T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2023/595 Esas
KARAR NO:2024/292
DAVA: Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:22/08/2023
KARAR TARİHİ:20/03/2024
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile davalı yan arasında herhangi bir ticari ilişki mevcut olmadığı, müvekkilinin --------- içerisinde faaliyet gösteren bir tekstil şirketi olduğu, müvekkili şirket dava dışı şirketlere kullanılmış giyim, kullanılmış oyuncak, kullanılmış çarşaf, perde, battaniye, yine kullanılmış ayakkabı, çanta sattığı, işbu ticarete ilişkin müvekkili tarafından dava dışı alıcı şahıs ve şirketlere yani ------- kesilen faturaların dava dilekçesi ekinde sunulduğu, alıcı şirketler ile anlaşma ----- olarak yapıldığından, muhtelif tarihlerde tanzim olunan ve ekte suretleri sunulan ------- sabit olarak, müvekkilinin malları depodan tırlara yüklediği, koridor olarak anılan kara yolu kullanılarak mallar limana götürüldüğü, her sevkıyatın bu şekilde gerçekleştirildiği ve limanda alıcı tarafından belirlenen konteynerlere yüklendiği, bu alışveriş kapsamında alıcı şirketler ile yapılan anlaşma da bu olduğundan gerekli beyanname, envanter evrakları ve diğer dokümanlar mallarla teslim edildiği ve müvekkilinin sorumluluğu tamamlandığı, müvekkili şirket her bir sevkıyat için ticarete konu malların akıbeti hakkında bilgi almak üzere taşıyıcı dava dışı şirket------ almak istemiş; dava dışı bu şirket rezervasyonun müvekkili satıcı şirketten yapılmadığı gerekçesiyle müvekkili aracı taşıyıcı şirket olan davalı şirketin de maillerden anlaşıldığı üzere grup şirketlerinden biri olan dava dışı ----- yönlendirdiği, müvekkilinin dava dışı ------- iletişime geçtiği, işbu dava dışı şirket ise müvekkile rezervasyonu yaptıran şirket olmamaları sebebiyle herhangi bir bilgi paylaşımı yapılamayacağını ilettiği, davalı şirket ve çözüm ortaklığı yaptığı, organik bir bağı bulunup bulunmadığı bilinmeyen -----tüm harici görüşmeler ve yazışmalar ile sabit olarak rezervasyonu yaptıranın müvekkil değil alıcı şirketler aracısı olduğu gerekçesiyle müvekkile herhangi bir bilgi yahut belge dahi iletmediği, fakat davalı şirket ve çözüm ortağı -------- gelinen son aşamada, dava dışı alıcı şirketten oluşmuş ve oluşması muhtemel zararların tahsilini sağlayamadıkları gerekçesiyle müvekkilinden bekleme masrafları ve demuraj bedellerini talep ettiği, müvekkili ile rezervasyonu yaptırmadığı gerekçesiyle bilgi yahut belge dahi paylaşmayan davalı şirket ekli mail yazışmaları ile sabit olarak avukatlarını da yazışmalara eklemiş ve icra takibi başlatılacağı hususunda müvekkiline karşı hukuki tehditlerini ilettiği, bu yazışmalar üzerine 14/08/2023 tarihine gelindiğinde müvekkilinin e- fatura sistemine, ticarete konu yüklemelerin varma limanındaki masrafları ve demuraj bedelleri için davalı şirket tarafından kesilmiş bulunan faturalar düştüğü, davalı şirket müvekkili tarafından fatura sisteminde iade edilen istisna tipi faturaların etkisiz kalması üzerine bu sefer de aynı bedeller ve açıklamalar ile temel faturalar tanzim ettiği, fatura tipinin temel olması sebebiyle sistemden iade/ iptal edilemeyen bu faturalar için ---------- İhtarname ile itiraz ve iade gerçekleştirildiği, fakat müvekkili şirket ve yetkilileri, davalı yanın aralarında herhangi bir hukuki ilişki, ticaret olmamasına karşın kestiği istisna tipi faturaların ardından kesilen temel tipi faturaların da taraflarına ulaşması akabinde davalı yanın hukuki tehditlerinin de kesilmemesi sebebiyle endişe duyduklarından ve herhangi bir hukuki ilişki bulunmamasına rağmen icra