T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2018/629 Esas
KARAR NO: 2019/71
DAVA: Kıymetli Evrak İptali (Zayi Nedeniyle)
DAVA TARİHİ: 29/05/2018
KARAR TARİHİ: 29/01/2019
Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Zayi Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ...'in ---------.Şti.'nin sahibi olduğunu, 07.05.2018 tarihinde şirkette meydana gelen hırsızlık neticesinde, müvekkilin meşru hamili olduğu 13 adet --------- Şubesi, ----- çek no lu, ----miktarlı çek, ---çek no lu, 1800 TL miktarlı çek,----- çek no lu, ---- miktarlı çek,---- çek no lu, ---- miktarlı çek,--- çek no lu, 2200 TL miktarlı çek, ---- çek no lu, ---- miktarlı çek, ---- çek no lu,---- miktarlı çek, ----- çek no lu, ---- miktarlı çek, ---- çek no lu,---- miktarlı çek,---- çek no lu, --- miktarlı çek, ------------ çek no lu,---- miktarlı çek, ---- çek no lu,---- miktarlı çek, --- çek no lu,--- miktarlı çeklerin çalındığını, buna ilişkin----------- Amirliğinde ----- olay numarası ile müracaat edildiğini beyan ederek çalınan çeklerin kötü niyetli üçüncü kişilerin eline geçmemesi ve mağduriyet doğmaması için çekler hakkında ödeme yasağı konulması ile çeklerin iptallerine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Dava, TTK.nun 778/ı maddesi yollamasıyla aynı Yasanın 757-765. maddeleri uyarınca açılmış bir zayi nedeniyle çek iptali davasıdır
TTK. 757-765. maddelerinde yer alan yasal düzenlemeye, yerleşik uygulamaya ve ilmi açıklamalara göre zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK. 651/2. maddesi uyarınca hamile aittir. Kıymetli evrakta hakkın Senede bağlı olması nedeniyle, Senedin zayi olması halinde hak sahibine iptal kararı alarak, hakkını Senetsiz olarak ileri sürme ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir. (TTK.652.m.)
TTK.nun 651.maddesinde kıymetli evrakın zayi olması halinde hak sahibi kişinin mahkemeden iptalini talep edebileceği belirtilmiş, 780.maddesinde çeki oluşturan unsurlar sayılmış ve 781.maddenin (1).fıkrasında ise sayılan unsurlardan birini içermeyen senedin iki ve üçüncü fıkralarda yazılı haller dışında çek sayılmayacağı düzenlenmiştir.
Dava dilekçesine ek sunulan şikayetçi ifade tutanaklarında isteme konu on üç adet çek yaprağının boş olarak kaybolduğu açık bir biçimde dile getirilmiştir. Bu açıklamadan çek olarak tabir edilen yaprakların gerçekte boş çek yaprakları olduğu TTK.nun 780 ve 781.maddesinde düzenlenen unsurların yazılı olmadığı bu nedenle isteme konu yaprakların çek niteliktelirinin bulunmadığı buna bağlı olarak kıymetli evrak niteliğinde bulunmayan boş çek yaprakları için zayi nedeniyle iptal davası açmakta davacının hukuki yararının bulunmadığı gibi dilekçedeki anlatıma göre davacının yetkili hamil sıfatının da bulunmadığı, çalındığı iddia olunan çeklerin keşidecisinin davacıya ait Limited Şirketi olduğu beyan edilmiş ise de, davacının bu çeklerde lehtar ya da ciranta olduğunu gösteren çek sureti, çek tevdi bordrosunun dosyada bulunmadığı, çeklerin keşide tarihinin tam belli olmayıp soyut beyandan ibaret olduğu netice itibariyle davacının çeklerin yetkili hamili olduğunu gösteren hiçbir belgeyi dosyaya sunmadığı, üçüncü kişilerin boş çek yapraklarını bulup doldurmaları halinde zayi nedeniyle iptal davası açma hakkını bahşetmeyeceği, böylesine bir durumun gerçekleşmesi halinde hak iddia edene karşı menfi tespit davasının açılabileceği, dava şartı yokluğunun mahkemece her aşamada resen gözetilmesi gerektiği dikkate alınarak davacının dava açmakta hukuki yararının bulunmaması nedeniyle HMK.nun 114(1)/h maddesinin yollamasıyla HMK.nun 115(2)maddesi uyarınca davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar vermek gerekmiştir.
Davacının iddia ve kanıtlarının, dava konusu çekle ilgili olarak bankadan gönderilen yanıt, yaptırılan üç adet ilana ilişkin ---------- Gazeteleri ve dosya içeriğinin Mahkememizce, Türk Ticaret Yasası'nın 757,762, 764 ve 818. maddeleri hükümleri ışığında incelenmesi ve değerlendirilmesi sonucunda;
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle HMK.nun 114(1)/h maddesinin yollamasıyla HMK.nun 115 (2) maddesi uyarınca dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine,
2-Alınması gerekli karar harcı 44,40 TL’den peşin olarak yatırılan 35,90 TL’nin mahsubu ile 8,50 TL eksik harcın davacıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
3-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-Davacı tarafça peşin yatırılan gider avansından artan gider avansının HMK'nun 333. maddesi uyarınca kararın kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine,
5-Davacı tarafça yatırılan teminatın kararın kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine,
Dair ,gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere davacı vekilinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.