T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2020/315 ESAS
KARAR NO:2024/54
DAVA: Menfi Tespit (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 06.08.2020
KARAR TARİHİ: 06.02.2024
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ile ---- tesisat numarasına ait ------- bulunduğunu ve elektrik hizmeti alındığını ancak belli bir tarihten sonra davalı tarafın karmaşık ve hesap hatalarıyla dolu, haksız şekilde müvekkili borçlandırıcı faturalar gönderilerek, yasaya aykırı faturalardan dolayı elektriğin kesildiğini, yapılan işlemlerin usul ve yasalara aykırı olduğunu, davacının işyeri aylık ortalama elektrik kullanım miktarının --- civarında olduğunu,---- ait faturalarda bu kullanım miktarlarının görüleceğini, ---- faturasındaki elektrik kullanım miktarlarının --------- seviyelerine çıktığı davacıya ait işyerinin kapasitesi açısından böyle bir elektrik kullanımının imkansız olduğunu, bunun ancak 7 gün 24 saat çalışan bir imalathane kullanımında olabileceğini, işyerinin kafe-restoran olarak faaliyet gösterdiğini, Ekim 2019 dönemine kadar sayaç demand değeri--------, kullanımın yüksek gösterildiği dönemlerdeki sayaç demand değeri 60.448 olduğunu, demand değerinin davalı tarafından yüksek girilmesinde hata veya hile olduğunu, aynı işyerinin aynı faaliyetini sürdürürken birdenbire tüketiminin bu boyutta artması hayatın akışına aykırı olduğunu, müvekkilinin işyerinde düzensiz aralıklarla sayaç okumaları yapılmasının yönetmeliğe aykırı olduğunu, müvekkilinin ödeme güçlüğü içine sokularak ekonomik olarak zor durumda bırakıldığını, müvekkilinin yasal olmayan elektrik faturalarını ödemesi mümkün olmadığından bu sefer işyerinin elektriğinin işletme dışında bulunan ana kablodan 18.03.2020 tarihinde kesildiği ve elektriği hiç kullanmadığı ---- döneminde elektrik kullanmamasına rağmen --------kullanım yapıldığını gösteren faturalandırma yapıldığını, dönemin ------ önlemleri kapsamında -------- olarak faaliyet gösteren iş yerinin kapalı olduğu döneme denk geldiğini, bu faturalandırmanın bile davalı tarafın hatalı fatura düzenlediğini gösterdiğini, davalı tarafından müvekkile ---- tarihleri arasındaki kullanım ---- faturalandırma yapıldığını ve son ödeme tarihi olarak da----- tarihi gösterildiğini ancak aynı döneme ait kaçak kullanım bedeli adı altında bir başka faturalandırma yapıldığını ve son ödeme tarihine kadar ödeme imkanı bile tanınmadığını aynı hizmete ilişkin iki ayrı faturalandırma işlemi yapıldığını, davalı tarafın yasaya aykırı fatura bedellerine ait faiz ödemesi adı altında hiçbir açıklamanın dahi olmadığı faturalarla fahiş faiz taleplerinde bulunularak borcun ödemesini de imkansız hale getirdiğini, dayanağı olmayan fahiş faiz taleplerinin de kabulü mümkün olmadığını, davacının davalı tarafa ödemelerde bulunmasına rağmen mevcut borç durumunun da düzensiz olarak faturalara yansıdığını, ---- olarak gözükürken;------ olarak faturaya yansıdığını, oysa bu dönemde tahakkuk eden miktarın sadece 10.745,90-TL olduğunu, davalı tarafa yazılı itirazlar yapılmasına rağmen verilen cevapta ----- denildiğini, bu sebeple ----- (bu dönemler dahil) arasındaki dönemleri kapsayan tüm faturaların davalı kurumdan celbini ve bilirkişi vasıtasıyla incelenerek gerçek kullanım miktarlarının tespitinin talep edildiğini, müvekkili adına çeşitli zamanlarda icra takipleri yapıldığını, bu dönemlere ait faturalara dayalı icra dosyalarının-------olduğunu, icra dosyalarının celbi ile davalı kurumdan celb edilecek olan faturaların birlikte bilirkişi vasıtasıyla incelenmesi neticesinde gerçek fatura tutarları ve doğru borç miktarının tespit edilmesinin talep edildiğini, açıklanan nedenlerle HMK.nın 389/1.maddesine göre elektrik kesintisinin durdurulması