T.C. İstanbul Anadolu 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2024/135 Esas
KARAR NO: 2025/184
DAVA: İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Taşınır Kira Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 22/02/2024
KARAR TARİHİ: 11/03/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Taşınır Kira Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
İDDİA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: müvekkili ile davalı arasında müvekkiline ait ---------- ve ------------ numaralı konteynerlerin günlük 7 ABD Doları + KDV bedelle kiralanması konusunda anlaştıklarını, davalı tarafından -------------- numaralı konteynerın 02.06.2022 tarihinden 07.06.2023 tarihine kadar toplam 371 gün, ----------- numaralı konteynerın ise 25.04.2022 tarihinden 20.06.2023 tarihine kadar toplam 422 gün kullanıldığını, -------------- numaralı konteynerin davalı'nın hakimiyetinde olduğu sırada 863,01 USD tutarında hasar aldığını, bu hasarın müvekkili tarafından tamir ettirildiğini, müvekkili tarafından sağlanan konteynerlerin kiralama bedeli ve ------------ numaralı konteynerin tamir bedeli 30.06.2023 tarihli ve ------------ numaralı fatura ile Davalı tarafa keşide edildiğini, davalının süresi içerisinde faturaya itiraz etmediğini, davalının müvekkiline 03.11.2023 tarihinde cari mutabakat belgesi ilettiğini ve 30.09.2023 tarihi itibariyle ----------- numaralı fatura tutarında müvekkilin alacağı olduğunu beyan ve kabul ettiğini, alacak konusunda tarafların mutabık olduğunu, taraflar arasında cari mutabakat sağlanarak tarafların hesaplarına bu faturanın işlendiğini, bu işlemlerden sonra taraflar arasındaki cari hesap bakiyesinin 30.09.2023 tarihi itibariyle 7.413,19 ABD Doları olduğunu, bu bedel üzerinde tarafların mutabakat sağladığını, taraflar arasındaki kira akdine konu ödenecek tutarlar üzerinde hiçbir ihtilaf olmadığı sabit olmasına rağmen davalı şirket mutabık olunan tutarı müvekkiline ödemediğini, bunun üzerine müvekkili tarafından ------------Noterliği ------------ yevmiye nolu 16/01/2024 tarihli ihtarname gönderildiğini, davalının -----------Noterliği ------------- yevmiye nolu 24/01/2024 tarihli cevabi ihtarname gönderdiğini, davalının yasal süre içinde faturaya itiraz etmediğini, davalı tarafın 24.01.2024 tarihli ihtarnamesinde konteyneri günlük 1 ABD Doları üzerinden kiralayabildiğini ve müvekkil tarafından günlük 7 ABD Doları üzerinden kiralanmasınının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu iddia etmişe de bu iddiaları tamamen dayanaksız olduğunu, davalının müvekkilinden daha önce 3 tanesi 19.04.2022 tarihinde, 3 tanesi 20.04.2022 tarihinde, 2 tanesi 25.04.2022 tarihinde ve 4 tanesi 26.05.2022 tarihinde olmak üzere uyuşmazlığa konu konteynerlerle birebir aynı ölçü ve özelliklerdeki toplam 12 adet konteyneri günlük 7 USD bedelle kiraladığını, müvekkili tarafından 16.01.2023 tarihinde keşide edilen fatura tutarı olan 16.261,00 ABD Dolarının ödemesi yine davalı tarafından yapıldığını, tarafların 03.11.2023 tarihli cari mutabakat belgesi uyarınca davalının 30.09.2023 tarihi itibariyle ------------- numaralı fatura tutarında müvekkilinin alacağı olduğunu beyan ve kabul ettiğini, davalının ihtara rağmen borcunu ödememesi nedeniyle ----------İcra Müdürlüğü ------------ esas sayılı dosyası ile takip başlatıldığını, arabuluculuk yoluna gidildiğini ancak anlaşmanın sağlanamadığını, davalının kötü niyetli olarak itiraz ettiğini iddia ederek; davanın kabulünü, ----------İcra Müdürlüğü ------------- dosya numaralı icra takibine yapılan itirazın iptali ile takibin devamını, %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA:Davalı vekilinin cevap dilekçesinde, özetle, taraflar arasında konteyner kiralanması konusunda herhangi bir sözleşmenin bulunmadığını, müvekkili ve davacı şirketin zaman içerisinde ticari işleyiş içerisinde birbirlerine karşı hizmet alım satımı yaptığını, buna istinaden davacının adı geçen konteynerleri bedelsiz olarak müvekkilinin kullanımına tahsis ettiğini, bu nedenle bir yıl ve daha uzun süredir de ne fatura kesildiğini ne de adı geçen konteynerlerin akıbetinin sorgulandığını, oysaki ticari işleyişte konteyner kullanım bedelinin aylık olarak kesildiğini ve bir sonraki ay da tahsilinin alındığını, taraflarına gönderilen ihtarnameye istinaden faturaya itiraz edildiğini, aksi kabul edilse dahi ortada bir sözleşme bulunmadığından ispat külfetinin davacı tarafta olduğunu, sunulan maillerde cari bakiyenin kabul edilmediğinin açıkça ortada olduğunu, mail içeriğinde bedele ilişkin açıkça aslında bağış yapıldığı belirtildiğini ve fatura bedelinin kabul edilmediğini, müvekkili tarafından kullanılan ve hasarlı bir şekilde teslim edildiği iddia edilen konteynerlerin hasarının müvekkilinin kullanım süresi içerisinde oluştuğunun ispatının gerektiğini, konteyner kullanımının bedel karşılığı sağlanmış olsa dahi davacının talep ettiği bedelin fahiş olduğunu savunarak; hasar ihbarı da süresi içerisinde yapılmamış olduğundan öncelikle davanın reddine karar verilmesini, davanın haksız ve kötü niyetli olarak takip başlatmış olması nedeniyle davacı tarafın kötü niyet tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep ve beyan etmiştir.
