T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2023/2 Esas
KARAR NO:2024/119
DAVA: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 02/01/2023
KARAR TARİHİ: 15/02/2024
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava dışı ----- müvekkili firma ------- ile olan ticari alış veriş nedeniyle olan borçları için müvekkil firma emrine ------- keşide tarihli çek düzenleyerek ederek müvekkilimiz firmaya teslim ettiğini, ilgili çekin ibraz tarihi geldiğinde çek müvekkili firma tarafından ----- ibraz süresi içerisinde ibraz edilmiş olmak üzere ---- teslim edildiğini, ancak çekin keşidecisi ------ yetkilisi çek ödeme tarihi geldiğinde müvekkiline durumlarının sıkışık olduğunu, çek bedelini o an için son ödeme günü olan ----- ödeyemeyeceklerini, karşılıksızdır işlemine tabi tutulmaması ve çek sicili bozulmaması için çekin takastan geri çekilmesini rica ettiklerini, çek bedelini bilahare ödeyeceklerini bildirdiklerini, müvekkili firma da, tamamen iyi niyetli olarak, karşı tarafın da iyi niyetli olduğuna ve aralarındaki ticari ilişkiye güvenerek isteklerini yerine getirmiş ve ----- sunulmuş olan çeki takastan geri çekmiş olduğunu, bunun akabinde keşideci firma çek bedeli olan ----- tarihindeki çeke istinaden” açıklaması ile ----- tarihinde müvekkilinin hesabına ------ ödemiş olduğunu, çek bedelinin ödenmiş olmasıyla müvekkili 18.07.2022 tarihinde bankadan çeki geri teslim aldığını, devamında keşideci firma çek bedelini ödediklerini, firmaları adına açıkta çek görünmemesini ve ticari işlerinde sıkıntı yaşamak istemediklerini, çek sorumluluk bedelini iade almak istediklerini, bu sebeplerle çeki bankaya iade edeceklerini söylemiş ve ilgili çekin kendilerine teslim edilmesini talep ettiğini, bedeli ödenmiş olan çek müvekkilince keşideci firmaya çekin bankaya teslim edileceği inancıyla -bu doğrultuda imzalı yazısı alınarak- teslim edildiğini, fakat çek teslim edilirken çekin arka yüzünde yer alan müvekkili --------- adına olan cironun iptal edilmesi maalesef ki düşünülemediğini, nitekim ibraz tarihi geçmiş, vadesi sona ermiş, bedeli ödenmiş bir çekin sahtecilik yoluyla yeniden piyasaya sürülerek kullanılması hayatın olağan akışına uygun olmadığını, keşideci firma teslim almış olduğu çekte müvekkilinin cirosunun iptal edilmediğini görmesi üzerine tamamen kötü niyetli düşünmeye başlayarak bu durumdan nasıl menfaat elde edebileceğinin planlarını yaptığını, elinde başka bir çek karnesi olmadığından yahut bankadan yeni bir çek karnesi alamadığından şikayet konusu çekin keşide tarihi üzerinde oynama yaparak çeki kullanabileceği hale getirmiş olduğunu, keşideci firma -------- şeklinde değiştirmiş olduğunu, ekte sundukları çek sureti göz ile incelendiğinde dahi ilgili tarih kısmının elle oynanarak değiştirildiği ve davalı firma ile keşideci firmanın kambiyo senedinde sahtecilik yaptığı açıkça görülmekte olduğunu, devamında keşideci firma sahtecilik ile keşide tarihini değiştirdiği çeki piyasaya sürmüş gibi göstererek davalı --- cirolatmış ve ilgili çek ----- tarihinde bu kez davalı ---- firması adına ------ ibraz edildiğini, çekin karşılığı olmaması üzerine çeke karşılıksızdır işlemi yapıldığını, akabinde ------------ no ile diğer sözde borçlu ---- icra takibi başlatıldığını beyanla davalı ----------işbirliği içerisinde hareket ederek, takip konusu çek üzerinde keşide tarihini değiştirmek suretiyle sahtecilik yaptıkları, halbuki ilgili çekin müvekkili firma tarafından çok daha öncesinde bankaya ibraz edilmiş olduğu, yalnızca keşideci firma 30/06/2022 tarihinde ödeme yapamayacağından ricacı olması sebebiyle bankadan karşılıksızdır kaşesi basılmaması için takasta iken bankaya talimat ile müvekkilimiz çekin yazılmasını durdurduğunu, çek müvekkilinin bankasında beklemekte olduğunu, ibraz süresi 