T.C. İstanbul Anadolu 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2020/553 Esas
KARAR NO: 2025/496
DAVA: Tazminat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 05/11/2020
KARAR TARİHİ: 12/06/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili Dava dilekçesi özetle; Davacının ------- ile yapmış olduğu sözleşme ile şehir içi toplu taşımacılık hizmeti yaptığını, davacıların ihale şartnamesi kapsamında araçlarını yenilemek üzere çalışmalar gerçekleştirip görüşmeler sonucunda 07.04.2018 tarihinde davalılar ile uyuşmazlığa konu ------- imzaladıklarını, Satın alınan ve kamu hizmetinde kullanımına başlanan davaya konu araçlarda bir yıl gibi kısa bir süre içerisinde devamlı olarak servise götürülerek, onarılması ve parça değişimi gerektiren ve yolcu ile şoförler bakımından büyük tehlike yaratan arızalar meydana geldiğini, 10.01.2019 tarihinde yağ soğutucusunda meydana gelen arıza nedeniyle satın alınan 50 araçtan 22'si aynı anda onarım için servise gönderildiğini, 50 aracın tümünün santrifüjünün devamlı sorun yarattığını ve her araç için defalarca aynı parçanın değişimi gerçekleştiğini, Satın alınan araçların 2660'ında radyatör su tankının delindiğini, ilgili parçanın değişiminin davalılarca garanti kapsamının dışında olduğu iddiası ile reddedildiğini, Araçların tamamının ön kısımdan araç içine su sızdırdığını, davalıların önce ilgili sızıntı ve izolasyon probleminin garanti kapsamında çözüleceğini bildirdiğini daha sonra ihtarnameye verdikleri cevapta aynı sızıntının kullanımından kaynaklandığı iddiası ile onarımı kabul etmediğini, Araçların tümünün dinamolarının devamlı bozulduğunu, davacı şirkete garanti kapsamında değişim yapılarak yeni dinamo verilmediğini, aynı dinamoların tekrar tekrar fabrikadan geri geldiğini, masrafı davacılarca karşılanarak her araç için yaklaşık 5-6 kez dinamo değişimi yapıldığını, aynı şekilde araç müzik ve ses sistemlerinde oluşan arızaların giderilip garanti kapsamında bozuk parçaların değiştirilmesi yerine aynı cihazlar kaçamak bir biçimde tamir edilerek tekrar gönderildiğini, Araçların metal çerçevelerinin yanlış metot uygulanarak yapılan ayıplı kaynak işlemleri nedeniyle sabit olması gerekirken hareket eden bağlantılar nedeniyle birbirinden ayrıldığını, çerçeveler üzerindeki boyanın ise aynı şekilde yanlış kaynak işlemi nedeniyle sabit olması gereken parçaların hareket etmesi nedeniyle dökülerek çatlamaya başladığı, benzer üretim ayıpları nedeni ile araçlardaki döşemelerde kendiliğinden meydana gelen çatlaklar, izolasyon ve su sızdırma problemleri gibi birçok sorunun ortaya çıktığını, Davalıların münferit araçlarda ise araçların tesliminin üzerinden bir yıl geçmeden motor beyni, enjektör vb. iç aksamda birçok bozukluk meydana geldiğini, araçlar bu arızaların garanti kapsamında tamiri için davalılara teslim edildiğinde onarım sürüncemede bırakılarak günlerce araçların iş göremez bırakılmasına neden olunduklarını, davacı şirkete ait ------ plakalı araç motor beyni arızasından dolayı 27 iş günü teknik serviste kaldığını,------ plakalı araç enjektör problemi nedeniyle aynı şekilde çekici vasıtası ile ----teknik servise götürülerek ve 7 iş günü serviste kaldığını, -------- plakalı araç devridaim sorununun çözümü için parça tedarik edilememesi nedeniyle, ----------- plakalı araç ise su tapası arızası nedeniyle 2 iş günü serviste kaldığını, davacı şirketin kanuni yükümlülüklere uygun olarak davalılara araçlarda ortaya çıkan ayıpları ihtarname ile bildirdiğini, Müvekkili şirketçe davalılara gönderilen ihtarnamenin akabinde görüşülerek onarım talebinde bulunulduğu, davalıların ayıp bildirimi ve talep karşısında araçlardaki ayıpları ve garanti kapsamında gidermeleri hususunu kabul ettiğini, onarımların geçiştirme ve sorumluluktan kurtulma amacı ile yapıldığını, kalitesiz tamir işlemlerinden dolayı sorunların kalıcı olarak giderilmediğini, Aynı arızaların diğer araçlarda da görülmeye başlanması neticesinde davacının araçlardaki sorunun tespiti açısından araçlardaki sorunu tespit etmek amacı ile bilirkişi raporu temin ettiğini, Rapor hazırlayan bilirkişilerin dava kapsamında Sayın Mahkemece dinlenilmelerini, davacının bilirkişi incelemesi ile araçlardaki sorunların davalıların iddia ettiği gibi kullanım hatasından değil, üretim hatasından ve araçların ayıplı olmasından kaynaklandığını öğrenmesi ile tekrar ihtarname göndererek gizli ayıp bildiriminde bulunduğunu garanti kapsamında zararlarının giderilmesini ve ayıplı araçların onarılmasını talep ettiğini, Davalıların ihtarnameye cevaplarında tüm sorumluluğu reddettiklerini, araçlardaki sorunların garanti kapsamına girmediğini iddia edip hiçbir onarım ve tazminatı kabul etmediklerini, davalılar ile yapılan arabuluculuk görüşmelerinin de sonuç vermediğini, davalıların garanti sözleşmesinden ve ayıba karşı tekeffülden doğan sorumluluklarını reddederek, taleplerini kabul etmeye yanaşmadığını, Açıklanan nedenlerle davacı şirketin davayı açmak zorunda kaldığını, davalıların araçlardaki ayıplardan satım sözleşmesinin 7. maddesindeki garanti hükmü uyarınca ve ayıba karşı tekeffül hükümleri uyarınca sorumlu olduğunu, Araçlardaki ayıbın kaynakçılık, çelik konstrüksiyon alanları ile otomotiv üretim ve aksamı konularında ihtisas bilirkişilerden rapor temin edilmesini, ----------- gereği değer kaybına ilişkin faizin aracın teslim tarihinden başlatılmasını, Bunun yanında Müvekkili şirketin ihale sözleşmesi kapsamında ------------ karşı sorumlu olduğundan araçların davalıların kusurlu fiilleri ve ayıplı ifaları nedeniyle uzun süreler teknik serviste bırakılması müvekkilinin zararına yol açtığını, araçların serviste kaldıkları günlerde oluşan araçlarda yol açtığı değer kaybının tespiti hususunda metalürji, sahibi ticari kazanç kaybı ve diğer maddi zararları için fazlaya ilişkin haklarının saklı kalması kaydıyla şimdilik 6.000,00 TL maddi tazminata hükmedilmesini talep ve dava etmiştir. Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; Davaya usul ve esas yönünden itiraz etmiş olup, Usule İlişkin, arabuluculuk tutanağında yazılı olmayan ve arabulucu görüşmesinde müzakere edilmeyen konular hakkında dava açılmış ve talepte bulunulduğundan davanın, dava şartı noksanlığı nedeniyle davanın reddini, dava konusu taleplerin zamanaşımına uğradığını, davacı taraf süresinde ayıp ihbar bildiriminde bulunmadığını ,davacı taraf birden fazla seçimlik hakkının aynı anda kullanılamayacağını, dava dilekçesinden, hangi araç için hangi arıza iddiasında bulunduğunun anlaşılmadığını, davalı ------------ husumet itirazlarının bulunduğunu belirterek; somut olaydaki uyuşmazlıkların tüketici değil, ticari satış olduğundan ayıba dayalı davanın da sadece sözleşme tarafına yöneltilmesi gerektiğini, bu nedenle satış sözleşmesinin tarafı olmayan üretici ------ alıcı tarafa karşı sorumluluğu bulunmadığını, açıklandıkları nedenlerden davalılardan -------bu davada pasif husumet ehliyeti bulunduğunu, bu davalı yönünden davanın husumet yokluğundan reddine karar verilmesini, Esasa İlişkin , davacı tarafın ayıplı satış iddiası ile talep de bulunduğunu, davacıya satışı yapılan araçlarda herhangi bir şekilde ayıp, kusur ve üretim hatası bulunmadığını, davacının ayıp ve üretim hatasına ilişkin iddialarını kabul etmediklerini, araçların teknik standartlara, üretim şartlarına ve olması gereken vasıf, nitelik ve standartlara uygun üretildiğini ve ayıbın varlığının ispata muhtaç olduğunu, yapmış oldukları gerekçe ve açıklamalar nedenlerle davanın haksız olduğunu ve davanın reddinin gerektiğini, -Davacının tarafın davalı -------tarafından üretilen araçları, diğer davalı----- satın aldığını, araçların üreticisinin ------ satıcısının ise diğer davalı -------olduğunu, araçların sözleşme şartlarına, teknik standartlara, üretim şartlarına ve olması gereken vasıf, nitelik ve standartlara uygun olarak üretilerek davacı tarafa teslim edildiğini, davacı tarafından teslim alınan araçlarda herhangi bir sorun ve kusur yönünden bir bildirim de yapılmadığını, Davacı tarafın araçları satın aldıktan sonra kullanmaya başladığını, uzun bir süre (1 yıl) araçlarla ilgili kusur ve ayıba ilişkin herhangi bir şikayette ve bildirimde bulunmadığını, ilk ihtar ve bildirimi -------- tarihli ihtarı ile yaptığını, bu ihtarda bir kısım araçlarda arıza olduğunun bildirildiğini, bu ihtara karşı davalı ------------ tarihli ihtarı ile cevap verildiğini, araçlarda ayıp, kusur ve imalat hatası olmadığının bildirildiğini, dava konusu araçlarda herhangi bir ayıp ve üretim hatası olmamasına rağmen, davacının ihtarından sonra müvekkili şirketin iyi niyet çerçevesinde davacının araçlarının ücretsiz bakım ve onarımının yapılarak sorunun giderildiğini, arızaların tekrarının olmadığı, davacının da bakım onarımı yapılan arızaların devam ettiğine dair bir bildirimde bulunmadığını, arıza tekrarı olmamasına rağmen davacı taraf bakım onarımı yapılan arıza kalemlerini haksız bir şekilde bu davaya konu ederek talep de bulunduğunu, Belirtilen arızalar/sorunlar bakım-onarımla giderildikten sonra davacı uzun süre herhangi bir arıza ve şikayet bildiriminde bulunmadığını, araçlarını kullanmaya devam ettiklerini, onarımı yapılan arızaların tekrar ettiğine dair bir bildirimin olmamasına rağmen, davacı tarafın -----------tarihinde araçlarda 3 farklı arıza ve sorun olduğu iddiasıyla ikinci ve son ihtarı gönderdiğini, bu ihtara 30/07/2020 tarihli ihtar ile cevap verildiğini, iddia edilen ayıp ve üretim hatalarına ilişkin iddiaların kabul edilmediği, davada sadece son ihtarda belirtilen konularla sınırlı bir inceleme yapılması gerektiğini, Davacı tarafın ilk 2019 tarihli ihtarnamede ileri sürdüğü sözde ayıp ve hasarların davalı şirket ve yetkili servisler tarafından bakım ve onarım yapılarak giderildiğini, bunlarla ilgili yeni arıza şikayeti olmadığını TBK 227.maddesinde yazılı seçimlik hakkını bakım ve onarım şeklinde kullanıldığının kabul edilmesi ve açılan davanın ve taleplerin reddine karar verilmesini, Yağ soğutucularındaki arızanın olumsuz hava koşullarından kaynaklı olduğunu, arızanın üretim hatası olmadığını müvekkili şirketin iyi niyet çerçevesinde bu arızayı giderdiğini, yağ soğutucularını radyatörlerini yenisiyle değiştirdiğini, ilk ihtar sonrasında bakım onarımı yapılan ve daha sonra tekrar etmeyen bu arızanın davaya konu edilmesinin haksız ve hukuka aykırı olduğunu, Santrifüj arızası iddiası ile ilgili 2019 tarihli ilk ihtardaki bildirime cevabı ihtar ile cevap verildiğini, arızanın, araçların periyodik bakımlarının yapılmaması ve kullanıma bağlı ortaya çıktığını, üretimle ilgili olmadığını, arızanın üretimden kaynaklı olmamasına rağmen müvekkilinin santrifüjleri yenisi ile değiştirdiğini, sonrasında arıza ve şikayet gelmediğini, davacının dilekçesinde parça değişimlerinin yapıldığını kabul etmesine rağmen davaya konu edilerek talep de bulunulmasının hukuka uygun olmadığını, ------------ iddiası ile ilgili ilk ihtarla bildirim yapıldığını ve bu arıza şikayeti davalı şirketin ve yetkili servisler tarafından giderildiğini, arızalı dinamoların garanti kapsamında-------- tarafından ücretsiz olarak yenisiyle değiştirildiğini, dinamoların değişmesinden sonra bu arızanın tekrar etmediğini, davaya konu edilmesinin doğru olmadığını, Araç müzik ve ses sistemleri arıza iddiası ile ilgili teyp-radyo ve müzik sisteminin yetkili servis tarafından kontrol ve test edildiğini, sorun olmadığını ve çalışır vaziyette olduğu tespiti ile davacıya teslim edildiğini, “radyo-teyp ve müzik sistemi sonradan montajı yapılan ayrı bir parça olup, bu parçadaki olası bir arızanın kullanımla ilgili olduğu sistemdeki arızaların esaslı ve önemli olmadığı ve ayıp olarak kabul edilemeyeceğini, ------- iddiası ile ilgili sadece 1 adet araç için motor arıza şikayetinde bulunulduğunu, motor arızası ------------- yetkili servisi tarafından garanti kapsamında bakım- onarım yapılarak giderildiğini, davacı tarafın aracın 27 iş günü çalışmadığı belirtiğini bu iddianın doğru olmadığını, ------- plakalı aracın motor arızası ile ilgili 7 gün serviste kaldığını, motor arızasının sadece | (bir) adet araç için bildirildiğini bakım ve onarımının yapılarak sorunun giderildiğini, bakım onarımı yapılan arıza için ayıp iddiasında bulunulması ve dava açılmasının haksız olduğunu, Aracın ön kısımların su alması iddiası ile ilgili bu iddianın taraflarınca anlaşılamadığını, araçların üretimde, şase ve gövdesinde ya da iskeletinde herhangi bir üretim hatası bulunmadığını, araç içine dışarıdan su sızıntısının olması teknik olarak mümkün olmadığını, yapılan kontrollerde de araç içine dışarıdan su sızıntısı olmadığının tespit edildiğini, araç içlerinin basınçlı su ile yıkanmasından kaynaklandığını, araç içlerinin basınçlı su ile yıkanması kullanım şartlarına uygun olmadığını araca zarar verdiğini, araçlarda iddia edildiği gibi bir kusur ve ayıbın söz konusu Olmadığını, Dava dilekçesi ve ilk ihtarda belirtilen arızaların ayıp ve üretim hatası olmadığını, davacı tarafın ayıp olarak nitelendirdiği arızaların sözleşme ve teslim tarihi itibariyle var olduğunu yani kullanıma bağlı olmadığını ispatlaması gerektiğini, arızaların kullanıma bağlı olduğu hususunda ciddi emarelerin bulunduğunu, iddia edilen arızaların daha ziyade araç parçalarıyla ilgili olduğunu aracın iretimi -gövdesi ve şasesi ile ilgili olmadığını tamirinin ya da değişiminin mümkün olduğunu müvekkili şirketin söz konusu arızaları üretim yada ayıpla ilgisi olmamasına rağmen