takibine konu edileceği belirtilen dört adet fatura yönünden davalı yanca kötü niyetle, haksız ve dayanaktan yoksun girişimlerde bulunulması kuvvetle muhtemel olduğundan -----numaralı fatura ve ----- numaralı faturalar için icra takibine konu edilmesinin önüne geçilmesi adına belirtilen faturalar yönünden İcra İflas Kanunu 72. Maddesi uyarınca açık hukuki tehdit nedeniyle kanundan kaynaklı ihtiyati tedbire hükmedilmesini talep ettiğini, İİK 72. Madde uyarınca kanundan kaynaklı tedbir talebimizin kabulü ile davalı şirket tarafından işbu faturaları dayanak göstererek müvekkil aleyhinde başlatılabilecek her türlü icra takibinin yargılama sonuna kadar durdurulmasına icra tevzi bürosuna tedbir şerhinin gönderilemsine, müvekkilinin dava konusu edilen faturalar yönünden ve bu transferlere dayalı başkaca işlemlerden kaynaklı davalı yana borçlu olmadığının tespitine, ayrıca davalı yanın açıkça işbu huzurdaki dava konusu faturaları herhangi bir hukuki ilişki var olmamasına rağmen takibe koyacağını beyan ettiğinden toplam tutarın %20'sinden aşağı olmamak kaydıyla kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı yan üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA : Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı -----tarafından müvekkili şirkete gönderilen yükleme talimatları kapsamında ---- konişmento tahtında --------- vardığı ancak söz konusu konteynerler ve muhteviyatı yükler yazılı ve sözlü her türlü uyarılara rağmen alıcısı tarafından teslim alınmadığı, deniz ticareti hukukunda kabul edilen görüşe Yükleten navlun sözleşmesine dayanaraj, taşınacak malı gemiye getiren yahut taşıyana teslim eden kimse olduğu, işbu açıklama ve dilekçe ekinde mahkemeye sunulan konişmentolar, gümrük beyannameleri ve yükleme talimatlarından görüleceği üzere davacı ---- konusu taşımaların yükleteni olduğu, müvekkili şirketin ------- konişmentolar tahtında emtiaları varış limanlarına taşıdığı, tam ve eksiksiz olarak tahliye ettiği, müvekkili şirketi tarafından söz konusu taşımaya ilişkin tüm yükümlülükler eksiksiz yerine getirildiği, bu nedenle müvekkili şirkete söz konusu taşımaya ilişkin atfedilebilecek herhangi bir kusur bulunmadığı, davacı taraf yükleten sıfatına haiz ve söz konusu yüklerin çekilmemesi sebebiyle de hukuken sorumlu olduğu, işbu davanın görevli mahkeme nezdinde açılmaması nedeni ile görevsizlikten reddini, sayın mahkeme tarafından işin esasına girilmesi halinde haksız davanın reddine ve ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE; Dava, taraflar arasındaki ticarete konu yüklemelerin ---- limanındaki masrafları ve demuraj bedelleri için davalı şirket tarafından icra takibine konu edilen dört adet fatura olan ------- numaralı faturalar yönünden menfi tespit talebine ilişkindir.
Görev hususu kamu düzenine ilişkin olup, dava şartı olması sebebiyle yargılamanın her aşamasında mahkemece resen gözetilmesi gerekir.Mahkememizce görev husus öncelikli olarak incelenmiştir. 6102 sayılı TTK'nın 5/2. maddesi "Bir yerde asliye ticaret mahkemesi varsa, asliye hukuk mahkemesinin görevi içinde bulunan ve 4 üncü madde hükmünce ticari sayılan davalarla özel hükümler uyarınca ticaret mahkemesinde görülecek diğer işlere asliye ticaret mahkemesinde bakılır. Bir yerde ticaret davalarına bakan birden çok asliye ticaret mahkemesi varsa, iş durumunun gerekli kıldığı yerlerde ---- asliye ticaret mahkemelerinden biri veya birkaçı münhasıran bu Kanundan ve diğer kanunlardan doğan deniz ticaretine ve deniz sigortalarına ilişkin hukuk davalarına bakmakla görevlendirilebilir" şeklinde düzenlenmiştir.