10 gün geçtikten sonra keşideci firma tarafından 13.07.2022 tarihinde çekin bedelinin müvekkili firmaya eft ile banka hesabına ödendiğini, bu sebeple takip konusu çek zaten müvekkili yönünden bedelsiz kaldığını, ciro silsilesi müvekkili çeki eft ile tahsil ederek bankasına iade etmesi için 18/7/2022 tarihinde keşideciye teslim etmesi ile kopmuş olduğunu, bu ödeme ve tahrifat ve ciro silsilesi uyulmaması çekin çek vasfını dolayısıyla kambiyo vasfını yitirmiş olduğu, davalının iyi niyetli yetkili hamil sıfatı olmadığından ilgili çeke dayanarak kambiyo takibi yapılmasının haksız olduğu, tüm bu sebeplerle; müvekkili borçlu olmadığını, hakkın ortaya çıkması, adaletin tecellisi, müvekkilinin ticari hayatınını devamı için öncelikle davalı iyi niyetli yetkili hamil olmadığını ve takip yetkisi olmadığını, takibin açıkça yasalara aykırı olduğunu, telafisi imkansız zararlar oluştuğunu, zarar ticari hatta devam eden çeklerin ödenememesi gibi ağır sonuçlar zararlar daha da büyümeden ------------- nolu icra dosyasının takdiren teminatsız (sayın mahkeme aksi kanaatte ise %15 teminat veya takdir edeceği uygun bir teminat ile ) tedbiren dava sonuna kadar durdurulmasına karar verilmesini, davanın kabulü ile müvekkilinin borçlu olmadığının, davalı tarafın müvekkilinden hiçbir alacağının bulunmadığının tespit edilmesini, yargılama giderleriyle ücreti vekaletin davalı alacaklı taraf üzerinde bırakılmasını ve açıkça kötü niyetli olan davalının %20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Mahkemece 02.01.20223 tarihli ara karar ile icra dosyasına yatan paranın alacaklıya ödenmemesi konusunda ihtiyati tedbir kararı verildiğini, verilen tedbir kararı hatalı olup kaldırılması gerekmekte olduğunu, davacı tarafın çekte bulunan imzasına ilişkin açık bir itirazı söz konusu olmadığını, hatta imzanın kendisine ait olduğuna dair açık kabulü olduğunu, davacının borçlu olmadığını yazılı delille ispatlaması gerekmekte olduğunu, davacı delil listesinde tanık deliline dayanmış olmakla tanık dineltilmesi söz konusu olmadığı gibi muvafakatlerinin de bulunmadığını, takibe konu edilen çek kambiyo vasfını haiz olup bankaca karşılıksız işlemine tabi tutulduğunu, çekte herhangi bir tahrifat ya da sahtecilik söz konusu olmadığını, keşidecinin parafını içeren kambiyo senedi geçerli olduğunu, davaya konu çeke ilişkin olarak dava dışı keşidecinin parafı mevcut olup keşidecinin parafa dair herhangi bir itirazı söz konusu olmadığını, ancak paraftaki imzaya itiraz olunmaması ya da paraf imzasının keşideciye ait olması halinde kambiyo senedi vasfı paraflı hal üzerinden geçerli olduğunu, dolayısı ile davacının bu yöndeki açıklamalarının hiçbir kıymeti söz konusu olmadığını, çekte bulunan ciro silsilesinde iddia edildiği gibi bir bozukluk olmadığını, bu iddianın hukuk nazarında hiçbir geçerliliği olmadığını, davacının iddiaları keşideci ile arasında olan hususlar olup söz konusu defiler müvekkiline karşı ileri sürülemeyeceğini, kambiyo takip hukuku gereği yetkili hamile karşı bu iddiaların ileri sürülmesi mümkün olmadığını, imzaların istiklali ve mücerretlik ilkesi gereği davacının iddiaları taraflarını bağlayan hususlar olmadığını, davacının şahsi defileri keşideciye karşı ileri sürebileceği iddialar olup taraflarını bağlamayacağını, davacı taraf takibin iptali istemi ile --------ile de dava açtığını, mahkemece 19.01.2023 tarihinde yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verildiğini, ilgili mahkeme dosyası celp edildiğinde davacının iddialarının dayanaksızlığı bir kez daha ortaya çıkacağını, müvekkili alacağına kavuşamadığı gibi haksız davalara da maruz bırakıldığını, bu bakımdan davanın reddi yanında kötü niyet tazminatına da hükmedilmesi gerektiğini, davacının tedbir talebinin kabulüne ilişkin olarak ara karar