ticari iyi niyet kapsamında ücretsiz yaparak sorunları giderdiğini, ayıp iddiasını kabul etmediklerini, arızalar tekrar etmediğini, davacının da başkaca yeni bir arıza bildiriminde bulunmadığını, bakım onarımı yapılan arızaların davaya konu edilmesinin haksız ve kötü niyetli olduğunu, seçimlik haklarının kullanılmasından sonra bundan dönülemeyeceğini, kullanılan hakkın diğer seçimlik hakla değiştirilemeyeceğini, seçimlik hakkının tekrar ve ikinci kez kullanılamayacağını, seçimlik haklardan bakım onarım hakkının iki kez kullanıldığını, diğer seçimlik hakkı olan değer kaybı da talep edilerek birden fazla seçimlik hak için talep de bulunulduğunu, bu haliyle davanın haksız olduğunu, arızaların araçtan/ maldan beklenen faydayı ortadan kaldırmadığını, aracın kullanımına, amacına, çalışmasına ve güvenliğine zarar vermediğini, iddia edilen ayıpların kötü ve uygunsuz kullanımdan ya da periyodik bakımların yapılmamasından kaynaklı olduğunu, Davacının son ihtarında belirtilen ve davaya konu edilen ayıp iddiaların haksız olduğunu, Davacının 2020 tarihli son ihtarında sadece 3 adet arıza ve ayıp iddiasında bulunduğunu, başkaca bir ayıp ve arıza şikayetinde bulunmadığını, davacının son ihtarında belirttiği arıza ve ayıp iddialarının haksız ve ispata muhtaç olduğunu, araçlarda ayıp ve üretim hatası bulunmadığını, Araçların metal çerçeveleri/profillerindeki kaynak hataları iddiası ile ilgili, bu iddianın haksız ve gerçek dışı olmakla birlikte teknik olarak da izaha muhtaç olduğunu, Araçların profillerinde ya da metal çerçevelerin tekniğe, üretim şartlarına ve olması gereken standartlara uygun yapıldığını, davalının ürettiği araçların tamamında benzer kaynak yöntemleri uygulanmakta olup, araçlarla ilgili bu zamana kadar kaynak hatasına ilişkin olumsuz bir bildirim olmadığını, profillerin üzerindeki kaplama malzemenin de usule ve tekniğe uygun olarak kaplandığını kaplama malzemedeki iddia edilen çatlamaların ve boya dökülmelerinin üretim, kaynak yöntemi ve malzemeyle ilgili olmadığını kötü ve olumsuz kullanıma bağlı zamanla oluşan bir hasar olduğunu, Araç döşemelerindeki çatlak iddiası ve izolasyon iddiası ile ilgili, araç tabanındaki döşemeler araç tabanlarına sonradan montajı yapılan kaplama parça olup sökülüp - takılabildiğini, taban döşemelerindeki çatlaklar ve bozulmaların kullanıma bağlı ortaya çıktığını, davacı tarafın araç içlerini basınçlı su ile yıkaması nedeniyle araç içlerindeki döşemelerin zamanla bozularak zarar gördüğünü, davacının iddia ettiği araç tabanı döşemelerindeki çatlamalar da bu şekilde kötü ve olumsuz kullanım ve yıkamadan kaynaklandığını, ayıp veya üretim hatası olmadığını, araçlarda Su sızıntısına neden olabilecek üretim ya da izolasyon hatası bulunmadığını, Davacı taraf araçların periyodik bakımlarının yaptırmadığını, Davacı tarafın satın aldığı araçları kullanım şartlarına uygun kullanmadığını, araçların periyodik bakımlarını yaptırmadığını, araçların ---------- periyodik bakımlarını yapılmadığının tespit edildiğini, araçların toplu taşıma aracı olduğundan kullanım amacı gereği fazla km yaptığından, araçların periyodik bakımlarının yaptırılmasının önemli olduğunu, periyodik bakımları yapılmayan araçlarda zamanla arıza ve sorun çıkması ya da parça ve aksamlarının bozulacağını, araçlarda iddia edilen bir kısım arızaların, araçların periyodik bakımlarının yapılmamasından kaynaklı ortaya çıktığını, davacının periyodik bakımları yaptırmayarak araçları kullanım şartlarına uygun kullanmadığını, arızaların çıkmasına neden olduğunu, davaya konu arızaların kullanıma bağlı ortaya çıkan arızalardan olduğunu üretimle ilgisinin bulunmadığını, Araçların kaza/ hasar geçmişi olup olmadığı tramer kayıtlarının incelenmesi gerektiğini, Ayıp nedeniyle sorumluluk için iddia edilen ayıpların sözleşme kurulduğu zaman ya da teslim anında var olması gerektiğini, sözleşme ya da teslim anında olmayan ancak başka etkenlere, sebeplere veya kullanıma bağlı olarak sonradan oluşan arıza/hasarın ayıp olarak nitelendirilemeyeceğini, davacı tarafça iddia edilen bir kısım arızaların, araçların karıştığı maddi hasarlı kazaya bağlı olarak ortaya çıkabileceğinden araçların kaza ve hasar geçmişinin olup olmadığının tespit edilmesi gerektiğini, bunun tespiti için araçların tramer kayıtlarının istenilmesini ve araçlarda hasar ve kaza kaydı olup olmadığının incelenmesini, Davacının delil olarak dayandığı uzman raporu, konusunda uzman olmayan kişilerin hazırladığı bir rapor olmakla birlikte teknik izahat ve açıklama içermeyen bilimsellikten ve teknik izahattan uzak hatalı bir rapor olduğundan delil vasfı ve bağlayıcılığının olmadığını, Davacının ayıba dayalı tazminat talebinin haksız olduğundan davacının zararı bulunmadığını, Davalıların kusuru ve sorumluluğunun bulunmadığını, davacının-------- plakalı araç için 27 gün olarak belirttiği servis süresinin doğru olmadığını, araç motor arızası için ------- yetkili servisi tarafından bakım ve onarımın yapıldığı, aracın motoru ----- olduğundan -----olmayan yedek parçanın ----- tedarik edildiğini, aracın 8 gün serviste kaldığını, ------ aracın bakım onarımını yaparak teslim ettiğini, aracın---- tarihleri arasında serviste kaldığını, -----yetkili servis kayıtlarında bulunduğunu,---------- aracın enjektör arızası nedeniyle bakım-onarım gördüğünü, iddia edildiği serviste 7 gün kalmadığını, servis kayıtları ile bu durum ispat edilebileceğini, aracın enjektör yakıt kullanımından kaynaklandığını, üretimle ilgisinin olmadığını, dava dilekçesinde belirtilen diğer iki aracın 2 gün serviste kalma iddiasının haksız ve gerçek dışı olduğunu, araç arızalarının üretim ve ayıpla ilgisinin bulunmadığını, kullanıma bağlı oluşan arızaların ayıp ve üretim hatası olarak nitelendirdiğini, haksız yere tazminat talep ettiğini, davaya konu araçların her gün çalışmadığını, haftada belirli gün ve saatlerde hizmet verdiğini, araçların çalışma ve sefer kayıtlarının tespit edilmesiyle sürekli çalışmadıklarının görüleceği, serviste geçen tüm günlerin zarar olarak talep edilmesinin isabetli olmadığını, Kazanç kaybının tespiti için araçların günlük/haftalık/aylık kazanç durumunun tespit edilmesi gerekli olduğunu, hesaplama yapılırken mutat giderlerin (yakıt, şoför maaşları, vergi, bakım onarım vb) arızasının kötü düşülmesi gerektiğini, bu nedenle davacının tazminat talebiyle ilgili olarak araçlardaki arızaların ayıp olduğunun daha sonra ise diğer kayıt ve belgeler üzerinden kazanç kaybı olup olmadığının ispatının gerektiği, Davacı tarafın ayıbın varlığını ve kazanç kaybını ispat edemediğini belirterek; davacının taleplerinin, ileri sürdüğü iddiaların tümüyle haksız ve hukuka aykırı olduğundan davanın reddini talepli cevap dilekçesi sunduğu anlaşıldı.
