T.C. İstanbul Anadolu 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/546 Esas
KARAR NO : 2025/405
DAVA : Tazminat (Özel Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 30/07/2024
KARAR TARİHİ : 15/05/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Özel Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
İDDİA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: dava dışı ---------- Şirketinin davacı müvekkil şirket nezdinde karayolu ile yapılan uluslararası emtia taşımaları için taşıyıcı sorumluluk sigorta sözleşmesi ile sigortalı olduğunu, ------------ yerleşik -----------Şti. tarafından ------------ yerleşik ----------- Firmasına Fresh Tomatoes (26 palet/ 3.816 C.Boxes/ 19.630,00 net kg / 21.500 gross kg ) cinsi emtia satıldığını, ------- ---------- >> --------- ,----------- gönderilmek üzere yüklemesi yapılan Fresh Tomatoes (26 palet/ 3.816 C.Boxes/ 19.630,00 net kg / 21.500 gross kg ) cinsi emtia ----------- nolu navlun faturası kapsamında 19.12.2023 tarihinde sigortalıya ait ---------- (çekici) - --------- (yarı römork) plakalı araç ile sigortalı fiili taşıyıcının sorumluluğu altında ---------- olarak satıldığını, emtiaların alıcıya varışını müteakip yapılan kontrollerde hasarlı olduklarının görülmesi üzerine CMR senedi üzerine hasarlı teslime ilişkin şerh düşüldüğünü, taşıyıcı temsilcisi/sürücü imzasını havi hasar tutanağı tanzim edildiğini, 19.12.2023 tarihinde nakliye aracına yüklenen emtiaların ---------- alıcı firmaya 04.01.2024 tarihinde ulaşdığını, ---------- şirketince aldırılan expertiz raporunda normal koşullarda 7-10 gün içerisinde teslim edilmesi gereken emtiaların 7 gün gecikmeli şekilde teslim edildiğini ve buna bağlı olarak taze domates cinsi emtiada, raf ömrü göz önüne alındığında çürüme, küflenme , bozulma olduğu tespit edildiğini, oluşan zarar neticesinde yapılan incelemede araç içerisindeki soğutucuların tam olarak çalışmadığının tespit edildiğini, tamamının zarar gördüğünü ve imha edildiğini, taşımanın belirlenen anlaşma ve standartlara uygun yapılmadığını, ekspertiz raporunda toplam 27.973,50 EURO fatura bedeli ile diğer zararların talep edildiğini, dava dışı fiili taşıyıcı ---------- şirketi ---------- poliçe numarasıyla ---------Ş.’de CMR Sigorta Poliçesi kapsamında sigortalı olduğunu, ilgili sigorta poliçesi taşıma esnasında üçüncü şahıs yüklerinde meydana gelebilecek hasar ve kayıplara karşı yasal sorumluluğunu teminat altına almadığını, sigortalı şirketin kusurundan dolayı emtialar zarar gördüğünü, TTK’nın 1429. Maddesi “Rizikonun Gerçekleşmesinde Kusur” başlığını taşıdığını,, sigorta sözleşmesinde aksine düzenleme bulunmadığı takdirde sigortacının, sigorta ettirenin ihmallerinden doğan zararları tazminle yükümlü olduğu hüküm altına alındığını, oluşan zarar neticesinde sigorta şirketine başvurulduğunu hasar dosyasının açıldığını, davalı sigorta şirketi başvuruya rağmen zararı tazmin etmediğini, arabuluculuk yoluna gidildiğini ancak anlaşmanın sağlanamadığını iddia ederek; HMK 107 madde kapsamında 100,00 Euro taşıma hasar ve zarar tazminatının CMR Konvansiyonunun 27.Mad. Gereği direnim tarihinden itibaren işleyecek yıllık %5 oranındaki faizi ve tüm yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA:Davalı vekilinin cevap dilekçesinde, özetle, dava dışı ----------- Şti sorumluluğunda yapılacak taşımaların müvekkil şirket nezdinde sigortalı olduğunu, davaya konu taşımaya CMR konvansiyonu hükümlerinin öncelikli olarak uygulanacağını, davacının davasını ikamesi için aktif dava ehliyetinin bulunup bulunmadığının araştırılması gerektiğini, müvekkilinin ve sigortalısının dava konusu hasara ilişkin herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını, davacı tarafın sınırlı sorumluluk hükümleri üzerinde kalan talebinin reddine karar verilmesi gerektiğini, davacının müvekkiline başvuru yapmadan önce temin ettiği ekspertiz raporunun ücretinden müvekkilinin sorumlu olmadığını savunarak; dava konusu taleplerin müvekkil şirket tarafından tanzim edilen poliçe teminatı kapsamı dışında kaldığının tespiti ile davanın reddini, davacının fahiş talebinin reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep ve beyan etmiştir.