yönünde ihtiyati tedbir talebinde bulunulduğunu ve---------"faturalar nedeniyle elektrik kesintisi yapılmaması ve var olan kesintinin kaldırılması" yönünde ihtiyati tedbir kararı verildiği, işbu dava açılarak davalı şirkete fazlaya dair talep, dava ve sair hukuksal hakları saklı kalmak kaydıyla; şimdilik 1.500,00-TL yönünden borçlu olmadığının tespitinin talep etme zarureti hasıl olduğunu-------- verilen ihtiyati tedbir kararından sonraki ilk faturalandırmada elektrik kullanım miktarının eski faturalarda olduğu gibi 32 gün için ------------ olarak gerçekleştiğini, ------- tarafından düzenlenen bu faturanın bile başlı başına davalının ------- tarihleri arasındaki faturalarındaki kullanım miktarlarının hatalı olduğunu gösterdiğini, tüm bu nedenlerle; davanın kabulü ile fazlaya dair talep, dava ve sair hukuksal hakları saklı kalmak kaydıyla; ---- sayılı dosyasında şimdilik 500,00-TL yönünden borçlu olmadığının tespitini,----- dosyasında şimdilik 500,00-TL yönünden borçlu olmadığının tespitini, ---------- dosyasında şimdilik 500,00-TL yönünden borçlu olmadığının tespitini ve icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, haksız ve kötü niyetli davalıya %20 den aşağı olmamak üzere takdir olunacak tazminata mahkum edilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının ----- adresinde bulunan ünlü bir ismin cafe restoran tarzı 4 katlı işyerini işlettiğini, davacının dava dilekçesinde bahsetmiş olduğu ------ tesisat numarasının adreste imzalamış olduğu perakende satış sözleşmesi kapsamında görevli tedarik şirketi tarafından tahsis edilmiş bir hesap olmadığını, bahsedilen hesap numarasının kaçak elektrik tüketiminden dolayı dağıtım şirketi tarafından ceza içerir borçların tutulduğu bir hesap olduğunu, ----- tarihlerinde sözleşmesiz kullanım, kesilen elektriğin açılması, sayaçsız şekilde enerji kullanılması, perakende satış sözleşmesi ikili anlaşma olmaması gibi sebeplerle kaçak elektrik tüketim tutanağı düzenlendiğini, elektrik ------ maddelerinde kaçak elektrik tüketimine ilişkin şartların belirlendiğini, mevzuatın ilgili maddelerine aykırı hareket etmesi ile davacının kaçak elektrik kullandığının sabit olduğunu, yönetmelik uyarınca yapılan rutin araştırmalar esnasında davalının mevzuata aykırı şekilde elektrik kullandığı tespit edilerek kanun çerçevesinde işlem yapıldığını, yapılan işlem neticesinde davacıya faturaların tahakkuk ettirildiğini, düzenlenen faturalara istinaden ödeme yapılmadığından alacağın tahsili için -------- dosyaları ile davacı borçlu hakkında icra takibi başlatıldığını, davacının icra dosyalarının halen derdest olduğunu ve faiz işlemeve devam ettiğini, davacının kaçak kullanıma konu olan işyerinin ----- çalıştığını, bu nedenle elektrik tüketiminin fazla olduğunu, davacı yanın faturalandırma ile ilgili itirazlarının yersiz olduğunu, güncel sözleşmesi olmadığından okumaların normal abone gibi yürümediğini, bu sürelerin kaçak kullanım gün sayıları ile alakalı olduğunu, aynı hizmete ait iki ayrı faturalandırma işlemi yapılmadığını, faturaların teknik anlamda bağlantısı olmadığını, --- tarafından davacıya kesilen faturanın "elektrik kullanımı" hakkında olduğunu, -------- faturalandırmasının ise kaçak kullanımla alakalı faturalandırma yaptığını, davacı tarafa tahakkuk ettirilen faturalar ve bunlara istinaden başlatılan icra takiplerinde herhangi bir yanlışlık, çelişki, hesap hatası, kanuna aykırılık vb. gibi bir durum olmadığını, yapılan işlemlerin mevzuata uygun olduğunu, davacı tarafın aksini iddia ederek haksız ve hukuka aykırı olarak borçtan kurtulmayı hedeflediğini, davacının haksız ve hukuksuz tüm talepleriyle mesnetsiz davasının reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesi talep etmiştir.