DELİLLERİN İNCELENMESİ VE GEREKÇE;Dava ticari satım sözleşmesinden kaynaklı ayıplı ifa nedenine bağlı maddi tazminat ile, araçlardaki değer kaybı tazminatının tahsili talebi ve davalılar tarafından araçların onarılması ve gerekli parça değişimlerinin yapılması talebine ilişkin olduğu anlaşıldı.Davada taraf teşkili sağlanmıştır. Dava konusu edilen otobüsler ---- bulunduğundan talimat mahkemesinden bilirkişi raporu alınmıştır.Talimat Bilirkişi Raporu;------------------ plakalı otobüslerden dava dilekçesi, cevap dilekçesi ve dosyaya kazandırılan bilgi ve belgeler değerlendirilerek davacının talep konusu alacağa ilişkin rapor düzenlenmesinin istenilmesine, bahse konu araçlarda herhangi bir ayıp olup olmadığı, davacı tarafça davalılara bu konuda bildirim yapılıp yapılmadığı, araçların tamirde kaldıkları sürelerin ve bu süre zarfında davacı için herhangi bir kazanç kaybının oluşup oluşmadığı, kaç kere tamire gittiklerinin, araçlarda oluşan değer kaybı olup olmadığı, araçların çalışır vaziyette olup olmadığı, davacının işbu davada herhangi bir maddi tazminat alacağının olup olmadığı" görevini içermektedir.Bu doğrultuda davacı vekilleri----dilekçesiyle ---- Mahkemesinde açmış olduğu Tazminat davasında;
-Müvekkilinin ---------- yapmış olduğu sözleşme ile şehir içi toplu taşımacılık hizmeti yaptığını,-Müvekkillerinin ihale şartnamesi kapsamında araçlarını yenilemek üzere çalışmalar gerçekleştirip görüşmeler sonucunda ----- tarihinde davalılar ile uyuşmazlığa konu Araç Satış Sözleşmesi'ni imzaladıklarını,
-Satın alınan ve kamu hizmetinde kullanımına başlanan davaya konu araçlarda bir yıl gibi kısa bir süre içerisinde devamlı olarak servise götürülerek, onarılması ve parça değişimi gerektiren ve yolcu ile şoförler bakımından büyük tehlike yaratan arızalar meydana geldiğini,
-10.01.2019 tarihinde yağ soğutucusunda meydana gelen arıza nedeniyle satın alınan 50 Satın alınan araçların %60'ında radyatör su tankının delindiğini, İlgili parçanın değişiminin davalılarca garanti kapsamının dışında olduğu iddiası ile reddedildiğini,
-Araçların tamamının ön kısımdan araç içine su sızdırdığını, davalıların önce ilgili sızıntı ve izolasyon probleminin garanti kapsamında çözüleceğini bildirdiğini daha sonra ihtarnameye verdikleri cevapta aynı sızıntının kullanımından kaynaklandığı iddiası ile onarımı kabul etmediğini,
-Araçların tümünün dinamolarının devamlı bozulduğunu, müvekkili şirkete garanti kapsamında değişim yapılarak yeni dinamo verilmediğini, aynı dinamoların tekrar tekrar fabrikadan geri geldiğini, masrafı müvekkillerince karşılanarak her araç için yaklaşık 5-6 kez dinamo değişimi yapıldığını, aynı şekilde araç müzik ve ses sistemlerinde oluşan arızaların giderilip garanti kapsamında bozuk parçaların değiştirilmesi yerine aynı cihazlar kaçamak bir biçimde tamir edilerek tekrar gönderildiğini,-Araçların metal çerçevelerinin yanlış metot uygulanarak yapılan ayıplı kaynak işlemleri nedeniyle sabit olması gerekirken hareket eden bağlantılar nedeniyle birbirinden ayrıldığını, çerçeveler üzerindeki boyanın ise aynı şekilde yanlış kaynak işlemi nedeniyle sabit olması gereken parçaların hareket etmesi nedeniyle dökülerek çatlamaya başladığı, benzer üretim ayıpları nedeni ile araçlardaki döşemelerde kendiliğinden meydana gelen çatlaklar, izolasyon ve su sızdırma problemleri gibi birçok sorunun ortaya çıktığım,
-Davalıların münferit araçlarda ise araçların tesliminin üzerinden bir yıl geçmeden motor beyni, enjektör vb. iç aksamda birçok bozukluk meydana geldiğini, araçlar bu arızaların garanti kapsamında tamiri için davalılara teslim edildiğinde onarım sürüncemede bırakılarak günlerce araçların iş göremez bırakılmasına neden olunduklarını,
-Müvekkili şirkete ait -----plakalı araç motor beyni arızasından dolayı 27 iş günü teknik serviste kaldığını, -------plakalı araç enjektör problemi nedeniyle aynı şekilde çekici vasıtası ile ----- teknik servise götürülerek ve 7 iş günü serviste kaldığını, ----- plakalı araç devridaim sorununun çözümü için parça tedarik edilememesi nedeniyle,----plakalı araç ise su tapası arızası nedeniyle 2 iş günü serviste kaldığını,
-Müvekkili şirketin kanuni yükümlülüklere uygun olarak davalılara araçlarda ortaya çıkan gizli ayıpları ihtarname ile bildirdiğini,
-Müvekkili şirketçe davalılara gönderilen ihtarnamenin akabinde görüşülerek onarım talebinde bulunulduğu, davalıların ayıp bildirimi ve talep karşısında araçlardaki ayıpları ve garanti kapsamında gidermeleri hususunu kabul ettiğini, onarımların geçiştirme ve sorumluluktan kurtulma amacı ile yapıldığım, kalitesiz tamir işlemlerinden dolayı sorunların kalıcı olarak giderilmediğini,
-Aynı arızaların diğer araçlarda da görülmeye başlanması neticesinde müvekkilinin araçlardaki sorunun tespiti açısından araçlardaki sorunu tespit etmek amacı ile bilirkişi raporu temin ettiğini,
-Rapor hazırlayan bilirkişilerin dava kapsamında Sayın Mahkemece dinlenilmelerini,
-Müvekkilinin bilirkişi incelemesi ile araçlardaki sorunların davalıların iddia ettiği gibi kullanım hatasından değil, üretim hatasından ve araçların ayıplı olmasından kaynaklandığını öğrenmesi ile tekrar ihtarname göndererek gizli ayıp bildiriminde bulunduğunu garanti kapsamında zararlarının giderilmesini ve ayıplı araçların onarılmasını talep ettiğini,
-Davalıların ihtarnameye cevaplarında tüm sorumluluğu reddettiklerini, araçlardaki sorunların garanti kapsamına girmediğini iddia edip hiçbir onarım ve tazminatı kabul etmediklerini, davalılar ile yapılan arabuluculuk görüşmelerinin de sonuç vermediğini, davalıların garanti sözleşmesinden ve ayıba karşı tekeffülden doğan sorumluluklarım reddederek, taleplerini kabul etmeye yanaşmadığını,
-Açıklanan nedenlerle müvekkili şirketin davayı açmak zorunda kaldığını, davalıların araçlardaki ayıplardan satım sözleşmesinin 7. maddesindeki garanti hükmü uyarınca ve ayıba karşı tekeffül hükümleri uyarınca sorumlu olduğunu beyan ettiği,Değerlendirme:
Araçların garantisi ile ilgili taraflarca imzalanan Araç Satış Sözleşmesinin 7 nci maddesinde "Türk Ticaret Kanunu'na göre işbu sözleşme ile satışı yapılan aracın garantisi teslimattan sonra 2 yıl veya 200.000 km.'dir. Yıl veya km den hangisi önce dolarsa garanti sona erer. Kullanım hatalarından kaynaklı arıza ve hasarlar garanti kapsamında değildir. Aracın yetkili servis dışında başka servislere götürülmesi ve/veya ehli olmayan yetkisiz ve/veya yetersiz kişilerin araca müdahale etmesi durumunda SATICI nın garanti taahhüdü sona erer ve sorumluluğu olmaz." İfadesinin olduğu.13,06.2014 tarih ve 29029 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Garanti Belgesi Yönetmeliğinin Tüketicinin Garanti ile İlgili Haklan başlık Üçüncü Bölümünde,
a-) Davaya konu araçlarda herhangi bir ayıp olup olmadığı:
Davaya konu araçlarda ayıplar mevcuttur Başlıca ayıp unsurlarını şu şekilde olduğu;
1)Şarj dinamolarının (alternatör) değiştiği, sebebinin konumunun sol arka tekerin zeminden su, taş vb. yabancı maddeleri sıçratarak dinamo içerisine girmesiyle oluştuğu, gizli ayıbı gidermek için önleyici çözüm olarak dinamoların arka kısımlarına kapak takılmıştır
2)Yağ soğutucularının değiştiği, sebebinin soğutucuya montajı yapılan çek valfın akış yönüne ters takıldığı, bundan dolayı soğutucularda sirkülasyon gerçekleşmediğinden hararete ve basınçla soğutucuya hasar verdiği serviste yapılan incelemeler neticesinde anlaşılmıştır.
3)Motor soğutma sistemi yedek su kazanlarının değiştiği, sebebinin yüksek sıcaklık ve soğuk havalara karşı gerekli tedbirlerin alınmaması, malzemenin bu şartlar için yeterli dirençte olmamasından kaynaklandığı ve önleyici tedbir olarak ızgara önüne koruma sacı montaj yapılara önlem alındığı gözlemlenmiştir.
4)Su ikaz müşirinin değiştiği, (elektrik tesisatı, soğutucu sıvının kalitesi, montaj yerinin uygun olmaması,)
5)ABS kabloları ve diğer elektrik tesisatındaki kabloların değiştiği, sebebinin kablolamanın uygun yapılamadığı (kablo kesiti, kalitesi, soket bağlantıları vb)
6)Kalorifer ve kalorifer tesisatında genel problemlerin bulunduğu, radyatörler, fanlar, boruların değiştiği,
7)Tavandan su kaçağına karşı bazı araçlarda tavana komple silikon çekildiği, sebebinin tavandan suya karşı uygun izolasyon yapılmadığı,
8)Taban döşemelerinin kabarmaların olduğu, sebebinin döşeme muşambalarının sadece yapıştırma yapıldığı, kenar bölümlerine çıtalama işlemi yapılmadığı,
9)Engelli rampalarıyla ilgili genel arızaların olduğu, sebebinin sensör ve elektrik tesisatından olabileceği
10)DVRkamera kayıt cihazlarının ve Converterlerin değiştiği, sebebinin muhtemelen cihaz veya elektrik tesisatından kaynaklanmış olabileceği,
11)Kapı müşiri, sensörü, pistonu, zili ve valfın değiştiği, sebebinin yolcu iniş binişleri sırasında temaslarından kaynaklanmış olabileceği
12)Denge kolu, burçları, lastikleri, halterleri ve cıvataların değiştiği, sebebinin dizayn, malzeme seçimi veya kullanım hatasından olabileceği
13)Ventil kafa çubuklarının değiştiği, sebebinin malzeme kalitesi, montaj hataları vb. olabileceği
b- Davacı tarafça davalılara bu konuda bildirim yapılıp yapılmadığı:
Davacı tarafça davalılara ---------- yevmiye numaralı ihtarnamelerin çekilerek araçlar ile ilgili bildirimde bulunulduğu,
c-) Araçların tamirde kaldıkları süreler, ve davacı için herhangi bîr kazanç kaybınınServis raporlarında araçların servise giriş tarihlerinin bulunduğu fakat çıkış tarihlerinin bulunmadığı, bu sebeple serviste kalma sürelerinin belirsiz olduğu, serviste kalma süresince kazanç kayıplarının olabileceği,
---------- plakalı aracm 9 defa olmak üzere toplamda araçlar 1063 defa arızadan dolayı servise giriş yapılarak işlem yapılmıştır.