İNCELEME ve GEREKÇE : ------------ müzekkere yazıldığı görüldü. Dosyaya 29/07/2024 tarihli bilirkişi raporunun sunulduğu görüldü.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE:Dava, ----------- ve ------------ numaralı konteynerlerin kiralanmasına ilişkin taraflar arasında kira sözleşmesine dayalı kira bedeli alacağı ve kira süresi içerisinde ----------- numaralı konteynerin davalının uhdesinde iken hasarlanması nedeniyle tazminat alacağının tahsili için başlatılan ----------- İcra Dairesi'nin ---------- Esas sayılı takibine konu itirazın iptali davasıdır. Davacı taraf dava konusu ------------ numaralı konteynerin 02/06/2022 ilâ 07/06/2023 arası toplam 371 gün ve ------------ numaralı konteynerin 25/04/2022 ilâ 20/06/2023 arası toplam 422 gün davalıya kiralandığı, günlük 7 USD + KDV bedelle kiralanması konusunda anlaşıldığını, ayrıca ----------- numaralı konteynerin davalıda iken 863,01 USD hasar aldığını ileri sürmüştür. Davalı taraf ise dava konusu konteynerlerin bedelsiz olarak kendisine kullandırıldığını, hasarın kullanım sırasında gerçekleşmediğini savunmuştur. Taraflar arasında kira sözleşmesi bulunup bulunmadığı hususu çekişme konusudur. Tanık ------------- 11/02/2025 tarihli celsede "Ben davalı ----------- 2021-2023 Ocak arası çalıştım, dokümantasyon ekibindeydim, konşimento düzenlenmesiyle iştigal ediyorum, davacı şirket ile bir bağım yoktur, konteyner işlerine ------------ isimli arkadaş bakıyordu, konteyner alım işi onun sorumluluğundaydı, onunla aynı odada çalıştığım için konuya biraz vakıfım, şirketimizin -------------- savaşı döneminde ekipman ihtiyacı söz konusu oldu, davacı şirketten ekipman ihtiyacını karşılıyorduk, dava konusu konteynerler bedelsiz olarak davacı şirket tarafından 1-2 defa kullanılmak üzere teslim edildi, teslim tarihini bilmiyorum, ben konteynerlerin teslim edildiğini davacı şirket yetkilisi -------------- duydum, belirttiğim gibi ne zaman teslim edildiğini ve ne zaman geri teslim edildiğini bilmiyorum, teslim sırasında sanırım hasar raporu tutuldu ancak tam olarak hangi zamanda tutuldu, son durumu nedir bilmiyorum, Davacı vekilinin "siz davalı şirketten ayrılmadan önce konteynerler davacı şirkete teslim edilmiş miydi" sorusu üzerine davalı şirketten ayrıldığım tarih itibariyle konteynırlar geri teslim edilmemişti," şeklinde beyanda bulunmuştur. Tanık ------------ 11/02/2025 tarihli celsede "Davalı ----------- 2,5 sene çalıştım, 2020 Ağustos ve 2023 Ocak arasında çalıştım, halihazırda çalışmıyorum, 2023 yılında işten çıkarken konteyner hareketlerinin olduğu dosyayı aldım ve buradan sorguladım, buna göre dava konusu konteynerleri davacı şirketten 2022 Nisan ve Haziran aylarında teslim aldık, konteynerlardan biri Nisan biri de Haziran ayında teslim alındı, hangisi hangi ayda alındı tam bilmiyorum, alıp kullandık, ----------- gönderdik, ----------- geldi, sirkülasyon bu şekilde devam etti, davacı şirketten birçok konteyner alıp verdiğimiz için süre gelen bir ilişki olduğu için bedelsiz olarak konteyner alabiliyorduk, bu konteynerlerde ilk 1- 1,5 aylık süreç için bedelsiz olarak alındı, bu süreyi tam olarak belirtemiyorum, çünkü transit süreleri olaya göre değişebilir, sonraki süre için ise kira bedeli ödeneceği söylendi, bu konuşmayı ben yaptım ve durumu şirket müdürüne---------- bildirdim, tanıklardan ----------- ile aynı odada bulunduğu için buna şahittir, kira bedelinin ne kadar olacağı hususunda konuşulmadı, bu konteynerlara da emsal faturalarda işlenen bedeller işlenebilir diye düşünüyorum, hatırladığım kadarıyla o dönemlerde emsal bedel günlük 5-7 USD arasıydı, tam hatırlamıyorum, dava konusu konteynerlar 2023 Ocak ayı sonuna kadar ----------- idi, ben işten ayrıldıktan sonra da ---------- kaldı, kullanılmaya devam ediyordu, daha sonra tam olarak ne zaman teslim edildiğini bilmiyorum, bu konuda 2023 Haziran gibi bir teslim tarihi duydum, ama emin değilim, takibini ben yapmadım, bu duyum davacı şirket yetkilisi ----------- duydum, zaten tüm anlaşmaları onunla yapıyorduk, biraz önce bahsettiğim anlaşma da onunla konuştum, --------- müdürü ---------- ile davacı şirket yetkilisinin de ara sıra irtibatı vardı, bu konteynerlara ilişkin benim davalı şirkette çalıştığım dönemde teslimden sonraki ilk 1,5 ay geçtikten sonra herhangi bir kira bedeli davacıya ödenmedi çünkü genel uygulama konteynerları geri teslimden sonra kaç gün kullanıldıysa bunun üzerinden bedelin hesaplanmasıdır, belirttiğim gibi geri teslim tarihinin tam olarak ne olduğunu ve sonraki aşamada bedel ödenip ödenmediğini bilmiyorum, konteynerin hasarlanıp hasarlanmadığını, veya ne zaman hasarlandığını bilmiyorum, yani geri teslimden önce veya sonra hasarlanıp hasarlanmadığını bilmiyorum, eğer benim çalıştığım dönemde hasarlanmış olsaydı geri teslim sırasında onarımın yapılıp bu şekilde teslim edilirdi, genel prosedür bu şekildeydi, konteyneri kullanan şirketin hasarın onarımını yapıp öyle teslim etmesi gerekirdi, dava konusu olayda bu şekilde uygulama yapılıp yapılmadığını bilmiyorum, Davacı vekilinin "---------- 7 USD karşılığı başka konteyner kiraladınız mı, davalı şirkette çalışırken kiralama yetkiniz var mıydı" sorusu üzerine 2021-2022 yılı için 7 USD 5 USD ve daha yüksek bedellerde pandemi sebebiyle kiralanmıştı, ancak bu o döneme özgü fiyatlardı, şu an fiyatlar daha düşüktür, bildiğim kadarıyla 2-3 USD civarında kiralanır diye düşünüyorum, yüksek fiyatlar o döneme özgü fiyatlardı, savaş ve pandemi nedeniyle fiyatlar yükselmişti, konteyner bedelleri de döviz gibi yükselip alçalmaktadır, konteyner kiralanması hususunda yetkim vardı, görüşmelere müzakereleri ben yürütüyordum, en son Ksenia hanımdan onay alıp devam ediyorduk," şeklinde beyanda bulunmuştur.Tanık ---------- 11/02/2025 tarihli celsede "ben davalı -----------2020-2023 Şubat ayları arısında acente müdürlüğü yaptım, konteyner konusunda takibi tanıklardan ------------ yapıyordu, ben onunla aynı ofiste çalıştığım için biraz bilgi sahibiyim, o dönemde davacı şirket ile birçok konteyner alışverişi oldu, o dönemde %80 kiralama %20 satın alınma yoluna gidildi, aramızda çok alışveriş olduğu için bazen davacı şirket yetkilisi ----------- acil durumlarda bedelsiz konteyner veriyordu, bu durumda bir iki sefer konteyneri kullanıp geri verirdik, belirttiğim gibi o dönemde birçok konteyner kiralandı ve satın alındı, dava konusu konteynerların tam olarak ne zaman teslim edildiğini bilmiyorum ama 2022 Nisan ve Haziran aylarında davacı şirketten birçok konteyner teslim alındı, bu konteynerlarda o dönemde teslim alındı, bu konteynerlara ilişkin bedel kararlaştırılıp kararlaştırılmadığını bilmiyorum, bu hususları ------------- bilir, konteynerların geri teslim edilip edilmediği, edilmiş ise ne zaman teslim edildiğini bilmiyorum, davalı şirket çalışanı ------------ diye bir arkadaş vardı, o bana geri teslim edilmediğini söylemişti, bunu bana söyleyeli 1 yıl oluyor, tam hatırlamıyorum, konteyner hasarıyla ilgili bir bilgim yoktur, normalde konteynerlara hem teslim alırken hem de teslim ederken bakar ve fotoğraflarız, geri teslim ederken bir hasarı varsa onarır o şekilde teslim ederiz, bu olayda bu şekilde yapılıp yapılmadığı hususunda bir bilgim yok, o dönemdeki konteyner kira bedelleriyle ilgili ayrıntılı bir bilgim yok, mahkemeyi yanıltmak istemem," şeklinde beyanda bulunmuştur. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4. Maddesi uyarınca "(1) Her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın; a) Bu Kanunda, (...) öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılır. (...)"6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5/1-3. maddesi uyarınca "(1) Aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir. (...) (3) Asliye ticaret mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisi olup, bu durumda göreve ilişkin usul hükümleri uygulanır. (...)"6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 4. Maddesi uyarınca "(1) Sulh hukuk mahkemeleri, dava konusunun değer veya tutarına bakılmaksızın; a) Kiralanan taşınmazların, 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununa göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davaları, (...) görürler."