DELİLLERİN İNCELENMESİ VE GEREKÇE;Dava hukuki niteliği itibariyle; iş yerinde kaçak elektrik kullanımından kaynaklı düzenlenen faturadan kaynaklı başlatılan-----------sayılı dosyalarında borçlu olunmadığı iddiasına dayalı olarak açılan menfi tespit davasıdır. Davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan usul hükümleri doğrultusunda basit yargılama usulüne tabi olarak oluşturulan tensibe istinaden yargılamaya başlanmış, yöntemine uygun ön inceleme duruşması açılarak öncelikle dava şartları incelenmiş, hukuki ihtilaf noktaları belirlenmek suretiyle tahkikat aşamasında deliller toplanmış, bilirkişi raporu alınarak dava sonuçlandırılmıştır.Dava konusu uyuşmazlığın; anılan icra dosyalarına konu fatura bedelleri yönünden davacının davalı şirkete kısmen yahut tamamen bir borcunun bulunup bulunmadığı, davacının talep etmiş olduğu % 20 den aşağı olmamak üzere tazminat talebinde yasal koşulların oluşup oluşmadığı noktalarında toplandığı tespit edilmiştir.------- sayılı dosyasının yapılanincelemesinde; dosyanın alacaklısının dosyamız davalısı, borçlusunun dosyamız davacısı olduğu, toplam 161.845,68-TL'nin (asıl alacak ve işlemiş faiz) tahsiline yönelik ilamsız icra takibi başlatıldığı, ödeme emri tarihinin 19/06/2020 olduğu; ------ sayılı dosyasının yapılan incelemesinde; dosyanın alacaklısının dosyamız davalısı, borçlusunun dosyamız davacısı olduğu, toplam 106.125,55-TL'nin (asıl alacak ve işlemiş faiz) tahsiline yönelik ilamsız icra takibi başlatıldığı, ödeme emri tarihinin 04/02/2020 olduğu; ----- sayılı sayılı dosyasının yapılan incelemesinde; dosyanın alacaklısının dosyamız davalısı, borçlusunun dosyamız davacısı olduğu, toplam 4.462,10-TL'nin (asıl alacak ve işlemiş faiz) tahsiline yönelik ilamsız icra takibi başlatıldığı, ödeme emri tarihinin ---- olduğu görülmüştür.Dosya mahkememizce resen seçilen Elektrik Mühendisi bilirkişiye tevdi edilerek rapor düzenlenmesi istenmiştir.Bilirkişinin----tarihli kök raporunda özetle; ----- sayılı dosya kapsamında menfi tespit talebinin uygun olmadığı, 28.01.2020 takip tarihli fatura bedeli, gecikme faizi ve KDV'si dahil olmak üzere toplam alacağın 4.462,10 TL yerine 4.680,96 TL olması gerektiği;------- sayılı dosya kapsamında menfi tespit talebinin uygun olduğu, icra dosyasında gecikme faizi ve KDV miktarları ayrı ayrı bulunmadığından toplam alacak miktarıdeğerlendirilememiş, ancak icraya esas fatura bedelleri toplamının ---- olması gerekliği;------- dosya kapsamında menfi tespit talebinin uygun olduğu, ---- takip tarihli fatura bedeli, gecikme faizi ve------dahil olmak üzere toplam alacağın------- tarihli ek raporunda ise; ------ kapsamında menfi tespit talebinin uygun olmadığı, ------ takip tarihli fatura bedeli, gecikme faizi ve --- dahil olmak üzere toplam alacağın-------- olması gerektiği, davacının Sayın Mahkemenin HMK madde 26 uyarınca davalı kurumun icra takibine konu ettiği tutarla sınırlı olması gerektiği yönündeki talep hukuki nitelikte olduğundan bilirkişi tarafından bu yönde bir değerlendirme yapılamamıştır.