----- maddesi ile ---- kurulup faaliyete geçirilen ---- yargı alanı, ---- kaynaklanan uyuşmazlıklarda -----tarafından görevlendirilen Ticaret Mahkemeleri ihtisas mahkemesi olarak görevlidir.
Somut olayda ;Davacı firmanın dava dışı firmalara bir kısım kullanılmış eşyalar satıldığı anlaşılmakla , davacının "Yükleten " sıfatıyla dosya içindeki "Yükleme Talimatları" doğrultusunda ----dava dışı------ firmalara teslim edilmek üzere yüklendiği ,dosya içindeki " Konişmentolar " uyarınca emtiaların varış limanına eksiksiz bir şekilde taşıma işleminin gerçekleştirildiği iddiası olup davalı şirketin de TTK 1178 maddesi uyarınca " Taşıyan " sıfatına haiz olup olmadığı, ve taşıyan sıfatıyla emtiaları belirtilen limanlara götürmesine rağmen ---- olarak görünen dava dışı firmaların ----- ürünleri teslim almadığı , bunun üzerine " Yükleten " sıfatına haiz davacı ile irtibata geçilerek emtianın ilgili limanlardan yüklerin çekilmesi veya geri getirilmesi konusunda görüş sorulduğu , bu konuda talimat verilmediği iddiası olup ,TTK 1154 maddesinde "sürastarya süresi " sözleşmede kararlaştırılmışsa taşıyanının , eşyanın yüklenmesi için yükleme süresinden fazla bekleme zorunda olduğu süre olarak tanımlanmış olup ,davalı ------- şirketinin talebinin TTK 1174 maddesi uyarınca gönderilen emtianın gecikmesi veya tevdi işlemi yüzünden boşaltma süresinin geçmesi nedeniyle taşıyan olarak sürastarya bedeli ile , sürastarya süresinin dolduktan sonraki gecikmeler nedeniyle uğradığı zararların tazmini için hazırlanan faturalar uyarınca menfi tespit talep edilmişir.Eldeki davada Denizcilik Asliye Ticaret Mahkemesi görevlidir. Görev hususu re'sen ve davanın her aşamasında incelenmesi gereken hususlardan olduğundan, davaya bakmaya mahkememiz değil -----tarafından deniz hukukundan doğan davalara bakmak üzere görevlendirilen ---- görevli ve yetkilidir. Deniz ihtisas mahkemesi olarak ise ----- görevlendirilmiştir. Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; mahkememizin görevsizliği nedeniyle HMK m. 114 ve 115 hükümleri uyarınca davanın usulden reddine karar verilmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın 6100 sayılı HMK 114/1 - c ve 115/2 maddeleri gereği dava şartı yokluğu sebebiyle USULDEN REDDİNE,
2-Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE,
3-Görevli ve yetkili mahkemenin ----- İhtisas Mahkemesi olduğuna,
4-6100 sayılı HMK'nın 20. Maddesi gereğince kararın kesinleşmesine müteakiben iki hafta içinde talep halinde dava dosyasının yetkili ve görevli mahkeme olan --------Mahkemesi'ne gönderilmesine, aksi halde davanın açılmamış sayılmasına karar verileceğinin ihtarına (kararın tebliği ile ihtarat yapılmış sayılmasına),
3-HMK nun 331(2) maddesi uyarınca yargılama giderlerinin görevli mahkeme tarafından değerlendirilmesine,
İlişkin olarak taraf vekillerinin yüzüne karşı oy birliği ile verilen kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde ------ Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 20/03/2024