kısmının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde mahkememize verilecek veya mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine sunulacak dilekçe ile ---------- Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi. 19/06/2025