e-) Araçlarda değer kaybı olup olmadığı:
Araçlarda mevcut kronik ayıplar sebebiyle değer kaybı olabileceği, alış tarihi itibariyle araçların 515.000,00 TL bedelle alınmış olduğu, ayıplar nedeniyle araçlarda yaklaşık 30.000,00 TL değer kaybı oluşabileceği, mevcut araç sayısının 46 olduğu, toplamda araçlar için değer kaybı miktarının 1.380.000,00 TL olabileceği,
f-) Araçların çalışır vaziyette olup olmadığı:
Araçların çalışır durumda olduğu, ayıplar dolayısıyla hizmet dışı araç bulunmadığı ve yolcu taşımada halen kullanıldığı,
g-) Maddi tazminat alacağının olup olmadığı:
Ayıplardan kaynaklı maddi tazminat alacağının olabileceği, fakat bu tazminat hesabının hesap bilirkişi tarafından yapılmasının uygun olacağı kanaati belirtilmiştir. Dosyaya sunulan bilirkişi raporlarında; Sayın Mahkeme tarafından, dava konusu araçlarla ilgili olarak ; “ davacının talep konusu alacağa ilişkin rapor düzenlenmesi, bahse konu araçlarda herhangi bir ayıp olup olmadığı, davacı tarafça davalılara bu konuda bildirim yapılıp yapılmadığı, araçların tamirde kaldıkları sürelerin ve bu sürelerin ve bu süre zarfında davacı için herhangi bir kazanç kaybının oluşup oluşmadığı, kaç kere tamire gittiklerinin, araçlarda oluşan değer kaybı olup olmadığı, araçların çalışır vaziyette olup olmadığı, davacının işbu davada herhangi bir maddi tazminat alacağının olup olmadığı “ hususlarının bilirkişi marifetiyle yerinde incelenmesi için , ----- tarihinde talimat yazıldığı görülmüştür. ---- Talimat numaralı , ----tarihli bilirkişi heyeti raporunun , Makine Mühendisleri ---- tarafından düzenlendiği görülmüştür.
BİLİRKİŞİ TESPİT RAPORU ---- :
İNCELEME YÖNTEMİ : Dava dosyası içerisindeki bilgi, belgelerin ve kısmi araç üzerinde inceleme yapılarak ; dava konusu -------- plakalı otobüslerden dava dilekçesi, cevap dilekçesi ve dosyaya kazandırılan bilgi ve belgeler değerlendirilerek davacının talep konusu alacağa ilişkin rapor düzenlenmesinin istenilmesine, bahse konu araçlarda herhangi bir ayıp olup olmadığı, davacı tarafça davalılara bu konuda bildirim yapılıp yapılmadığı, araçların tamirde kaldıkları sürelerin ve bu süre zarfında davacı için herhangi bir kazanç kaybının oluşup oluşmadığı, kaç kere tamire gittiklerinin, araçlarda oluşan değer kaybı olup olmadığı, araçların çalışır vaziyette olup olmadığı, davacının işbu davada herhangi bir maddi tazminat alacağının hesaplanmasıdır.
Değerlendirme: Araçların garantisi ile ilgili taraflarca imzalanan Araç Satış Sözleşmesinin 7. maddesinde “Türk Ticaret Kanunu’na göre işbu sözleşme ile satışı yapılan aracın garantisi teslimattan sonra 2 yıl veya 200.000 km’dir. Yıl veya km den hangisi önce dolarsa garanti sona erer. Kullanım hatalarından kaynaklı arıza ve hasarlar garanti kapsamında değildir. Aracın yetkili servis dışında başka servislere götürülmesi ve/veya ehli olmayan yetkisiz ve/veya yetersiz kişilerin araca müdahale etmesi durumunda SATICI ‘ nın garanti taahhüdü sona erer ve sorumluluğu olmaz.” İfadesinin olduğu.
-Tramer kayıtlarının incelenmesi sonucunda , davaya konu araçların hasarlarının, araçlardaki ayıplara sebebiyet verebilecek mahiyette olmadığı,
-Davaya konu araçların yapmış olduğu arızaların durumu ile ilgili servis garanti formlarının olduğu, servis garanti formlarına göre araçların arıza kayıtlarının incelendiği,
a-) Davaya konu araçlarda herhangi bir ayıp olup olmadığı:
Davaya konu araçlarda ayıplar mevcuttur. Başlıca ayıp unsurlarını şu şekilde olduğu;
1- Şarj dinamolarının (alternatör) değiştiği, sebebinin konumunun sol arka tekerin zeminden su, taş vb. yabancı maddeleri sıçratarak dinamo içerisine girmesiyle oluştuğu, gizli ayıbı gidermek için önleyici çözüm olarak dinamoların arka kısımlarına kapak takılmıştır.
2- Yağ soğutucularının değiştiği, sebebinin soğutucuya montajı yapılan çek valfin akış yönüne ters takıldığı, bundan dolayı soğutucularda sirkülasyon gerçekleşmediğinden hararete ve basınçla soğutucuya hasar verdiği serviste yapılan incelemeler neticesinde anlaşılmıştır.
3- Motor soğutma sistemi yedek su kazanlarının değiştiği, sebebinin yüksek sıcaklık ve soğuk havalara karşı gerekli tedbirlerin alınmaması, malzemenin bu şartlar için yeterli dirençte olmamasından kaynaklandığı ve önleyici tedbir olarak ızgara önüne koruma sacı montaj yapılara önlem alındığı gözlemlenmiştir.
4- Su ikaz müşirinin değiştiği, (elektrik tesisatı, soğutucu sıvının kalitesi, montaj yerinin uygun olmaması, )
5- ------- kabloları ve diğer elektrik tesisatındaki kabloların değiştiği, sebebinin kablolamanın uygun yapılamadığı (kablo kesiti, kalitesi, soket bağlantıları vb.)
6- Kalorifer ve kalorifer tesisatında genel problemlerin bulunduğu, radyatörler, fanlar, boruların değiştiği,
7- Tavandan su kaçağına karşı bazı araçlarda tavana komple silikon çekildiği, sebebinin tavandan suya karşı uygun izolasyon yapılmadığı,
8- Taban döşemelerinin kabarmaların olduğu, sebebinin döşeme muşambalarının sadece yapıştırma yapıldığı, kenar bölümlerine çıtalama işlemi yapılmadığı,
9- Engelli rampalarıyla ilgili genel arızaların olduğu, sebebinin sensör ve elektrik tesisatından olabileceği
10- --------- kamera kayıt cihazlarının ve Converterlerin değiştiği, sebebinin muhtemelen cihaz veya elektrik tesisatından kaynaklanmış olabileceği,
11- Kapı müşiri, sensörü, pistonu, zili ve valfin değiştiği, sebebinin yolcu iniş binişleri sırasında temaslarından kaynaklanmış olabileceği
12- Denge kolu, burçları, lastikleri, halterleri ve cıvataların değiştiği, sebebinin dizayn, malzeme seçimi veya kullanım hatasından olabileceği
13- Ventil kafa çubuklarının değiştiği, sebebinin malzeme kalitesi, montaj hataları vb. olabileceği
b-) Davacı tarafça davalılara bu konuda bildirim yapılıp yapılmadığı:
Davacı tarafça davalılara ----------- yevmiye numaralı ihtarnamelerin çekilerek araçlar ile ilgili bildirimde bulunulduğu,
c-) Araçların tamirde kaldıkları süreler ve davacı için herhangi bir kazanç kaybının oluşup oluşmadığı: Servis raporlarında araçların servise giriş tarihlerinin bulunduğu fakat çıkış tarihlerinin bulunmadığı, bu sebeple serviste kalma sürelerinin belirsiz olduğu, serviste kalma süresince kazanç kayıplarının olabileceği,
d-) Davaya konu araçların kaç kere tamire gittikleri: ------plakalı aracın 12 defa, ---------------- plakalı aracın 9 defa olmak üzere toplamda araçlar 1063 defa arızadan dolayı servise giriş yapılarak işlem yapılmıştır.