ile verilen tedbir kararının kaldırılmasına ve bu konuda icra müdürlüğüne müzekkere yazılmasına, tedbirin kaldırılması talebimizin reddine karar verilmesi halinde bu konuda da ara karar oluşturularak taraflara tebliğine, davanın esastan reddine, %20 den aşağı olmamak üzere davacı aleyhine inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava, kambiyo senedine dayalı menfi tespit talebine ilişkindir.Davacı, ----- icra dosyasının takdiren teminatsız (sayın mahkeme aksi kanaatte ise %15 teminat veya takdir edeceği uygun bir teminat ile ) tedbiren dava sonuna kadar durdurulmasına karar verilmesini, davanın kabulü ile müvekkilinin borçlu olmadığının, davalı tarafın müvekkilinden hiçbir alacağının bulunmadığının tespit edilmesini, yargılama giderleriyle ücreti vekaletin davalı alacaklı taraf üzerinde bırakılmasını ve açıkça kötü niyetli olan davalının %20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.Davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan usul hükümleri doğrultusunda yazılı yargılama usulüne tabi olarak oluşturulan tensibe istinaden yargılamaya başlanmış yöntemine uygun ön inceleme duruşması açılarak öncelikle dava şartları incelenmiş, yargılama sırasında 28/02/2018 tarihinde kabul edilen 7101 sayılı kanunun 61. maddesi ile 6102 sayılı T.T.K.'nın 4. maddesinin 2. fıkrasının değiştirilmesi sebebiyle basit yargılama usulüne geçilmiş, hukuki ihtilaf noktaları belirlenmek suretiyle tahkikat aşamasında deliller toplanmış, ------ sayılı takip dosyası ile ---- sayılı dosyasının ---- celp edilerek dosya arasına alınmış, ---- dava konusu çek bilgileri celp edilmiş,------------ dava konusu ödemeye ilişkin dekontun örneği celp edilmiş, ----- taraf şirketleri ile dava dışı --------- kayıtları dosya arasına alınmış, mahkememizce--- tarihli ihtiyati tedbir ara kararı verilmiş ve dava sonuçlandırılmıştır.2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72.maddesi gereğince borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu olmadığını ispat için menfî tespit davası açabilir. Kural olarak, bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran/iddia eden taraf, o vakıayı ispat etmeye mecburdur --------
İspat yüküne ilişkin bu genel kural, menfi tespit davaları için de geçerlidir. Yani, menfi tespit davalarında da, tarafların sıfatları değişik olmakla beraber, ispat yükü bakımından bir değişiklik olmayıp, bu genel kural uygulanır. Bu davalarda da bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran (iddia eden) taraf o vakıayı ispat etmelidir.Menfi tespit davasında borçlu ya borçlanma iradesinin bulunmadığını ya da borçlanma iradesi bulunmakla birlikte daha sonra ödeme gibi bir nedenle düştüğünü ileri sürebilir. Borçlu borcun varlığını inkar ediyorsa, bu durumlarda ispat yükü davalı durumunda olmasına karşın alacaklıya düşer. Borçlu varlığını kabul ettiği borcun aslında bulunmadığını ileri sürüyorsa, bu durumda doğal olarak ispat yükü kendisine düşecektir. Ancak davalının alacağı kambiyo senedine dayanıyorsa ispat yükü yer değiştirerek senetten dolayı borçlu olmadığını iddia eden davacı tarafa düşer.--------Dava açıldıktan sonra dava konusu çekin dava dışı-keşideci tarafından ödenmesi sebebiyle eldeki davanın konusuz kaldığı anlaşılmış, konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
----------sayılı ilamında; "...Kural olarak yargılama giderleri davada haksız çıkan yani aleyhine hüküm verilen tarafa yükletilir.(HMK m. 326/1) Ancak, feragat veya kabul beyanında bulunan taraf, davada aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerini ödemeye mahkum edilir. (HMK 312/1) Mahkemece konusuz kalan davada yargılama gideri ve vekalet ücretine davanın açıldığı tarihteki davacı ve davalının haklılık durumları gözetilerek karar verilmesi gerekir.