----------kapsamında menfi tespit talebinin uygun olduğu, icra dosyasında gecikme faizi ve KDV miktarları ayrı ayrı dosyaya eklenmediğinden toplam alacak miktarıdeğerlendirilemediği, her bir fatura ayrı ayrı hesaplanarak vade tarihleri itibariyle belirlendikleri, davacı ve davalı lehine tespitler bulunulduğu, Sayın Mahkemenin HMK madde 26 uyarınca davalı kurumun icra takibine konu ettiği tutarla sınırlı olması gerektiği yönündeki talep dikkate alınması durumunda fatura alacağının; itirazlar dikkate alınarak 96.412,67 TL yerine 64.251,34 TL olması gerektiği, aksi halde ise 96.412,67 yerine 84.551,44 TL olması gerektiği, davalı itirazları ve sunduğu yeni belgeler değerlendirilmek suretiyle---------dosya kapsamında menfi tespit talebinin uygun olmadığı, 30.06.2020 takip tarihli fatura bedeli, gecikme faizi ve KDV’si dahil olmak üzere toplam alacağın 161.845,33 TL olduğu..." hususunu belirttiği anlaşılmıştır.Taraf vekillerinin beyan ve itiraz ile talep dilekçeleri kapsamında, dosyanın mahkememizce resen seçilecek elektrik mühendisi bilirkişilerden oluşan üç kişilik bilirkişi heyetine tevdi edilerek, tarafların iddia ve savunmaları, alınan bilirkişi kök ve ek raporuna sunmuş oldukları beyan ve itiraz dilekçeleri irdelenerek ve alınan kök ve ek rapor ile de karşılaştırma yapmak suretiyle menfi tespit istemine konu icra dosyaları yönünden ayrı ayrı inceleme yapılarak ve gerek görülmesi halinde sayaç üzerinde de inceleme yapmak suretiyle mahkememizin denetimine açık olacak şekilde ve ayrıntılı bilirkişi heyet raporu alınmasına karar verilmiştir.Bilirkişi heyetinin 04/09/2023 tarihli raporunda özetle; "...Davacı tarafın elektrik tesisat ve sayacı yönetmelikte belirtilen hususlara uymadığı sürede bölgede görevli perakende şirketinin sayaç endeksi okuyarak normal tüketim fatura tahakkuku yapması mümkün değildir. Sayaç endeksi okumakla görevli olanlar ellerindeki endeksörü sayaç ile iletişimi kurduklarında ekranda fatura için gerekli okumaların yapılamayacağından -------- kaçak ekibine ihbar notu
kaydedilecektir. Bu nedenle dpsyaya konu olan faturaların hepsi geçerli bir sözleşme olmayan dönemde düzenlenmiş kaçak elektrik faturalarıdır. Böylece bir tesisatta davacıya tahakkuku yapılan faturaların her ay düzenli olması, tüketimlerin hep aynı oranda olması mümkün değildir. Yapılan incelemelerde tesisatta sayaç olduğu dönemlerde, sayaç kayıtsız olsada kaydettiği tüketimlerin doğru olduğuna karar verilerek başka bir deyişle sayaca ve bağlı olduğu tesisata müdahale yapılmadığı kabul edilerek sayaç endekslerine göre tahakkuklar yapılmıştır. Dosyaya konu olan fatura dönemleri incelendiğinde, tesisatta kayıtsız sayaç dönemlerinde tüketimlerin birbirleri ile uyumlu olduğu görülsede, sözleşmesiz kullanım nedeniyle, bu şekilde elektrik kullanımı 42. Madde gereğince kaçak elektrik kullanımıdır. Dosyaya daha önceden kök ve ek rapor sunan Elektrik Mühendisi bilirkişi davacının uzun dönemli abonesiz kullanım süreci içinde ------tarihleri arasında sayacın kaydettiği tüketimi ihtilafsız dönem tüketimi olarak kabul ederek, bu süreçte hesaplanan günlük ortalama tüketimi sayaçsız