e-) Araçlarda değer kaybı olup olmadığı: Araçlarda mevcut kronik ayıplar sebebiyle değer kaybı olabileceği, alış tarihi itibariyle araçların 515.000,00 TL bedelle alınmış olduğu, ayıplar nedeniyle araçlarda yaklaşık 30.000,00 TL değer kaybı oluşabileceği, mevcut araç sayısının 46 olduğu, toplamda araçlar için değer kaybı miktarının 1.380.000,00 TL olabileceği,
f-) Araçların çalışır vaziyette olup olmadığı: Araçların çalışır durumda olduğu, ayıplar dolayısıyla hizmet dışı araç bulunmadığı ve yolcu taşımada halen kullanıldığı,
g-) Maddi tazminat alacağının olup olmadığı:
Ayıplardan kaynaklı maddi tazminat alacağının olabileceği, fakat bu tazminat hesabının hesap bilirkişi tarafından yapılmasının uygun olacağı kanaati hasıl olmuştur. Sayın Mahkemenin talebi üzerine düzenlenen 13.04.2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle ; “ 2018 davacı şirketin ticari kayıt ve belgeleri incelendiğinde Ek-1 ‘de yer alan Araç Alış Listesinden de görüleceği üzere , davaya konu araçların ( 50 Adet ) 21.06.2018 tarihinde toplam 25.645.000 TL. bedel ile satın alındığı , Ek -2 Araç Satış Listesinde de görüleceği üzere 4 adet aracın 2018 Aralık ayında ( 482.500 TL / Adet bedel ile ) , 37 aracın 2022 yılında ( 8.9.10.aylarda ) farklı tarih ve tutarlarla satıldığı , 9 adet aracın ise şirket bünyesinde kaldığı tespiti “ yapıldığı görülmüştür.
Teknik İnceleme Ve Değerlendirme: Dosya kapsamında bulunan tüm bilgi , belgeler , bilirkişi raporları , raporlara itirazlar heyetimizce incelenmiş ve değerlendirilmiştir. Ayrıca , Sayın Mahkemenin bilgisi dahilinde , ----- tarihinde saat 11:00 -18 :00 aralığında , davalı ------- yerinde inceleme yapılmıştır. İncelemede Satış ve Satış Sonrası Hizmetlerden sorumlu / Genel Müdür ------ görüşülmüştür. Yapılan incelemede , davalı Şirket servis kayıtları ve özellikle dava dilekçesinde arızalı olduğu iddia edilen parçalar incelenmiş , yapılan tespitler aşağıda sunulmuştur. Dava konusu araçlarda , ayıp ve /veya gizli ayıp olup olmadığının tespiti için , montaj kurallarına uyulup oyulmadığının, kullanılan parçanın ----- olup olmadığının da incelenmesi gerekmektedir. 02.03.2022 tarihli bilirkişi heyeti raporunda bu yönden incelemelerin yapılmadığı görülmüştür. Bu nedenle iş bu raporda , davacı vekilinin ihtarına ve davaya konu olan arızalı parçalarla ilgili değerlendirme yapılacaktır.
Değer Kaybı Yönünden Yapılan İnceleme Ve Değerlendirme:
a - -------- tarihli kararı ile Trafik Sigortası Genel Şartlarının 90. ve 92 maddelerini iptal etmiş ve karar Resmi Gazetenin ---- sayısında yayımlanmıştır. Bu karara göre ; ----- tarihinden sonraki kazalar için geçerli olan ---------yöntemleri kullanılmayacak olup , hesaplamalar gerçek zarar ilkesine göre yapılması gerektiği belirtilmiştir.
b - Araçlarda gerçekleşen hasarlar , aracın değer kaybında etkisi olabileceği, çarpışmanın şiddetine, açısına, hızına, temas eden yüzeylerinin katılığına ve yakın civarında bulunan komponentlerin yapısal ve malzeme özellikli davranışlarına bağlı olarak onarılan kaporta komponentine boya işlemi uygulayarak fonksiyon ve estetik açıdan giderilebilir ölçüde olmasına rağmen özellikle uygulanan düzeltme, macunlama, boya onarım işlemi sonucunda fabrikasyon özellikleri, boya kalınlık değerleri, ton ve işçilik kalitesi, mukavemet ve gönye yakalanamayacağından üzerinde kısmen değer kaybı oluşturacağı, kaliteli işçilik uygulansa dahi ikinci el piyasada satılacağı zaman pazarlık konusu edilerek ticari değerini hasarsız emsallerine göre ekonomik değerini kaybedeceği, dolayısıyla daha düşük fiyata satılması ve rağbet görmesinin beklenen muhtemel bir durum olduğu mütalaa edilmiştir.
Araçlarda Değer Kaybını Etkileyen Krıterler; Servislerde ilave işlem yapılmadan ambalajından çıktığı şekilde monte edilen standart parçalar orijinal olduğu sürece değer kaybına neden olmaz.Örneğin, cam, far, sensor, jant, radyatör, egzoz hatta aracın beyninin değiştiği durumlarda değer kaybı olmaz. Değiştirildiği veya tamir edildiği için değer kaybına neden olan parçalar tekrar hasar gördüklerinde ilave değer kaybına neden olmazlar. Araçların, kaporta ve şase parçalarının tamir edilmesi ve boyanması değer kaybı yönünden önemlidir. Kaporta kısmındaki tamirler, parçaların orijinal geometrik şekillerinde bozulmalara neden olur. Malzemelerin içyapısında artık gerilimler oluşur. Malzemelerde oluşan artık gerilimler zamanla parçaların orijinal geometrik şeklinde ilave bozulmalara neden olur. Montaj fabrikalarında parçalar kataforez hatlarında boyanır. Boyanın içine ilave katkı maddeleri konulur. Konulan ilave katkı maddeleri tesisi özeldir. Aynı katkı maddeleri servis / yan sanayi şartlarında aynı sonucu vermez. Kataforez hatlarında parçalar elektrostatik ve tanka daldırma yöntemiyle boyanır. Servis / yan sanayi şartlarında nadiren elektrostatik daldırma yöntemi kullanılsa dahi parçalar üzerinde damlacıklar veya açılmalar oluşur. Bazı kısımlarda da boya kalınlığı çok incelebilir. Çünkü her tesise özel katkı maddelerini belirleyecek ----- çalışmaları servis / yan sanayi şartlarında yapılamaz. Servis / yan sanayi şartlarında en iyi boyamalar elektrostatik yöntemle ve robotlarla yapılır. Elektrostatik yöntemle ve robotlarla yapılan boyamalarda ------etkisi nedeniyle parça üzerindeki boya kalınlıkları her yerde aynı olmaz. Sonuç olarak, orijinal parçalar dahi servis / yan sanayi şartlarında boyandıklarında değer kaybına neden olur. Araç şaselerinde, dengelerinin bozulacağı nitelikteki eğilmeler değer kaybına neden olur. Aracın bagajı orijinali ile değişmiş olsa dahi değişim anında komple arka kısmı dağılacağı için değer kaybına neden olur.
c - 13.04.2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle ; “ 4 adet aracın 2018 Aralık ayında ( 482.500 TL / Adet bedel ile ) , 37 aracın 2022 yılında ( 8.9.10.aylarda ) farklı tarih ve tutarlarla satıldığı , 9 adet aracın ise şirket bünyesinde kaldığı tespiti “ yapıldığı görülmüştür. Dava konusu araçların , satış tarihindeki kilometreleri bilinmemektedir.
d - -------- gelen belgelerde ; dava konusu araçlarla ilgili olarak toplam 716 sayfa kaza tespit tutanağı ve 870 sayfa ekspertiz raporu olduğu görülmüştür.
e -Değer kaybı hesaplaması açısından 02.03.2022 tarihli bilirkişi heyeti raporuna katılmadığımızı ve araçlarda mevcut bilgilere / belgelere göre değer kaybı şartlarının oluşmadığı görüş ve kanaati oluşmuştur.
f - 02.03.2022 tarihli bilirkişi raporunda tespit edilen ve dava dilekçesinde belirtilen sorunlar nedeniyle , davacının yaptığı belgelendirilmiş servis ödemeleri var ise , bu harcamaları davacı şirketin , davalı şirketten talep edebileceği görüş ve kanaati oluşmuştur.