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114. Maddesi uyarınca "Mahkemenin görevli olması" dava şartlarındandır.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 115. Maddesi uyarınca "(1) Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler. (2) Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. (...)"Mahkememizce yapılan değerlendirmede, davanın ----------- ve ----------- numaralı konteynerlerin kiralanmasına ilişkin taraflar arasında kira sözleşmesine dayalı kira bedeli alacağı ve kira süresi içerisinde ------------ numaralı konteynerin davalının uhdesinde iken hasarlanması nedeniyle tazminat alacağının tahsili için başlatılan ----------- İcra Dairesi'nin ------------ Esas sayılı takibine konu itirazın iptali davası olduğu, yukarıda da ortaya konulduğu üzere taraflar arasında kira sözleşmesi bulunup bulunmadığı hususunun çekişmeli olduğu, tanık beyanları ile sabit olduğu üzere taraflar arasında dava konusu konteynerlerin bir dönem bedelsiz bırakılmasına ilişkin anlaşma olsa da dava konusu alacak ve tazminat bedeline ilişkin dönem yönünden taraflar arasında kira sözleşmesi bulunduğu, buna ek olarak davacı tarafça da taraflar arasında kira sözleşmesi bulunduğu hususu iddia edildiğine göre bunun varlığı ya da yokluğunun tespitinin de görevli mahkemece yapılması gerektiği, aynı zamanda davanın her iki tarafının da tacir olması ve ticari işletmesini ilgilendirmesi nedeniyle ticari dava niteliğinde olduğu, ancak ticari davalarda aksine hüküm bulunmadıkça, davanın değerine bakılmaksızın asliye ticaret mahkemelerinin görevli olduğu, aksi hükmün ise yukarıda atıf yapılan HMK'nun 4. maddesi olduğu, buna göre kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davaları görmekle görevli mahkemelerin sulh hukuk mahkemeleri olduğu, belirtildiği gibi davanın kira sözleşmesine dayalı kira bedeli ve tazminat alacağına ilişkin itirazın iptali davası olduğu, bu sebeple sulh hukuk mahkemelerinin görevli olduğu, görev hususunun dava şartlarından olduğu ve yargılamanın her aşamasında resen değerlendirilebileceği kanaatine varılmış, tüm bu gerekçelerle mahkememizin görevsizliğine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi açıklandığı üzere,
1- Mahkememizin görevsizliği nedeniyle davanın dava şartı yokluğundan USULDEN REDDİNE, ----------- Sulh Hukuk Mahkemelerinin görevli olduğunun TESPİTİNE,
2- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 20. maddesi uyarınca; görevsizlik kararının süresi içinde kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmesi halinde kararın kesinleştiği tarihten; kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde talep edilmesi halinde dosyanın ----------- Nöbetçi Sulh Hukuk Mahkemesi'ne gönderilmesine,
3- Yukarıda hüküm fıkrasında belirtilen süre içerisinde dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesinin talep edilmemesi halinde 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 20/1. maddesi uyarınca davanın açılmamış sayılmasına dair resen karar verilmesine,
4- Esasın bu şekilde kapatılmasına,
5- Harç ve yargılama giderlerinin HMK'nın 331/2 maddesi uyarınca görevli ve yetkili mahkemece değerlendirilmesine,
Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde mahkememize verilecek veya mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine sunulacak dilekçe ile ----------- Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi. 11/03/2025