kullanım dönemleri için yapılan kaçak elektrik faturalarında kullandığı görülmüştür. Ancak,-------- ihtilafsız dönemin tarifi bu şekilde yapılmamış, sürekli olarak kaçak kullanılan bir işyerinde kaçak süreci içinde ihtilafsız dönem olması mümkün değildir. Teknik olarak, kayıtsız mühürsüz (zati) bir sayacın alt kapağı açılabilir durumda olup, bu durumda istenildiğinde sayaca tüketim kaydettirmeyecek müdahale yapılabilir, istenildiğinde de bu müdahale kaldırılarak sayaca tekrar tüketim kaydettirilmesi sağlanır. ----- düzenlediği kaçak elektrik faturaları incelendiğinde tesisatta kayıtsız sayacın olduğu dönemlerde sayaç endeksleri doğru kabul edilerek faturalar düzenlenmiştir. Davacı tarafın itiraz ettiği başka bir husus ise sayaç demantının -------- arasında değişim göstermesidir. Sayaç demantı, elektronik sayacın bir özelliği olup her 15 dakikada bir çekilen en büyük gücü bir önceki 15 dakikada hesaplanan ile mukayese ederek en büyüğünü hafızada tutmaktadır. ----- demant gücünün tutulduğu hafıza kısmına ---------ekibinin başka bir güç değeri yazması mümkün değildir. Bu ancak sayacın imal edildiği fabrikada sayacın açılarak elektronik kartının ortaya çıkarılması ve içinde özel yazılım olan bilgisayarla irtibat sağlandığında yeni bir rakkam yazılabilir. Davalı tarafın kaçak tutanağını düzenlerken sayaçta okuduğu verileri tutanağa kaydeder. Söz konusu tutanaklar aksi ispat edilene dek içerdiği bilgilerin doğru olduğunun kabulü gerekmektedir. Bu nedenle tutanakta sayaç demantı 60 kW yazıyor ise bilirkişi heyetimize göre bu sayaç ekranında okunan değerdir. Görevlinin kendi inisiyatifini kullanarak demant değerini kafadan bir tüketim yazması mümkün değildir. Ayrıca, yukarıda açıklandığı gibi kayıtsız sayaca müdahale her zaman mümkün olduğundan işletmedebilinmeyen bir zamanda yüksek güçlü elektrikli cihazların çalıştırılma sıklığı artmış olabilir. Bu nedenle davacı tarafın bu konudaki itirazları teknik gerekçelerden dolayı yerinde değildir. Dosyadaki bilgilere göre davacı taraf kaçak tutanaklarına ziyade kaçak elektrik faturalarının bedellerine itiraz etmektedir. Bilirkişi heyetimiz tarafından söz konusu tutanaklar ve ilgili kaçak elektrik faturaları hakkında değerlendirmeler şu şekilde yapılmıştır. Neticede, detayları rapor içinde verildiği şekliyle davacı taraf icra dosyalarına ve bu dosyalarla takibi yapılan kaçak elektrik faturalarına itiraz etmiş ise de, yapılan incelemelerde işyerinde kaçak kullanımların gerçekleştiği, takibe alınan faturaların ilgili kaçak tutanaklarına uygun olarak düzenlendiği, faturalarda tüketim ve kaçak süreleri açısından bir hata olmadığı, davacı tarafın kaçak elektrik faturalarının iptali talebiyle açtığı menfi tespit davasında haklı olmadığı, davacı tarafın dava konusu ettiği icra dosyaları için takip tarihleri itibariyle yapılan hesapmalarda toplam 272.432,45 TLhesaplanmıştır. Her bir icra dosyası için takip tarihleri itibariyle hesaplanan borç miktarları aşağıdaki tabloda verilmiştir:¸----- şeklinde kanaat belirttikleri anlaşılmıştır.Tüm dosya kapsamı, toplanan deliller, alınan