Tarafların İtirazlarının İncelenmesi:
1 - Davacı vekili rapora itiraz dilekçesinde özetle ; " Tarafımızın gıyabında, davalı tarafın hazır bulunması ile davalı şirkete ait tesislerde yapılan yerinde inceleme hukuka aykırı olup tarafımızca kabulü mümkün değildir. Bilirkişi heyetinin davalı tarafın tek taraflı yönlendirmesi ve kendilerince seçilmiş, dava konusu ile ilgisi bulunmayan araçları inceletmeleri neticesinde düzenlemiş olduğu rapora itibar etme imkanı bulunmamaktadır. Kaldı ki dava konusu araçlar üzerinde halihazırda geçerli teknik bilirkişi incelemesi yapılmıştır. Buna rağmen davalı şirketin tesislerinde dava konusu araçlar ile uzaktan yakından ilgisi bulunmayan, farklı tasarım ve imalat özellikleri arz eden araçların bilirkişilerce incelenerek rapor tanzim edilmesinin gereği bulunmadığı gibi, ilgisiz araçlar üzerinde yapılan incelemenin dava konusu bakımından geçerliliği ve gerekliliği de bulunmamaktadır. Açıklamalarımız ışığında bilirkişi heyetinin davalı tarafın tek taraflı katılımı ve yönlendirmeleri ile tarafımızın bilgisi dışında gerçekleştirdiği bilirkişi incelemesine ve bu incelemeye dayanarak düzenledikleri rapora itiraz eder, raporun ilgili kısımları çıkarılmak ve yalnız dosya kapsamında mevcut olan, dava konusu araçlar üzerinde yapılan incelemeyi esas alan bir ek rapor düzenlenmesine karar verilmesini talep ederiz. Talebimizin reddi halinde yerinde incelemenin tarafımızın katılımı ile tekrar gerçekleştirilmesini, davalılardan bilgi edinen bilirkişilerin tarafımızı da dinlemek ve tarafımızdan da bilgi edinmek suretiyle ek rapor düzenlemelerine karar verilmesini talep ederiz. Arızalı su pompalarının değişimine ilişkin yapılan değerlendirme davalı şirketin tesisinde yer alan araçlar üzerinde halihazırda kullanılan ve davalı şirketçe gösterilen su pompası modeli ve imalat kalitesine ilişkindir. Dava konusu araçlarda raporda belirtilen model ve kalitede su pompasının kullanıldığına ilişkin hiçbir belge/bilgi yer almamaktadır. Davalının tesisinde, davalı tarafça beyan edilen model üzerinden dava konusu araçların değerlendirilmesi imkanı bulunmadığından ilgili kısmın rapordan çıkarılması zorunludur. Bununla beraber belirtmek gerekir ki kullanılan su pompası heyetin belirttiği nitelikte olsa dahi yapılan sözde onarımlar neticesinde müvekkilimize ait araçlara bu parçaların yenisi değil, kalitesiz ve başka araçlardan çıkma parçalar takılmıştır. Raporda buna ilişkin değerlendirme de yer almamaktadır. Nitekim heyet dava konusu araçları değil, davalı tarafça gösterilen ilgisiz araçları ve parçaları incelemiştir. Yağ soğutucuların araç üzerinde incelendiği belirtilmiştir. Yine belirtmek gerekir ki incelenen araçlar dava konusu araçlar değil, davalının ayıpları gidermiş olma ihtimalinin oldukça yüksek olduğu yeni model araçlarıdır. Bu anlamda davalının seçerek gösterdiği, yeni ürettiği ayıpsız araçlar üzerinde yapılan incelemenin hiçbir manası bulunmamaktadır. Buna rağmen bilirkişi heyetince önceki rapor göz önüne alınarak yapılan isabetli tespitte yağ soğutucularda gerçekleşen sorunun kök nedeninin soğutucuların ters takılması olabileceği tespit edilmiştir. Bununla beraber arızalı soğutucu değişiminin standartlara uygun biçimde yapılıp yapılmadığı, çıkarılan hatalı soğutucu yerine hangi model ve nitelikte soğutucu takıldığı raporu düzenleyen heyetçe bilinemeyeceğinden heyetin buna ilişkin görüşüne itibar edilemez. Tekrar belirtmek gerekir ki heyetin kanıları dava konusu araçlarla ilgisi bulunmayan, davalı şirketin tesislerinde bulunan yeni araçlara ilişkindir. Su tanklarına ilişkin yapılan tespit de aynı şekilde davalı şirketin tesislerinde ayıpsız araçlar üzerinde davalı tarafça yaptırılan inceleme sonucunda değişmiştir. Bilirkişi heyeti, dava konusu araçları incelemeden, davalı şirketin tesislerinde yer alan araçları incelemek suretiyle dava konusu araçlarda kullanılan su tankı modeline ve dahi kod numarasına kadar tespitte bulunmaktadırlar. İlgili tespitlere ilgisiz araçlar üzerinde yapılmış olması nedeniyle itibar edilemez.Davalı şirket, bilirkişi heyetine tarafımızın yokluğunda araçların yıkanmasına ilişkin kaynağı ve niteliği belirsiz videolar izletmiş, bilirkişi heyeti davalı taraftan edindiği bu video görüntülerini esas alarak araçlardaki iskelet imalatı, kaynak ve malzeme ayıplarını müvekkil şirketin araçları yıkama usulüne yüklemiştir. Heyete izletilen videoların nerede ne zaman çekildiği belirsiz olduğu gibi, bilirkişi heyetinin yokluğumuzda tek taraflı olarak davalı şirket yetkililerinin yönlendirmelerine tabi olması kabul edilemez niteliktedir. Araçların şarj dinamolarının yanlış yere monte edildiği ve bu nedenle bozulduğu, bu anlamda araçlarda ayıp bulunduğu bilirkişi raporunda tekrar tespit edilmiştir.Buna karşın arızalanan alternatörlerin değişiminin yapılıp yapılmadığına ve yapılan değişimin niteliğine uygun parça ile yapılıp yapılmadığına ilişkin bilirkişi heyetinin kanısının bulunması mümkün olmayıp bu yöndeki değerlendirmesini neye dayandırdığı meçhuldür. Nitekim dava konusu araçlar bilirkişi heyetince incelenmemiştir "şeklinde itirazda bulunmuştur.
Teknik İnceleme Ve Değerlendirme :
1 - Heyetimiz davalının iş yerindeki incelemesini ; her hangi bir yönlendirmenin etkisinde kalmadan, özellikle davacıya satılan araçların üzerinde bulunan , ayıplı olduğu iddia edilen - yedek parça deposundan getirtilerek ve montaj teknik resimleri incelenerek - parçalar üzerinden yapmıştır. Kök raporda özetle ; " Dava konusu araçlarda , ayıp ve /veya gizli ayıp olup olmadığının tespiti için , montaj kurallarına uyulup oyulmadığının , kullanılan parçanın ------ belgeli olup olmadığının da incelenmesi gerekmektedir. 02.03.2022 tarihli bilirkişi heyeti raporunda bu yönden incelemelerin yapılmadığı görülmüştür.
2 - Arızalı olduğu iddia edilen , aracın ısıtma sisteminde kullanılan , tedarikçi firma ---- alınan , ------ markalı su pompası araç üzerinde incelenmiştir. Yapılan incelemede , ısıtma suyu pompasının projeye / standartlara uygun olarak montajının yapıldığı , pompanın-------olduğu görülmüştür. Gerek montajda gerekse kalite açısından herhangi bir ayıp görülmemiştir.
3 - ------ markalı yağ soğutucular araç üzerinde incelenmiştir. Yapılan incelemede , yağ soğutucularının mevcut araçlarda , projeye / standartlara uygun olarak montajının yapıldığı , radyatörlerin /yağ soğutucularının ------- belgeli olduğu görülmüştür. Heyetimizce yapılan değerlendirmede , dava konusu araçlarda , yağ soğutucularda gerçekleşen sorunun kök nedeninin , radyatör ( yağ soğutucu ) ve ekipmanlarının montajının hatalı yapılması sonucu olabileceği görüş ve kanaati oluşmuştur.
4 - Arızalı olduğu iddia edilen , motor soğutma sisteminde kullanılan , ---numaralı -------- markalı araçlar için üretilen genleşme tankı araç üzerinde incelenmiştir. Yapılan incelemede , genleşme tankının projeye / standartlara uygun olarak montajının yapıldığı , genleşme tankının-------olduğu görülmüştür. Gerek montajda gerekse kalite açısından herhangi bir ayıp tespit edilmemiştir. Yukarıdaki gerekçelerle , bilirkişi raporundaki “ malzeme hatası “ tespitlerine heyetimizin katılmadığı , araçta yapılan revizyon işinin“ aracın çalıştığı çevre koşulları “ gereği yapıldığı görüş ve kanaati oluşmuştur. Arızalı genleşme tanklarının değişiminin , garanti kapsamında ve süresinde yapıldığı görülmüştür.
5 - Su sızma iddiaları ile ilgili olarak , heyetimizce yapılan incelemede , araçların teslim öncesinde su basınç test işlemlerine alındığı / tutulduğu görülmüştür. Ancak ,dava konusu araçların üretimi sonrasında , araçların su basınç testlerinin yapılıp yapılmadığı hususunda her hangi bir belgenin olmadığı ve bu hususun bilirkişi raporunda incelenmediği görülmüştür.