DELİLLER:-----------Ş.'ye müzekkere yazıldığı görüldü.
Taşımacılık Uzmanı Bilirkişi ----------, Sigorta Uzmanı Bilirkişi ------------ ve Ziraat Yüksek Mühendisi Bilirkişi ----------- tarafından hazırlanan 24/03/2025 tarihli heyet raporunda aşağıdaki tespitlerin yapıldığı görülmüştür:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE:Dava, ----------- yerleşik ----------Şti. tarafından ----------- yerleşik ----------- Firmasına satılan Fresh Tomatoes (26 palet/ 3.816 C.Boxes/ 19.630,00 net kg / 21.500 gross kg) cinsi emtianın dava dışı fiili taşımacı ----------- tarafından taşınması sırasında meydana gelen zarardan kaynaklı olarak zarar görene tazminat ödeyen asıl taşıyıcı davacının dava dışı fiili taşımacının sigortacısı olan davalıya rücuuna ilişkin tazminat davasıdır.
Davacının aktif husumeti yönünden;Davacı dava konusu taşımanın asıl taşıyıcısıdır. Davacı asıl taşıyıcı tarafından zarar görene 27.423,50 Euro emtia bedeli, 650,00 PLN ekspertiz ücreti, 2.594,34 PLN imha masraf bedeli ve 550,00 Euro elleçleme ve ayrıştırma bedeli ödendiği görülmüştür.Davalı sigorta şirketi ---------- numaralı ve 01/10/2023- 01/10/2024 vadeli Karayolu İle Yapılan Uluslararası Emtia Taşımaları İçin Taşıyıcı Sorumluluk Sigorta Sözleşmesi Kapsamında dava konusu taşımayı teminat altına almıştır.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 162. Maddesi uyarınca "(1)Birden çok borçludan her biri, alacaklıya karşı borcun tamamından sorumlu olmayı kabul ettiğini bildirirse, müteselsil borçluluk doğar. (2) Böyle bir bildirim yoksa, müteselsil borçluluk ancak kanunda öngörülen hâllerde doğar."6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 167. Maddesi uyarınca "(1)Aksi kararlaştırılmadıkça veya borçlular arasındaki hukuki ilişkinin niteliğinden anlaşılmadıkça, borçlulardan her biri, alacaklıya yapılan ifadan, birbirlerine karşı eşit paylarla sorumludurlar. (2)Kendisine düşen paydan fazla ifada bulunan borçlunun, ödediği fazla miktarı diğer borçlulardan isteme hakkı vardır. Bu durumda borçlu, her bir borçluya ancak payı oranında rücu edebilir."6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 168. Maddesi uyarınca "Diğerlerine rücu hakkına sahip olan borçlulardan her biri, ifa ettiği miktar oranında alacaklının haklarına halef olur."