ve mahkememizce hükme ve denetime elverişli son bilirkişi raporu doğrultusunda yapılan hesaplama neticesinde; davacının --------restoran işletmecisi olduğu, taraflar arasındaki uyuşmazlığın, davacı tarafın işyerinde davalı dağıtım şirketi tarafından düzenlenmiş kaçak elektrik tespit tutanakları neticesinde davacı tarafa tahakkuk ettirilen faturaların yerinde olup olmadığı noktasında toplandığı, davacının, elektronik sayacın bir özelliği olan demant güç değerlerinin yüksek olduğuna itiraz ettiği, bilirkişi raporunda 'elektronik sayacın demant değerinin' okuma dönemi içinde şebekeden çekilen en büyük güç olarak açıklandığı ve sayacın okunması sırasında endeks okuyanın demant güç değerini otomatik olarak endeksöre alıp, bu değere müdahale etmesinin mümkün olmadığının belirtildiği; taraflar arasında imzalanmış ---- göre birikmiş normal tüketim fatura borcu meydana geldiğinde perakendeci ------- iki dönem beklediği, bu arada ihbar göndererek elektriğin kesileceğini ve aboneliğin fesh edileceğini ihtar ettiği, sonrasında da abonelik fesh edilerek, sayacın elektriğinin kesildiği, yönetmeliğin kaçak kullanım ile ilgili maddelerinin ----bendine göre, elektriği sayaçtan kesilen borçlunun sayacı tekrar kullanıma almasının kaçak elektrik kullanımı olarak tanımlandığı, davacı hakkındaki kaçak kullanım sürecinin ---- tarihli tutanakla başladığı, dacı hakkında ----- kaçak elektrik tutanakları düzenlendiği, kaçak elektrik tutanaklarının ------ uygun olarak düzenlendiği, bilirkişi heyetinin denetime elverişli 04/09/2023 tarihli raporlarına göre; tahakkukun kaçak kullanım tutanağına uyumlu olduğu, bu itibarla davacının menfi tespit talebinin yerinde olmadığı anlaşılmakla davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur:
HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacının davasının REDDİNE,
2-Harçlar Kanununa göre alınması gerekli 427,60-TL karar harcının, davacı tarafından yatırılan 54,40-TL peşin harçtan mahsubu ile bakiye 373,20-TL'nin davacıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
3-Davacı tarafından yatırılan 54,40-TL peşin harcın davacı üzerinde bırakılmasına,
4-Davacı tarafından başvurma harcı, vekalet harcı, bilirkişi ücreti, tebligat, posta ve müzekkere gideri olarak sarf edilen 3.189,20-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı tarafından bilirkişi ücreti, tebligat, posta ve müzekkere gideri olarak sarf edilen 3.050,00-TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-Ret olunan dava yönünden Avukatlık Asgari Ücret tarifesine göre davalı lehine takdir olunan 1.500,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
7-Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(13) maddesi ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Yönetmeliğinin 26/2 maddeleri ile Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uyarınca -------- bütçesinden ödenen 1.320,00-TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
8-Dosyada mevcut gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde ------------ Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı.06.02.2024