6 - 02.03.2022 tarihli bilirkişi raporunda ; Şarj dinamolarının (alternatör) değiştiği, sebebinin konumunun sol arka tekerin zeminden su, taş vb. yabancı maddeleri sıçratarak dinamo içerisine girmesiyle oluştuğu, gizli ayıbı gidermek için önleyici çözüm olarak dinamoların arka kısımlarına kapak takıldığı “ tespiti yapılmıştır.
7 - Arızalı olduğu iddia edilen , alternatörle / dinamolar araç üzerinde incelenmiştir. Yapılan incelemede; alternatörlerin , motor bloğu üzerinde olan ve motor bloğu ile birlikte komple -------- orijinal olarak geldiği görülmüştür. Ancak , davalı Şirket yetkililerinden , dava konusu araçlarda kullanılan motorlardaki , alternatörlerin montaj yerinin , motorun daha alt kısmına doğru olduğu bilgisi alınmıştır. ( Yerinde incelenen araçlarda , motor bloğunda daha yüksektedir.) Komple motor bloğu üzerinde gelen alternatörlerdeki , üretim ve montaj sorumluluğu tamamen ,------ait olsa da , davalı firmanın aracın tasarımı aşamasında , bu çevresel faktörleri düşünerek gerekli önlemleri alması gerektiği görüş ve kanaati oluşmuştur. Dış çevre faktörleri nedeniyle arızalanan alternatörlerin değişiminin ,garanti kapsamında ve süresinde değişiminin yapıldığı görülmüştür.
8 - 02.03.2022 tarihli bilirkişi raporunda , yukarıda belirtilen arızalarla ilgili olarak , servis tarafından arızaların giderildiği yönünde tespit olduğu , araçların çalışır durumda olduğu, ayıplar dolayısıyla hizmet dışı araç bulunmadığı ve yolcu taşımada halen kullanıldığı tespitleri yapılmıştır. Bilirkişi raporunda , dava konusu araçların ------- ve üstü bakımlarıyla ilgili her hangi bir değerlendirme yapılmadığı , raporda incelenen servis işlemlerinden hangilerinin aracın periyodik bakımları ile ilişkili olduğu yönünde değerlendirme yapılmamıştır. Bu kapsamda , yerinde yapılan incelemede , dava konusu ----- tipindeki araçların periyodik bakımlarını ------ araçların periyodik bakımlarının yapılıp yapılmadığı hususunda heyetimizce bilgi talep edilmiştir. Servisten gelen belgede , dava konusu 46 Adet aracın 90.000 -120.000 km. periyodik bakımlarının yapılmadığı görülmüştür.
9 - Kök raporda detaylı izah edilen gerekçelerle , değer kaybı hesaplaması açısından 02.03.2022 tarihli bilirkişi heyeti raporuna katılmadığımızı ve araçlarda mevcut bilgilere / belgelere göre değer kaybı şartlarının oluşmadığı görüş ve kanaati oluşmuştur.
10 - 02.03.2022 tarihli bilirkişi raporunda tespit edilen ve dava dilekçesinde belirtilen sorunlar nedeniyle , davacının yaptığı belgelendirilmiş servis ödemeleri var ise , bu harcamaları davacı şirketin , davalı şirketten talep edebileceği görüş ve kanaati oluşmuştur." şeklinde inceleme ve değerlendirme yapılmıştır. 24/03/2025 Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde;Dava ticari satım sözleşmesinden kaynaklı ayıplı ifa nedenine bağlı maddi tazminat ile, araçlardaki değer kaybı tazminatının tahsili talebi ve davalılar tarafından araçların onarılması ve gerekli parça değişimlerinin yapılması talebine ilişkindir, ------- talimat mahkemesinden alınan bilirkişi raporunda Davaya konu araçlarda ayıplar mevcuttur
Davacı tarafça davalılara ----- yevmiye numaralı ihtarnamelerin çekilerek araçlar ile ilgili bildirimde bulunulduğu, Talimat bilirkişi raporu sonuç kısmında;------- defa olmak üzere toplamda araçlar ------- dolayı servise giriş yapılarak işlem yapıldığı, araçlarda mevcut kronik ayıplar sebebiyle değer kaybı olabileceği, alış tarihi itibariyle araçların 515.000,00 TL bedelle alınmış olduğu, ayıplar nedeniyle araçlarda yaklaşık 30.000,00 TL değer kaybı oluşabileceği, mevcut araç sayısının 46 olduğu, toplamda araçlar için değer kaybı miktarının 1.380.000,00 TL olabileceği, araçların çalışır durumda olduğu, ayıplar dolayısıyla hizmet dışı araç bulunmadığı ve yolcu taşımada halen kullanıldığı, ayıplardan kaynaklı maddi tazminat alacağının olabileceği, fakat bu tazminat hesabının hesap bilirkişi tarafından yapılmasının uygun olacağı kanaatin belirtildiği, Mahkememizce yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde; Dosya kapsamında mübrez 02.03.2022 tarihli bilirkişi heyeti raporunda ; “ Servis raporlarında araçların servise giriş tarihlerinin bulunduğu fakat çıkış tarihlerinin bulunmadığı, bu sebeple serviste kalma sürelerinin belirsiz olduğu, dava dilekçesinde , kazanç kaybı talebi ile ilgili olarak ; “ Müvekkili şirkete ait ----araç motor beyni arızasından dolayı 27 iş günü teknik serviste kaldığı ,--- plakalı araç enjektör problemi nedeniyle aynı şekilde çekici vasıtası ile ---- teknik servise götürülerek ve 7 iş günü serviste kaldığı, ---- devridaim sorununun çözümü için parça tedarik edilememesi nedeniyle, ----- plakalı araç ise su tapası arızası nedeniyle 2 iş günü serviste kaldığı “ yönünde beyan olduğu, Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği incelendiğinde , Motorlu Taşıtlarda azami onarım süresinin 45 iş günü olduğu , dava konusu yukarıda plakası yazılı 4 aracın tamirinin yönetmelik süresi içinde yapıldığı , diğer araçların onarım süresi ile ilgili bilgi olmadığı , --------- tarihli bilirkişi raporunda , yukarıda belirtilen arızalarla ilgili olarak , servis tarafından arızaların giderildiği yönünde tespit olduğu , araçların çalışır durumda olduğu, hizmet dışı araç bulunmadığı ve yolcu taşımada halen kullanıldığı tespitleri yapıldığı , yukarıdaki bilgi , belgeler ve yönetmeliklere göre dava konusu araçlarda kazanç kaybının olmadığı , Dava konusu ---- periyodik bakımlarının yapılmadığı , ------- tarihli bilirkişi raporunda tespit edilen , tasarım eksiklikleri / montaj hataları nedeniyle oluşan ve davalı tarafından onarım süresi içinde giderilen sorunların araçlarda değer kaybına neden olamayacağı , bu sorunlarla ilgili olarak davacının yaptığı belgelendirilmiş servis ödemeleri bakım giderleri varsa , bu harcamaları giderleri davacı şirketin , davalı şirketten talep edebileceği kanaati belirtilmiştir. Servis raporlarında araçların servise giriş tarihlerinin bulunduğu fakat çıkış tarihlerinin bulunmadığı, bu sebeple serviste kalma sürelerinin belirsiz olduğu, motorlu taşıtlarda azami onarım süresinin 45 iş günü olduğu , dava konusu raporda plakası yazılı 4 aracın tamirinin yönetmelik süresi içinde yapıldığı , diğer araçların onarım süresi ile ilgili bilgi olmadığı ,Dava konusu 46 Adet aracın 90.000 -120.000 km. periyodik bakımlarının yapılmadığı , 02.03.2022 tarihli bilirkişi raporunda , araçlardaki arızalarla ilgili olarak, servis tarafından arızaların giderildiği yönünde tespit olduğu , araçların çalışır durumda olduğu, hizmet dışı araç bulunmadığı ve yolcu taşımada halen kullanıldığı tespitlerinin yapıldığı, dava konusu araçlarda kazanç kaybının olmadığı, araçlarda mevcut bilgilere ve belgelere göre değer kaybı şartlarının oluşmadığı değerlendirilmekle davanın reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklanan nedenlerle;
Davanın REDDİNE,
1-Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 819,72 TL harçtan peşin alınan 204,93 TL 'nin mahsubu ile bakiye 614,79 TL harcın davacıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
2-Davacı tarafça yapılan masraflar toplamı olan 33.439,20 TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı tarafça yapılan masraflar toplamı olan 6.000,00 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
5-Davalılar kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulanan AAÜT uyarınca 12.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
7-Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(13) maddesi ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Yönetmeliğinin 26/2 maddeleri ile Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ----------- bütçesinden ödenen 1.360TL arabuluculuk ücretinin davacı taraftan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
8-Taraflarca yatırılan gider avansının artan kısmının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Dair taraf vekilinin yüzüne karşı, miktar itibariyle kesin olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 12/06/2025