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 888/3 maddesi uyarınca "Asıl taşıyıcı ve fiilî taşıyıcı müteselsilen sorumludurlar."Mahkememizce yapılan değerlendirmede, davacının aktif husumetinin (aşağıda açıklanacağı üzere) müteselsil borçluların iç ilişkisinden kaynaklanan halefiyete dayandığı, davacı asıl taşıyıcının dava dışı alacaklıya karşı zarardan, dava dışı fiili taşıyıcı ve davalı sorumluluk sigortacısı ile birlikte sigorta sözleşmesi ve yukarıda atıf yapılan kanuna dayalı olarak müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu, davacı asıl taşıyıcının zarar görene yukarıda belirtildiği gibi ödeme yaptığı, bu sebeple müteselsil borçluların iç ilişkisi kapsamında ifa ettiği miktar oranında alacaklının haklarına halef olduğu ve davalıya payı oranında rücu etme hakkının bulunduğu, davalının ise ------------ numaralı ve 01/10/2023- 01/10/2024 vadeli Karayolu İle Yapılan Uluslararası Emtia Taşımaları İçin Taşıyıcı Sorumluluk Sigorta Sözleşmesi Kapsamında dava konusu taşımayı teminat altına almakla iç ilişkide tüm borçtan sorumlu olduğu, bu sebeple davacının ödediği tüm bedel yönünden alacaklının haklarına halef olmakla davalıya rücu hakkının bulunduğu, bu sebeple aktif husumetinin bulunduğu kanaatine varılmıştır. Sorumluluğun kaynağı ve miktarı yönünden;
Davacı vekili "Arttırma değerimiz olan 28.628,00 Euro alacağının dava dilekçemizdeki faiz türü ve oranıyla tahsiline, (3.244,34 PLN'nin EURO karşılığı 754,50 EURO'dur. Dava açılırken talep edilen 100 EURO mahsup edilmiştir.) Toplam talebimiz. 28.728,00- Euro'dur" şekilde bedel artırım dilekçesi ibraz etmiştirDavacı vekilinin dava dilekçesindeki talep sonucu "Yukarıda açıklanan ve re'sen göze alınacak nedenlerle, HMK 107 madde kapsamında 100 Euro taşıma hasar ve zarar tazminatının CMR Konvansiyonunun 27. Mad. gereği direnim tarihinden itibaren işleyecek yıllık %5 oranındaki faizi ve tüm yargılama gideri ile vekalet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini müvekkil adına saygıyla talep ederiz." şeklindedir.
Davalının bedel artırım dilekçesine karşı zamanaşımı def'inin davanın belirsiz alacak davası olması ve iddia edilen alacağın tümü yönünden dava tarihi itibariyle zamanaşımı süresinin kesilmiş olması nedeniyle reddine karar verilmiştir.CMR'nin 8/1. maddesi uyarınca "Yükü teslim aldığı sırada taşımacı şunları kontrol edecektir: a) Parça sayısı ve bunların üzerindeki marka ve numaralar bakımından sevk mektubundaki beyanların doğruluğu, b) Yükün ve bunların ambalajının görünürdeki durumu"CMR'nin 9. maddesi uyarınca "(1)Sevk mektubu, taşıma mukavelesinin akdine, mukavelenin koşullarına ve yüklerin taşımacı tarafından kabulüne, karine teşkil eder. (2) Sevk mektubunda, taşımacı tarafından beyan edilmiş çekince yok ise aksi kanıtlanmadıkça tesellümde yükün ve ambalajların iyi durumda olduğu, sayılarının, marka ve numaralarının sevk mektubunda yazılı olanlara uyduğu varsayılır."
CMR'nin 17/1 ve 3. maddesi uyarınca "(1)Taşımacı, yükü teslim aldığı andan, teslim edinceye kadar, bunların kısmen veya tamamen kaybından ve doğacak hasardan sorumludur. (...) (3) Taşımacı taşımayı yapmak için kullandığı kusurlu taşıtları, bu taşıtı kiraladığı kişinin veya vekilinin yahut çalışanlarının hata ve veya ihmallerinden dolayı sorumludur."