Somut olayda; eski yönetici ------- davalı arasında 01.11.2011 başlangıç tarihli beş yıl süreli kira sözleşmesi hususunda uyuşmazlık bulunmamakta, kiralananın ise yargılama devam ederken boşaltıldığı anlaşılmaktadır. Davacı, taşınmazı eski yönetici ile yapılan kira sözleşmesine dayanarak kullanan davalı hakkında elatmanın önlenmesi isteminde bulunamayacağından davaya devam edilmesi halinde açılan davanın ret edilmesinin gerektiği, davalının dava açılmasına sebebiyet vermediği, dolayısıyla vekalet ücreti ve yargılama giderlerinden sorumlu tutulmasının doğru olmadığı hususu dikkate alınmaksızın..." şeklinde belirtilmiştir.Somut dosya bakımından değerlendirme yapıldığında; dava konusu çekin ciro silsilesi incelendiğinde keşidecisinin ----------Şirketidir. Davacı taraf dava konusu çekin dava dışı keşideciden alındığını ve günü geldiğinde kendisine ödendiğini, çekin cirosunun sehven iptal edilmeden keşideciye iade edildiğini, keşidecinin kötüniyetli olarak keşide tarihini değiştirip parafladığını ve çeki doğrudan davalı hamili vererek tedavüle yeniden soktuğunu, ancak dava konusu çekin dava dışı-keşideci ---------tarafından ödenmesi sebebiyle kambiyo vasfının ortadan kalktığını, davalı ------ herhangi bir ticari ilişkisinin olmadığını, dava konusu çeki vermediğini, dava konusu çek yönünden menfi tespit talebinin kabulüne karar verilmesini talep etmektedir.Kambiyo senetlerinden imzaların istiklali ve senedin sebepten mücerret olması ilkesi gereğince davacı iddialarının kural olarak yazılı delille ispat etmesi halinde dinlenmesi mümkündür. Ayrıca davacı iddialarına konu hususlar davacı ile dava dışı keşideci arasındaki husus olup kural olarak iyiniyetli hamile karşı ileri sürülemez. Ancak davacı taraf salt keşideci ile arasındaki ilişkiye dayanmamakta dava konusu çekin davalıya kendisi tarafından verilmediğini, keşideci ile davalının kötüniyetli ilişkisi kapsamında keşideci tarafından verildiğini beyan etmektedir. Ciro silsilesi gereğince davacının davalı ile aralarındaki şahsi defilerini (çekin geçerli bir borç ilişkisinedayanmadığını/verilmediğini) ve TTK 687/1-son gereğince keşideci ile davalı-hamilin kötüniyetini olduğunu ispatla dava dilekçesindeki hususları ileri sürebileceği değerlendirilmiştir. Çekte yer alan paraf ve imza keşideciye ait olduğundan keşide tarihinin değiştirilmesinin çekin geçerliliğine bir etkisi bulunmamaktadır. Dosya kapsamı ve delil durumu dikkate alınarak aksi yöndeki davacı itirazlarına itibar edilmemiştir. Dosya kapsamında -------- kararı ve dosya kapsamında yer alan dava dışı-keşideci şirket yetkilisi -------- tarihli ifadesi dikkate alındığında davacı iddialarına itibar edilmesi gerektiği, davacının iddiasını ispatladığı ve davacının dava açmakta haklı olduğu, davanın devam etmesi halinde davanın kabul ile sonuçlanmasının gerektiği, davalının dava açılmasına sebebiyet verdiği anlaşıldığından yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesine karar verilmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına,
2-Alınması gerekli karar harcı 427,60-TL'nin davacı tarafça peşin olarak yatırılan 1.707,75-TL harcın mahsubu ile artan 1.280,15-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halide davacıya iadesine,
3-Davacı tarafça yatırılan 427,60-TL peşin harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan 179,90-TL başvuru harcı, 25,60-TL vekalet harcı, 332,25-TL tebligat ve müzekkere gideri olmak üzere toplam 537,75-TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
5-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendisi üzerinde bırakılmasına,
6-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T. 13 maddesindeki esaslara göre belirlenen 17.900,00-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Taraflarca dosyaya yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde Hukuk Muhakemeleri Kanununun 333.maddesi uyarınca ilgili tarafa iadesine,
8-Mahkememizce verilen 02.01.2023 tarihli tedbir kararının İİK 72/4 maddesi gereğince kararın kesinleşmesi halinde kaldırılmasına,
9-Davacı tarafça dosyaya yatırılan teminat bedelinin Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 392/2 maddesi gereği yasal süre sonunda şartları oluşması halinde davacıya iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde -------------Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.15/02/2024