CMR'nin 23. maddesi uyarınca "(1)Bu Sözleşmenin hükümleri gereğince bir taşıyıcı, yükün kısmen veya tamamen kaybından dolayı tazminat ödemekle sorumlu tutulduğundan, bu tazminat yükün taşınmak üzere kabul edildiği yer ve zamandaki kıymetine göre hesaplanır. (2)Malın kıymeti, ticaret borsası fiyatına göre saptanır. Eğer böyle bir fiyat yoksa, geçerli piyasa fiyatlarına göre bir tespit yapılır. Eğer ne ticaret borsası fiyatı ne de geçerli piyasa fiyatı mevcutsa tespit, aynı cins ve kalitedeki malların normal kıymetine göre yapılır. (3) Bununla beraber, tazminat, eksik brüt ağırlığın kilogramı başına 8.33 hesap birimini aşmayacaktır. (4) Yükün taşınması dolayısıyla ödenen taşıma ücreti, gümrük resimleri ve diğer ödemelerde, malın tamamen kaybedilmesi halinde tamamen ödenir. Kısmen kaybolma halinde ise karşılaşılan zarar oranında ödeme yapılır. Bunlar dışında başka tazminat ödenmez. (...) 7. Bu sözleşmede belirtilen hesap birimi, Uluslararası Para Fonunca tarif edildiği gibi Özel Çekme Hakkı. (SOR)dır. Bu anlaşmanın 3 sayılı fıkrada belirtilen meblağı olayla ilgilenen mahkemenin bulunduğu Devletin ulusal parasına, karar tarihinde veya taraflar arasında mutabık kalınan tarihte cari kur degeri üzerinden tahvil edilecektir. Özel Çekme Hakkı için uygulanacak, Uluslararası Para Fonuna üye olan bir Devletin ulusal parasının degeri, Uluslararası Para Fonu tarafından kendi muamele ve işlemleri için anılan tarihte geçerli, değerlendirme yöntemine uygun olarak hesaplanacaktır. Özel Çekme hakkı uygulamaları için, Uluslararası Para Fonuna üye olmayan bir Devletin ulusal parasının değeri, o Devlet tarafından tayin edilecek şekle göre hesaplanacaktır.CMR'nin 25. maddesi uyarınca "(1) Hasar durumunda taşımacı, yükün madde 23 paragraf, 1, 2 ve 4 gereğince belirlenen degerine göre hesaplanmış kıymetten düşme karşılığı olan bedeli öder. (2) Ancak tazminat şu miktarları aşamaz: a) Eğer gönderilen malın tamamı hasara uğramış ise, tamamı kaybolduğundan ödenmesi gereken miktar, b) Eğer gönderilen yükün bir kısmı hasara uğramış ise, eksilen kısmı için ödenmesi gereken miktar."CMR'nin 27. maddesi uyarınca "Hak sahibi ödenecek tazminat için faiz isteyebilir. Yılda % 5 üzerinden hesap edilecek bu faiz, ödeme isteğinin yazılı olarak, taşımacıya gönderildiği tarihten başlar. Böyle bir istekte bulunulmamış ise, tahakkuk dava açıldığı tarihten itibaren yapılır."Mahkememizce yapılan değerlendirmede, yukarıda da belirtildiği gibi davacının aktif husumetinin bulunduğu, ----------- ve Türkiye Cumhuriyeti'nin CMR'ye taraf olması nedeniyle CMR md. 1 uyarınca uyuşmazlığa CMR hükümlerinin uygulanacağı, CMR md 17 uyarınca taşımacının yükü teslim aldığı andan, teslim edinceye kadar, bunların kısmen veya tamamen kaybından ve doğacak hasardan sorumlu olduğu, bu kapsamda somut olay değerlendirildiğinde, bilirkişi raporunda da tespit edildiği üzere dava konusu emtianın taşıyıcı tarafından hasarsız şekilde teslim alındığı, varış noktasında ise hasarlı olduğunun tespit edildiği, zararın gecikme ve araçtaki ısının taşınan ürünlere uygun olarak düzenlenmemesinden kaynaklandığı, fiili taşıyıcının asıl taşıyıcı ile birlikte zarardan müteselsilen sorumlu olduğu, gerçek zarar miktarının sorumluluk limitinden düşük olduğu, gerçek zararın giderilmesi gerektiği, zararın davacı asıl taşıyıcı tarafından karşılandığı, yukarıda belirtildiği gibi davacının ödediği tüm miktar yönünden davalıya rücu hakkının bulunduğu, bu kapsamda davacının (ürünün sovtakının bulunmaması nedeniyle) 27.423,50 Euro emtia bedeli ve 550,00 TL elleçleme ve ayrıştırma bedeli olmak üzere 27.973,50 Euro ve 3.244,34 PLN imha masraf bedeli ve ekspertiz ücreti alacağının bulunduğu, her ne kadar 3.244,34 PLN zarar kalemi davacı tarafça dava dilekçesinde ve bedel artırım dilekçesinde Euro birimi olarak talep edilmiş ise de "Konusu para olan borç Ülke parasıyla ödenir. Ülke parası dışında başka bir para birimiyle ödeme yapılması kararlaştırılmışsa, sözleşmede aynen ödeme veya bu anlama gelen bir ifade bulunmadıkça borç, ödeme günündeki rayiç üzerinden Ülke parasıyla da ödenebilir" hükmünü öngören TBK 99 uyarınca bu zarar kaleminin ancak PLN ya da TL üzerinden talep edilebileceği, taraflar arasında bu miktarın Euro ile karşılanmasını öngören bir sözleşme bulunmadığı, davacı tarafça bu zarar kalemi PLN olarak talep edilmemiş olmakla TBK 99 uyarınca alacağa TL üzerinden hükmedilmesi gerektiği, bu kapsamda 3.244,34 PLN'nin 30/07/2024 dava tarihindeki kur (1 PLN = 8,3868 TL) üzerinden TL karşılığının 27.209,63 TL olduğu, hasar ihbar tarihinin 04/01/2024, eksper raporu tarihinin 19/03/2024, TTK 1427 uyarınca temerrütün bu sebeple ihbardan kırk beş gün sonrası olan 20/02/2024 günü gerçekleştiği, davacının %5 oranında faiz talep etmesinde CMR 27. naddesi uyarınca bir hukuka aykırılık bulunmadığı kanaatine varılmış, tüm bu gerekçelerle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi açıklandığı üzere,
1-Davanın KABULÜ ile, 27.973,50 Euro ve 27.209,63 TL maddi tazminatın 20/02/2024 tarihinden itibaren işleyecek yıllık %5 oranındaki faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Harçlar Kanunu uyarınca kabul edilen dava değeri (27.973,50 Euro x dava tarihindeki kur 35,8000 = 1.001.451,30 + 27.209,63 TL = 1.028.660,93 TL) üzerinden hesaplanan ve alınması gereken 70.267,82 TL karar ve ilam harcından dava açılırken peşin olarak alınan 427,60 TL peşin harç ve 20.530,19 TL tamamlama harcının mahsubu ile bakiye 49.310,03 TL harcın davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
3-Davacı tarafça yapılan 916,00 TL dava açma masrafı, 20.530,19 TL tamamlama harcı ve 15.087,00 TL bilirkişi/posta masrafından ibaret 36.533,19 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Artan gider avansının HMK'nun 333. maddesi uyarınca hükmün kesinleşmesinden sonra resen ilgilisine iadesine,
5-Davacı yapılan yargılamada kendisini vekille temsil ettirdiğinden kabul edilen dava değeri (27.973,50 Euro x dava tarihindeki kur 35,8000 = 1.001.451,30 + 27.209,63 TL = 1.028.660,93 TL) üzerinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesaplanan 156.012,53 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-6325 sayılı Yasa uyarınca genel bütçeden sarf edilen 3.600,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı vekilinin yokluğunda kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde mahkememize verilecek veya mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine sunulacak dilekçe ile ------------ Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi. 15/05/2025